కేరక మా చీర లీవోయి
అవతారిక
ఈ కీర్తనలో శ్రీకృష్ణుని శృంగార లీలలను, గోపికల అమాయకత్వాన్ని, వారి ప్రణయ కలహాన్ని పెదతిరుమలాచార్యులు అద్భుతంగా వర్ణించారు. జీవాత్మ పరమాత్ముని సాన్నిధ్యం కోసం పడే తపనను గోపికల శృంగార చేష్టల ద్వారా మధుర భక్తి రూపంలో ఇందులో ఆవిష్కరించారు.
పల్లవి
కేరక మా చీర లీవోయి కృష్ణరాయ మేని గీర లేడవోయి నీకు కృష్ణరాయ॥
తాత్పర్యము
ఓ కృష్ణరాయా! మమ్మల్ని పరిహసించకుండా మా చీరలు మాకు ఇచ్చేయ్. నీ శరీరం పైన ఉన్న ఈ గోటి గాట్లు (గోరి గీతలు) ఎక్కడివి? ఎవరి వల్ల వచ్చాయో చెప్పు.
విశేషాలు
నాయకుడైన శ్రీకృష్ణుడు వేరే నాయికతో గడిపి వచ్చాడనే విషయాన్ని అతని శరీరంపై ఉన్న గోటి గాట్ల ద్వారా గుర్తించిన గోపికలు, ప్రణయ కోపంతో (ఈర్ష్యతో) ప్రశ్నిస్తున్న సందర్భం ఇది. చీరలపహరణ లీలను కూడా ఇది స్ఫురింపజేస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
చీరలు అనేవి జీవుని ఆవరించి ఉండే మాయకు, అజ్ఞానానికి ప్రతీకలు. భగవంతుడు ఆ అజ్ఞానమనే వస్త్రాన్ని అపహరించి, జీవుడిని నిర్మలంగా తన వైపు తిప్పుకుంటాడు. పరమాత్మునిపై భక్తునికి ఉండే అనన్యమైన హక్కును, చనువును ఈ గోటి గాట్ల ప్రశ్న సూచిస్తుంది.
చరణం 1
కే లెత్తి మొక్కేమయ్య కృష్ణరాయ మా కీలు నీచేత నున్నది కృష్ణరాయ గేలిసేసే వేల మమ్ముఁ గృష్ణరాయ నీకు కేళికాయ మా సిగ్గులు కృష్ణరాయ॥
తాత్పర్యము
కృష్ణరాయా! నీకు చేతులెత్తి నమస్కరిస్తున్నాము. మా ప్రాణాల కీలు (మర్మం/రహస్యం) అంతా నీ చేతుల్లోనే ఉంది. మమ్మల్నిలా ఎందుకు గేలి చేస్తావు? మా సిగ్గులు నీకు ఆట వస్తువులయ్యాయా?
విశేషాలు
గోపికలు కృష్ణుని ముందు లొంగిపోతూ, తమ సర్వస్వాన్ని అతనికే అప్పగించిన అమాయకత్వాన్ని, ఆర్తిని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
సర్వ శరణాగతి భావన ఇందులో కనిపిస్తుంది. జీవుడి ప్రాణ రహస్యం, మోక్ష సాధన అంతా పరమాత్ముని చేతిలోనే (కీలు బొమ్మలా) ఉంటుంది. అహంకారాన్ని, సిగ్గును (లజ్జను) వదిలి భగవంతునికి ఆత్మసమర్పణ చేయడమే నిజమైన భక్తి.
చరణం 2
గిరగిర గోర గీరే కృషరాయ మాకుఁ కెరలించేవు వలపు కృష్ణరాయ గిరికుచము లివిగో కృష్ణరాయ నీకు గిరవు లెట్టు కుందాన కృష్ణరాయ॥
తాత్పర్యము
కృష్ణరాయా! మా శరీరంపై గిరగిర గోటితో గీస్తూ మాలో వలపును (ప్రేమను) పెంచుతున్నావు. పర్వతాల లాంటి మా కుచములు (స్తనములు) ఇవిగో, వీటిని నీకు తాకట్టుగా ఎలా ఉంచగలను?
విశేషాలు
శ్రీకృష్ణుని నఖక్షతాల (గోటి గాట్ల) వల్ల గోపికలలో శృంగార భావాలు, అనురాగం మరింతగా వృద్ధి చెందాయి. నాయికా నాయకుల గాఢ శృంగార బంధాన్ని ఈ చరణం వర్ణిస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
గోటి గీతలు అనేవి భగవంతుడు జీవుడిపై చూపే అనుగ్రహ ముద్రలు. కొండల వంటి కుచాలు జీవుని హృదయంలోని స్థిరమైన, దృఢమైన భక్తికి సంకేతాలు. జీవుడు తన హృదయాన్ని పరమాత్మునికి పూర్తిగా తాకట్టు పెట్టేసి, అతనిలోనే లీనమైపోవాలని దీని అంతరార్థం.
చరణం 3
గెలిచితి విందరిని కృష్ణరాయ మమ్మీ కెలఁకులఁ గూడితివి కృష్ణరాయ కెలయకు వెన్నముద్ద కృష్ణరాయ మి క్కిలి శ్రీవేంకటాదిపై కృష్ణరాయ॥
తాత్పర్యము
కృష్ణరాయా! మమ్మల్నందరినీ నీ ప్రేమతో గెలిచావు. మా పక్కనే చేరి మమ్మల్ని కూడావు (కలిశావు). ఓ వెన్నముద్ద వంటి కృష్ణా! ఇక చాలు, మాతో ఎక్కువగా కలవకు. ఎందుకంటే నువ్వు శ్రీవేంకటాద్రిపై వెలసిన గొప్ప దైవానివి.
విశేషాలు
కృష్ణుడు అందరి గోపికలను ఏకకాలంలో సంతోషపెట్టిన రాసలీలల వైభవాన్ని, అతను సాక్షాత్తు ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుడే అనే అభేదాన్ని పెదతిరుమలాచార్యులు ఇక్కడ మంగళాంతంగా పలికారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థము
భగవంతుడు ఇంద్రియాలను, మనస్సును గెలిచినజితేంద్రియుడు (విజేత). ఆయన వెన్న వంటి మృదువైన మనసు కలవాడు. జీవాత్మలన్నీ పరమాత్మతో ఐక్యం చెంది, చివరకు ఆ వేంకటేశ్వరుని సాయుజ్య ముక్తిని పొందుతాయనేదే ఈ కీర్తన పరమార్థం
