హరివారమైతిమి
అన్నమయ్య ఈ ఆధ్యాత్మిక సంకీర్తనలో భగవంతుని శరణుజొచ్చిన భక్తుని ఆర్తిని, తనలోని దోషాలను విన్నవించుకుంటూ స్వామి దయ కోసం చేసే ప్రార్థనను అద్భుతంగా వివరించారు. మేము నీ వారమైపోయాము కాబట్టి మా తప్పులను లెక్కించకుండా మమ్మల్ని దరిచేర్చుకోమని వేంకటేశ్వరుని వేడుకోవడం ఈ కీర్తనలోని ప్రధానాంశం.
పల్లవి
హరివారమైతిమి మమ్మవుఁ గాదనఁగరాదు
తరముగా దిఁకను మాతప్పులు లోఁ గొనరో
తాత్పర్యము
స్వామీ! మేము నీ భక్తులము (హరివారము) అయిపోయాము. ఇకపై మమ్మల్ని నీవు కాదనకూడదు. మా వల్ల జరిగిన తప్పులను ఇకపై లెక్కలోకి తీసుకోవద్దు (క్షమించి మమ్మల్ని స్వీకరించు).
విశేషాలు
'హరివారము' అంటే భగవంతుని కుటుంబ సభ్యులము అని అర్థం. ఒకసారి శరణు అన్న తర్వాత భక్తుని పాపపుణ్యాలతో సంబంధం లేకుండా రక్షించాల్సిన బాధ్యత భగవంతునిదేనని అన్నమయ్య ఇక్కడ పట్టుబడుతున్నారు.
చరణం 1
వెన్నడించి సూడువట్టే విష్ణుమాయ నీకు నేము
యిన్నిటాఁ బంతమిచ్చేము యింకఁ గావరో
నన్నల వెట్టిగొనేటి సంసారబంధము నీకు
మున్నె కిందుపడితిమి ముంచి దయఁజూడవో
తాత్పర్యము
మమ్మల్ని వెంటాడి వేధించే నీ విష్ణుమాయకు మేము ఓడిపోయాము, లోబడిపోయాము. మమ్మల్ని ముప్పుతిప్పలు పెట్టే ఈ సంసార బంధానికి మేము ముందే లొంగిపోయాము. ఇకనైనా మమ్మల్ని నీ దయతో రక్షించు.
విశేషాలు
సంసారం అనేది భగవంతుని మాయేనని, ఆ మాయను దాటడం జీవుడి వల్ల కాదని అన్నమయ్య వివరిస్తున్నారు. తాము ఓటమిని అంగీకరించామని (పంతమిచ్చేము), కాబట్టి విజేతవైన నీవే మమ్మల్ని ఉద్ధరించాలని ప్రార్థన.
చరణం 2
ఆడించేటి కామక్రోధాది జూజరులాల
వోడితిమి మీకుఁ దొల్లె వొరయకురో
వీడని కర్మము నీకు వెఱచి పూరి గఱచే-
మీడనే ధర్మదార మా కిఁకనైనాఁ బట్టవో
తాత్పర్యము
మమ్మల్ని ఆడిస్తున్న కామక్రోధాలనే జూదరులారా! మీతో పందెంలో మేము ఎప్పుడో ఓడిపోయాము, ఇక మమ్మల్ని వేధించకండి. వదలని కర్మబంధానికి భయపడి మేము గడ్డి కరిచి (దీనంగా) శరణు వేడుతున్నాము. స్వామీ! మాకు ధర్మమార్గమనే దారిని చూపించు.
విశేషాలు
అరిషడ్వర్గాలను జూదరులతో పోల్చడం అన్నమయ్య ప్రత్యేకత. జూదంలో సర్వస్వం కోల్పోయిన వాడిలా జీవుడు కామక్రోధాల వల్ల తన విజ్ఞానాన్ని కోల్పోతున్నాడని, ఆ స్థితి నుండి భగవంతుడే రక్షించాలని వేడుకోలు.
చరణం 3
దక్కఁగొన్న మాలోని తనుభోగములాల
మొక్కితిమి మాకుఁ గొంత మొగమోడరో
యెక్కువ శ్రీవేంకటేశు డేలే మాజన్మములాల
గక్కన వేఁడుకొంటిమి కపటాలు మానరో
తాత్పర్యము
మమ్మల్ని వశం చేసుకున్న శరీర సుఖాలారా! మీకు నమస్కరిస్తున్నాము, మా మీద కొంచెం దయ చూపండి (మమ్మల్ని వదలండి). అత్యున్నతుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఏలే ఈ మా జన్మలారా! మిమ్మల్ని వేడుకుంటున్నాము, ఇకనైనా కపటమైన వేషాలు మాని మమ్మల్ని స్వామి వైపు నడవనివ్వండి.
విశేషాలు
శరీర భోగాలకు, తన జన్మకే తాను మొక్కుకుంటూ వాటి నుండి విముక్తిని ప్రసాదించమని కోరుకోవడం ఇక్కడ విశేషం. సర్వాంతర్యామి అయిన వేంకటేశ్వరుని ఆధీనంలో ఉన్నాము అనే స్పృహ కలిగితేనే మాయ తొలగుతుందని అంతరార్థం.
