ఏమని చెప్పుదునమ్మా
అవతారిక
ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు అలమేలుమంగ (జీవాత్మ) శ్రీవేంకటేశ్వరుని (పరమాత్మ) పై గల అనంతమైన ప్రేమానురాగాలను చెలికత్తెతో పంచుకునే మధుర శృంగార ఘట్టాన్ని ఆవిష్కరించారు. స్వామి తనపై చూపిన అసమానమైన మన్ననలను, వారి మధ్య జరిగిన శృంగార లీలలను స్మరిస్తూ నాయక పొందే పరమానంద స్థితి ఇందులో వర్ణించబడింది.
పల్లవి
ఏమని చెప్పుదునమ్మా ఇట్టి నా ప్రాణవిభుఁడు నా మీఁదఁ జేసే మన్నన నా దేహమెరుఁగును
తాత్పర్యము
"ఓ సఖీ! నా ప్రాణనాథుడైన ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు నాపై కురిపించిన ఆదరాభిమానాలను, చేసిన మన్ననలను నోటితో ఏమని వివరించగలను? ఆయన అనుగ్రహించిన ఆ దివ్యానుభూతిని నా శరీరం మాత్రమే పూర్తిగా ఎరుగుTarget (గ్రహించగలదు)."
విశేషాలు
నాయకుని స్పర్శ వల్ల కలిగిన పులకరింతను మాటల్లో చెప్పలేక, అది కేవలం అనుభవైకవేద్యం అని నాయక ఇక్కడ వ్యక్తం చేస్తోంది. అనుభూతిని మాటల కంటే శారీరక స్పందనే ఎక్కువగా చాటుతుందని చెప్పడం కవి చాతుర్యం.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
భగవంతుని (పరమాత్మ) అనుగ్రహం లేదా బ్రహ్మానందం అనేది కేవలం మాటలతో వర్ణించలేనిది. అది సాధకుడైన భక్తుడు (జీవాత్మ) తన అంతరంగంలో అనుభవ పూర్వకంగా మాత్రమే తెలుసుకోగలిగిన పరమ రహస్యం.
మొదటి చరణం
తప్పక చూచినచూపు తగులనాడినమాట యెప్పటికి మరవరాదేమి సేతునే ముప్పిరి నవ్విన నవ్వు మొక్కలపుఁ జెనకులు తిప్పరాని మోహమాయ తెగదే యిద్దరికిని
తాత్పర్యము
"ఆయన నన్ను రెప్ప వేయకుండా స్థిరంగా చూసిన ఆ చూపు, నా మనసుకు హత్తుకునేలా మాట్లాడిన ఆ మాటలు ఎప్పటికీ మరచిపోలేకపోతున్నాను, నేనేం చేయను? ముమ్మడిగా మురిపెంగా నవ్విన ఆ నవ్వులు, పట్టుదలగా చేసిన ఆ అల్లరి చేష్టలు సృష్టించిన మోహమాయ ఇద్దరిలోనూ అస్సలు తొలగిపోవడం లేదు."
విశేషాలు
ప్రేమికుల మధ్య ఉండే చూపుల తీవ్రతను, మాటల మధురిమను, మోహబంధం విడదీయరానిదని అన్నమయ్య ఇక్కడ శృంగార రసభరితంగా వర్ణించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
పరమాత్మ భక్తునిపై ప్రసరించే కరుణా వీక్షణాలు, అంతరాత్మలో పలికించే ప్రణవనాదాలు (మాటలు) భక్తుడిని భగవత్ చింతన నుండి వేరు చేయనివ్వవు. భగవంతునికి, భక్తునికి మధ్య ఉన్న బంధం తెంచ లేనిది.
రెండవ చరణం
కొనవేలనూఁదినది కొంగువట్టి తీసినది మనసులోనెన్నటికి మరవరాదే చనవు నాకిచ్చినది జారుఁగొప్పు దువ్వినది తనివోనియాసలకు తరవాయఁ గదవే
తాత్పర్యము
"ఆయన తన వేలికొనతో నన్ను నిమిరిన విధానం, నా పైటకొంగు పట్టి లాగిన తీరు నా మనసులో నుండి ఎప్పటికీ చెరిగిపోవు. నాకు ఎంతో చనువునిచ్చి, నా జారిపోయిన ముడికొప్పును సరిచేస్తూ దువ్విన ఆ లీలలు, ఎప్పటికీ తీరని మా కోరికలకు ఒక చక్కని పునాదిగా మారాయి."
విశేషాలు
నాయకుని సేవలు, లాలనలు నాయకకు ఆయనపై ఉన్న అనురాగాన్ని మరింత పెంచాయి. కొప్పు దువ్వడం, కొంగు లాగడం వంటి చేష్టలు వారి మధ్య ఉన్న అపరిమితమైన చనువును సూచిస్తాయి.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
భగవంతుడు భక్తుని అహంకారాన్ని (కొంగు లాగడం ద్వారా), సంసార బంధాల వల్ల జారిపోయే చిత్తాన్ని (జారుకొప్పు దువ్వడం ద్వారా) క్రమశిక్షణలో పెడతాడు. భక్తునిపై స్వామి చూపే ఈ వాత్సల్యం జీవుడిలో భక్తిని మరింతగా పెంపొందిస్తుంది.
మూడవ చరణం
దగ్గరి వచ్చినరాక తమితోఁజేసినచేఁత సిగ్గువెల్లఁ బెడఁ బాపె చెప్పనేఁటికే అగ్గమై శ్రీ వేంకటేశుఁడాయమంటి నన్నుఁ గూడె తగ్గిలేని గతులకు తతులాయ నిదివో
తాత్పర్యము
"ఆయన నా దగ్గరకు వచ్చిన విధానం, ఎంతో మోహంతో చేసిన ఆ పనులు నాలోని సిగ్గునంతటినీ పూర్తిగా దూరం చేశాయి. ఇక నేనేమి చెప్పగలను? ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు తానే స్వయంగా చొరవ తీసుకుని నన్ను ఆలింగనం చేసుకుని కూడాడు. ఈ కలయిక మా ఇద్దరి మధ్య ఎన్నటికీ తరగని, ఉత్కృష్టమైన బంధాల సమూహానికి దారి తీసింది."
విశేషాలు
కలయికలో సిగ్గు వీడిపోవడం సహజం. ఇక్కడ శ్రీవేంకటేశ్వరుడే సర్వస్వమై నాయకను చేరుకున్నాడని చెప్పడం ద్వారా ఈ శృంగారానికి దైవికమైన పరిపూర్ణత లభించింది.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
జీవాత్మ తనలో ఉన్న లజ్జ, అహంకారం, లోకభీతి అనే పొరలను (సిగ్గును) పూర్తిగా వీడినప్పుడే పరమాత్మతో ఐక్యం కాగలుగుతుంది. శ్రీవేంకటేశ్వరునితో జీవుడు పొందే ఆ సాయుజ్య స్థితియే తరిగిపోని మోక్ష సామ్రాజ్యం.
