ఎంత చదివి చూచిన

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్య విరచితమైన ఈ అధ్యాత్మ సంకీర్తన పరమాత్మ (శ్రీవేంకటేశ్వరుని) పరతత్వాన్ని, సర్వవ్యాపకత్వాన్ని అత్యంత సుందరంగా వర్ణిస్తుంది. 

పల్లవి

ఎంత చదివి చూచిన నీతఁడే ఘనము గాక

యింతయు నేలేటి ‌దైవ మిఁక వేరే కలరా॥

భావం & విశేషాలు:

ఎన్ని వేదాలు, శాస్త్రాలు, గ్రంథాలు చదివి పరిశీలించినా చివరికి తేలే సత్యం ఒక్కటే — ఈ శ్రీహరి మాత్రమే అత్యంత గొప్పవాడు. ఈ సమస్త విశ్వాన్ని పరిపాలించే దేవుడు ఈయన తప్ప మరొకరు లేనే లేరు.

• విశేషం: జ్ఞాన సముపార్జన ఎంత చేసినా, పరమాత్మ తత్వాన్ని తెలుసుకోవడమే చదువు యొక్క అంతిమ లక్ష్యమని అన్నమయ్య ఇక్కడ స్పష్టం చేస్తున్నారు. లోకాన్ని ఏలే ఏకైక పరదైవం శ్రీవేంకటేశ్వరుడే అని ఘంటాపథంగా చాటుతున్నారు.

మొదటి చరణం

మొదల జగములకు మూలమైనవాఁడు

తుదఁ బ్రళయమునాఁడు తోఁచేవాఁడు

కదిసి నడుమ నిండి కలిగివుండెడివాఁడు

మదనగురుఁడే కాక మఱి వేరే కలరా॥

భావం & విశేషాలు:

సృష్టికి మొదట్లో సమస్త లోకాలకు మూలకారణమైనవాడు, సృష్టి అంతమయ్యే ప్రళయకాలంలోనూ శేషించి ద్యోతకమయ్యేవాడు, సృష్టికి ప్రళయానికి నడుమ ఉన్న స్థితి కాలంలో సర్వత్రా నిండి ఉండేవాడు ఆ మన్మధుని తండ్రి (శ్రీమహావిష్ణువు) తప్ప వేరే ఎవరైనా ఉన్నారా?

• విశేషం: ఈ చరణంలో అన్నమయ్య భగవంతుని 'సృష్టి, స్థితి, లయ' కారకత్వాన్ని వివరించారు. కాలత్రయంలోనూ నిలిచి ఉండే నిత్యసత్యం విష్ణువే అని, "మదనగురుడు" (మన్మథుడికి తండ్రి/గురువు) అనే అందమైన నామంతో స్వామిని సంబోధించారు.

రెండవ చరణం

పరమాణువైనవాఁడు బ్రహ్మాండమైనవాఁడు

సురలకు నరులకుఁ జోటయినవాఁడు

పరమైనవాఁడు ప్రపంచమైనవాఁడు

హరి యొక్కఁడే కాక అవ్వలనుఁ గలరా॥

భావం & విశేషాలు:

అత్యంత చిన్నదైన పరమాణువుగానూ, అత్యంత పెద్దదైన బ్రహ్మాండంగానూ వ్యాపించి ఉన్నవాడు ఈయనే. దేవతలకు, మానవులకు అందరికీ ఆశ్రయమైనవాడు, ఆధ్యాత్మిక రూపమైన పరము (మోక్షము) మరియు మన కంటికి కనిపించే లౌకిక ప్రపంచము కూడా ఈయనే. అటువంటప్పుడు హరి తప్ప వేరొక దైవం అతీతంగా ఎక్కడైనా ఉన్నారా?

• విశేషం: "అణోరణీయన్ మహతో మహీయాన్" అనే ఉపనిషత్ సత్యాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ సులభమైన తెలుగులో చెప్పారు. కంటికి కనిపించే భౌతిక ప్రపంచం, కనిపించని ఆధ్యాత్మిక తత్త్వం రెంటికీ శ్రీహరియే స్వరూపమని భగవంతుని సర్వాంతర్యామిత్వాన్ని వర్ణించారు.

మూడవ చరణం

పుట్టుగులయినవాఁడు భోగమోక్షాలైనవాఁడు

యెట్టనె‌దుర లోనను యిన్నిటివాఁడు

గట్టిగా శ్రీవేంకటాద్రి కమలా‌దేవితోడి-

పట్టపుదేవుఁడే కాక పరు లిఁకఁ గలరా॥

భావం & విశేషాలు:

సమస్త జీవుల పుట్టుకలకు కారకుడు, ఐహికమైన భోగాలను మరియు ఆముష్మికమైన మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడు ఈయనే. మన కంటి ఎదుట బాహ్య ప్రపంచంలోనూ, మన హృదయాంతరాలలోనూ సమస్తంలోనూ వ్యాపించి ఉన్నవాడు శ్రీవేంకటాచలంపై లక్ష్మీదేవితో (కమలాదేవి) కలిసి విరాజిల్లుతున్న పట్టపు దేవుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడే! ఆయన తప్ప వేరే దిక్కు ఎవరున్నారు?

• విశేషం: ఇహపర సాధనలైన 'భోగం', 'మోక్షం' రెండూ స్వామి అనుగ్రహమే అని చెప్తూ, సర్వాంతర్యామి అయిన ఆ పరబ్రహ్మమే ప్రత్యక్షంగా తిరుమలలో కమలాదేవితో కూడి "శ్రీవేంకటేశ్వరుడు"గా కొలువుదీరాడని అన్నమయ్య తన ముద్రతో కీర్తనను మంగళకరంగా పూర్తిచేశారు.