దేవా నీమాయ

 దేవా నీమాయ   అధ్యాత్మ సంకీర్తన

• రేకు సంఖ్య: 215-5

• సంపుటము: 3-89

• రచయిత: తాళ్లపాక అన్నమాచార్య

• 
  

అవతారిక

సృష్టి మూలతత్త్వంలో అంతటా ఏకత్వమే ఉన్నప్పటికీ, ప్రాకృతికమైన మాయ వల్ల జీవులకు అనంతమైన భేదాలు, వైవిధ్యాలు గోచరిస్తుంటాయి. పుట్టుక, ప్రాణుల తత్త్వం, మనస్సు, జ్ఞానాజ్ఞానాలు మౌలికంగా ఒకటే అయినప్పటికీ, మానవులు రకరకాల వికారాలు, గుణాలు, మతభేదాలతో భ్రమలో చిక్కుకుంటున్నారు. ఈ విచిత్రమైన భగవన్మాయను జీవుడు తనంతట తాను ఛేదించలేడని, కేవలం శ్రీవేంకటేశ్వరుని నిర్హేతుక కృపాకటాక్షం మాత్రమే ఆ భ్రమల నుండి రక్షించగలదని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో నిరూపించారు.

పల్లవి

దేవా నీమాయ తెలియనలవి గాదు

భావభేదముల భ్రమసితిని॥

• తాత్పర్యము:

  ఓ దేవా! నీ విచిత్రమైన మాయా స్వభావాన్ని తెలుసుకోవడం ఎవరి వల్లా సాధ్యం కాదు. మనస్సులోని రకరకాల భేద భావాల (ద్వంద్వాల) కారణంగా నేను సంసార భ్రమలో పడిపోయాను.

• విశేషము:

  "మమ మాయా దురత్యయా" అన్న భగవద్గీతా వాక్యాన్ని పల్లవి ప్రతిధ్వనిస్తుంది. భగవంతుని మాయ అగాధమైనది; భావాలలోని భేదదృష్టియే (నేను-నాది, మంచీ-చెడు) మాయకు పునాది అని అన్నమయ్య ఆర్తితో విన్నవించుకుంటున్నారు.

మొదటి చరణము

జననం బొకటే జంతుకుల మొకటే

తనువికారములే తగఁ బెక్కు

దినములు నివియే తివిరి లోకమిదె

పనులే వేరయి పరగీని॥

• తాత్పర్యము:

  ప్రాణులందరికీ పుట్టుక అనేది ఒక్కటే (గర్భవాసమే); ప్రాణికోటి అంతా ప్రాణధర్మంతో ఒకటే జాతి. కానీ దేహపరమైన రూపాలు, వికారాలు, అవస్థలు మాత్రమే లెక్కలేనన్ని కనిపిస్తాయి. గడిచే రాత్రింబగళ్ల కాలమూ ఇదే, అందరూ ఉండే లోకమూ ఇదే; కానీ జీవులు చేసే పనులు, వ్యాపారాలు మాత్రమే వేర్వేరై నడుస్తున్నాయి.

• విశేషము:

  బాహ్యంగా కనిపించే శరీర భేదాలు కేవలం ప్రకృతీ-గుణ వికారాలే తప్ప, జీవతత్త్వంలో అంతా సమానమే అనే సమదర్శన భావం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. 'తనువికారములే తగఁ బెక్కు' అనడం ద్వారా రూప భేదాలన్నీ కేవలం ఆకృతి సంబంధమైనవేనని స్పష్టం చేశారు.

రెండవ చరణము

మాఁటలు నొకటే మనసులు నొకటే

కోటులసంఖ్యలు గుణము లివి

కూటము లిట్లనె గురిఁ గాముఁ డొకఁడె

మేటి వలపులకె మేరలే లేవు॥

• తాత్పర్యము:

  మానవులందరికీ మాట్లాడే శబ్దం (మాట) ఒక్కటే, భావించే అంతఃకరణం (మనస్సు) ఒక్కటే. కానీ ఆ మనస్సుల నుండి పుట్టే గుణాలు, ప్రవర్తనలు మాత్రం కోట్ల కొలదీ విభిన్నంగా ఉంటున్నాయి. జీవులను కలిపే కామం (మోహం/కోరిక) ఒకటే అయినప్పటికీ, ఆ కలయికల వల్ల పుట్టే మోహాలకు, వలపుల వికారాలకు మాత్రం హద్దులే లేకుండా పోతున్నాయి.

• విశేషము:

  మూల సాధనాలు (వాక్కు, మనస్సు, కామం) అందరికీ సమానమైనవే అయినా, వాటి నుండి ఉత్పన్నమయ్యే కామక్రోధాది గుణాలు, అనుబంధాలు మాత్రం అనంతంగా విస్తరిస్తూ జీవుణ్ణి బంధిస్తున్నాయని మానసిక వైవిధ్యాన్ని అన్నమయ్య సునిశితంగా విశ్లేషించారు.

మూడవ చరణము

జ్ఞాన మొకటే యజ్ఞానము నొకటే

నానామతములు నడచీని

ఆనుక శ్రీవేంకటాధిప నీకృప

తానే మమ్మిటు తగఁ గాచీని॥

• తాత్పర్యము:

  ఆత్మతత్త్వానికి సంబంధించిన పరమ జ్ఞానమూ ఒక్కటే; దానికి భిన్నమైన మూలాజ్ఞానమూ ఒక్కటే. అయినప్పటికీ లోకంలో రకరకాల మతాలు, సిద్ధాంతాలు, వాదోపవాదాలు నడుస్తున్నాయి. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నిన్ను ఆశ్రయిస్తే (ఆనుక), నీ దివ్యమైన కృపాకటాక్షమే సమర్థవంతంగా మాపై నిలచి, ఈ సమస్త భేద భ్రమల నుండి మమ్ములను కాపాడుతుంది.

• విశేషము:

  అద్వైతం, విశిష్టాద్వైతం వంటి భిన్న దర్శనాలు, మతాలు ప్రాపంచికంగా ఎన్ని ఉన్నా మూల సత్యం ఒకటేనని సమన్వయం చేశారు. చివరికి వాదవివాదాల వల్ల కాక, శ్రీనివాసుని పాదపద్మాలను నమ్ముకున్నప్పుడు లభించే "భగవత్కృప" మాత్రమే జీవుడిని సంసార మాయాజాలం నుండి ఉద్ధరించగలదని సంకీర్తనను ముగించారు.