అరిగాఁపులము నేము తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ కీర్తనలో జీవుని నిస్సహాయతను, భగవంతునిపై ఉన్న ఆత్మీయమైన నిందను (వ్యాజస్తుతి) చాలా చక్కగా వర్ణించారు. సంసారంలో పడి కొట్టుమిట్టాడుతున్న సామాన్య జీవుల తరపున అన్నమయ్య శ్రీనివాసుడిని ఇలా వేడుకుంటున్నారు.
పల్లవి
అరిగాఁపులము నేము అంతర్యామివి నీకు
యిరవై నీ చెప్పినట్టు యేమి సేతుమయ్యా
తాత్పర్యము: ఓ సర్వాంతర్యామి! మేము నీ చేతి కింద పనిచేసే వెట్టివారము (కూలీలము). మాకంటూ ఒక స్వతంత్రత లేదు. నీవు మాలో ఉండి మమ్మల్ని ఎలా ఆడిస్తే అలా ఆడుతున్నాం. నువ్వు చెప్పినట్టు చేయడం తప్ప మేము ఇంకేం చేయగలమయ్యా?
విశేషము:ఇక్కడ "అరిగాపులు" అంటే పన్ను చెల్లించే రైతులు లేదా ఆజ్ఞాబద్ధులైన సేవకులు అని అర్థం. సర్వస్వం దేవుడికే అంకితం అనే శరణాగతి భావం ఇందులో కనిపిస్తుంది.
చరణం 1
గాలి ముడి గట్టినట్టు కాయము మోచితిమి
కాలము గొలచితిమి కనురెప్పల
జాలి రొప్పితిమి వట్టి సటలనే యేపొద్దు
యేల మెచ్చవింకాను యేమి సేతుమయ్యా
తాత్పర్యము: గాలిని మూటగట్టడం ఎంత అసాధ్యమో, అశాశ్వతమైన ఈ దేహాన్ని మోయడం కూడా అంతే కష్టమైన పని. అటువంటి దేహాన్ని మోస్తూ, కనురెప్పపాటు కాలం కూడా వృథా కాకుండా నీ సేవలో (లేదా కాల గమనంలో) గడిపాము. వ్యర్థమైన మాటలతో, పనులతో ఎప్పుడూ ఏదో ఒక ఆవేదన చెందుతూనే ఉన్నాం. ఇన్ని పాట్లు పడుతున్నా మమ్మల్ని ఎందుకు మెచ్చుకోవు? ఇంకా మేము ఏం చేయాలి స్వామీ?
విశేషము: "గాలి ముడి కట్టుట" అనేది ప్రాణవాయువుతో కూడిన శరీరం యొక్క అశాశ్వతత్వాన్ని సూచిస్తుంది. మనిషి జీవితం నిరంతరం పోరాటమే అని అన్నమయ్య చమత్కరించారు.
చరణం 2
చుక్కలు లెక్కించినట్టు చూడఁగ మా జన్మములు
వుక్కునఁ గర్మములకు నొడిగట్టితి (మి?)
తెక్కులను వెంటవెంటఁ దిరిగేము బంట్లమై
యెక్కువాయ వెట్టి మాకు నేమి సేతుమయ్యా
తాత్పర్యము: ఆకాశంలో చుక్కలను లెక్కపెట్టడం ఎలా సాధ్యం కాదో, మా జన్మల సంఖ్యను లెక్కించడం కూడా అంతే కష్టం. పట్టుదలగా ఎన్నో కర్మలను మూటగట్టుకున్నాము. అహంకారంతో, రకరకాల వేషధారణలతో నీ వెనుక బంట్లలా (సేవకుల్లా) తిరుగుతున్నాము. ఈ వెట్టి చాకిరీ మాకు మరీ ఎక్కువైపోయింది స్వామీ, దీని నుండి మమ్మల్ని ఎలా గట్టెక్కిస్తావు?
విశేషము:పునర్జన్మల చక్రాన్ని చుక్కలతో పోల్చడం అన్నమయ్య కవిత్వ ప్రతిభకు నిదర్శనం. కర్మ బంధనాల నుండి విముక్తి కోసం ఇక్కడ వేడుకోలు కనిపిస్తుంది.
చరణం 3
పాలు వొంగినటువలెఁ బాయము మోచితిమి
నాలుక కెక్కినవెల్లా నమలితిమి
యీలీల శ్రీవేంకటేశ ఇంత సేసితివి
యేలినవాఁడవు ఇంకా నేమిసేతుమయ్యా
తాత్పర్యము: పాలు పొంగి కింద పడిపోయినట్టుగానే, మా యవ్వనం కూడా ఉరకలెత్తి వృథాగా గడచిపోయింది. నాలుక కోరిన రుచులన్నింటినీ అనుభవించాము (విషయ వాంఛలకు లోనయ్యాము). ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి! ఇదంతా నీ లీలే. మమ్మల్ని ఏలుకునే దైవం నీవే. నువ్వే ఇంతగా మమ్మల్ని మాయలో ముంచితే, మేము మాత్రం ఏం చేయగలము?
విశేషము: యవ్వనాన్ని పొంగే పాలతో పోల్చారు. చివరగా "యేలినవాడవు" అని సంబోధించడం ద్వారా—తప్పులు మావైనా, మమ్మల్ని రక్షించాల్సిన బాధ్యత నీదే అని భగవంతునిపై భారాన్ని వేయడం ఈ కీర్తనలోని పరమార్థం.
