ఏల కొంగు పట్టేవు
శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, శ్రీకృష్ణుని చిలిపి చేష్టలను చూసి ఒక గోపిక (అలమేలుమంగ/జీవాత్మ) సున్నితంగా నిరసిస్తూనే, తన అనురాగాన్ని వ్యక్తపరుస్తోంది. స్వామి తన కొంగు పట్టుకుని అల్లరి చేస్తుంటే, ఆ సరసాన్ని కాదనలేక, అంగీకరించలేక చేసే చమత్కారభరితమైన సంవాదం ఈ కీర్తన.
పల్లవి
ఏల కొంగు పట్టేవు యేరుపరచుమంటాను
ఆలరి వనుచు సారె నాడేనా నిన్నును॥
తాత్పర్యము:
ఓ కృష్ణా! నా కొంగును ఎందుకు పట్టుకుంటావు? నీకు నాకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని (లేదా తేడాని) స్పష్టం చేయమని (యేరుపరచుమంటాను) అడుగుతున్నాను. నువ్వు అల్లరివాడివని , దుష్టుడివని నేను పదే పదే నిన్ను విమర్శిస్తున్నానా? (మరి ఎందుకీ వేధింపు?)
విశేషాలు:
ఇక్కడ గోపిక కృష్ణుడి అల్లరిని తప్పుపడుతున్నట్లు కనిపిస్తున్నా, అది ‘ప్రణయ కోపం’.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
జీవాత్మ పరమాత్మ సాన్నిహిత్యం కోరుకుంటూ , లోక మర్యాదలు అడ్డువచ్చినప్పుడు చేసే ఒక సున్నితమైన ఫిర్యాదు ఇది.
మొదటి చరణం
వేడుకకు వెల లేదు వెన్నెల కడ్డము లేదు
వాడికెకు నీకు నెందు వావి లేదు
కోడెకాడఁ నీవీ మాఁట గొల్లెతలనే యడుగు
పాడితోఁ జీకఁటితప్పు పట్టితినా నిన్నును॥
తాత్పర్యము:
వినోదానికి వెల కట్టలేము, వెన్నెలకు అడ్డుగోడలు ఉండవు. నీ అలవాట్లకు (వాడికెకు) అసలు వరస వావి అనేది లేదు. ఓ కోడెకాడా (యువకుడా)! ఈ మాటలన్నీ వెళ్లి ఆ గొల్లభామలనే అడుగు. చీకటి తప్పు ( వ్యభిచారం) చేశావని నేను నిన్ను పట్టుకున్నానా? (నిలదీస్తున్నానా?)
విశేషాలు:
అన్నమయ్య ఇక్కడ కృష్ణుని నిర్లక్ష్య వైఖరిని, అందరితో సమానంగా వ్యవహరించే గుణాన్ని ఎండగట్టారు. "వావి లేదు" అనేది లోకరీత్యా నిందగా అనిపించినా, భక్తిలో అది స్వామి అందరికీ ఆత్మీయుడనే భావం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
పరమాత్మకు భేదభావం ఉండదు. అందరినీ తన లీలలతో రంజింపజేస్తాడు. "వెన్నెలకు అడ్డము లేదు" అన్నట్లుగా స్వామి కృప అందరిపై సమానంగా ప్రసరిస్తుందని భావం.
రెండవ చరణం
కోరికకుఁ దుదిలేదు గుట్టు తుమ్మిదకు లేదు
వారించి నీ గుణముల వంకర వోదు
గారవపు నీమాఁట గందము కుబ్జ నడుగు
పేరుకొని నే నారడిఁ బెట్టేనా నిన్నును॥
తాత్పర్యము:
కోరికలకు అంతం లేదు, తుమ్మెదకు రహస్యం తెలియదు (ప్రతి పువ్వు మీద వాలుతుంది). నేను ఎంతగా వారించినా నీ వంకర గుణములు పోవు. నీ ప్రేమ మాటలు, గంధం పూసిన ఆ కుబ్జనే అడుగు. నేను నిన్ను పేరు పెట్టి మరీ రచ్చ చేస్తున్నానా?
విశేషాలు:
కుబ్జ ప్రస్తావన ద్వారా కృష్ణుని పాత లీలను గుర్తుచేస్తూ గోపిక అసూయ (ఈర్ష్య) ప్రకటిస్తోంది. ఇది శృంగార రసంలో ఒక భాగం.
మధురకు వెళ్ళినప్పుడు కృష్ణుడు దారిలో కుబ్జ (త్రివక్ర) అనే అంగవైకల్యం కలిగిన స్త్రీని కలుస్తాడు. ఆమె కంసుని కోసం సుగంధ ద్రవ్యాలు, గంధం తీసుకువెళ్తుంటుంది. కృష్ణుడు ఆమెను పలకరించి, ఆ గంధాన్ని తనకు పూయమని అడుగుతాడు. ఆమె భక్తితో సమర్పించగా, కృష్ణుడు ఆమె అంగవైకల్యాన్ని తొలగించి అందమైన రూపవతిగా మారుస్తాడు.
తాత్పర్యము
"నీవు కురిపించే ప్రేమపూరితమైన మాటల గురించి, నీకు పూసిన ఆ సుగంధ గంధం గురించి నాకెందుకు చెబుతావు? ఆ విశేషాలన్నీ నీవు అనుగ్రహించిన ఆ 'కుబ్జ'నే అడుగు, ఆమెకే బాగా తెలుసు." అని ఇక్కడ గోపిక (అలమేలుమంగ) శ్రీకృష్ణుడిని ఎత్తిపొడుస్తోంది.
విశేషాలు
ప్రణయ రోషం: ఇక్కడ నాయిక (గోపిక) కృష్ణునిపై అలక వహించింది. కృష్ణుడు తనను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఏదైనా గారవపు (ప్రేమ) మాటలు చెబితే, "ఈ మాటలు నా దగ్గర వద్దు, నీ పాత ప్రేమికురాలైన కుబ్జ దగ్గర చెప్పుకో" అని అసూయతో కూడిన చమత్కారాన్ని ప్రదర్శిస్తోంది.
ఎత్తిపొడుపు: కృష్ణుడు అందరివాడు, అందరితోనూ సరసాలు ఆడతాడు అనే విషయాన్ని గుర్తు చేస్తూ, ఆమె తన ప్రత్యేకతను చాటుకుంటోంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
అపార కరుణ: భగవంతుడు రూపంతో పనిలేకుండా, కేవలం భక్తిని చూసి కుబ్జ వంటి సామాన్యురాలిని కూడా అనుగ్రహిస్తాడు. ఈ పదం ద్వారా అన్నమయ్య స్వామి యొక్క 'వాత్సల్య గుణాన్ని' కొనియాడారు.
అనన్య భక్తి: భక్తుడు భగవంతునిపై పూర్తి అధికారాన్ని కోరుకుంటాడు. స్వామి ఇతరులను అనుగ్రహిస్తే కలిగే ఆ 'కోపం' కూడా భక్తిలో ఒక భాగమే. దీనినే "సవతి మత్సరం" అని అలంకార శాస్త్రంలో అంటారు, ఇది భగవంతునిపై ఉన్న గాఢమైన అనురాగానికి నిదర్శనం.స్వామి భక్తవత్సలుడు. కుబ్జ వంటి సామాన్యులను కూడా అనుగ్రహించిన వాడు. భక్తుడు భగవంతుని తన సొత్తుగా భావించి, ఇతరులను అనుగ్రహించినప్పుడు చూపే చిన్నపాటి అలక ఇది. స్వామి సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, ఆయన భక్తవత్సలతను ఒక సామాన్య గోపిక నిష్ఠూరంగా మలచి చెప్పడం అన్నమయ్య కవితా చమత్కారం.
మూడవ చరణం
నగవుకు వేళలేదు ననలకుఁ గంపు లేదు
తగిన నీ మనసుకు తనివి రాదు
నిగిడి శ్రీ వేంకటేశ నీవే నన్ను నడుగు
సొగిసి నన్నుఁ గూడితి సోదించేనా నిన్నును॥
తాత్పర్యము:
నవ్వుకు సమయం లేదు, పూలకు వాసన ఉండకుండా పోదు. నీ మనసు ఎంతటి అనుభవాలకైనా తనివి చెందదు (తృప్తి పడదు). ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నువ్వే స్వయంగా వచ్చి నన్ను అడుగు.అందమగు, ఇంపుగా ( సొగిసి) నన్ను సుఖంగా కూడి ఉన్నావు కదా, నేనేమైనా నిన్ను నిలదీసి శోధిస్తున్నానా?
విశేషాలు:
చివరికి స్వామి సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, ఆయన అలౌకికానందాన్ని భక్తురాలు అంగీకరిస్తుంది. నిందాస్తుతితో మొదలై శరణాగతితో ముగుస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
భగవంతుడు నిరంతర ఆనంద స్వరూపుడు. జీవాత్మ పరమాత్మలో ఐక్యమవ్వడమే (కూడడమే) పరమావధి. స్వామి స్వయంగా భక్తుని వెతుక్కుంటూ రావడం ఇందులోని గొప్పతనం.
