నీ మహిమ వల్లనే నే బదికే దెల్లాను
తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో అలమేలుమంగమ్మ వేంకటేశ్వరునిపై తనకున్న అచంచలమైన ప్రేమను, విరహవేదనను మరియు ఆయన అనుగ్రహంపై ఉన్న నమ్మకాన్ని ఎంతో మధురంగా వ్యక్తపరిచారు. భగవంతుని ఎడబాటులో ఉన్నప్పటికీ, ఆ స్వామి స్మరణమే తనను రక్షిస్తుందని భావించే నాయిక హృదయం ఇందులో కనిపిస్తుంది.
పల్లవి
నీ మహిమ వల్లనే నే బదికే దెల్లాను
వేమరు నా కేల యింక వేసరించ నిన్నును
తాత్పర్యము:
ఓ స్వామీ! నా జీవితం, నా ఉనికి అంతా నీ మహిమ వల్లనే సాగుతోంది. నిన్ను ఎన్నిసార్లు తలచుకున్నా తనివి తీరదు; అటువంటప్పుడు నిన్ను విడిచి ఉండలేక నేను ఎందుకు విసిగిపోవాలి? నీ దయ ఉంటే చాలు నాకు మరేమీ అవసరం లేదు.
విశేషాలు:
ఇక్కడ 'మహిమ' అంటే కేవలం దైవశక్తి మాత్రమే కాదు, ప్రియుని ప్రేమ వల్ల కలిగే బలం అని అర్థం. తన అస్తిత్వమంతా ప్రియునిపైనే ఆధారపడి ఉందని నాయిక భావిస్తోంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
జీవాత్మ పరమాత్మపై సంపూర్ణంగా ఆధారపడి ఉంటుంది. "త్వమేవ సర్వం మమ దేవ దేవ" అన్నట్లుగా, భగవంతుని కృప లేనిదే ప్రాణికోటి మనుగడ సాధ్యం కాదని, ఆ దివ్య స్మరణే జీవనాధారమని ఇక్కడ సూచించబడింది.
మొదటి చరణం
ఆముకొని నిన్నుఁబాసి అట్టే విరహాన నున్నా
నీ మీఁది మోహమే నన్ను నెరవేర్చును
భామలపై నీవు గొంత పరాకై వుండినాను
నేమపు నీపై తలఁపే నిన్నుఁదెచ్చి యిచ్చును
తాత్పర్యము:
నిన్ను విడిచి నేను విరహ వేదనలో ఉన్నప్పటికీ, నీపై నాకున్న గాఢమైన అనురాగమే నన్ను కాపాడుతుంది. నువ్వు వేరే సుందరీమణులతో విహరిస్తూ నాపై పరాకుగా (అశ్రద్ధగా) ఉన్నా సరే, నియమంతో నేను చేసే నీ నామస్మరణే నిన్ను మళ్లీ నా దగ్గరకు చేరుస్తుంది.
విశేషాలు:
'నేమపు తలపు' అనగా నిరంతరం నియమంగా చేసే ధ్యానం. ప్రియుడు దూరంగా ఉన్నా, ఆయనపై ఉన్న ప్రేమ ఆయన్ని మానసికంగా దగ్గర చేస్తుందని నాయిక నమ్మకం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
భగవంతుడు ఒక్కోసారి భక్తుడిని పరీక్షించడానికి దూరంగా ఉన్నట్లు అనిపించవచ్చు. కానీ భక్తుడు తన సాధనను, నియమాన్ని (నేమము) వదలకుంటే, ఆ ఏకాగ్రత వల్లనే భగవంతుడు భక్తుడి హృదయంలో సాక్షాత్కరిస్తాడు.
రెండవ చరణం
యిట్టే నీ కెదురు చూచి యెంత కాఁకఁ బొందినాను
జట్టిగ నీ పై యాశ చల్లఁజేసును
గుట్టున నేవని తలఁ గూడి నీ వుండినాను
చుట్టపు నీసుద్దులే సొంపులు వుట్టించును
తాత్పర్యము:
నీ రాక కోసం ఎదురుచూస్తూ విరహ తాపంతో నేను అలమటించినా, నీపై నాకున్న ఆశ నా మనసును చల్లబరుస్తుంది. నువ్వు రహస్యంగా ఎవరితో ఉన్నావన్న వార్త విన్నా, నా ప్రాణబంధువువైన నీ గురించిన విశేషాలు వినడం నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని, ఉత్సాహాన్ని కలిగిస్తుంది.
విశేషాలు:
విరహంలోని వేడిని 'ఆశ' అనే శీతలం ఎలా తగ్గిస్తుందో అన్నమయ్య ఇక్కడ చక్కగా వర్ణించారు. ప్రియుని వార్తలు (సుద్దులు) వినడం వల్ల కలిగే ఆనందం విరహ బాధను మర్చిపోయేలా చేస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
సంసార తాపత్రయాల్లో ఉన్న జీవునికి భగవంతుని లీలలు, కథలు (శ్రవణం) వినడం వల్ల మనశ్శాంతి లభిస్తుంది. భగవంతుడు సర్వాంతర్యామి కాబట్టి, ఆయన ఎక్కడ ఉన్నా ఆయన కథలే భక్తుడికి పరమానందాన్ని ఇస్తాయి.
మూడవ చరణం
సేసవెట్టి ఇప్పుడెంత సిగ్గుతో నే నుండినాను
రాసి కెక్క నీ కౌఁగిలే రవ్వ సేసును
యీసరి శ్రీ వేంకటేశ యే నలమేలుమంగను
వేసరని నీ రతులే వేడుకలు రేఁచునూ
తాత్పర్యము:
తలవంచుకుని సిగ్గుతో నేను ఉన్నా, నీ కౌగిలి నన్ను లోకానికి చాటిచెప్తుంది. ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నేను నీ ప్రియురాలైన అలమేలుమంగను. అలసట లేని నీ ప్రేమ క్రీడలే నాకు నిత్యం పండుగలా అనిపిస్తాయి.
విశేషాలు:
ఈ చరణంలో నాయికా నాయకుల సమాగమం వర్ణించబడింది. సిగ్గు పడుతున్న నాయికను నాయకుడు తన కౌగిలితో అక్కున చేర్చుకోవడం వల్ల ఆమె గౌరవం పెరిగిందని భావం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం:
జీవాత్మ పరమాత్మలో ఐక్యం కావడమే పరమావధి. భగవంతునితో పొందే ఆత్మానందం (బ్రహ్మానందం) వర్ణనాతీతం. భక్తుడు తనను తాను భగవంతునికి సమర్పించుకున్నప్పుడు, ఆ స్వామి భక్తుడిని అక్కున చేర్చుకుని లోకానికి తన భక్తుని గొప్పతనాన్ని చాటుతాడు.
