మాయలఁ బొరలఁగనేఁటికి మనసా కలకాలంబును
పల్లవి:
మాయలఁ బొరలఠగనేఁటికి మనసా కలకాలంబును
యేయెడ లక్ష్మీకాంతుఁ డీతనిఁ దలఁచవుగా
- తాత్పర్యము: ఓ మనసా! ఎల్లకాలం వ్యర్థమైన ప్రాపంచిక మాయల్లో పడి కొట్టుమిట్టాడటం ఎందుకు? సకల ప్రదేశాల్లోనూ నిండియున్న ఆ లక్ష్మీదేవి భర్త అయిన శ్రీమహావిష్ణువును మాత్రం అస్సలు స్మరించవు కదా!
- విశేషము: నిరంతరం సంసార మాయామోహాల్లో మునిగి తేలే మనస్సును హెచ్చరిస్తూ, నిజమైన శ్రేయస్సునిచ్చే లక్ష్మీకాంతుని వైపు మనస్సును మళ్లించాలని అన్నమయ్య పల్లవిలో బోధిస్తున్నారు.
మొదటి చరణం:
మన్నునఁ బుట్టిన కాయము మన్నున నణఁగేటి దింతే
మిన్నుల మీఁదికిఁ బోవదు మెరయుచు నెంతైనా
అన్నిట నీ జీవునికిని అంతర్యామీ దేవుఁడు
యెన్నఁడుఁ బాయని బంధువుఁ డీతనిఁ దలఁచవుగా
- తాత్పర్యము: మట్టిలో పుట్టిన ఈ శరీరం చివరకు మట్టిలోనే కలిసిపోతుంది. వెలుపలికి ఎంత అందంగా మెరిసినప్పటికీ, ఇది ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోదు (శాశ్వతం కాదు). సర్వాంతర్యామి అయిన భగవంతుడు మాత్రమే ఈ జీవుడికి ప్రతి విషయంలోనూ ఎన్నడూ విడిపోని నిజమైన బంధువు. అలాంటి దేవుడిని మాత్రం నీవు తలచుకోవు కదా!
- విశేషము: దేహం అశాశ్వతమైనదని, నశించిపోయే మట్టి రూపమని గుర్తుచేస్తూ, జన్మజన్మలకూ విడిపోని ఏకైక బంధువు అంతర్యామి అయిన భగవంతుడేనని ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.
రెండో చరణం:
ధరపైఁ బుట్టిన దేహము ధరపైఁ బుట్టి(ట్టు?)న దింతే
పరమానందము గోరదు పైపై నెంతయినా
గరిమల నీ జీవునికిని గతియగు దేవుం డీతఁడు
నిరతపు సుఖములె యొసఁగును నీవిటు దలఁచవుగా
- తాత్పర్యము: ఈ భూమిపై పుట్టిన దేహం లోకసంబంధమైన విషయాలకే పరిమితమవుతుంది కానీ, ఎంత ఆశపడినా శాశ్వతమైన పరమానందాన్ని కోరలేదు. గొప్ప మహిమలు కలిగిన ఈ దేవుడు మాత్రమే జీవుడికి అంతిమ గతి (రక్షణ). ఆయన నిత్యమైన, శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. అటువంటి స్వామిని నీవు స్మరించవేమి?
- విశేషము: ప్రాపంచిక భోగాలు తాత్కాలికమైన సుఖాలనే ఇస్తాయి కానీ, నిత్య సుఖాన్ని (మోక్షాన్ని) ఇవ్వలేవు. సదా స్థిరమైన ఆనందాన్ని ఇచ్చేది దైవానుగ్రహమేనని అన్నమయ్య వివరించారు.
మూడో చరణం:
శ్రీవేంకటపతి సొమ్ములు చేరెడి దాతని నింతే
ఆవల నితరుల నంటవు ఆతుమ లన్నియును
యేవిధముల నీ జీవుని కేలికె యీదేవుండే
పావనముగ బ్రదికించెను పయికొని తలఁచవుగా
- తాత్పర్యము: సకల ఆత్మలూ ఆ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సొత్తు (సంపద). అవన్నీ చివరికి ఆ స్వామి చెంతకే చేరుతాయి తప్ప, ఇతర దేవతలకు లేదా ఇతరులకు సంబంధించినవి కావు. ఏ రకంగా చూసినా ఈ జీవుడికి రక్షకుడు, పరిపాలకుడు ఈ దేవదేవుడే. మనలను పవిత్రంగా బ్రతికించే ఆ స్వామిని నీవు ప్రీతితో తలచుకోవట్లేదు కదా!
- విశేషము: సమస్త ఆత్మలు భగవంతుని సొత్తనే 'శేష-శేషి' భావాన్ని ఇక్కడ అన్నమయ్య ఆవిష్కరించారు. సకల జీవులను రక్షించి, పవిత్రం చేసే శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణాగతియే పరమార్థమని ఈ కీర్తనను ముగించారు.
