శ్రీ అన్నమాచార్య విరచిత "తానే తానే యిందరి గురుఁడు" కీర్తన, తాత్పర్యము విశేషాల వివరణ:
కీర్తన – తాత్పర్యము – విశేషాలు
పల్లవి
తానే తానే యిందరి గురుఁడు
సానఁ బట్టిన భోగి జ్ఞాన యోగి
తాత్పర్యం:
ఈ లోకంలో ఉన్నవారందరికీ ఆ దత్తాత్రేయ స్వామియే జగద్గురువు. సానబెట్టినట్లుగా అనుభవంతో వాడిదేరిన, పరమ భోగము కలవాడు మరియు సంపూర్ణ జ్ఞానము కలిగిన జ్ఞానయోగి ఈ దత్తాత్రేయుడే.
చరణం 1
అపరిమితములైన యజ్ఞాలు వడిఁ జేయఁ
బ్రపన్నులకు బుద్ధి పచరించి
తపముగా ఫలపరిత్యాగము సేయించు
కపురుల గరిమల కర్మ యోగి
తాత్పర్యం:
అసంఖ్యాకమైన యజ్ఞాలను వేగంగా ఆచరించడానికి, తనను శరణుజొచ్చిన భక్తులకు సరైన బుద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు. ఆ యజ్ఞఫలాలను స్వార్థం లేకుండా, తపస్సుగా భావించి భగవంతునికే పరిత్యజించేలా (నిష్కామ కర్మ) చేసే సుందరుడు, మహిమాన్వితుడు మరియు కర్మయోగి ఈ దత్తాత్రేయుడు.
చరణం 2
అన్ని చేఁతలును బ్రహ్మార్పణవిధిఁ జేయ
మన్నించు బుద్ధులను మరుగఁజెప్పి
వున్నతపదమున కొనరఁగఁ గరుణించ
పన్నగ శయనుఁడే బ్రహ్మ యోగి
సులభ తాత్పర్యం:
మనం చేసే జప, తప, యజ్ఞాది సమస్త కర్మలను, వాటి ఫలితాలను "బ్రహ్మార్పణం" చేసే సద్బుద్ధిని ప్రసాదించి, భక్తులను ఆదరిస్తూ రహస్య మంత్రాలను/బుద్ధులను బోధిస్తాడు. ఉత్తమమైన మోక్షపదాన్ని అనుగ్రహించే, ఆదిశేషునిపై పవళించే ఆ శ్రీమహావిష్ణువే ఈ దత్తాత్రేయ బ్రహ్మయోగి.
ఈ చరణానికి సంబంధించిన విశేషాలు:
బుద్ధులు (రకాలు & లక్షణాలు):
బుద్ధి భేదాలు (అ): 1. పండ, 2. మేధ, 3. చార్వి, 4. చత్వ, 5. గృహీతి, 6. శ్రౌతి, 7. ప్రతిభ.
బుద్ధి స్వభావాలు (ఆ):
జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి గల బుద్ధి.
విన్న విషయాలను మనస్సులో అవలోకనం చేసుకునే బుద్ధి.
మనస్సులో కొత్త విషయాలను ఊహించే నేర్పు అధికంగా గల బుద్ధి.
సంశయాలను, అనుమానాలను నివారించే బుద్ధి.
శ్రద్ధగా వినడం, విన్నదాన్ని మరచిపోకుండా గ్రహించడం గల బుద్ధి.
గురు/దైవ శుశ్రూషలు చేయడానికి ఆసక్తి కలిగిన బుద్ధి.
ఇతరులకు బోధించే నేర్పు ఉండి, వారు ప్రశ్నించే అవకాశం లేకుండా తానే స్పష్టంగా, విపులంగా బోధించే నేర్పు గల బుద్ధి.
బ్రహ్మయోగి లక్షణాలు:
శుభాశుభ వృత్తులు లేనివాడు (శుభాశుభ వృత్తి రహితుడు).
సర్వభూతములందు సమదృష్టి కలిగినవాడు.
చతుర్విధ ఆశ్రమాలకు (బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థం, వానప్రస్థం, సన్యాసం) అతీతుడైనవాడు.
చరణం 3
తనరఁగఁ గపిలుఁడై దత్తాత్రేయుఁడై
ఘనమైన మహిమ శ్రీ వేంకటరాయఁడై
వొనరఁగ సంసారయోగము గృపసేయు
అనిమిషగతుల నభ్యాస యోగి
తాత్పర్యం:
కపిల మహర్షిగా, దత్తాత్రేయునిగా, అంతకంటే గొప్ప మహిమలు కలిగిన శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా అవతరించి, భక్తులకు దేవతా మార్గాలలో అభ్యాసయోగాన్ని కల్పిస్తూ, సంసార యోగాన్ని (సంసార బంధాల నుండి విముక్తిని) దయతో అనుగ్రహించే అభ్యాసయోగి ఈ స్వామి.
విశేషాలు:
దత్తాత్రేయ స్వామి విశేషాలు & ధ్యాన శ్లోకం:
ధ్యాన శ్లోకం:
జటాధరం పాండురంగం శూలహస్తం కృపానిధిం |
సర్వరోగహరం దేవం దత్తాత్రేయమహంభజే ||
స్మృతిగామి: దత్తుడు స్మరణ మాత్రముచేతనే భక్తుల హృదయాలలో ప్రత్యక్షమవుతాడు.
అవతారం: భాగవతం, విష్ణుపురాణం ప్రకారం దత్తాత్రేయుడు శ్రీమన్నారాయణుడి ఆరో అవతారం. త్రిమూర్తుల అంశతో అత్రి మహర్షి, అనసూయ దంపతుల కుమారుడిగా జన్మించాడు.
పేరు వెనుక అర్థం: 'అత్రి' అంటే త్రిగుణాలకు (సత్త్వ, రజస్, తమస్) అతీతమైన స్థితినందుకున్నవాడు. 'అనసూయ' అంటే అసూయ లేనిది. 'దత్తం' అంటే తనను తాను సమర్పించుకోవడం.
జ్ఞానావతారం: దత్తుని చేతిలో ఉన్న కల్లుముంత మత్తు పదార్థం కాదు, అది బ్రహ్మజ్ఞానానికి సంకేతం.
జంభాసుర సంహారం: శ్రీమహాలక్ష్మిని జంభాసురుని తలపై ఎక్కేలా చేసి, అతనికి ఐశ్వర్య మదం తలకెక్కి నశించేలా చేశాడు.
అజగర వృత్తి: వేటకు వెళ్లకుండా తన వద్దకు వచ్చిన ఆహారాన్ని మాత్రమే తింటూ కొండచిలువ పాటించే అజగర వృత్తిని పాటించి, ఆ సమయంలో లోకానికి జ్ఞానమార్గాన్ని బోధించాడు.
దినచర్య/క్షేత్రాలు: కాశీలో స్నానం, కొల్హాపూర్ లో భిక్ష, మహుర్ (మాహుర్) లో నిద్రించేవాడు.
దత్త అవతారాలు: పిఠాపురంలో శ్రీపాద శ్రీవల్లభుడు, మహారాష్ట్రలో నరసింహ సరస్వతి, అక్కల్ కోటలో అక్కల్ కోట్ మహారాజ్, షిర్డీలో షిర్డీసాయిగా దత్తాంశ అవతారాలుగా భావిస్తారు.
జయంతి & చిహ్నాలు: మార్గశిర పౌర్ణమి దత్తజయంతి. ఆయన చుట్టూ ఉండే నాలుగు కుక్కలు నాలుగు వేదాలకు సంకేతాలు, ఆవు ఉపనిషత్తుల సారానికి ప్రతీక.
కపిల మహర్షి విశేషాలు:
కర్దమ ప్రజాపతి, దేవహూతి దంపతులకు జన్మించిన పవిత్ర ఋషి.
సాంఖ్యయోగాన్ని ప్రవర్తింపజేసిన జ్ఞాని. ఈయనను విష్ణుమూర్తి అవతారంగా భావిస్తారు.
ఈయన కోపదృష్టి వలనే సగర చక్రవర్తి కుమారులు అరవై వేలమంది భస్మమయ్యారు.
సంసార యోగము అంటే:
జనన మరణాలు, బంధానుబంధాలు, కష్టాల లంపటాల నుంచి బయటపడటం.
సంసార చక్రం నుండి విముక్తి పొందడం.
చివరికి పరమపదమైన ముక్తిని సాధించడం.
