అన్నమయ్య 30 వ సంపుటం 01 -50

  అన్నమయ్య 30 వ సంపుటములో  ఉన్న కీర్తనలలో 01 నుండి 50 కీర్తనల అర్థాలు              

     అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -01

అంగనామణి కురంగలోచన

(తాళ్లపాక వేంకటశేషాచార్యుల వ్రాతప్రతి ప్రత్యేక సంపుటము - సంకీర్తన:

అన్నమయ్య శృంగార కీర్తనల్లో పైకి శృంగారం, లోపల మధుర భక్తి ఉంటుంది. మొదటగా పైకి స్ఫురించే శృంగారార్థం చూద్దాం.

పల్లవి:

అంగనామణి కు - రంగలోచన భు - జంగ కచభారవే

మంగళ మలమేలు - మంగవు మదన సం-గర సవ్యసాచివే॥

తాత్పర్యము:

ఓ స్త్రీలలో మణివంటిదానా! లేడి కళ్ళవంటి కళ్ళు కలదానా! పాములాంటి జడ (కేశభారం) కలదానా! నువ్వు శుభాలను ప్రసాదించే అలిమేలుమంగవి. మన్మథుడి యుద్ధంలో అర్జునుడితో (సవ్యసాచి) సమానమైనదానా!

విశేషాలు:

అలిమేలుమంగను స్త్రీలలో ఉత్తమురాలిగా, శుభప్రదాయినిగా కీర్తిస్తున్నారు.

కురంగలోచన, భుజంగ కచభారవే అనే పదాలు అలిమేలుమంగ అందాన్ని వర్ణిస్తున్నాయి.

మదన సంగర సవ్యసాచివే - అంటే మన్మథ యుద్ధంలో (శృంగార క్రీడలో) అర్జునుడితో సమానమైన నైపుణ్యం కలదని అర్థం.

చరణం 1:

గబ్బి నీ ప్రాణేశు - డబ్బిన రతుల - నుబ్బీ ముంగురులు - గొబ్బున నొడిసీ

నిబ్బరంబు నీ - గుబ్బల నురవు - దొబ్బీ యబ్బురముగా

జొబ్బిల్లు కస్తూరి - గుబ్బలచెమట - గుబ్బెత లెల్ల - గుబ్బ లనగా

మబ్బుతేలి కడు - శిబ్బితి వేళల - అబ్బలబ్బలని - అసురుసురైతివి॥అంగనా॥

తాత్పర్యము:

గడుసరివైన నీ ప్రియుడు (వేంకటేశ్వరుడు) నిన్ను గాఢంగా ప్రేమించినప్పుడు, ఆ రతి క్రీడలో నువ్వు ఉబ్బితబ్బిబ్బై, నీ ముంగురులు వేగంగా జారగా, అతను నీ నిబ్బరమైన గుబ్బలను (వక్షోజాలను) ఆత్రంగా ఒడిసిపట్టుకున్నాడు. అద్భుతంగా కస్తూరి జారి, నీ వక్షోజాల చెమట బిందువులు ముత్యాల్లా మెరుస్తుండగా, నువ్వు ఆ మన్మథ క్రీడలో పూర్తిగా లీనమై, సంతుష్టితో "అబ్బా అబ్బా" అంటూ ఆయాసపడితివి.

విశేషాలు:

అన్నమయ్య శృంగార వర్ణన చాలా సున్నితంగా, అందంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ అలిమేలుమంగ, వేంకటేశ్వరుల శృంగార క్రీడను వర్ణిస్తున్నారు.

'గబ్బి' అంటే గడుసరి, చురుకైన అని అర్థం. ఇక్కడ వేంకటేశ్వరుడిని ఉద్దేశించి వాడారు.

'ముంగురులు గొబ్బున నొడిసీ' - శృంగార క్రీడలో జుట్టు చెదరడాన్ని సూచిస్తుంది.

'గుబ్బల నురవు దొబ్బీ' - వక్షోజాలను స్పృశించడం ద్వారా కలిగే ఆనందాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది.

'జొబ్బిల్లు కస్తూరి గుబ్బలచెమట గుబ్బెత లెల్ల గుబ్బ లనగా' - శృంగార క్రీడ అనంతరం చెమట పట్టడాన్ని, కస్తూరి అలదిన శరీర సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తుంది.

'అబ్బలబ్బలని అసురుసురైతివి' - శృంగారం పరాకాష్ఠకు చేరినప్పుడు కలిగే ఆయాసం, సంతృప్తిని తెలియజేస్తుంది.

చరణం 2:

మించి నీతో నెది - రించిన విభునీ - వంచీ కౌగిట బి - గించీ మోవప్ప

ళించి తమ్ములము - నించి నీ గుణముల - నెంచి మంచి విరుల - ముంచిన శయ్యపై

నుంచి యెద తా - టించి రవము గీ - లించి రాగె బి-గించి మర్మము కరి

గించి చలము సా - ధించి మేలు పచ - రించితి వలమేలుమంగ వైతివి॥అంగనా॥

తాత్పర్యము:

అమితమైన ప్రేమతో నీతో పోటీపడిన నీ ప్రియుడిని (వేంకటేశ్వరుడిని) నువ్వు లొంగదీసుకుని, కౌగిలింతలో బిగించి, పెదవులను అప్పగించి, తాంబూలం ఇచ్చి, నీ గుణాలను పొగిడి, సుగంధభరితమైన పూల పాన్పుపై అతనిని చేర్చావు. అతని హృదయాన్ని తాకి, మధురమైన ధ్వనులు చేస్తూ, రాగాలను బిగిస్తూ, అతని మనసు కరిగేలా చేసి, నీ పట్టుదల సాధించి, అతనికి మేలు చేసావు. నువ్వు నిజంగానే అలిమేలుమంగవయ్యావు!

విశేషాలు:

ఇక్కడ అలిమేలుమంగ తన చాకచక్యం, ప్రేమతో స్వామిని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్న వైనం వర్ణించబడింది.

'మించి నీతో నెదిరించిన విభునీ వంచీ' - స్వామి ప్రేమలో ఆమెతో పోటీపడగా, ఆమె అతన్ని ప్రేమతో జయించిందని అర్థం.

'కౌగిట బిగించీ, మోవప్పళించి, తమ్ములము నించి' - శృంగారంలో ఇచ్చిపుచ్చుకునే చర్యలను సూచిస్తుంది.

'మంచి విరుల ముంచిన శయ్యపై నుంచి' - శృంగారానికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని వివరిస్తుంది.

'యెద తాటించి రవము గీలించి రాగె బిగించి మర్మము కరిగించి' - శృంగార క్రీడలో కలిగే మధురమైన అనుభూతులను, శబ్దాలను, భావోద్వేగాలను తెలియజేస్తుంది.

'చలము సాధించి మేలు పచరించితివి' - ఆమె తన పట్టుదలను సాధించి, స్వామికి ఆనందాన్ని కలిగించిందని అర్థం. ఇక్కడ 'మేలు పచరించితివి' అంటే మేలు చేశావు అని కాదు, ఆనందాన్ని కలిగించావు అని భావం.

'అలమేలుమంగ వైతివి' - ఆమె అలమేలుమంగ అన్న పేరుకు తగ్గట్టుగా, లక్ష్మీదేవిలా శుభాలను, ఆనందాన్ని ప్రసాదించిందని పునరుద్ఘాటిస్తున్నారు.

చరణం 3:

పంకజముఖి ని - శ్శంక నాయక గ - జాంకుశ యుత న - ఖాంక వర బిరు

దాంకురాల వని - పొంక మొప్పగా - కంకణము గట్టి - అంకెల శ్రీరమణ

వేంకటేశ్వరుని - బింకముతో పరి - యంకమున మక - రాంకుని కేళిని

సుంకణగించితి - వింక నీ సాటి - (కొంకు లేనట్టివా) రింతు లున్నారా॥అంగనా॥

తాత్పర్యము:

ఓ పద్మముఖీ! ఏ సందేహమూ లేకుండా, నాయకుడిపై (వేంకటేశ్వరుడిపై) అంకుశం వంటి నీ గోటి గుర్తులు (మొనదేలిన గోళ్ళతో కలిగిన గాయాలు) అనే శ్రేష్ఠమైన బిరుదులు కలదానా అని, గొప్పగా ప్రశంసిస్తూ, నువ్వు కంకణం కట్టుకున్నావు. శ్రీరమణుడైన వేంకటేశ్వరుడిని గంభీరంగా నీ మంచంపై, మన్మథుడి క్రీడలో పూర్తిగా సుంకణగించితివి (వశపరచుకున్నావు). ఇప్పుడు నీకు సాటి వచ్చేవారు, ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా ప్రవర్తించే స్త్రీలు ఇంకెవరైనా ఉన్నారా? (లేరు అని భావం).

విశేషాలు:

'పంకజముఖి' - పద్మం లాంటి ముఖం కలది.

'నిశ్శంక నాయక గజాంకుశ యుత నఖాంక వర బిరుదాంకురాలవని' - ఇది అత్యంత శృంగారభరితమైన వర్ణన. నాయకుడిపై (స్వామిపై) అంకుశంతో ఏనుగును అదుపు చేసినట్లు, తన గోటి గాయాలతో (నఖక్షతాలతో) స్వామిని వశపరచుకున్నదని, ఆ నఖక్షతాలు ఆమెకు బిరుదులని వర్ణిస్తున్నారు.

'పొంక మొప్పగా కంకణము గట్టి' - శృంగార క్రీడలో తన సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి సిద్ధపడినట్లు సూచిస్తుంది.

'అంకెల శ్రీరమణ వేంకటేశ్వరుని బింకముతో పర్యంకమున' - శ్రీరమణుడైన వేంకటేశ్వరుడిని తన మంచంపై ధైర్యంగా, గొప్పగా తన వశం చేసుకుందని అర్థం.

'మకరాంకుని కేళిని సుంకణగించితివి' - మన్మథుడి క్రీడలో (శృంగారంలో) స్వామిని పూర్తిగా తన గుప్పిట్లోకి తెచ్చుకున్నదని, తన ప్రేమతో అతన్ని కట్టిపడేసిందని భావం.

'ఇంక నీ సాటి (కొంకు లేనట్టివా) రింతు లున్నారా' - అలిమేలుమంగ సాటిలేని అద్భుతమైన నాయిక అని, ఆమెకు ధీటుగా ఎవరూ లేరని చెప్పడం ద్వారా ఆమె గొప్పతనాన్ని చాటుతున్నారు.

'కొంకు లేనట్టివా' - అంటే ఎటువంటి సంకోచం, భయం లేకుండా తమ ప్రేమను వ్యక్తం చేసేవారు.

----------------------------------------------------------

ఇప్పుడు ఈ కీర్తనకు సంబంధించిన అసలైన మధుర భక్తి అర్థాన్ని చూద్ధాం

జీవాత్మ-పరమాత్మల సమన్వయం:

అన్నమాచార్యుల "అంగనామణి కురంగలోచన" కీర్తన ఆంతర్యం

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు రచించిన "అంగనామణి కురంగలోచన" అనే ఈ కీర్తన బాహ్యంగా శృంగార రసభరితంగా కనిపించినప్పటికీ, దీనిలో జీవాత్మ-పరమాత్మల ఐక్యం, భక్తి మార్గం ద్వారా మోక్షప్రాప్తి అనే లోతైన ఆధ్యాత్మిక ఆంతర్యం నిగూఢమై ఉంది. ఇక్కడ నాయికా నాయకులను కేవలం లౌకిక వ్యక్తులుగా కాకుండా, ఆధ్యాత్మిక కోణంలో అన్వయించి చూస్తే కీర్తనలోని పరమార్థం బోధపడుతుంది.

జీవాత్మ (అలిమేలుమంగ/నాయిక)

ఈ కీర్తనలో అలిమేలుమంగ జీవాత్మకు ప్రతీక. అలిమేలుమంగను 'అంగనామణి', 'కురంగలోచన', 'భుజంగ కచభారవే' వంటి విశేషణాలతో సంబోధించడం ఆమె సౌందర్యాన్ని, ఆకర్షణను సూచిస్తుంది. అయితే ఆధ్యాత్మికంగా, ఇది జీవుని స్వచ్ఛమైన, అనంతమైన స్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. జీవాత్మ పరమాత్మతో అనుసంధానం కావాలని నిరంతరం తపిస్తుంది.

చరణాలలో జీవాత్మ ప్రయాణం:

'గబ్బి నీ ప్రాణేశుడు అబ్బిన రతుల నుబ్బీ...' వంటి వర్ణనలు జీవాత్మ పరమాత్మతో లీనమవడం ద్వారా పొందే ఆనందానుభూతిని సూచిస్తాయి. లౌకిక శృంగారం ద్వారా కలిగే ఆనందం కంటే మిన్నైన, ఆత్మ పరమాత్మతో కలిసినప్పుడు కలిగే బ్రహ్మానందాన్ని ఇది ధ్వనిస్తుంది. ఇక్కడ 'ముంగురులు జారడం', 'చెమట పట్టడం' వంటివి భక్తి పారవశ్యం వల్ల జీవి పొందే దైహిక, మానసిక మార్పులకు, లీనత్వానికి సంకేతం.

'మించి నీతో నెదిరించిన విభునీ వంచీ కౌగిట బిగించీ...' అనే వర్ణన జీవాత్మ తన భక్తితో, ప్రేమతో పరమాత్మను తన వశం చేసుకునే ప్రక్రియను సూచిస్తుంది. సాధారణంగా జీవుడు పరమాత్మకు శరణాగతి చెందుతాడు. కానీ ఇక్కడ నాయిక (జీవాత్మ) నాయకుడిని (పరమాత్మను) ప్రేమతో, భక్తితో జయించి, తనతో ఐక్యం చేసుకుంటుంది. ఇది భగవంతునితో భక్తుడికున్న సన్నిహిత బంధాన్ని, భక్తుని ప్రగాఢ భక్తికి పరమాత్మ లొంగిపోయే తత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. 'మోవప్పళించి', 'తమ్ములము నించి' వంటివి జీవాత్మ తన సర్వస్వాన్ని పరమాత్మకు అర్పించడాన్ని, తద్వారా పొందే అనుగ్రహాన్ని సూచిస్తాయి.

'పంకజముఖి నిశ్శంక నాయక గజాంకుశ యుత నఖాంక వర బిరుదాంకురాలవని...' అనే వర్ణన జీవాత్మ పరమాత్మపై సాధించిన సంపూర్ణ విజయాన్ని, ఆధిపత్యాన్ని (భక్తి పరంగా) సూచిస్తుంది. అంకుశంతో ఏనుగును అదుపు చేసినట్లు, జీవాత్మ తన అకుంఠిత భక్తితో, గోటి గుర్తులు (నఖక్షతాలు) అనే బిరుదులతో పరమాత్మను పూర్తిగా తన వశం చేసుకుందని అర్థం. ఇక్కడ నఖక్షతాలు కేవలం శృంగార చిహ్నాలు కాకుండా, భక్తుని అచంచలమైన విశ్వాసానికి, నిష్టకు, దానివల్ల భగవంతునిపై ఏర్పడిన ముద్రకు సంకేతం. 'కంకణం కట్టి' అనేది జీవాత్మ తన భక్తి మార్గంలో నిశ్చయించుకున్న దృఢ సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది.

పరమాత్మ (వేంకటేశ్వరుడు/నాయకుడు)

ఈ కీర్తనలో వేంకటేశ్వరుడు పరమాత్మకు ప్రతీక. కీర్తనలో ఆయన 'ప్రాణేశుడు', 'విభుడు', 'శ్రీరమణుడు' అని సంబోధించబడ్డాడు. పరమాత్మ నిష్కలంకుడు, నిరాకారుడు, సర్వాంతర్యామి. అయితే భక్తుని భక్తికి లొంగి, సగుణ రూపంలో దర్శనమిచ్చే గుణం పరమాత్మకు ఉంది.

చరణాలలో పరమాత్మ తత్వం:

'గబ్బి నీ ప్రాణేశుడు' అని సంబోధించడం పరమాత్మ యొక్క శక్తిని, సర్వవ్యాపకత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ఆయన జీవాత్మతో ఐక్యం కావడానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు.

'మించి నీతో నెదిరించిన విభునీ వంచీ...' అనేది పరమాత్మ లీలా విశేషాన్ని సూచిస్తుంది. పరమాత్మ తన భక్తుల ప్రేమకు, భక్తికి లొంగిపోవడం ఆయన కరుణకు, సౌలభ్యానికి నిదర్శనం. ఆయన భక్తుడితో ఒక స్నేహితునిలా, ప్రియుడిలా వ్యవహరించి, వారి భక్తిని పరీక్షించి, చివరికి వారికి లొంగిపోతాడు.

'వేంకటేశ్వరుని బింకముతో పర్యంకమున మకరాంకుని కేళిని సుంకణగించితివి' అనేది జీవాత్మ భక్తికి పరమాత్మ లొంగిపోయి, ఆమెతో సంపూర్ణ ఐక్యం పొందే స్థితిని వర్ణిస్తుంది. 'సుంకణగించుట' అంటే పూర్తిగా వశపరచుకోవడం. ఇక్కడ పరమాత్మ జీవాత్మకు లొంగిపోయి, ఆమెతో ఏకమై, మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడని ఆంతర్యం.

ఆంతర్యం: జీవాత్మ-పరమాత్మ ఐక్యం

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన ఆంతర్యం భక్తి మార్గం ద్వారా జీవాత్మ పరమాత్మతో పొందే ఐక్యం. నాయికా నాయకుల శృంగార క్రీడ కేవలం ఒక రూపకం. అది భక్తుడు భగవంతునితో అనుభవించే పరమానందాన్ని, అద్వైత స్థితిని వివరిస్తుంది.

పల్లవిలో 'మంగళ మలమేలుమంగవు మదన సంగర సవ్యసాచివే' అని చెప్పడం ద్వారా, అలిమేలుమంగ (జీవాత్మ) శుభాలను కలిగించే శక్తి కలదని, మన్మథునితో యుద్ధంలో (శృంగార క్రీడలో) ఆమె అర్జునుడితో (సవ్యసాచి) సమానంగా ఉందని చెప్పడం, జీవాత్మ తన భక్తితో పరమాత్మను జయించి, తద్వారా మోక్షానందాన్ని, ఆధ్యాత్మిక సంపదను పొందే సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తుంది.

కీర్తన మొత్తం జీవాత్మ తన అకుంఠిత భక్తితో, ప్రేమతో పరమాత్మను ఎలా తన వశం చేసుకుంటుందో వివరిస్తుంది. ఇది కేవలం లౌకిక విజయం కాదు, ఆధ్యాత్మిక విజయం. భక్తుని నిర్మలమైన, నిస్వార్థమైన ప్రేమకు భగవంతుడు లొంగిపోతాడని, తద్వారా జీవుడు మోక్షాన్ని పొంది, పరమాత్మలో ఐక్యం అవుతాడని అన్నమాచార్యులవారు ఈ కీర్తన ద్వారా సందేశాన్ని ఇచ్చారు.

'ఇంక నీ సాటి కొంకు లేనట్టివా రింతులు ఉన్నారా' అని ముగించడం ద్వారా, అలిమేలుమంగ (అంటే భక్తితో నిండిన జీవాత్మ) అత్యంత విశిష్టమైనదని, ఆమె సాధించిన మోక్ష స్థితికి మరేదీ సాటి రాదని అన్నమాచార్యులు స్పష్టం చేశారు.

సంక్షిప్తంగా, "అంగనామణి కురంగలోచన" కీర్తన అనేది జీవాత్మ తన భక్తి మార్గం ద్వారా పరమాత్మను ఆలింగనం చేసుకుని, మోక్షానందాన్ని పొందే ఒక అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి శృంగార రూపక చిత్రణ. ఇది భక్తిని, ప్రేమను, ఆనందాన్ని మేళవించి, జీవుడు పరమాత్మతో ఎలా ఐక్యం కాగలడో వివరించే ఒక ఉన్నతమైన భక్తి సందేశం.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -02 (04 -07 -25)

సంకీర్తన: అకటకటా యింతలోనె

రచన: తాళ్లపాక అన్నమాచార్య

పుట: 261, సంకీర్తన: 276 (తాళ్లపాక వేంకటశేషాచార్యుల వ్రాతప్రతి)

ప్రత్యేక సంపుటము - సంకీర్తన: 2

పల్లవి:

అకటకటా యింతలోనె - (అంతకు) నెంచీ నెలనాగ

యికనొక్కనాటికి చూచేనా - యిందువదన మోము॥

తాత్పర్యము:

అయ్యో, ఎంత కష్టమంటే, ఇంతలోనే ఆ చంద్రముఖి (నాయిక) కోపగించుకుంది. కనీసం ఒక్కనాటికైనా ఆమె ముఖాన్ని మళ్లీ చూడగలనా?

విశేషాలు:

• 'అకటకటా': ఇది విచారం, బాధను వ్యక్తం చేసే పదం.

• 'ఎలనాగ'/'ఇందువదన': నాయికను చంద్రునితో పోలుస్తూ ఆమె సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తున్నారు.

• పల్లవిలో నాయికా నాయకుల మధ్య వచ్చిన వియోగం, నాయకుడి బాధ స్పష్టమవుతోంది. ఇది విరహ వేదనతో కూడిన కీర్తన.

________________________________________

చరణం 1:

ఒకకమ్మైనానంపదాయ - వునికి దెలియ వ్రాసి

సకలము మరపించిన మానిని(తొ) - సంయోగములేక॥అకటకటా॥

తాత్పర్యము (సవరించినది):

అయ్యో! ఆమె కనీసం ఒక ఉత్తరం (కమ్మ) అయినా పంపలేదు. సమస్త బాధలనూ మరపించిన ఆ మానవతితో (నాయికతో) కలయిక లేక (ఆమె దూరం అవడం వల్ల) బాధపడుతున్నాను.

విశేషాలు:

• 'ఒకకమ్మైనానంపదాయ': ఇక్కడ నాయకుడు నాయిక నుండి కనీసం ఒక ఉత్తరం కూడా రాలేదని, అది కూడా తన బాధను పెంచుతోందని వాపోతున్నాడు. 'అంపదాయె' అంటే 'పంపలేదు' అని అర్థం.

• 'సకలము మరపించిన మానిని': ఆమె సాన్నిహిత్యం తన అన్ని బాధలను మాయం చేసిందని, అంతగా ఆమె తనపై ప్రభావం చూపిందని నాయకుడు చెబుతున్నాడు. ఆమె దూరం కావడం వల్ల కలిగే బాధను ఇది రెట్టింపు చేస్తోంది.

• 'సంయోగము లేక': ఆమెతో కలయిక లేకపోవడం వల్ల, ఆమె దూరం కావడం వల్ల కలిగే వేదనను సూచిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 2:

పాపపు దైవము - ప్రాణసఖిని యెడబాసీనని, మొదట

ఆపరాని విరహమెచ్చీ నిద్రా - హారము లేక॥అకటకటా॥

తాత్పర్యము:

ఆ పాపపు దైవం (విధి/అదృష్టం) నా ప్రాణసఖిని (నాయికను) నాకు దూరం చేసిందని, మొదట నుంచి ఆపలేని విరహం పెరిగిపోయి, నిద్ర ఆహారం కూడా లేకుండా పోయింది.

విశేషాలు:

• 'పాపపు దైవము': విధి లేదా అదృష్టం తమను విడదీసిందని నాయకుడు దైవాన్ని నిందిస్తున్నాడు. ఇది నిస్సహాయతను వ్యక్తం చేస్తుంది.

• 'ప్రాణసఖిని యెడబాసీనని': తన ప్రాణం వంటి స్నేహితురాలిని (లేదా ప్రేయసిని) దూరం చేసిందని.

• 'ఆపరాని విరహమెచ్చీ నిద్రాహారము లేక': విరహం వల్ల కలిగే తీవ్రమైన బాధను వర్ణిస్తోంది. నిద్ర, ఆహారం తీసుకోలేనంతగా విరహవేదన తీవ్రంగా ఉందని నాయకుడు చెబుతున్నాడు. ఇది సంప్రదాయ నాయికల విరహలక్షణాలను పోలి ఉంది.

________________________________________

చరణం 3:

యేపాపంబెరుగని మానినితొ - యెవ్వరేమని జెప్పిరో

చూపోపని వారాడిన మాటకు - సుదతియలిగె నేడు॥అకటకటా॥

తాత్పర్యము:

ఏ పాపమూ తెలియని ఆ మానవతికి (నాయికకు) ఎవరో ఏమి చెప్పారో తెలియదు. ఆమెను చూడటానికే ఓర్వలేని (అసూయపడే) వారు ఆడిన మాటల వల్ల, ఆ సుందరి ఇప్పుడు కోపగించుకుంది.

విశేషాలు:

• 'యేపాపంబెరుగని మానిని': నాయిక నిష్కల్మషమైనదని, అమాయకురాలని నాయకుడు నమ్ముతున్నాడు.

• 'యెవ్వరేమని జెప్పిరో': ఎవరో చెప్పుడు మాటలు చెప్పి నాయికను దూరం చేశారని నాయకుడు అనుమానిస్తున్నాడు.

• 'చూపోపని వారాడిన మాటకు': అంటే, తమ బంధాన్ని చూసి ఓర్వలేనివారు, అసూయపడేవారు (సాధారణంగా చెలికత్తెలు లేదా విరోధులు) నాయికకు తప్పుడు మాటలు చెప్పారని సూచిస్తుంది.

• 'సుదతియలిగె నేడు': ఆ మాటల వల్ల నాయిక ఇప్పుడు కోపంగా ఉందని, దానివల్లే వియోగం వచ్చిందని నాయకుడు వాపోతున్నాడు.

________________________________________

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారి "అకటకటా యింతలోనె" అనే ఈ కీర్తన బాహ్యంగా ఒక విరహ పీడితుడైన నాయకుడి ఆర్తిని వ్యక్తం చేస్తున్నట్లు కనిపించినప్పటికీ, దీనిలో జీవాత్మ-పరమాత్మల మధ్య తాత్కాలిక వియోగం మరియు భక్తి మార్గంలో ఎదురయ్యే ఆటంకాలు అనే లోతైన ఆధ్యాత్మిక ఆంతర్యం నిగూఢమై ఉంది. ఇక్కడ నాయికా నాయకులను కేవలం లౌకిక వ్యక్తులుగా కాకుండా, ఆధ్యాత్మిక కోణంలో అన్వయించి చూస్తే కీర్తనలోని పరమార్థం బోధపడుతుంది.

________________________________________

జీవాత్మ (నాయకుడు)

ఈ కీర్తనలో నాయకుడు జీవాత్మకు ప్రతీక. జీవాత్మ ఎల్లప్పుడూ పరమాత్మతో అనుసంధానం కావాలని తపిస్తుంది. కానీ సంసార బంధాలు, మాయ, అజ్ఞానం, ఇతరుల (దుష్ట శక్తుల) ప్రభావం వంటివి జీవాత్మను పరమాత్మ నుంచి దూరం చేస్తాయి. నాయకుడు పడుతున్న విరహవేదన, నిద్రాహారాలు లేకపోవడం వంటివి పరమాత్మను చేరుకోలేని జీవాత్మ యొక్క ఆధ్యాత్మిక అశాంతిని, దుఃఖాన్ని సూచిస్తాయి.

చరణాలలో జీవాత్మ వేదన:

• పల్లవిలో 'అకటకటా యింతలోనె - నెలనాగ ఇకనొక్కనాటికి చూచేనా - ఇందువదన మోము' అని నాయకుడు (జీవాత్మ) విలపించడం, పరమాత్మ (నాయిక) నుంచి దూరం కావడం వల్ల కలిగే తీవ్రమైన బాధను, నిస్సహాయతను తెలియజేస్తుంది. జీవాత్మ నిరంతరం పరమాత్మ దర్శనం కోసం తపిస్తుందని, ఆ దర్శనం లేకపోతే అది అంధకారంలో కూరుకుపోతుందని దీని భావం.

• 'ఒకకమ్మైనానంపదాయ - వునికి దెలియ వ్రాసి సకలము మరపించిన మానిని(తొ) - సంయోగములేక' అనే పంక్తులు జీవాత్మ పరమాత్మతో తిరిగి సంయోగం కావడానికి పడే తపనను సూచిస్తాయి. జ్ఞాన మార్గం ద్వారా (ఉత్తరం రాయడం ద్వారా) పరమాత్మతో అనుసంధానం కావాలని ప్రయత్నించినా, మధ్యలో వచ్చిన ఆటంకాల వల్ల అది సాధ్యపడలేదని, తద్వారా సకల బాధలు మరపించే ఆ పరమానంద స్థితిని కోల్పోయిందని జీవాత్మ విలపిస్తుంది.

• 'పాపపు దైవము - ప్రాణసఖిని యెడబాసీనని, మొదట ఆపరాని విరహమెచ్చీ నిద్రా - హారము లేక' అనేది జీవాత్మ తన వియోగ బాధకు కారణం విధి అని, గత కర్మల ఫలం అని భావించడాన్ని సూచిస్తుంది. పరమాత్మ వియోగం వల్ల కలిగే విరహవేదన, నిద్రాహారాలు లేకపోవడం, అజ్ఞానం వల్ల కలిగే ఆధ్యాత్మిక అశాంతి, భగవత్ విస్మరణను తెలియజేస్తాయి. ఇది సంసార బంధాల్లో చిక్కుకున్న జీవుని నిస్సహాయ స్థితి.

________________________________________

పరమాత్మ (నాయిక)

ఈ కీర్తనలో నాయిక పరమాత్మకు ప్రతీక. పరమాత్మ శుద్ధుడు, నిరంజనుడు, ఎటువంటి పాపమూ తెలియనివాడు. జీవుల కర్మలకు అనుగుణంగా వారికి ఫలాలను ఇచ్చేవాడు. అయితే, జీవుల అజ్ఞానం వల్ల, మాయ ప్రభావం వల్ల పరమాత్మ జీవుల నుంచి దూరమైనట్లు కనిపిస్తాడు.

చరణాలలో పరమాత్మ స్వచ్ఛత:

• 'యేపాపంబెరుగని మానినితొ - యెవ్వరేమని జెప్పిరో చూపోపని వారాడిన మాటకు - సుదతియలిగె నేడు' అనే పంక్తులు నాయిక (పరమాత్మ) యొక్క నిష్కల్మషత్వాన్ని తెలియజేస్తాయి. పరమాత్మకు ఎటువంటి పాపమూ అంటదు. అయితే, జీవాత్మను పరమాత్మ నుంచి దూరం చేసేవి లోకంలోని దుష్ట శక్తులు, మాయ, అహంకారం, అజ్ఞానం, ఇతరుల (చెడు) ప్రభావం. ఇక్కడ 'చూపోపని వారు' అంటే భక్తి మార్గంలో అడ్డంకులు సృష్టించే మాయా శక్తులు, దుర్గుణాలు లేదా భగవంతుని తత్వాన్ని జీవులకు తెలియకుండా చేసే అజ్ఞానం అని అర్థం చేసుకోవచ్చు. అవి చెప్పిన 'మాటకు' (అంటే మాయా ప్రభావానికి) పరమాత్మ (నాయిక) అలిగినట్లు, అంటే తాత్కాలికంగా జీవాత్మకు దూరమైనట్లు కనిపిస్తుంది.

________________________________________

ఆంతర్యం: వియోగం, ఆటంకాలు, తిరిగి ఐక్యత కోసం తపన

ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన ఆంతర్యం జీవాత్మ-పరమాత్మల మధ్య ఏర్పడిన తాత్కాలిక వియోగం మరియు ఆ వియోగానికి కారణమయ్యే ఆధ్యాత్మిక ఆటంకాలు.

• సాధారణంగా అన్నమాచార్యుల కీర్తనలలో నాయిక (అలిమేలుమంగ) జీవాత్మగా, నాయకుడు (వేంకటేశ్వరుడు) పరమాత్మగా ఉంటారు. అయితే ఈ కీర్తనలో ఆ పాత్రలు తారుమారు అయినట్లు (నాయకుడు జీవాత్మగా, నాయిక పరమాత్మగా) కనిపిస్తుంది. ఇది జీవుని (నాయకుని) వైపు నుండి కలిగిన విరహాన్ని, పరమాత్మ కోసం పడే తపనను మరింత స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.

• 'చెప్పుడు మాటలు' అనేవి భక్తి మార్గంలో జీవుడిని భగవంతుని నుండి దూరం చేసే అజ్ఞానం, దుష్ట ఆలోచనలు, అహంకారం, మాయ, సంసార బంధాలు వంటి వాటికి ప్రతీక. ఈ ఆటంకాల వల్ల జీవాత్మకు పరమాత్మ పట్ల ఒక అపార్థం లేదా దూరం ఏర్పడుతుంది.

• నిద్రాహారాలు లేకపోవడం అనేది లౌకిక విషయాలపై ఆసక్తిని కోల్పోయి, కేవలం భగవద్విషయాలపైనే ధ్యానం నిలపడాన్ని సూచిస్తుంది. జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలనే తపనలో లౌకిక సుఖాలను విడిచిపెడుతుంది.

• ఈ కీర్తన ద్వారా అన్నమాచార్యులు, జీవాత్మ సంసార బంధాలలో చిక్కుకుని, మాయా ప్రభావానికి లోనైనప్పుడు పరమాత్మ నుండి ఎలా దూరం అవుతుంది, మరియు ఆ వియోగాన్ని అది ఎంతగా వేదన పడుతుందో వివరిస్తున్నారు. అయితే ఈ వేదనే జీవాత్మను తిరిగి పరమాత్మ వైపు నడిపిస్తుంది. చివరికి, ఈ ఆటంకాలను దాటి, అజ్ఞానాన్ని తొలగించుకుని, నిర్మలమైన భక్తితో జీవాత్మ పరమాత్మతో తిరిగి ఐక్యం కావాలనే ఆకాంక్ష ఈ కీర్తనలో అంతర్లీనంగా వ్యక్తమవుతోంది. ఇది భగవంతుని కరుణ కోసం జీవుని ఆర్తిని, తిరిగి ఆత్మైక్యం కోసం తపనను తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

ఈ కీర్తన జీవుడు ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో ఎదుర్కొనే సవాళ్లను, భగవంతుని నుండి దూరం కావడం వల్ల కలిగే బాధను, మరియు తిరిగి భగవంతుని చేరుకోవాలనే అకుంఠిత సంకల్పాన్ని చక్కగా వివరిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -03 (05 -07 -25)

________________________________________

అక్కరో తానేటి కలిగినాడే - మలగునియనిన్నస్వామిని॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం:

ఓ చెలీ! ఆయన (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) ఎందుకు అలిగారో నాకు అర్థం కావడం లేదు. మలై గునియ నిన్ర పెరుమాళ్ (కొండ క్రుంగేటంత బరువుగా నిలుచున్న స్వామి) అయిన ఆ స్వామిని మక్కువతో నా దగ్గరకు రమ్మని చెప్పు.

విశేషం:

పల్లవిలో నాయిక తన చెలితో ప్రణయ కలహంలో తన తప్పు లేదని, నాయకుడిని తమ దగ్గరకు రమ్మని రాయబారం పంపమని కోరుతుంది. 'మలగునియనిన్నస్వామి' అనే పదం శ్రీ వేంకటేశ్వరుని బలాన్ని, స్థిరత్వాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి:

భక్తురాలు (నాయిక) తన ఆరాధ్య దైవం (నాయకుడు) పట్ల ఉన్న అనంతమైన ప్రేమను, ఆయన అలకను భరించలేకపోవడాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. ఆయనతో కలవాలనే తపనను ఇక్కడ చూడవచ్చు.

________________________________________

1. తోయజాక్షి! నన్నేల - దూరేవే, నే సేయరాని పనులేమైన - జేసితినా వెయ్యారువిధముల తా - వేడగ ముద్దిడుచు నయ్యెడ (నా) మోవిపంట - నదిమితినింతేకాని॥అక్కరో॥

తాత్పర్యం: ఓ కమల నేత్రురాలా (చెలీ)! నన్ను ఎందుకు నిందిస్తున్నావు? నేను చేయకూడని పనులు ఏమైనా చేశానా? ఆయన వేల విధాలుగా ముద్దు పెట్టమని వేడుకుంటూ ఉండగా, నేను ఆయన పెదవి పండ్లతో కొరికాను, అంతే కదా!

విశేషం:

నాయిక తన నిర్దోషిత్వాన్ని వాదిస్తుంది. ఇక్కడ వర్ణించినది శృంగార చేష్టలలో ఒక భాగం. ప్రియుడు అడిగినందువల్లే ముద్దు ఇచ్చాను అని, అందులో తప్పేమీ లేదని చెప్తుంది.

మధుర భక్తి:

భక్తురాలు దైవంతో ఏకమయ్యే స్థితిని కోరుకుంటుంది. దైవంతో సాన్నిహిత్యం పెంచుకోవడానికి చేసే ప్రతి చిన్న పనీ కూడా ప్రేమతోనే ఉంటుందని, అందులో ఎటువంటి తప్పు లేదని సూచిస్తుంది. భగవంతుడితో ఆత్మీయ సంబంధాన్ని ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది.

________________________________________

2. నారీమణి! నన్నాడు - కొనంగా నేటికే? మేరమీరి నేజేసిన - నేరము (కాగలదా) చేరిచేరి ప్రియములు - చెప్పగనే కాగిలించి వూరక గబ్బిగుబ్బల - నొత్తితి నింతేకాని॥అక్కరో॥

తాత్పర్యం:

ఓ స్త్రీ రత్నమా (చెలీ)! నన్ను నిందించడానికి ఇప్పుడు ఏముంది? నేను హద్దు మీరి ఏమైనా తప్పు చేశానా? ఆయన దగ్గరకు వచ్చి ప్రేమగా మాటలు చెప్పగానే, నేను ఆయనను కౌగిలించుకుని, నా ఎత్తైన వక్షోజాలతో ఆయనను వత్తాను, అంతే కదా!

విశేషం:

నాయిక తన చర్యలను సమర్థించుకుంటుంది. ఇది కూడా శృంగార క్రీడలలో భాగమే అని, అది నాయకుడి ప్రేమాభిమానాలకు ప్రతిస్పందనే అని స్పష్టం చేస్తుంది.

మధుర భక్తి:

భగవంతునితో భక్తుని అనుబంధం ఎంత గాఢమైనదో తెలుపుతుంది. దైవం తన దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, భక్తుడు ఆ ఆనందాన్ని ఆపుకోలేక ప్రేమతో స్పందిస్తాడు. ఇది భగవంతుని పట్ల భక్తుని అనంతమైన ఆకర్షణను, దాహాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

3. రామ! శ్రీవేంకటప్రభుడు - రచ్చనిడనేలే యేమైన నా వల్ల త - ప్పింతయైననున్నదే ప్రేమముతో తానె కాచినను - కామించి కూడగ ఆ మెయిరతులనింత - నలయించితి నింతె కాని॥అక్కరో॥

తాత్పర్యం:

ఓ రామా (ఆశ్చర్యం)! శ్రీ వేంకట ప్రభువు నన్ను రచ్చకెందుకు ఈడ్చాడు (ఎందుకు నిందించాడు)? నా వల్ల చిన్న తప్పు కూడా ఏమైనా ఉందా? ప్రేమతో ఆయనే నన్ను కోరినప్పుడు, ఆయనతో కలిసి, రతి క్రీడలలో కాస్త ఎక్కువసేపు అలయించాను, అంతే కదా!

విశేషం:

ఇక్కడ నాయిక దైవం (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) అలగడానికి గల కారణం తనకు అర్థం కావడం లేదని అంటుంది. తానూ దైవమూ పరస్పరం ప్రేమించుకున్నారని, తమ సాన్నిహిత్యం సహజమైనదని ఆమె వాదన.

మధుర భక్తి:

ఇక్కడ భక్తురాలు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడితో తనకున్న అనుబంధాన్ని పరాకాష్ఠగా వర్ణిస్తుంది. భగవంతుడు తనను కోరినప్పుడు, భక్తుడు ఆ ఆనందంలో మునిగిపోయి, ఆత్మార్పణ చేసుకుంటాడు. ఇది దైవంతో సంపూర్ణమైన ఐక్యం, తన్మయత్వం. భక్తుని అంతిమ లక్ష్యం దైవంతో అభేద సంబంధాన్ని పొందడమే అని ఈ చరణం ద్వారా అన్నమాచార్యులు తెలియజేశారు.

________________________________________

ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు శృంగారాన్ని కేవలం భౌతికమైన దానిగానే కాకుండా, భక్తుడు భగవంతునితో కలిసే దివ్యమైన అనుభూతికి ప్రతీకగా ఉపయోగించారు. ఇది మధుర భక్తికి ఒక చక్కని ఉదాహరణ.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -04 (06 -07 -25)

"అతివె ఉపరతియను"

ఈ సంకీర్తనలో నాయిక, పురుషుని వలె రతిలో పాల్గొని, తన సంపూర్ణ తృప్తిని పొందే ఉపరతి స్థితిని వర్షాగమంతో (వర్షాలు మొదలవడంతో) పోల్చి చెప్పబడినది.

________________________________________

పల్లవి:

అతివె ఉపరతియను వ - ర్షాగమంబు

సతులార చూడ నా - శ్చర్యమై తోఁచెన్‌ ॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

ఓ చెలులారా! చూడండి, ఈ అందమైన స్త్రీ యొక్క ఉపరతి (పురుషుని వలె రతిలో పాల్గొనడం) ఒక వర్షాకాలం ప్రారంభమైనట్లు నాకు ఆశ్చర్యంగా కనిపిస్తోంది. ఆమె క్రియాశీలకమైన భాగస్వామ్యం వర్షం వలె శక్తివంతంగా, ఉత్సాహంగా ఉంది.

విశేషములు:

ఇక్కడ ఉపరతిని వర్షాగమంతో పోల్చడం, స్త్రీ యొక్క చురుకైన, శక్తివంతమైన రతిని సూచిస్తుంది. వర్షం భూమిని ఎలా తడిపి, పునరుజ్జీవింపజేస్తుందో, అలాగే ఆమె క్రియాశీలకమైన రతి కూడా సంపూర్ణ తృప్తిని, ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఇది కేవలం స్వీకరించే స్థితి కాకుండా, ఇచ్చే, పాల్గొనే స్థితి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో భక్తుని అనుసంధానం (కలిసి ఉండటం), ఆ అనుసంధానంలో భక్తుడు కేవలం స్వీకరించేవాడు కాకుండా, తన భక్తి, ప్రేమ, సేవలతో క్రియాశీలంగా పాల్గొనడం వర్షాగమంతో పోల్చబడుతుంది. భగవత్ అనుభవం అనే వర్షాగమంతో భక్తుని జీవితం పచ్చబడుతుంది, ఆనందంతో నిండిపోతుంది.

________________________________________

చరణం 1:

మృగనేత్రి తురుమనే - మేఘంబు గప్పుకొనె

మగువ ముఖమను చంద్ర - మండలంబు

అగణితంబైనట్టి - యలివేణి తనుకాంతి

మిగుల నలుగడ తీగ - మెఱపు లుదయించెన్‌ ॥అతివె॥

తాత్పర్యము:

లేడి కన్నుల వంటి కన్నులు గల ఆ స్త్రీ యొక్క ముడివేసిన జడ (తురుము) ఆకాశాన్ని కమ్మేసిన మేఘంలా కమ్ముకుంది. ఆమె ముఖం అనే చంద్రమండలం (నిండు చంద్రుడు) చుట్టూ, ఆమె శరీరపు అపారమైన కాంతి తీగల మెరుపుల వలె నాలుగు దిక్కులా ప్రకాశించింది. ఆమె క్రియాశీలకమైన రతిలో పాల్గొన్నప్పుడు ఆమె సౌందర్యం మరింత వెలిగిపోయింది.

విశేషములు:

ఇక్కడ నాయిక యొక్క శారీరక సౌందర్యాన్ని, ఆమె రతిలో క్రియాశీలంగా పాల్గొంటున్నప్పుడు కలిగే ఉత్సాహాన్ని వర్షకాలపు వర్ణనతో కలిపి చెప్పారు. తురుమును మేఘంతో, ముఖాన్ని చంద్రమండలంతో, శరీరం నుండి వెలువడే కాంతిని మెరుపులతో పోల్చడం ఆమె శక్తివంతమైన ఉనికిని తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని లీలా విగ్రహం (ఆటలాడే రూపం), ఆయన దివ్య సౌందర్యం మేఘాల వలె గాంభీర్యం, చంద్రుని వలె ప్రశాంతతను కలిగి ఉంటాయి. భక్తుడు భగవంతుని రూపాన్ని ధ్యానించేటప్పుడు, తన భక్తిని క్రియాశీలంగా వ్యక్తపరిచేటప్పుడు కలిగే ఆనందం, అనుభూతి మెరుపుల వలె స్ఫురిస్తుంది. భక్తుని చిత్తంలో భగవంతుని తేజస్సు ప్రకాశిస్తుంది, అతని ఆరాధన మరింత ప్రకాశవంతంగా మారుతుంది.

________________________________________

చరణం 2:

కలికి గళరవమనే - గర్జనము వే బొడమె

కలయ హారములను వడ - గండ్లు రాలెన్‌

కొలఁది మీరినయట్టి - కుచగిరుల వరదలై

సొలయకటు పెంజెమట - సోన వర్షించెన్‌ ॥అతివె॥

తాత్పర్యము:

ఆ అందమైన స్త్రీ యొక్క కంఠధ్వని (గళరవము) ఉరుము గర్జన వలె వెంటనే వినబడింది (ఆమె రతిలో చురుకుగా పాల్గొన్నప్పుడు వెలువడిన ధ్వని). ఆమె దాల్చిన హారాలు వడగళ్ళ వలె రాలాయి. ఆమె కొలతకు మించిన స్తనగిరుల (పర్వతాల వంటి స్తనాలు) నుండి వరదల వలె, అలసట లేకుండా పెంజెమట (తీవ్రమైన చెమట) చినుకులు వర్షించాయి. ఆమె క్రియాశీలకమైన రతి వల్ల కలిగిన తీవ్రమైన స్పందన ఇది.

విశేషములు:

ఇక్కడ రతి క్రీడ యొక్క తీవ్రతను, నాయిక యొక్క క్రియాశీలక భాగస్వామ్యాన్ని వర్షం యొక్క లక్షణాలతో పోల్చారు. గళరవం ఉరుముతో (ఆమె ఆనందపు కేకలు), హారాలు వడగళ్ళతో (ఆమె ఉత్సాహంతో కదిలినప్పుడు), మరియు చెమట సోన వాన చినుకులతో పోల్చబడ్డాయి. ఇది ఆమె చురుకైన రతి వల్ల కలిగిన గాఢమైన భావాలను, శారీరక స్పందనలను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతుని నామ సంకీర్తన చేసేటప్పుడు వెలువడే శబ్దం ఉరుము వలె భక్తిని ప్రకటిస్తుంది. భగవన్నామ స్మరణతో కలిగే ఆనందాశ్రువులు వడగళ్ళ వలె ప్రవహిస్తాయి. భగవత్ సాక్షాత్కారం పొందినప్పుడు కలిగే పులకరింతలు, భావావేశాలు చెమట సోనల వలె శరీరం నుండి వ్యక్తమవుతాయి. ఇది భగవంతుని పట్ల భక్తుని అతిశయమైన ప్రేమ, భావోద్వేగం యొక్క ప్రతీక, ఇక్కడ భక్తుడు తన భక్తిని పూర్తి శక్తితో వ్యక్తపరుస్తాడు.

________________________________________

చరణం 3:

అతివె నిట్టూర్పులుప - రతుల నలయించి

సతిబొమ్మలవి యింద్ర - చాపమైయలరెన్‌

వితరణంబైన దిరు - వేంకటేశ్వరుఁ గూడ

జత గూడి యంగదే - శము జవుకు బారెన్‌ ॥అతివె॥

తాత్పర్యము:

ఆ స్త్రీ యొక్క నిట్టూర్పులు ఉపరతిలోని అలసటను (క్రియాశీలకమైన రతి వల్ల కలిగిన) సూచించగా, ఆమె కనుబొమ్మలు ఇంద్రధనస్సు వలె అందంగా అలరారాయి. ఉదారవంతుడైన శ్రీ తిరువేంకటేశ్వరుని కలుసుకుని, ఆయనతో జతగూడి, ఆమె శరీరం (అంగదేశము) నీటాత్డిసి మెత్తగిలి( చవుకు బారు) పూర్తిగా తృప్తితో నిండి జవసత్వాలు పొందింది. ఆమె క్రియాశీలకమైన భాగస్వామ్యం ఆమెకు సంపూర్ణ సంతృప్తినిచ్చింది.

విశేషములు:

నిట్టూర్పులు అలసటను, కనుబొమ్మలు ఇంద్రధనస్సును పోల్చడం ఆమె రతి అనంతర ప్రశాంతతను, సంతృప్తిని సూచిస్తుంది. చివరి పాదంలో, నాయిక తిరువేంకటేశ్వరుడిని కూడి పూర్తి తృప్తిని పొందడాన్ని స్పష్టం చేస్తుంది. ఆమె చురుకైన భాగస్వామ్యం వల్ల కలిగిన పరిపూర్ణ ఆనందం ఇది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతుని సంయోగం కోసం పడే ఆరాటం, నిట్టూర్పులు ఆయన్ను చేరే వరకు ఉంటాయి. భగవంతునితో కలిసిన తరువాత, భక్తుని హృదయం ప్రశాంతమై, అతని చూపులు ఇంద్రధనస్సు వలె ప్రకాశిస్తాయి - ఇది ఆనందానికి చిహ్నం. తిరువేంకటేశ్వరుడు (పరమాత్ముడు) అనే భగవంతునితో భక్తుడు ఐక్యం అయినప్పుడు, తన భక్తిని క్రియాశీలంగా వ్యక్తపరిచిన తరువాత, అతని ఆత్మ (అంగదేశం) సంపూర్ణంగా తృప్తి చెంది, అనంతమైన శక్తిని, ఆనందాన్ని పొందుతుంది. ఇది మోక్ష స్థితిని, ఆత్మ పరమాత్మతో లీనమవడాన్ని సూచిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -05 (07 -07 -25)

"05.అదె వచ్చె చెలియ"

ఈ సంకీర్తన, ప్రియునితో ఏకాంతంగా గడిపి తిరిగి వస్తున్న నాయిక యొక్క శారీరక, మానసిక స్థితిని అత్యంత సున్నితంగా, శృంగార రసభరితంగా వర్ణించింది. అదే సమయంలో, ప్రతి చరణంలోనూ భగవంతునితో భక్తుని గుప్తమైన, ఆనందకరమైన అనుబంధం, ఆ అనుబంధం నుండి కలిగే తృప్తి, మరియు నిరంతర స్మరణ అనే మధుర భక్తి అంతరార్థాన్ని అద్భుతంగా పట్టుకుంది.

________________________________________

పల్లవి:

అదె వచ్చె చెలియ యొ - య్యారంబుతో ప్రియుని

సదనంబు వెడలి తన - సఖులు గనకుండ॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

అదుగో, ఆ చెలి (నాయిక) ఒయ్యారంగా వస్తోంది. తన ప్రియుని ఇంటి నుండి, తన సఖులు ఎవ్వరూ చూడకుండా, రహస్యంగా బయలుదేరి వస్తోంది.

విశేషములు:

ఈ పల్లవి నాయిక యొక్క రహస్య ప్రయాణాన్ని, ఆమె నడకలోని ఒయ్యారాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రియునితో గడిపిన ఆనందం ఆమె నడకలో ప్రతిబింబిస్తోంది. 'సఖులు గనకుండ' అనే పదం ఆమె గోప్యతను, శృంగార లీలల రహస్య స్వభావాన్ని తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు పరమాత్ముడైన ప్రియునితో (భగవంతునితో) ఏకాంతంగా, గుప్తంగా ఆత్మ సంబంధాన్ని అనుభవించి, ఆ అనుభూతితో నిండిన ఆనందంతో తిరిగి తన లోకంలోకి వస్తున్నాడు. ఈ అనుభవం ఇతరులకు తెలియకుండా, కేవలం తన అంతరంగంలోనే నిగూఢంగా ఉంటుంది. ఇది భగవత్ సాక్షాత్కారం పొందిన భక్తుని అంతర్గత ఆనందాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 1:

నుదుటి కస్తురి చెమట - (నొసట) పదనై జార

(నదిమి వీడిన తురుము) - గుదురుపరచి

వొదిగొదిగి తనకెవ్వ - రెదురౌదురో యనుచు

పెదవిగంటి మడుపు - తుద మాటుగొంటా॥అదె॥

తాత్పర్యము:

నాయిక నుదుటిపై ఉన్న కస్తూరి తిలకం చెమటతో తడిసి జారిపోతోంది. (ప్రియునితో రతి క్రీడలో) సడలిపోయిన తన జడను సరిచేసుకుంటూ, ఎక్కడ తనకెవరైనా ఎదురవుతారో అని భయపడుతూ, తన పెదవిని చీర కొంగుతో కప్పుకుంటూ (సిగ్గుతో) వస్తోంది.

విశేషములు:

ఈ చరణం నాయిక యొక్క శారీరక స్థితిని, మానసిక భావాలను స్పష్టంగా వివరిస్తుంది. చెమట, జారిపోయిన కస్తూరి, సడలిన జడ - ఇవన్నీ ప్రియునితో గడిపిన శృంగార క్రీడ తాలూకు ఆనవాళ్లు. రహస్యంగా తిరిగి వస్తున్న ఆమె భయం, సిగ్గు 'ఒదిగొదిగి', 'పెదవిగంటి మడుపు తుద మాటుగొంటా' అనే పదాలలో వ్యక్తమవుతాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతునితో అనుభూతి (దివ్య సంయోగం) పొందిన తరువాత, ఆ అనుభవం యొక్క లక్షణాలు (పులకరింతలు, ఆనందాశ్రువులు, అంతర్గత శాంతి) అతనిపై కనిపిస్తాయి. ఆ దివ్యానుభూతిని ఇతరులకు చెప్పలేక, లోకంలోకి తిరిగి వచ్చినప్పుడు కలిగే వినిమయ భావం (సిగ్గు, సంకోచం) ఇక్కడ వర్ణించబడింది. ఇది భగవత్ ప్రేమలో మునిగిన భక్తుని అంతరంగ స్థితి.

________________________________________

చరణం 2:

నునుగుబ్బకవ గోటి - కొన జీర మరుగువడ

పెనుగెంపుబన్నసరు - లనువుబరచి

తన కెందళుకు కన్ను - లను నిద్ర సొలయగా

వనజము మూర్కొని యూర్పు - వడి నణచుకొంటా॥అదె॥

తాత్పర్యము:

నాయిక తన సున్నితమైన స్తనాలపై ప్రియుని గోటి గుర్తులు చీర మరుగున పడేలా సరిచేసుకుంటూ, తన మెడలోని ఎర్రని పతకాల హారాన్ని చక్కగా సర్దుకుంటూ వస్తోంది. తన ఎర్రని, కాంతివంతమైన కళ్ళలో నిద్ర ఆవరించగా (అలసటతో), పద్మాన్ని వాసన చూస్తున్నట్లుగా ఊపిరిని (నిట్టూర్పులను) లోపల అణచుకుంటూ వస్తోంది.

విశేషములు:

గోటి గుర్తులు, సడలిన హారం, నిద్ర ఆవరించిన కళ్ళు - ఇవన్నీ ప్రియునితో గడిపిన రాత్రి యొక్క స్పష్టమైన సూచనలు. 'వనజము మూర్కొని యూర్పు వడి నణచుకొంటా' అనేది ఆమె అలసటను, ఆనందాన్ని, మరియు రహస్యాన్ని దాచుకునే ప్రయత్నాన్ని తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో భక్తుని అనురాగ సంబంధం ఎంత గాఢమైనదో ఈ చరణం సూచిస్తుంది. భగవత్ ప్రేమలో మునిగిన భక్తుని శరీరం, మనస్సు ఆ అనుభూతితో అలసిపోతాయి (ఆనందంతో కూడిన అలసట). భగవత్ స్మరణతో కలిగే భావోద్వేగాలను (నిట్టూర్పులు, ఆనందాతిరేకం) ఇతరులకు తెలియకుండా అణచుకుంటూ, తన అంతరంగంలోనే ఆ దివ్యానందాన్ని అనుభవిస్తూ లోకంలోకి తిరిగి వస్తాడు.

________________________________________

చరణం 3:

అలసత తత్తరపడుచు - నవ్వలివ్వల గట్టు

చలువశాటివలువ - సడలగాను

అల శ్రీవేంకటరా - యని తోడి సరసపు

కలయికలు మదిలోనఁ - దలఁచుకొంటా॥అదె॥

తాత్పర్యము:

నాయిక అలసటతో తత్తరపడుతూ, అటు ఇటు సడలిపోయిన తన చలువ చీరను సరిచేసుకుంటూ వస్తోంది. అప్పుడు, ఆమె మనసులో శ్రీ వేంకటరాయునితో (ప్రియునితో) జరిగిన సరసమైన కలయికలను తలచుకుంటూ వస్తోంది.

విశేషములు:

అలసట, సడలిన వస్త్రాలు ఆమె ప్రియునితో గడిపిన సమయం యొక్క తీవ్రతను సూచిస్తాయి. చివరి పాదంలో, నాయిక మనసులో శ్రీ వేంకటరాయునితో జరిగిన మధురమైన కలయికలను తలచుకుంటూ రావడం, ఆమె ఆనందాన్ని, ఆ అనుభూతిని నెమరువేసుకోవడాన్ని తెలియజేస్తుంది. అన్నమాచార్యులవారు తమ కీర్తనలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని నాయికా నాయకుల రూపంలో వర్ణించడం సర్వసాధారణం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతునితో (శ్రీ వేంకటరాయునితో) పొందిన దివ్య సంయోగం, ఆనందకరమైన లీలలను మనసులో నెమరువేసుకుంటూ ఉంటాడు. ఆ భగవత్ స్మరణ అతని అలసటను పోగొట్టి, అతనికి ఆనందాన్ని, శక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. ఇది భక్తుడు నిరంతరం భగవత్ ధ్యానంలో, ఆయన లీలల స్మరణలో మునిగి ఉండటాన్ని, ఆ స్మరణ నుండే ఆనందాన్ని పొందడాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ అన్నమాచార్య సంకీర్తన "అదె వచ్చె చెలియ ఒయ్యారంబుతో ప్రియుని సదనంబు వెడలి" మరియు క్షేత్రయ్య పదం "మగువ తన కేళికామందిరము వెడలెన్" రెండూ ఒకే రకమైన సందర్భాన్ని, అంటే నాయిక ప్రియునితో ఏకాంతంగా గడిపి తిరిగి వస్తున్న పరిస్థితిని వర్ణిస్తాయి. నాయిక తన కార్యకలాపాలు ఇతరులకు తెలియకుండా దాచుకోవడానికి ప్రయత్నించడం ("సఖులు గనకుండ" - అన్నమయ్య; " వగకాడ మా కంచివరద తెల్లవారెననుచు " - క్షేత్రయ్య) రెండు గీతాలలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ప్రియునితో గడిపిన సమయం వల్ల కలిగే శారీరక అలసట, అదే సమయంలో అంతర్గత తృప్తి, ఆనందం రెండింటిలోనూ వ్యక్తమవుతాయి.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -06 (09 -07 -25)

________________________________________

అని చెలులు జయవార్త - లాడుకొనగా

విని సిగ్గు తోడ ని - వ్వెరగందె చెలియ॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం:

సఖులు తమలో తాము జయవార్తలను (గెలిచిన వార్తలను) చెప్పుకొనుచుండగా, ఆ మాటలు విన్న నాయిక సిగ్గుతో నివ్వెరపోయింది (ఆశ్చర్యపడింది).

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'జయవార్తలు' అనే పదం శృంగార క్రీడలో నాయిక సాధించిన విజయాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా భౌతిక విజయం కాదు, భావాత్మకమైన గెలుపు. నాయిక సిగ్గు పడటం, నివ్వెరపోవడం ఆమె అమాయకత్వాన్ని, ప్రేమలోని లజ్జను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇది భక్తురాలు (నాయిక) తన ఆరాధ్య దైవమైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని (నాయకుడు)తో ఏకాంత సంబంధంలో పొందిన ఆనందాన్ని, దాని ఫలితంగా కలిగిన భావ పారవశ్యాన్ని సూచిస్తుంది. 'జయవార్తలు' అనగా భగవంతునితో అనుభవించిన ఆత్మానందం, ఐక్యతను ఇతర భక్తులు గుర్తించడం. భక్తురాలు దైవంతో పొందిన సాన్నిహిత్యాన్ని తలచుకొని, ఆ ఆనందానికి సిగ్గుతో పొంగిపోవడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

________________________________________

1. భామకుచదుర్గంబు - ప్రతికొండ కలుగగా

కామించు పతి హస్త - గత మాయను

ఆ మీద జవరాలి - కంతరంగుడు మరుడు

చేముంచి అతను కైవశమై - చెలగునటవే॥అని॥

తాత్పర్యం:

నాయిక యొక్క కుచాలు దుర్గాల వలె ప్రతికొండలను కలిగి ఉండగా, వాటిని కోరిన నాయకుని చేతిలోకి వచ్చాయట. ఆ తర్వాత, యవ్వనవతి అయిన ఆ నాయికకు మన్మథుడు మరింత ఆప్తుడయ్యాడు. ఆ మన్మథుడు కూడా బుద్ధిపూర్వకంగా నాయిక వశమై చెలరేగిపోయాడట.

విశేషాలు:

ఇక్కడ కుచదుర్గంబు అనేది నాయిక వక్షోజాల సౌందర్యాన్ని, వాటి దుర్భేద్యత్వాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రతికొండ అనేది ఒక ప్రాంతానికి సంకేతం కావచ్చు, లేదా కేవలం దుర్గానికి ఉపమానం కావచ్చు. నాయకుడు నాయిక హస్తగతం అవ్వడం అనేది వారిద్దరి మధ్య శృంగారం ఎంతగా పరిఢవిల్లిందో చెబుతుంది. మన్మథుడు కైవశమవడం అంటే ప్రేమ తాలూకు భావాలు నాయిక అదుపులో ఉన్నాయని, ఆమె ఆధీనంలోనే మన్మథ లీలలు సాగాయని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తురాలు తన ఇంద్రియాలను (కుచదుర్గంబులు) భగవంతుని ప్రేమకు పూర్తిగా సమర్పించుకోవడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. భగవంతుడు (పతి) భక్తురాలి సమర్పణకు సంతోషించి, ఆమె హస్తగతం అయ్యాడు. ఇక్కడ 'మన్మథుడు' అనేది భగవంతుని పట్ల భక్తురాలికి గల గాఢమైన ప్రేమను, భక్తి భావనను సూచిస్తుంది. భక్తురాలి భక్తికి (జవరాలికి) పరమాత్మ లొంగిపోవడం, ఆమె ప్రేమకు కట్టుబడటం ఇక్కడ ప్రధానమైన అంతరార్థం. ఇది భగవత్ ప్రేమలోని మాధుర్యాన్ని, భక్తుని పట్ల భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

2. చెలువ మెరపుటలుగుల- సీమ చేకూడగా

నలవోక నీలనిధి - యబ్బే పతికి

చెలగు పత్రములు సతి - చెక్కులకు జోడుగా

వెలలేని నిధులెల్ల - విరివాయను॥అని॥

తాత్పర్యం:

అందం ఉట్టిపడే నాయిక యొక్క మెరుపుతీగ వంటి అలుగల సీమ (జుట్టు) లభించగా, నాయకుడికి అలవోకగా నీలమణి వంటి నిధి లభించిందట. అలాగే, నాయిక చెక్కిళ్ళపై అలంకరించిన పత్రములు (పత్ర రచనలు) జతగా ఉండగా, నాయకుడికి వెలలేని నిధులన్నీ విస్తారంగా లభించాయట.

విశేషాలు:

మెరపుటలుగులు అంటే మెరిసే జుట్టు లేదా అలంకరించబడిన శిరోజాలు. ఇది నాయిక కేశసౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తుంది. నీలనిధి అనేది నల్లని, విలువైన వస్తువుకు ఉపమానం. ఇక్కడ అది కేశసౌందర్యానికి ప్రతీక. పత్రములు అంటే చెక్కిళ్ళపై చేసే చిత్రలేఖనాలు (ఉదాహరణకు, కస్తూరి తిలకం). ఇవి నాయిక సౌందర్యాన్ని మరింత పెంచుతాయి. ఈ వర్ణనలు నాయిక శారీరక సౌందర్యాన్ని, దాని ద్వారా నాయకుడు పొందిన ఆనందాన్ని తెలియజేస్తాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తురాలు తన శారీరక, మానసిక సౌందర్యాన్ని (అలుగల సీమ, పత్రములు) భగవంతునికి అంకితం చేయడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. భగవంతునికి (పతికి) భక్తురాలి నిష్కల్మషమైన ప్రేమ, భక్తి లభించగా, అది ఆయనకు నీలనిధి (అనంతమైన ఆనందం, జ్ఞానం) వలె అబ్బింది. భక్తురాలి భక్తిపూర్వక అలంకరణలు (పత్రములు) భగవంతునికి అనంతమైన సంపదను (నిధులెల్ల) అందించినట్లు. ఇది భగవంతుడు భక్తుని చిన్నపాటి సమర్పణను కూడా గొప్పదిగా భావించి, అపారమైన అనుగ్రహాన్ని కురిపిస్తాడని తెలుపుతుంది.

________________________________________

యింతి దువ్వలువ ప - య్యెద దివియగా పతికి

చింత జఘనపుదీవి - చేకూడెను

అంతలో శ్రీవేంక - టప్ప డతివెను గూడగా

అంతంత చెమట ము-త్యములు ఘనమాయను॥అని॥

తాత్పర్యం:

నాయిక యొక్క పయ్యెద (వస్త్రం) తొలగించగా, నాయకుడికి ఆమె జఘనపు (కటి ప్రదేశపు) దీవి (ప్రాంతం) లభించిందట. అలా శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు ఆ స్త్రీని కూడగా (పొందగా), ఆమె శరీరంలో అంతకంతకూ చెమట ముత్యాలు దట్టంగా ఏర్పడ్డాయి.

విశేషాలు:

ఈ చరణం అత్యంత శృంగారభరితమైన వర్ణనను కలిగి ఉంది. దువ్వలువ పయ్యెద దివియగా అనేది వస్త్రధారణ తొలగింపును సూచిస్తుంది. జఘనపు దీవి చేకూడెను అనేది శృంగార క్రీడలోని ముఖ్య భాగాన్ని వివరిస్తుంది. చివరి పంక్తిలో చెమట ముత్యములు ఘనమాయను అనేది శారీరక ఆనంద పారవశ్యాన్ని, రతిశ్రమను తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ నాయకుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా స్పష్టంగా పేర్కొనబడ్డాడు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇది భక్తురాలు (ఇంతి) తన ఆత్మను (పయ్యెద తొలగింపు) పూర్తిగా భగవంతునికి (పతికి) సమర్పించుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ జఘనపు దీవి అనేది భక్తురాలి అంతరంగ శుద్ధిని, ఆత్మ సమర్పణ ను సూచిస్తుంది. భక్తురాలు తన అహంకారాన్ని, భౌతిక బంధాలను విడిచిపెట్టి, భగవంతునితో ఏకత్వాన్ని పొందడాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. శ్రీ వేంకటప్ప డతివెను గూడగా అనేది పరమాత్మ భక్తురాలిని తనలో ఐక్యం చేసుకోవడాన్ని, వారి మధ్య ఉన్న అనన్య సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. చెమట ముత్యములు అనేవి భక్తురాలు భగవత్ సాక్షాత్కారం పొందినప్పుడు కలిగే ఆనందాశ్రువులు, పులకింతలు, భావ పారవశ్యానికి ప్రతీకలు. ఇది భక్తుడు భగవత్ సాయుజ్యం పొందినప్పుడు కలిగే పరమానంద స్థితిని, ఆధ్యాత్మిక శిఖరాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

పల్లవిలోని జయవార్తలను బట్టి యీ సంకీర్తనమున చారిత్రక సన్నివేశములు గర్భితములని భావింపవచ్చును. ప్రతికొండ - పత్తికొండకును, అలకలసీమ - అలుగులసీమకును ప్రతినిధులు కాబోలును. (- వేటూరి ఆనందమూర్తి)

వేటూరి ఆనందమూర్తి గారి వ్యాఖ్యానం ప్రకారం, ఈ కీర్తనలో కేవలం శృంగార వర్ణనే కాకుండా, అన్నమాచార్యుల కాలంలోని కొన్ని చారిత్రక లేదా భౌగోళిక అంశాలు కూడా అంతర్గతంగా ఉండవచ్చు. 'ప్రతికొండ' అనే పదం 'పత్తికొండ' అనే ప్రాంతాన్ని, 'అలకలసీమ' అనేది 'అలుగులసీమ' అనే ప్రాంతాన్ని సూచించవచ్చు. అన్నమాచార్యులు తమ కీర్తనలలో సమకాలీన సంఘటనలు, ప్రదేశాలను చొప్పించడం సాధారణమే. ఈ శృంగార కీర్తనలో భగవంతునితో నాయిక (భక్తురాలు) పొందిన అనుభూతులను వర్ణిస్తూనే, పరోక్షంగా కొన్ని స్థలాల పేర్లను కూడా ప్రస్తావించడం కవి యొక్క బహుముఖ ప్రజ్ఞను సూచిస్తుంది. ఇది కీర్తనకు మరింత లోతును, బహుళార్థ సాధకత్వాన్ని అందిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -07 (10 -07 -25)

"పుమాన్ విష్ణురితి విఖ్యాతః స్త్రీ ప్రాయమితరం జగత్" (ఈ లోకంలో విష్ణువు ఒక్కడే పురుషుడు, మిగతా జీవులందరూ స్త్రీలు) అనే మధుర భక్తి సిద్ధాంతం అన్నమాచార్యుల శృంగార కీర్తనల అంతరార్థాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా కీలకం. ఈ గొప్ప సిద్ధాంతాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, మనం కీర్తన ఆంతర్యం తెలుసుకోవాలి.

________________________________________

అనువెరగంగలేని - దటే యాడతనము; విభుని యెనసి మెప్పించగలేని - దేటి యాడతనమే॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం:

"సరైన సమయాన్ని, సందర్భాన్ని తెలుసుకోలేని స్త్రీత్వం ఏ మాత్రం ఉపయోగం? తన భర్తను (లేదా ప్రియుడిని) దగ్గర చేసుకుని, సంతోషపెట్టలేని స్త్రీత్వం ఏ మాత్రం నిజమైనది?"

విశేషాలు - మధుర భక్తి అన్వయం:

ఈ పల్లవి, సమస్త జీవులు (ఆత్మలు) పరమాత్మ అయిన విష్ణువునకు భార్యలు (లేదా ప్రియురాళ్ళు) అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రతి జీవికి దేవుడిని (శ్రీమన్నారాయణుడిని) ఎలా ప్రసన్నం చేసుకోవాలో, ఎలా ఆకర్షించాలో తెలియాలి. ఏది దేవుడికి ప్రీతికరమో, ఏది ఆయనకు నచ్చుతుందో తెలుసుకోకుండా చేసే భక్తి నిష్ప్రయోజనం. జీవి యొక్క అస్తిత్వమే దైవాన్ని మెప్పించడం కోసమని, అది జీవికి ఉన్న పరమార్థం అని ఈ పల్లవి సూచిస్తుంది.

________________________________________

1. కొదమగుబ్బల యురము - గుబ్బ వీపున వెడల నదమకుండగలేని - దది యేటి యాడదనమే

కదిమి మోవితేనెలూరగా - (గాడిన) కెంపులు యెదురుగుప్పగలేని - దేటి యాడదనమే॥అనువె॥

తాత్పర్యం:

"దగ్గరైనప్పుడు, తన పరువపు శరీరంతో ప్రియుడిని వెనుకకు నెట్టి (అంటే గట్టిగా కౌగిలించుకుని), తన ఆడతనాన్ని చూపించలేకపోతే, అది ఏ మాత్రం స్త్రీత్వము? ప్రియుడి పెదవుల తియ్యదనం (ముద్దులు) పొందుతున్నప్పుడు, దానికి బదులుగా సిగ్గుతో లేదా ఉత్సాహంతో తన ముఖం ఎరుపెక్కకుండా, స్త్రీత్వాన్ని ప్రదర్శించలేకపోతే, అది ఏ మాత్రం నిజమైన స్త్రీత్వము?"

విశేషాలు - మధుర భక్తి అన్వయం:

ఇక్కడ ఆత్మ (జీవి), పరమాత్మ (విష్ణువు)తో పూర్తిగా ఐక్యమవ్వడాన్ని, లీనమైపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమ, కారుణ్యం (పెదవుల తియ్యదనం) పొందినప్పుడు, జీవి కూడా అదే స్థాయిలో భక్తితో, ప్రేమతో పులకించిపోవాలి, దైవ ప్రేమలో మునిగిపోవాలి. భగవంతునితో అంతరంగికంగా ఐక్యం కావడం, ఆయన ప్రేమకు సంపూర్ణంగా స్పందించడం - ఇవే జీవిలోని భక్తికి పరాకాష్ఠ

________________________________________

2. కదిసినప్పుడె వుపరి - గతుల బొమ జంకెనల అదరించకున్ననది - యటే యాడదనమే

పదిలముగ పతి పానుపు - పనులకు దనుజేర యెదురుపట్టగలేని - దేటి యాడతనమే॥అనువె॥

తాత్పర్యం:

"దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు, కనుబొమ్మలతో సరదాగా ఆటపట్టించడం, కోపం నటించడం వంటి స్త్రీ సహజమైన చేష్టలు చేయలేకపోతే, అది ఏ మాత్రం ఆడతనము? తన భర్త శారీరక సంబంధం కోసం దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, ఎటువంటి సంకోచం, సిగ్గు లేకుండా అతన్ని చేరలేకపోతే, అది ఏ మాత్రం నిజమైన స్త్రీత్వము?"

విశేషాలు - మధుర భక్తి అన్వయం:

ఈ చరణం ఆత్మ (జీవి), పరమాత్మతో నిస్సంకోచమైన, అత్యంత సన్నిహితమైన బంధాన్ని కలిగి ఉండటాన్ని సూచిస్తుంది. దేవుడితో సరదాగా అలుగుతున్నట్లు నటించడం, మళ్ళీ ఆయనను వేడుకోవడం – ఇవన్నీ భగవంతుని పట్ల ఉండే అచంచలమైన నమ్మకం, చనువును తెలియజేస్తాయి. జీవి తనను పూర్తిగా దైవానికి అంకితం చేసి, ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా ఆయనలో లీనం కావాలి. మోక్షం లేదా పరమాత్మతో ఐక్యం కావాలనే తపనతో, దైవాన్ని నిస్సంకోచంగా చేరడమే జీవికి సార్థకత.

________________________________________

3. వలసినంత రతుల - కలయికల వేడుకల నలయించగా లేని - దటే యాడదనమే

అలమేలుమంగ శ్రీవేంక - టప్పని కౌగిట గూడి యెలమికెక్కని దది - యేటి యాడదనమే॥అనువె॥

తాత్పర్యం:

"తనకు కావలసినంతగా, ఆనందంగా శారీరక కలయికలతో ప్రియుడిని సంతోషపెట్టి, ఆనందంతో అతన్ని అలసిపోయేలా (అంటే, పూర్తిగా సంతృప్తిపరిచేలా) చేయలేనిది ఏ మాత్రం స్త్రీత్వము? అలమేలుమంగతో ఉన్న శ్రీవేంకటేశ్వరుని కౌగిలిలో చేరి, అత్యంత ఆనందాన్ని (పరమానందాన్ని) పొందలేనిది ఏ మాత్రం నిజమైన స్త్రీత్వము?"

విశేషాలు - మధుర భక్తి అన్వయం:

ఇక్కడ జీవి (స్త్రీ రూపం), పరమాత్మ (విష్ణువు)తో నిరంతర సంయోగం, భక్తి లీలల్లో మునిగిపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. "అలసిపోయేలా చేయడం" అంటే, జీవికి దేవుని సేవలో, ధ్యానంలో, ప్రేమలో ఎప్పటికీ తృప్తి తీరదని, ఇంకా ఇంకా దైవ సన్నిధిని కోరుకుంటుందని అర్థం. ఇది జీవికి దైవం పట్ల ఉండే అంతులేని అనురాగాన్ని, దాహాన్ని తెలియజేస్తుంది.

సమస్త జీవులూ స్త్రీలే, పురుషుడు విష్ణువు ఒక్కడే అనే సిద్ధాంతం ప్రకారం, ప్రతి జీవి యొక్క అంతిమ లక్ష్యం శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కౌగిలిలో లీనమై, ఆ పరమానందాన్ని (యెలమి) అనుభవించడమే. ఆ పరమానందాన్ని పొందలేకపోతే, జీవియొక్క అస్తిత్వానికి సార్థకత లేదు. ఈ కీర్తన మధుర భక్తి సిద్ధాంతంలో జీవికి, దైవానికి మధ్య ఉండే నిత్య సంబంధాన్ని, జీవి యొక్క పరమార్థాన్ని స్పష్టంగా వివరిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -08 (11 -07 -25)

అయ్యయ్యో వేంకటరమణా - ఆడుకొందురా చెలిని

ఈ సంకీర్తనలో నాయిక సఖి శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి (నాయకుడు)ని ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నది. నాయకుడిని పరిహాసం చేస్తూ, అతని ప్రేమను బయటపెట్టే ప్రయత్నం చేస్తున్నది.

పల్లవి: అయ్యయ్యో వేంకటరమణా - ఆడుకొందురా చెలిని

గయ్యాళియని సారెసారె - కాకు సేతురా॥

తాత్పర్యము:

అయ్యయ్యో వేంకటరమణా! నా చెలిని (నాయిక/అలమేలుమంగను) ఎందుకు ఆటపట్టిస్తున్నావు? ఆమె గయ్యాళి (గయ్యాళి అంటే గట్టిగా మాట్లాడేది లేదా కోపంగా ఉండేది) అని పదే పదే (సారెసారె) ఎందుకు అల్లరి (కాకు) చేస్తున్నావు?

విశేషాలు:

ఈ పల్లవిలో నాయిక అలమేలుమంగను ఉద్దేశించి 'గయ్యాళి' అని సంబోధిస్తున్నది. ఇది కోపం కంటే ఎక్కువ ప్రేమను, చనువును సూచిస్తుంది. వారి మధ్య ఉన్న ఆత్మీయతను ఇది తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు (వేంకటరమణ) జీవిని ప్రేమిస్తున్నాడని, అయినప్పటికీ జీవిని ఆటపట్టిస్తున్నాడని ఈ పల్లవి సూచిస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమ లోకసంబంధమైన కోపంగా కనిపించినా, అది వాస్తవానికి జీవిపై ఉన్న ఆనందాన్ని, స్నేహాన్ని తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

1. చరణం: సిగ్గువడక చెప్పేవు - చెలి నిన్ను దిట్టేనని

దిగ్గన వలపుల దిట్టు - దీవెన గాదా

యెగ్గుతిని వచ్చేవు - యింతి జడ గొట్టెనని

అగ్గలంపు మోహమున - కదె గురుతు గాదా॥

తాత్పర్యము:

సిగ్గుపడకుండా (సిగ్గువడక) నీ చెలి నిన్ను తిట్టిందని (తిట్టేనని) చెప్తున్నావు. కానీ ఆ తిట్టు వెంటనే (దిగ్గన) ప్రేమతో కూడిన తిట్టు కదా అది ఒక దీవెన కాదా? ఆమె నిన్ను అవమానించిందని (ఎగ్గుతిని) చెప్తూ వచ్చావు, ఆమె జడతో నిన్ను కొట్టిందని (ఇంతి జడ గొట్టెనని) అన్నావు. కానీ అది నీపై ఆమెకు ఉన్న అధికమైన (అగ్గలంపు) మోహానికి (మోహమున) గుర్తు (గురుతు) కాదా?

విశేషాలు:

ఇక్కడ తిట్లు, అవమానాలు, జడతో కొట్టడం వంటివి ప్రేమకు చిహ్నాలుగా వర్ణించబడ్డాయి. ఇది శృంగారంలో కనిపించే 'రుసరుసలు' (ప్రియ కలహాలు) లేదా 'మాన' (కోపం) కు సంబంధించిన అంశం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతునితో అనుబంధంలో కలిగే బాధలు, నిందలు కూడా భగవంతుని కరుణకు, ప్రేమకు చిహ్నాలని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. భగవంతుడు తన భక్తుడిని మందలించినట్లు కనిపించే కష్టసంఘటన సృష్టించినా , అది ఒక దీవెనగానే భావించాలి.

________________________________________

2. చరణం: పలుమారు దూరేవు - పాదమున దన్నెనని

పొలతి గూడుట కదె - పొత్తు గాదా

కొలదెరుగ కాడేవు - కొనగోర జీరె నని

వలపు నిలుపుట కదె - వారకము గాదా॥

తాత్పర్యము:

నువ్వు పదేపదే (పలుమారు) ఆమె నిన్ను పాదంతో తన్నిందని (పాదమున దన్నెనని) దూషిస్తున్నావు. కానీ ఆ స్త్రీ (పొలతి) తో నీ సంబంధానికి (కూడుట) అదే కదా (కదె) స్నేహం (పొత్తు)? ఆమె నిన్ను పరిమితి లేకుండా (కొలదెరుగక) గోళ్లతో గీరిందని (కొనగోర జీరె నని) అంటున్నావు. అది నీపై ఆమె ప్రేమను (వలపు) నిలుపుకోవడానికి (నిలుపుట) చేసిన ప్రేమ పూర్వక వారింపు ప్రయత్నం (వారకము) కాదా?

విశేషాలు:

శృంగార కీర్తనలలో పాదంతో తన్నడం, గోళ్లతో గీరడం వంటివి నాయకుడిని ఆటపట్టించడానికి నాయిక చేసే చేష్టలుగా భావిస్తారు. ఈ చర్యలు వారి మధ్య ఉన్న సన్నిహిత సంబంధాన్ని, చనువును తెలియజేస్తాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో భక్తుని సంబంధం కేవలం పూజలతోనే కాదు, ప్రేమతో కూడిన స్నేహం ద్వారా కూడా బలపడుతుంది. ఈ కీర్తనలో చెప్పబడిన చర్యలు భగవంతుని ప్రేమను పొందేందుకు భక్తుడు చేసే ప్రయత్నాలకు సూచికగా భావించవచ్చు. భక్తునిపై భగవంతుని దయ, స్నేహం ఆత్మీయతను పెంచుతాయి.

________________________________________

3. చరణం: పట్టిపట్టి పెనగేవు - పంటికొద్ది నొక్కెనని

వెట్టదేరు మోహపు మోవి - విందునకు గాదా

యిట్టె యలమేల్మంగ - యెద నెక్కే ననేవు

నెట్టన వేంకటరమణ! ని - న్నేలుటకు గాదా॥

తాత్పర్యము:

నువ్వు పట్టుపట్టి (పట్టిపట్టి) పెనుగులాడుతున్నావు, ఆమె నిన్ను పంటితో గట్టిగా (పంటికొద్ది) నొక్కిందని అంటున్నావు. కానీ అది ఆనందపు చల్లదనాన్నిచ్చే (వెట్టదేరు) ప్రేమతో కూడిన పెదవి (మోహపు మోవి) విందుకు (విందునకు) కాదా? ఇలాగే (ఇట్టె) అలమేలుమంగ నీ హృదయంలోకి (ఎద నెక్కే) ప్రవేశించిందని అంటున్నావు. వేంకటరమణా! ఆ చర్య ఆమె నిన్ను పూర్తిగా (నెట్టన) స్వాధీనం చేసుకోవడానికి (నిన్నేలుటకు) కాదా?

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక నాయకుడిపై పూర్తి అధికారాన్ని కలిగి ఉండటం కనిపిస్తుంది. ఆమె అతని హృదయంలో ప్రవేశించి అతన్ని 'ఏలుకోవడం' అనేది శృంగార కీర్తనలలో సాధారణంగా కనిపించే అంశం. ఇది వారి మధ్య ఉన్న అగాధమైన ప్రేమను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు (వేంకటరమణ) భక్తురాలి (అలమేలుమంగ) ప్రేమకు లొంగిపోవడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. అలమేలుమంగ భగవంతుని హృదయంలోకి ప్రవేశించడం అంటే, భగవంతుడు తన భక్తుల ప్రేమకు ఎలా బానిస అవుతాడో తెలియజేస్తుంది. భగవంతునిపై భక్తుని ప్రేమ, భగవంతుడిని తమ హృదయాలలోకి ఆహ్వానించడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

________________________________________

ఇతర విశేషాలు

• గంధం బసవ శంకరరావు గారు ఈ కీర్తనకు వ్రాసిన లఘు వ్యాఖ్యలు: ఈ కీర్తన శ్రీదేవి, అలమేలుమంగ నామాలతో కూడి ఉన్నందున దీనిని అన్నమాచార్యుల కుమారుడైన పెదతిరుమలాచార్యుల రచనగా భావించడం జరుగుతుంది. అన్నమాచార్యుల కీర్తనలలో "అలమేల్మంగ" ప్రస్తావన అరుదుగా ఉంటుంది.

• కూచిపూడి నాట్యం: ఇంతి (నాయిక) జడతో నాయకుడిని కొట్టడం కూచిపూడివారి 'భామాకలాపం'లో ఒక ముఖ్యమైన అంశం. తాళ్ళపాకవారి సంకీర్తనలు కూచిపూడి నాట్యానికి మూలాధారాలుగా నిలిచాయి.

• ఈ సంకీర్తన తంజావూరులోని ప్రతిలో కూడా లభ్యం కావడం దీని ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

ఈ కీర్తనలో ప్రేమను, పరిహాసాన్ని, ఆత్మీయతను, చిలిపి కలహాలను అత్యంత రమణీయంగా వర్ణించారు. ఇది శృంగార కీర్తన అయినప్పటికీ, మధుర భక్తి మార్గానికి చెందినది. భగవంతునితో భక్తుని అనుబంధం ఎంత సన్నిహితంగా ఉంటుందో ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -09 (12 -07 -25)

అవతారిక

ఈ కీర్తనలో, నాయిక తన ప్రియుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడి పట్ల తనకున్న అపరిమితమైన ప్రేమను, దాని ఫలితంగా కలిగే అల్లరిని, అహంకారాన్ని వర్ణించింది. మధుర భక్తి మార్గంలో, భగవంతుడిని ప్రేమికుడిగా భావించి, ఆయనను అలయించడం, కోపగించుకోవడం, అల్లరి చేయడం, ఇవన్నీ కూడా ప్రేమలోని అంతర్భాగాలే అని ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

పల్లవి

అయ్యో నావెతకుగా ని - న్నలయింతుగా

గయ్యాళింతుగా నిన్ను - కసరుదుగా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం

"అయ్యో, నా మనసులోని బాధలను, కోరికలను తీర్చుకోవడానికి నిన్ను నేను అలసిపోయేలా చేస్తాను. నీతో అల్లరి చేస్తాను, నిన్ను కోపగించుకుంటాను, నిన్ను కసురుకుంటాను."

మధురభక్తి అంతరార్థం

భగవంతునితో భక్తురాలికి ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. భగవంతునితో అల్లరి చేయడం, కోపగించుకోవడం అనేవి భగవంతునితో ఉన్న అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాన్ని, భక్తురాలి హక్కును తెలియజేస్తాయి. ఈ అల్లరి భక్తి యొక్క పరిపక్వతను సూచిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 1

దూరుదుగా నిన్ను చాలా - తూలనాడుదుగా

పేరుగుచ్చి తిట్టుదుగా - పెరిమెబో(నాడుదు)గా

కూరిమి కొసరుదుగా - కోపగింతుగా

వూరకె అలుగుదుగా - వుప్పళింతుగా॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

"నిన్ను చాలా నిందిస్తాను, తూలనాడతాను. ప్రేమతో పేరు పెట్టి తిడతాను, నీ గొప్పతనాన్ని తగ్గించి మాట్లాడుతాను. ప్రేమతో అల్లరి చేస్తాను, కోపగించుకుంటాను. ఊరికే అలుగుతాను, ఉప్పొంగిపోతాను."

మధురభక్తి అంతరార్థం

భక్తురాలు భగవంతునితో తనకున్న అధికారాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. ప్రేమలో కోపం, అల్లరి సహజం. భగవంతునితో ఇలా వ్యవహరించడం అంటే, ఆయనను తనవాడిగా భావించడం. ఇది భగవంతుని పట్ల భక్తురాలికి ఉన్న నిస్సంశయమైన విశ్వాసాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 2

నెరసులరయుదుగా - నేరములెంతుగా

కరకరింతుగా నిన్ను - గాసి సేతుగా

నిరసింతుగా వట్టి - నిందలే గట్టుదుగా

గొరబు సేతుగా నిన్ను - గుప్పింతుగా॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

"నీ లోపాలను, తప్పులను వెతుకుతాను. నిన్ను బాధపెడతాను, వేధిస్తాను. నిన్ను తిరస్కరిస్తాను, ఊరికే నిందలు వేస్తాను. నిన్ను ఇబ్బంది పెడతాను, ఆఖరికి నీపై మాటల బాణాలు గుప్పించి నిన్ను నా గుప్పిట పట్టేసుకుంటాను."

మధురభక్తి అంతరార్థం

ఈ చరణం భగవంతునిపై భక్తురాలికి ఉన్న నియంత్రణను (ప్రేమతో) సూచిస్తుంది. భగవంతుని లోపాలను వెతకడం, నిందించడం వంటివి భక్తి యొక్క సాధారణ లక్షణాలు కావు. కానీ, మధుర భక్తిలో, ఇవి భగవంతునితో ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని, తన ప్రేమ బలంతో భగవంతుడిని తన వైపుకు తిప్పుకోవచ్చనే నమ్మకాన్ని సూచిస్తాయి.

________________________________________

చరణం 3

చనవు నెరపుదుగా - సారెకు పెనంగుదుగా

మనసరసి చూతుగా - మారుత్తరాలిత్తుగా

ఘనత యలమేల్మంగ వేం - కటేశ నిన్నునే

నెనసి పాయనియ్యగా - నేమైనా సేతుగా॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

"నీతో చనువుగా ఉంటాను, పదేపదే నిన్ను అల్లరి చేస్తాను. నీ మనసును అర్థం చేసుకుంటాను, ఎదురు సమాధానం ఇస్తాను. గొప్పవాడవైన అలమేల్మంగ వేంకటేశ్వరా, నేను నిన్ను వదిలిపెట్టను. నిన్ను వదిలి వెళ్ళనివ్వకుండా ఏదైనా చేస్తాను."

మధురభక్తి అంతరార్థం

ఈ చరణం భగవంతునితో శాశ్వత సంబంధం కోసం భక్తురాలు పడే తపనను సూచిస్తుంది. అలమేల్మంగ, శ్రీ వేంకటేశ్వరుడికి ఉన్న సంబంధంలాగే, భక్తురాలు కూడా భగవంతునితో నిరంతర సాన్నిహిత్యాన్ని కోరుకుంటుంది. భగవంతుడిని వదిలిపెట్టకుండా ఉండటానికి ఏదైనా చేస్తానని చెప్పడం భక్తి యొక్క దృఢత్వాన్ని, భగవంతునితో ఉన్న అంతులేని అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -10 (13 -07 -25)

ఈ తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్య కీర్తన మధుర భక్తికి అద్దం పడుతుంది. ఈ కీర్తనలో నాయిక (భక్తురాలు) నాయకుడైన గోవిందరాజ స్వామిని (విష్ణువును) ఉద్దేశించి మాట్లాడుతుంది. ఇక్కడ భక్తురాలు స్వామితో తన అనుభవాన్ని, అతని చేష్టలను వివరిస్తూ, వారిద్దరి మధ్య ఉన్న గాఢమైన ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తుంది.

________________________________________

అయ్యో నీవెంత సేసినా - వన్నియు నేనెరుగనా

(కొ)య్యతనాలు నాతోనా - గోవిందరాజ!॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం

"అయ్యో, నీవు ఎన్ని చేసినా అవన్నీ నాకు తెలియవా? గోవిందరాజా, ఈ మాయమాటలు, కొయ్యతనాలు (కొంటెచేష్టలు) నా దగ్గరా?"

విశేషాలు

పల్లవిలో నాయిక స్వామిని ప్రశ్నిస్తోంది. ఆమె స్వామి చేసిన చేష్టలను గురించి తెలిసినప్పటికీ, వాటిని ప్రశ్నిస్తున్న తీరులో గాఢమైన అనురాగం, అనుభవజ్ఞత కనిపిస్తాయి. 'కొయ్యతనాలు' అనే పదం ఇక్కడ స్వామి యొక్క లీలా విలాసాలను, ఆయన నటించే అమాయకత్వాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తురాలు (నాయిక) భగవంతుని లీలలను, ఆయన చేసే మాయలను (కృష్ణుని కొంటె చేష్టలు) అర్థం చేసుకోగలిగిన పరిణితిని పొందింది. భగవంతునితో ఉన్న సంబంధం ఎంతటి గాఢమైనదంటే, అతని ప్రతి కదలికను, లీలను ఆమె గుర్తించగలుగుతుంది. 'కొయ్యతనాలు నాతోనా' అనడంలో భగవంతుని పట్ల ఉండే చనువు, సన్నిహితత్వం వ్యక్తమవుతుంది.

________________________________________

చాల మోము (కళలెల్లా) - సందడికొనగా మోవి

మేలి(మై)న కెంజాయలు - మించగాను

వాలుగన్ను లర - వంపుచు నెత్తురు గడు

గోలవై పవ్వళించేవు - గోవిందరాజ!॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

నీ ముఖంలోని కాంతులు బాగా ప్రకాశిస్తుండగా, నీ మోవిపై మేలైన ఎరుపు రంగు మించిపోతోంది. నీ విశాలమైన కళ్ళు కొంచెం వంచి, అల్లరిగా, అమాయకునిలా (గోలగా) పడుకుంటున్నావు.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో స్వామి శారీరక సౌందర్యాన్ని, ఆయన విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న తీరును వర్ణిస్తుంది. 'కెంజాయలు', 'వాలుగన్నులు' స్వామి సౌందర్యాన్ని సూచిస్తాయి. 'గోలవై పవ్వళించేవు' అనేది ఆయన బాల్యం నాటి చేష్టలను, లీలలను గుర్తు చేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తురాలు భగవంతుని రూప సౌందర్యాన్ని అత్యంత ప్రేమతో వర్ణించడం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. భగవంతుని శారీరక రూపంపై ఉన్న గాఢమైన ఆకర్షణను ఇది తెలియజేస్తుంది. భగవంతుడు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు కూడా భక్తురాలితో సఖ్యతను ప్రదర్శిస్తున్నాడని, ఇది ఆధ్యాత్మిక ఐకమత్యానికి సంకేతమని గ్రహించవచ్చు.

________________________________________

(పో)పురిగొన్న నూరుపుల - బుసకొట్టుచును మేన

వరదలై పెంజెమటలు - వడియగాను

విరివిగా వాసనలు - వెదజల్లు(చు)ఁ జెదరిన

కురుల బవ్వళించేవు - గోవిందరాజ!॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

నీవు పెద్దగా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, బుసకొడుతూ ఉన్నావు. నీ శరీరం నుండి చెమటలు వరదలై ప్రవహిస్తున్నాయి. నీ శరీరం సువాసనలు వెదజల్లుతుండగా, చెదరిన కురులతో పడుకుంటున్నావు.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో స్వామి శారీరక శ్రమను, అలసటను, మరియు సౌరభాన్ని వర్ణించారు. 'పురిగొన్న నూరుపులు', 'బుసకొట్టుచును' వంటి పదాలు స్వామి పడిన శ్రమను, గాఢమైన అనుభవాన్ని సూచిస్తాయి. 'విరివిగా వాసనలు' అనేది భగవంతుని దివ్యత్వాన్ని, పవిత్రతను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ భగవంతునితో భక్తురాలి అనుభవం చాలా గాఢంగా ఉందని తెలుస్తోంది. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో (లేదా భగవంతునితో ఉన్న అనుబంధంలో) ఎదురయ్యే తీవ్రమైన భావోద్వేగాలను, శారీరక స్పందనలను ఇది తెలియజేస్తుంది. భగవంతుని చెమటలు, సువాసనలు భగవంతుని దివ్యశక్తిని, సాన్నిధ్యాన్ని సూచిస్తాయి.

________________________________________

పచ్చిసేతలతొ నీవు - బడలుచు బంగారు

పచ్చడము నిండా నా - పైఁ గప్పుచు

మచ్చు జల్లి యలమేలు - మంగను నను కౌఁగిట

గుచ్చుక పవ్వళించేవు - గోవిందరాజ!॥అయ్యో॥

తాత్పర్యం

అల్లరిగా (పచ్చిగా) చేసిన చేష్టలతో నీవు అలసిపోయావు. బంగారు పచ్చడాన్ని( వస్త్రాన్ని) పూర్తిగా నాపై కప్పుతూ, మచ్చు జల్లి (పరవశం చేసే భస్మ విశేషాన్ని చల్లి) అలమేలుమంగ అయిన నన్ను కౌగిలిలో గట్టిగా చేర్చుకుని పడుకుంటున్నావు.

విశేషాలు

ఈ చివరి చరణంలో నాయిక తనను తాను అలమేలుమంగగా ప్రకటిస్తూ స్వామితో తన ఏకత్వాన్ని ప్రకటిస్తుంది. 'పచ్చిసేతలు' అనేది అల్లరి చేష్టలను సూచిస్తుంది, ఇది భక్తి మార్గంలో కొత్తగా కలిగిన అనుభవాలకు ప్రతీక. 'కౌగిట గుచ్చుక పవ్వళించేవు' అనేది భగవంతునితో భక్తురాలికి ఉన్న సన్నిహిత సంబంధాన్ని, ఆత్మీయతను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఈ చరణం మధుర భక్తి యొక్క అత్యున్నత స్థితిని తెలియజేస్తుంది. భక్తురాలు మరియు భగవంతుడు ఒకరిలో ఒకరు లీనమయ్యే స్థితికి ఉత్పేరకమయిన చరణం ఇది. పరవశస్థితిలో భక్తురాలు భగవంతునితో అనుభవించిన ఆనందం, తృప్తి వ్యక్తమవుతాయి.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -11 (14 -07 -25)

అవతారిక

ఈ కీర్తన పురుష విరహానికి చక్కని ఉదాహరణ. నాయకుడు తన ప్రియురాలి సాన్నిధ్యం కోసం తపన పడుతున్నాడు. ఆమె చూపు, స్పర్శ, సువాసన, వాక్కు, మరియు ఆమె ఆలింగనం లేని జీవితం వ్యర్థమని భావిస్తున్నాడు. శృంగార రసం ద్వారా అన్నమయ్య భగవత్ ప్రేమలోని గాఢతను, ఆత్మ పరమాత్మతో ఏకం కావాలనే తపనను వివరించారు.

అయ్యో రామామణి! నిన్ను జూడనిచూపు - లవి యేటి చూపులే

నెయ్యంపు నీ జోడుగూడని - నీటులవి యేటి నీటులే॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

"అయ్యో, ఓ సుందరీ! నిన్ను చూడని చూపులు అసలు చూపులే కాదు. ప్రేమతో నిన్ను చేరని, నీతో కలియని ఆ సౌందర్యాలు, ఆ సౌందర్య విశేషాలు ఏ మాత్రం గొప్పవి కావు."

విశేషాలు:

ఈ పల్లవిలో నాయకుడు తన ప్రియురాలి అందాన్ని, ఆమెతో ఉన్న సాన్నిధ్యాన్ని ఎంతగా ఆరాధిస్తున్నాడో వ్యక్తమవుతుంది. ఆమెను చూడని కళ్ళు, ఆమెను చేరని శరీరము వ్యర్థమనే భావం ఇక్కడ ప్రధానం. ఇది శృంగార రసానికి చక్కని ప్రారంభం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ "రామామణి" అంటే భగవంతుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు. భక్తుడు (నాయిక) తన ప్రియమైన దైవాన్ని (నాయకుడు) ఉద్దేశించి "నీ రూపం చూడని కళ్ళు, నిన్ను చేరని జీవితం వ్యర్థం" అని తపిస్తున్నాడు. ఇది భగవత్ సాక్షాత్కారం కోసం ఆరాటపడే ఆత్మ యొక్క తపనను సూచిస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమను అనుభవించని భక్తి నిరర్థకం అనే భావాన్ని తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

1. వెలది! నీ మోవితేనె గూడని - వీడెమది యేటి వీడెమే

కలయ నీ మేనితావి గలయని - గంధమేటి గంధమే

పొలతి! నీ కుంతలపు తేంట్లానని - పువ్వులేటి పువ్వులే

తొలక నీ చమటల దొప్పదోగని - దుప్పటేటి దుప్పటే॥అయ్యో॥

తాత్పర్యము:

"ఓ సుందరీ! నీ అధరాల మధువు అందని తాంబూలం దేనికి? నీ శరీర సువాసన అందని గంధం దేనికి? ఓ స్త్రీ! నీ శిరోజాల పరిమళం లేని పువ్వులు దేనికి? నీ చెమట బిందువులలో తడవని( బాగామునగని) దుప్పటి దేనికి?"

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయకుడు ప్రియురాలి యొక్క సువాసనలు, ఆమె స్పర్శ యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తున్నాడు. తాంబూలం, గంధం, పువ్వులు, దుప్పటి వంటి వస్తువులు ప్రియురాలి సాన్నిధ్యాన్ని పొందినప్పుడే విలువైనవిగా భావిస్తాడు. ఈ వర్ణనలు శృంగార భరితంగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రేమలోని గాఢతను తెలియజేస్తాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో కలిసిన తర్వాతే భౌతికమైన వస్తువులకు (పూజ, నైవేద్యం, అలంకరణలు) అర్థం ఉంటుందని భక్తుడు తెలియజేస్తున్నాడు. స్వామికి అర్పించని ప్రసాదం, ఆయన పాదాలకు చేరని పూవు, ఆయన సేవలో తడవని వస్త్రాలు నిరర్థకం. ఇక్కడ తాంబూలం, గంధం, పువ్వులు భక్తి మార్గంలో చేసే ఉపచారాలుగా భావించవచ్చు. ఇవి భగవత్ సేవతోనే సార్థకత పొందుతాయి.

________________________________________

2. సుదతి! నీ పలు సోకుకెనయని నీ - సోకులేటి సోకులే

పదరేటి నీ (యుడుకుల) కులకని - పానుపేటి పానుపే

పొదలు నీ చనుమొనలు నాటని - పులకలేటి పులకలే

గదియ నీ కౌగిట బిగియానని - కాయమేటి కాయమే॥అయ్యో॥

తాత్పర్యము:

"ఓ సుందరీ! నీ మాటల మాధుర్యంతో సమానం కాని స్పర్శలు దేనికి? నీతో కూడక కలత చెందని పడక దేనికి? నీ వక్షోజాలు తాకని పులకింతలు దేనికి? నీ కౌగిలిలో బంధించబడని శరీరం దేనికి?"

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో భౌతిక స్పర్శ, సంభోగం యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతున్నారు. ప్రియురాలి వాక్కు, ఆమెతో శయనము, ఆమె ఆలింగనము నాయకునికి అత్యంత ముఖ్యమైనవి. ఆమెతో శారీరక అనుబంధం లేని జీవితం వ్యర్థమని నాయకుడు తపిస్తున్నాడు. ఈ భాగంలో పురుష విరహం స్పష్టంగా కనబడుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

"సోకు" (స్పర్శ) మరియు "పానుపు" (శయనం) ఇక్కడ భగవంతునితో ఆత్మ చేసే ఐక్యతకు ప్రతీకలు. భగవంతునితో సంభాషణ, ఆయన సాన్నిధ్యంలో ఉండే ఆనందం లేని జీవితం అర్థరహితం. భక్తుడు భగవంతునితో ఏకమైనప్పుడు కలిగే ఆనందం (పులకింతలు), ఆయనను కౌగిలించుకున్నప్పుడు (సామీప్యం) కలిగే పరిపూర్ణత (కాయము సార్థకం అవడం) ఇక్కడ వర్ణించబడ్డాయి. భగవత్ స్పర్శ లేని భక్తి, లేదా భగవంతునితో ఏకం కాని ఆత్మ వ్యర్థం.

________________________________________

3. నారీమణి! నీ నెమ్మోము ముందర - నవ్వని నవ్వులేటి నవ్వులే

గోరురేఖలు జారని నీ జవ్వాది - జారులేటి జారులే

సారె నీ వూర్పులు పైపొలయని - చలువలేటి చలువలే

యేరా వెంకటపతియని కొసరని - యింపులేటి యింపులే॥అయ్యో॥

తాత్పర్యము:

"ఓ సుందరీ! నీ సుందరమైన ముఖం ముందు నవ్వని నవ్వులు దేనికి? నీ శరీర సువాసనతో గోరు గీతలనుండి జారని జవ్వాది అలంకరణలు దేనికి?( జవ్వాది స్రావములు ఎందుకు?) నీ ఊపిరి వేడి తగలని చల్లదనం దేనికి? 'ఏరా వెంకటపతి' అని నీవు ముద్దుగా పిలవని ఆనందం దేనికి?"

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయకుడి ఆరాధన ఉన్నత స్థాయికి చేరుతుంది. ప్రియురాలి ముఖ సౌందర్యం, ఆమె స్పర్శ, ఆమె మాటలు ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తున్నారు. ఈ కీర్తనలో ఆఖరి భాగంలో వేంకటపతి నామం రావడం, అన్నమయ్య తన ఇష్టదైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై తన ప్రేమను ఈ శృంగార కీర్తనలో పొందుపరచడం గమనించదగిన అంశం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ భక్తుడు భగవంతునితో ఉన్న అనుబంధంలోని వ్యక్తిగత సంబంధాన్ని తెలియజేస్తున్నాడు. భగవంతుని ముందు భక్తితో నవ్వడం (ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేయడం), ఆయన దివ్యమైన రూపాన్ని ఆరాధించడం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. చివరి పంక్తి "ఏరా వెంకటపతియని కొసరని" అనేది భక్తుడు భగవంతునితో స్నేహపూర్వకంగా, ప్రేమతో పిలిచే సన్నిహిత సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది. భగవంతునితో ఈ విధమైన వ్యక్తిగత అనుబంధం, ఆత్మీయత లేని ఆధ్యాత్మిక జీవితం అసంపూర్ణం అని మధుర భక్తి అంతరార్థం. ఇది భగవంతునితో అత్యంత సన్నిహితమైన, గాఢమైన ప్రేమను సూచిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -12 (15 -07 -25)

________________________________________

అయ్యో! యేమరి నేనాఁడప్పుడేమై వుంటినో

అవతారిక

" ఈ కీర్తన మధుర భక్తి (ప్రేయసి భావనతో కూడిన భక్తి)**తో నిండి ఉంది, భక్తురాలు గత అవతారాలలో స్వామి కటాక్షాన్ని నేరుగా పొందలేకపోయినందుకు తన లోతైన ఆవేదన మరియు పశ్చాత్తాపాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. నాయిక (భక్తురాలు) నాయకునితో (ప్రభువు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) ఐక్యం కావాలని ఆకాంక్షిస్తుంది, కోల్పోయిన అవకాశాలను విచారిస్తూ, ఆయన అపారమైన కరుణపై తన అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని చాటుతుంది.

________________________________________

పల్లవి

అయ్యో! యేమరి నేనాఁడప్పుడేమై వుంటినో

అయ్యడ నీ దాసినైతే ఆదరింతుగా॥పల్లవి॥

• అర్థం: "అయ్యో! అప్పుడు నేను ఏమై ఉంటినో, ఏ రూపంలో ఉంటినో? అక్కడ నేను నీ దాసినై ఉంటే, నిశ్చయంగా నన్ను ఆదరించేవాడివి కదా."

• తాత్పర్యం: నాయిక తన గత జన్మల గురించి, ప్రభువు గత అవతారాలలో తాను ఏ రూపంలో ఉండిందోనని విచారిస్తుంది. ఒకవేళ తానొక సాధారణ దాసిని అయి ఉంటే, ప్రభువు తనను నిశ్చయంగా ఆదరించి రక్షించి ఉండేవారని విలపిస్తుంది. ఇది కీర్తన మొత్తానికి ఒక ప్రాథమిక భావనను ఇస్తుంది, దైవిక సాన్నిధ్యం కోసం తపన, మరియు కోల్పోయిన అవకాశాలపై పశ్చాత్తాపాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.

• విశేషాలు: "అయ్యో!" అనే పదం హృదయపూర్వకమైన విలాపాన్ని మరియు దుఃఖాన్ని తెలియజేస్తుంది, భక్తురాలి తీవ్రమైన ఆకాంక్షను సూచిస్తుంది. "దాసి" అనే పదం సంపూర్ణ శరణాగతిని మరియు వినయాన్ని సూచిస్తుంది, దైవిక అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ఇది ఆదర్శవంతమైన స్థితి.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: మధుర భక్తిలో, భక్తురాలు ప్రియురాలి పాత్రను స్వీకరిస్తుంది. ఆ అద్భుతమైన సమయాలలో ప్రభువుకు సేవ చేయలేకపోయినందుకు లేదా ఆయనకు దగ్గరగా ఉండలేకపోయినందుకు ఇది ఒక మధురమైన పశ్చాత్తాపం.

________________________________________

చరణం 1

అల్లనాఁడు బాలుఁడవై ఆవులఁ గాచేవేళ

చిల్లరదూడనైతే చేరి కాతువుగా

వల్లెగా విటుఁడవై రేపల్లెలో నుండేనాఁడు

గొల్లెత నయినా నన్ను కూడుకొందుగా॥అయ్యో॥

• అర్థం: "అప్పట్లో బాలకృష్ణుడవై ఆవులను కాస్తున్నప్పుడు, నేను ఒక చిన్నదూడనై ఉంటే, వచ్చి నన్ను కాపాడేవాడివి కదా. అంగీకారంతో రేపల్లెలో విటుడవై ఉన్నప్పుడు, నేను ఒక గొల్లెతను అయి ఉంటే, నన్ను కూడుకునేవాడివి కదా."

• తాత్పర్యం: కృష్ణుడు చిన్నతనంలో ఆవులను కాస్తున్నప్పుడు తాను ఒక చిన్నదూడగా ఉండి ఉంటే, ఆయన తనను రక్షించి ఉండేవారని భక్తురాలు ఊహించుకుంటుంది. తరువాత, రేపల్లెలో కృష్ణుడు యువకునిగా ఉన్నప్పుడు తాను ఒక గోపికను అయి ఉంటే, ఆయన తనను కౌగిలించుకునేవారని విశ్వసిస్తుంది. ఇది ఏ రూపంలోనైనా ఆయనకు సన్నిహితంగా ఉండాలనే, ఆయన ప్రేమను, రక్షణను పొందాలనే ఆమె కోరికను వివరిస్తుంది.

• విశేషాలు: "చిల్లరదూడ" (చిన్నదూడ) మరియు "గొల్లెత" (గొల్లపిల్ల) అనేవి కృష్ణుని జీవితంలో వినయపూర్వకమైన, కానీ ముఖ్యమైన పాత్రలు, ఆయనకు దగ్గరగా ఉండటానికి భక్తురాలు ఏ జీవిగానైనా ఉండటానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు చూపిస్తుంది. "వల్లెగా" ఇక్కడ అంగీకారం లేదా ఒప్పుదలని సూచిస్తుంది, ప్రభువు సులభంగా ప్రతిస్పందిస్తాడని నమ్మకాన్ని బలపరుస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: ఈ చరణం ప్రభువు యొక్క గత లీలలలో భాగం కావాలనే ఆకాంక్షను అందంగా చిత్రీకరిస్తుంది. దూడగా, ఇది అమాయకమైన శ్రద్ధను పొందడం; గోపికగా, ఇది మధుర భక్తి యొక్క అంతిమ వ్యక్తీకరణ - ప్రేమపూర్వక కలయిక కోసం ఆరాటం, అది క్షణికమైన క్షణం అయినప్పటికీ. ఇది దైవిక ప్రియుని ఆప్యాయతకు గురికావాలనే ప్రియురాలి తీవ్రమైన కోరిక.

________________________________________

చరణం 2

మేలిమి రామావతారవేళ రాయి రప్పనైనా

కాలు మోపి బదికించి కాతువుగా

వాలి సుగ్రీవులవద్ద వానరమై వుండినాను

యేలి నన్నుఁబనిగొని యీడేర్తువుగా॥అయ్యో॥

• అర్థం: "మీరు గొప్ప రామావతారంలో ఉన్నప్పుడు, నేను కేవలం ఒక రాయిని అయి ఉన్నా, మీ పాదం మోపి నన్ను బతికించి, కాపాడేవాడివి కదా. వాలి సుగ్రీవుల వద్ద కోతిగా ఉన్నా, నన్ను పాలించి, పనికి నియమించి, నా కోరికలను తీర్చేవాడివి కదా."

• తాత్పర్యం: భక్తురాలు రామావతారాన్ని, ముఖ్యంగా అహల్య ఘట్టాన్ని (రాముని పాద స్పర్శతో తిరిగి ప్రాణం పోసుకున్న శిల స్త్రీ) గుర్తుచేసుకుంటుంది. ఆమె అలాంటి రాయిగా ఉండి ఆయన దివ్య స్పర్శను, మోక్షాన్ని అనుభవించాలని కోరుకుంటుంది. తరువాత, రాముని సైన్యంలో ఒక కోతిగా ఉండాలని కోరుకుంటుంది, ఆయన తనను నడిపించి, తన జీవిత లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి సహాయం చేస్తాడని విశ్వసిస్తుంది.

• విశేషాలు: "రాయి రప్ప" (రాయి) ప్రస్తావన అహల్య విమోచనానికి నేరుగా సూచిస్తుంది, నిర్జీవులైన వాటిని కూడా రక్షించే ప్రభువు శక్తిని ఇది సూచిస్తుంది. "వానరము" (కోతి) అనేది హనుమంతుడు మరియు రాముని సైన్యంలోని ఇతర కోతులు చూపిన విధంగా వినయపూర్వకమైన సేవ మరియు అచంచలమైన విధేయతను సూచిస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం:. రాయిగా ఉండాలనే కోరిక పరివర్తన మరియు అనుగ్రహం కోసం, కోతిగా ఉండాలనే కోరిక దైవిక ప్రియునికి ఏ స్థాయిలోనైనా, అత్యంత వినయపూర్వకమైన సేవ చేయాలనే ప్రియురాలి లోతైన కోరికను ప్రతిబింబిస్తుంది, మరియు ఆయన ద్వారా అంతిమ సంపూర్ణత వైపు నడిపించబడాలని కోరుకుంటుంది.

________________________________________

చరణం 3

వారిధిలో మచ్చ కూర్మావతారము లైననాఁడు

నీరులో జంతువునైనా నీవు గాతువుగా

యీ రీతి శ్రీవేంకటేశ యేలితివి నన్ను నిట్టే

మోరతోపున నిన్నాళ్లు మోసపోతిఁగా॥అయ్యో॥

• అర్థం: "మీరు సముద్రంలో మత్స్య, కూర్మావతారాలు ధరించినప్పుడు, నేను ఒక జలచరం అయి ఉన్నా, మీరు నన్ను కాపాడేవాడివి కదా. ఈ విధంగా శ్రీ వేంకటేశ్వరా, మీరు నన్ను ఇలాగే పాలించారు. అయ్యో, ఈ ఇన్నాళ్లూ నా స్వంత అజ్ఞానంతో మోసపోయాను కదా."

• తాత్పర్యం: భక్తురాలు తన ఊహను మత్స్య (చేప) మరియు కూర్మ (తాబేలు) అవతారాలకు విస్తరిస్తుంది, తాను ఒక సాధారణ జలచరం అయినప్పటికీ, ప్రభువు రక్షణ పొంది ఉండేదని విశ్వసిస్తుంది. చివరి పంక్తులు కీర్తనను ప్రస్తుతానికి తీసుకువస్తాయి, శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు నిజానికి అన్ని వేళలా తనను రక్షించేవాడని అంగీకరిస్తుంది, మరియు ఈ సత్యాన్ని పూర్తిగా గ్రహించకుండా తన గత అజ్ఞానం మరియు భ్రమ (మోరతోపున) గురించి విలపిస్తుంది.

• విశేషాలు: "మచ్చ కూర్మావతారము" (మత్స్య మరియు కూర్మ అవతారాలు) ప్రస్తావన ప్రభువు సార్వత్రిక రక్షణను నొక్కి చెబుతుంది, ఇది జలచరాలకు కూడా విస్తరిస్తుంది. "మోరతోపున" (మూతులు తిప్పడము - ముఖాన్ని పక్కకు తిప్పడం, లేదా విస్తృతంగా, మూర్ఖత్వం/అజ్ఞానం/భ్రమ) ఇక్కడ కీలక పదం. ఇది ఆమె తన నిరంతర అనుగ్రహాన్ని ముందే గుర్తించనందుకు తనను తాను నిందించుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: ఈ చరణం భక్తురాలి ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేస్తుంది. దైవిక ప్రియునిచే రక్షించబడాలనే కోరిక విశ్వరూపాలలో కూడా కొనసాగుతుంది. "మీరు నన్ను ఇలాగే పాలించారు" అనే అంతిమ గ్రహింపు ప్రభువు యొక్క సార్వభౌమత్వాన్ని లోతుగా అంగీకరించడాన్ని మరియు చెందిన భావనను సూచిస్తుంది. "మోసపోతిఁగా" (నేను మోసపోయాను/భ్రమపడ్డాను) అనేది ప్రియురాలి మానవ బలహీనత యొక్క మధురమైన ఒప్పుకోలు.

ముగింపు

ఈ కీర్తన భక్తికి ఒక అద్భుతమైన వ్యక్తీకరణ, ఇక్కడ భక్తురాలు, స్పష్టమైన ఊహల ద్వారా, తన వివిధ అవతారాలలో ప్రభువుతో సన్నిహిత సంబంధం కోసం ఆరాటపడుతుంది. అంతర్లీన సందేశం ఏమిటంటే, ప్రభువు యొక్క కరుణ మరియు రక్షణ అపరిమితమైనవి, వాటి రూపం లేదా స్థితితో సంబంధం లేకుండా అన్ని జీవులకు అందుబాటులో ఉంటాయి. ఈ కీర్తన కోల్పోయిన గత అవకాశాలపై పశ్చాత్తాపం నుండి ప్రభువు యొక్క నిరంతర అనుగ్రహాన్ని ప్రస్తుత గ్రహింపు వరకు అందంగా కదులుతుంది, ఆయన సార్వభౌమత్వం మరియు భక్తురాలి శరణాగతి యొక్క హృదయపూర్వక అంగీకారంతో ముగుస్తుంది. దైవిక అనుగ్రహం ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉంటుందని, మరియు ఏకైక అడ్డంకి మన స్వంత అజ్ఞానం లేదా భ్రమ అని ఇది గుర్తుచేస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -13 (16 -07 -25)

-ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి

అవతారిక

ఈ కీర్తన అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలలో ఒకటి. వ్రాతప్రతిలో చరణాలు లేవు. ఈ పల్లవి నాయిక, నాయకుని విరహంతో కుమిలిపోతూ, ఆయన లేని లోటును ఎంతగా అనుభవిస్తుందో తెలియజేస్తుంది. ఈ పల్లవిలో వాడిన పదాలు పైకి శృంగార భావనను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, లోతుగా చూస్తే మధుర భక్తి తత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

________________________________________

తాత్పర్యము

పల్లవి:

"అయ్యో! హా! నిను బాసి మ - హా మేలు గదా

తియ్యని దిట్టతనంబున - దిరుగాడే నిదిగో॥"

తాత్పర్యము:

"అయ్యో! అయ్యో! నిన్ను విడిచి ఉండటం నాకు ఎంతో కష్టం కదా! (ఇలా ఉండటం) నీపై నాకున్న అపారమైన ప్రేమ యొక్క గొప్పదనంతో (మహిమతో), తీయని విరహంలో మునిగి తేలుతూ తిరుగుతున్నాను."

విశేషాలు

• భావ వ్యక్తీకరణ: ఈ పల్లవిలో నాయిక యొక్క విరహ వేదన స్పష్టంగా వ్యక్తమవుతుంది. 'అయ్యో! హా!' అనే సంబోధన ఆమె బాధను, ఆవేదనను తెలియజేస్తుంది.

• విరోధాభాస: 'మహా మేలు గదా' అన్నప్పుడు, అది వ్యంగ్యంగా చెప్పబడిన మాట. "నీవు లేని ఈ స్థితి నాకు ఎంతో బాధగా ఉంది" అనే అర్థంలో వాడబడింది.

• 'దిట్టతనము' అను పదానికున్న అర్థాలలో మహిమ, గొప్పతనము" అనే అర్థం ఈ పల్లవి సందర్భానికి అత్యంత సముచితంగా సరిపోతుంది. నాయిక అనుభవిస్తున్న విరహం కేవలం ఒక బాధ కాదు, అది తన ప్రియుడిపై ఆమెకు ఉన్న గొప్ప ప్రేమ యొక్క మహిమ వల్ల కలిగిన తీయని అనుభూతి. ఈ ప్రేమ ఎంత గొప్పదంటే, విరహాన్ని కూడా తీయగా మార్చగలిగే శక్తిని కలిగి ఉంది.

________________________________________

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఈ పల్లవిలో కవి, నాయికా నాయకుల శృంగారాన్ని మానవాతీతమైన దైవ ప్రేమకు సంకేతంగా ఉపయోగించారు.

• నాయిక (జీవాత్మ): ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మకు ప్రతీక. జీవాత్మ పరమాత్మతో కలవాలనే తపనతో ఉంటుంది.

• నాయకుడు (పరమాత్మ): నాయకుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, అనగా పరమాత్మ.

• విరహం (పరమాత్మపై తపన): కీర్తనలో నాయిక అనుభవించే విరహం, జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవడానికి పడే తపనకు సంకేతం. భక్తుడు భగవంతుడిని పొందాలనే తీవ్రమైన కోరికను, ఆయన సామీప్యం లేని లోటును ఈ విరహం ద్వారా తెలియజేస్తుంది.

• 'తీయని దిట్టతనంబున': ఇది మధుర భక్తిలోని అత్యున్నత దశను సూచిస్తుంది. భగవంతుడిపై ఉన్న ప్రేమ ఎంత ప్రగాఢమైనదంటే, ఆయన కోసం పడే కష్టం, విరహం కూడా భక్తుడికి ఒక మధురానుభూతిని ఇస్తాయి. భగవంతుని ధ్యానంలో, ఆయనపై ఉన్న గొప్పదైన (దిట్టతనము) ప్రేమ వల్లనే ఈ విరహం కూడా తీయగా అనిపిస్తుంది. భగవంతునిపై భక్తుడికి ఉన్న అపారమైన అనురాగం యొక్క మహిమ వల్లనే ఈ బాధ కూడా ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమలో మునిగిపోయిన జీవాత్మకు లౌకిక సుఖదుఃఖాలు అప్రధానమై, ఆయనతో అనుసంధానం చెందాలనే తపనే ప్రధానమవుతుంది.

ఈ పల్లవి ద్వారా అన్నమాచార్యులు, భగవంతుని పట్ల జీవాత్మకు ఉండే అపారమైన ప్రేమను, ఆ ప్రేమలో పడే విరహ వేదన కూడా భగవత్ప్రేమ యొక్క గొప్పదనం (మహిమ) వల్ల మధురానుభూతినిస్తుందని, చివరికి అదే ముక్తి మార్గానికి సోపానమని తెలియజేసారు.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -14 (17 -07 -25)

-ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి

అరయ నాలుగు జాతు లందా

ఈ కీర్తన అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలలో ఒకటి. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని నాయకునిగా, జీవాత్మను నాయకిగా భావించి చెప్పిన మధుర భక్తికి ఇది ఒక చక్కటి ఉదాహరణ. ఇక్కడ అన్నమయ్య, ప్రాచీన కామశాస్త్ర గ్రంథాలలో పేర్కొనబడిన నాయికా భేదాలను (హస్తిని, చిత్తిణి, శంఖిణి, పద్మిని) ఆధారంగా చేసుకుని, వాటి లక్షణాలను వివరిస్తూ, వాటితో కలుసుకునే నేర్పరియైన నాయకుడే నిజమైన జాణడని కీర్తిస్తాడు. అంతర్గతంగా, ఇది భగవంతుని లీలలను, జీవునితో ఆయనకున్న సంబంధాన్ని, వివిధ మార్గాలలో భగవంతుని చేరుకునే విధానాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

పల్లవి

"అరయ నాలుగు జాతు లందా - యాయి వేళల కళల నెలవుల

వరుస లన్నియు తెలిసి కూడెడు - వాడెపో (నె)రజాణడు॥"

తాత్పర్యం:

నాలుగు రకాల నాయికల (జాతుల) లక్షణాలను, వారికి తగిన సమయాలను, వారిలోని శృంగార కళా స్థానాలను వరుసగా తెలుసుకుని, వారితో సక్రమంగా కలిసేవాడే అసలైన నేర్పరి, తెలివైనవాడు.

విశేషాలు:

ఈ పల్లవి కీర్తన యొక్క ప్రధానాంశాన్ని సూచిస్తుంది. కామశాస్త్రంలో చెప్పబడిన నాయికా భేదాలను ప్రస్తావిస్తూ, వాటిని అర్థం చేసుకుని వ్యవహరించడమే నేర్పరితనం అని చెబుతుంది. ఇక్కడ 'జాణడు' అనేది నాయకుడి యొక్క విజ్ఞతను, నైపుణ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ 'నాలుగు జాతులు' అనేవి భగవంతుని చేరుకునే వివిధ భక్తి మార్గాలను లేదా వివిధ స్థాయిలలోని భక్తులను సూచిస్తాయి. 'ఆయా వేళల కళల నెలవులు' అంటే ఆయా భక్తుల చిత్తవృత్తులను, వారి సాధనా మార్గాలను, వారిలోని ఆధ్యాత్మిక విశేషాలను తెలుసుకోవడం. భగవంతుడు (నాయకుడు) తన భక్తులందరినీ, వారి స్థాయిలనూ, వారి భక్తి విధానాలనూ అర్థం చేసుకుని, వారిని అనుగ్రహించేవాడు కాబట్టి, ఆయనే నిజమైన 'నెరజాణడు'. జీవాత్మలు భగవంతుని చేరుకోవడానికి తమ స్వభావానికి అనుగుణంగా మార్గాలను ఎంచుకుంటాయని, భగవంతుడు వాటిని స్వీకరిస్తాడని భావం.

________________________________________

చరణం 1

"వొడలు యేనుగమదపు వాసన - వున్నతపు బాహువులు, చన్నులు,

కడు ప్రియము చెంగావులకు, గజ - గమన, మెత్తన దేహము

కుడుపు కొంచము, వాడిగోరును - కుంకుమము గంధమ్ము నలదును

తొడరి మన్మథకేళి జెలగును - తొలుతఝామున హస్తిని॥"

తాత్పర్యం:

ఏనుగు మదం వంటి వాసన గల శరీరం, ఉన్నతమైన బాహువులు, పెద్ద వక్షోజాలు, ఎర్రని వస్త్రాలపై ప్రీతి, ఏనుగు నడక వంటి గమనం, మెత్తని దేహం, తక్కువ ఆహారం, పదునైన గోళ్ళు, కుంకుమ, గంధాలను పూసుకునే స్వభావం కలది హస్తిని. ఈమె మొదటి ఝామున మన్మథ క్రీడలలో ఆనందిస్తుంది.

విశేషాలు:

ఇవి కామశాస్త్రంలో చెప్పబడిన హస్తిని జాతి స్త్రీ లక్షణాలు. ఈమె శారీరకంగా బలిష్టంగా, ఉద్వేగపూరితంగా ఉంటుందని వర్ణన. .

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

హస్తిని భౌతిక సౌందర్యాన్ని, ఇంద్రియానందాన్ని కోరుకునే జీవాత్మకు ప్రతీక. వీరు తమ ఇంద్రియాల ద్వారా భగవంతుని లీలలను అనుభవించాలనే కోరిక కలిగి ఉంటారు. బాహ్య పూజలు, ఉత్సవాలు, వైభవాలను ఆస్వాదిస్తూ భగవంతుని చేరాలనుకునే భక్తులకు ఇది సంకేతం. 'ఏనుగు మదపు వాసన' అనేది లోక వాసనలను సూచించవచ్చు, అయితే ఆ వాసనలతో కూడా భగవంతుని లీలలలో ఆనందించడం అనేది ఇక్కడ ప్రధానం.

________________________________________

చరణం 2

"నలుపు వన్నెలు, నెమలి నడపులు - నటనసేతలు, (నాటుకన్నులు),

మలయజము మృగమదము నల(దె)డు - మదనతంత్రపు పొందులు

పలుకు వేరే రెండు భాషలు - బన్నదేహము, వేపవాసన,

అలగి యంతట గూ(డు) చిత్తిణి - అతివె రెండవ ఝామున॥"

తాత్పర్యం:

నలుపు రంగు ప్రియమైనదిగా కలది, నెమలి నడకలు, నాట్య భంగిమలు, చురుకైన కళ్ళు కలది. చందనం, కస్తూరి పూసుకుంటుంది. మదనక్రీడలలో నిపుణురాలు. రెండు భాషలు మాట్లాడగలదు, సన్నని శరీరం, వేప వాసన కలిగి ఉంటుంది. ఇతరులను అలరించి తన వశం చేసుకునే చిత్తిణి రెండవ ఝామున కలుస్తుంది.

విశేషాలు:

చిత్తిణి అనేది సౌందర్య ప్రియురాలు, కళాత్మకమైన స్వభావం కలది. ఈమెకు కళలపై ఆసక్తి ఎక్కువ అని, సంభాషణలో నేర్పరి అని తెలుస్తుంది. 'వేప వాసన' అనేది ఇక్కడ ఒక ప్రత్యేకమైన లక్షణం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

చిత్తిణి జ్ఞాన మార్గాన్ని అనుసరించే, లేదా కళలు, సాహిత్యం ద్వారా భగవంతుని చేరుకునే భక్తులకు ప్రతీక. 'రెండు భాషలు' అంటే భగవంతుని లీలలను లౌకిక, ఆధ్యాత్మిక దృక్కోణాలలో అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం. 'నటనసేతలు' అంటే భగవంతుని లీలలను నాటకాలుగా, కీర్తనలుగా ప్రదర్శించడం ద్వారా ఆనందించడం. ఈ భక్తులు జ్ఞాన చర్చలు, కళా ప్రదర్శనల ద్వారా భగవంతుని అనుభూతిని పొందుతారు. 'సన్నని శరీరం' అనేది సూక్ష్మమైన జ్ఞాన మార్గాన్ని సూచించవచ్చు.

________________________________________

చరణం 3

"మగువ యారును బాహుమూలము - మదనగేహము నిడుపు లెన్నగ,

యిగురు చన్నులు, చిత్ర వన్నెలు, - యింపుసొంపుల పాటలు,

మిగు(ల) కొంచము కడుపు పలచన, - మేను సున్నపు వాసన,

తగులు పరచును రతుల శంఖిణి - తరుణి మూడవ ఝామున॥"

తాత్పర్యం:

శంఖిణి స్త్రీ లక్షణాలు: పెద్ద బాహుమూలాలు, పొడవైన మదనగేహం (యోని), చిగురుటాకుల వంటి వక్షోజాలు, చిత్ర విచిత్రమైన రంగులు (ప్రియమైనవి), ఇంపుసొంపులైన పాటలు పాడే స్వభావం. చాలా చిన్న, పలుచని పొట్ట, సున్నం వంటి వాసన కల శరీరం. ఈమె మూడవ ఝామున రతిలో పరవశింపజేస్తుంది.

విశేషాలు:

శంఖిణి అనేది ఉద్రేకపూరితమైన, కొంచెం ఘాటైన స్వభావం కలదిగా వర్ణించబడింది. పాటలు పాడటంలో నేర్పరి అని తెలుస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

శంఖిణి అనేది భావోద్వేగపూరితమైన భక్తిని, కీర్తనలను, నామావళిని ఆశ్రయించే భక్తులకు ప్రతీక. 'ఇంపుసొంపుల పాటలు' అంటే భగవంతుని గుణగణాలను కీర్తించడం ద్వారా పొందే ఆనందం. వీరు తమ భావాలను కీర్తనల రూపంలో వెలిబుచ్చుతూ, భగవంతునితో అనుబంధాన్ని పెంచుకుంటారు. 'సున్నపు వాసన' అనేది ఇక్కడ ఒక ప్రత్యేకమైన ఇంద్రియ అనుభవం, ఇది తీవ్రమైన భక్తి పారవశ్యాన్ని సూచించవచ్చు.

________________________________________

చరణం 4

"వాలుగన్నులు, వంచు నడవులు, - వలుద చన్నులు, ముత్తియపుసరులు,

బాలచంద్రుని బోలు (ఫాలము), - పసిడి వలిపెములు,

మే(లములు) మాటాడ నేర్చును - మేను తామర విరులవాసన

నాలుగో ఝామునను పద్మిని - నాయకుని కరగించును॥"

తాత్పర్యం:

పద్మిని లక్షణాలు: విశాలమైన కళ్ళు, ఒయ్యారంగా నడిచే తీరు, గుండ్రని వక్షోజాలు, ముత్యాల హారాలు, బాలచంద్రుని వంటి నుదురు, బంగారు వస్త్రాలపై ఆసక్తి, హాస్య సంభాషణలు చేయగల నైపుణ్యం, తామర పూల వంటి శరీర వాసన. ఈమె నాలుగో ఝాముననాయకుడిని పూర్తిగా తన వశం చేసుకుంటుంది.

విశేషాలు:

పద్మిని అనేది అత్యుత్తమ నాయికగా, సౌందర్యానికి, సుగుణాలకు ప్రతీకగా వర్ణించబడింది. ఈమె ప్రశాంతమైన, ఆకర్షణీయమైన స్వభావం కలది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

పద్మిని అనేది పరమ భక్తిలో లీనమైన, ఆత్మ నివేదన చేసుకున్న భక్తులకు ప్రతీక. ఈ భక్తులు భగవంతునితో అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటారు. 'తామర విరుల వాసన' అనేది స్వచ్ఛతకు, పవిత్రతకు సంకేతం. 'నాయకుని కరగించును' అంటే తమ నిస్వార్థ భక్తితో భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని పూర్తిగా పొందుతారు. ఇది సాయంకాలం, అనగా ప్రశాంతమైన ధ్యాన సమయాన్ని, లేదా భగవంతునితో అత్యంత గాఢమైన అనుబంధాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 5

"కోరి కెరిగిన జాణ మన్మథ - కోటి లావణ్యచతురుడు

శ్రీ రమావరు డమర వందిత - చరణు, (డంబుజ) నేత్రుడు,

వారిజాక్షలమేలుమంగకు - వాసుడౌ తిరువేంకటేశుడు

వారి మర్మము లెరిగి కూడిన - వాడె (నేర్పరి) జగతిని॥"

తాత్పర్యం:

కోరికలను తెలిసిన జాణుడు, కోట్ల మన్మథుల సౌందర్యాన్ని మించినవాడు, లక్ష్మీదేవికి పతి, దేవతలచే నమస్కరింపబడిన పాదాలు కలవాడు, తామర కన్నులు కలవాడు, పద్మిని వంటి శ్రేష్ఠమైన స్త్రీలకు (లేదా దేవతలకు) అధిపతి అయిన తిరువేంకటేశ్వరుడు. ఆయా నాయికల మర్మాలను (రహస్యాలను, స్వభావాలను) తెలుసుకుని వారితో కలిసేవాడే లోకంలో నిజమైన నేర్పరి.

విశేషాలు:

ఈ చరణం కీర్తన యొక్క ఫలశ్రుతి, మరియు ప్రధానమైన నాయకుడిని వెల్లడిస్తుంది. ఇక్కడ వర్ణించబడిన నాయకుడు సాక్షాత్తూ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే. ఆయన సౌందర్యం, ఐశ్వర్యం, దేవతా వందనీయత ప్రస్తావించబడ్డాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ నాయకుడు సాక్షాత్తూ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు. ఆయనే నిజమైన 'జాణడు' మరియు 'నేర్పరి'. ఆయన భక్తులందరినీ, వారి వివిధ స్వభావాలనూ (నాయికా భేదాలు) అర్థం చేసుకుని, వారి కోరికలను (మర్మములను) తీరుస్తూ, వారికి మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడు. భగవంతుడు అన్ని రకాల జీవుల పట్ల ప్రేమను కలిగి ఉంటాడని, వారి వారి స్వభావాలను బట్టి వారికి అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాడని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కరుణ, సర్వజ్ఞత్వం ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది. మానవుడు వివిధ మార్గాలలో భగవంతుని చేరడానికి ప్రయత్నిస్తే, భగవంతుడు కూడా ఆయా మార్గాలకు తగ్గట్టుగా అనుగ్రహిస్తాడని దీని అంతరార్థం.

________________________________________

ఈ కీర్తన అన్నమాచార్యులవారి విశేషమైన శైలికి, మధుర భక్తికి, మరియు లోతైన ఆధ్యాత్మిక అంతరార్థాలను లౌకిక పదబంధాలలో వ్యక్తీకరించే సామర్థ్యానికి నిదర్శనం.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -15 (18 -07 -25)

"(అల) మంగ చూపులో":

అవతారిక

ఈ కీర్తన తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలలో ఒకటి. శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి అంకితం చేయబడిన ఈ గీతం, నాయిక యొక్క చూపుల సౌందర్యాన్ని, వాటి మధుర ప్రభావాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. ముఖ్యంగా, ఇది ఏకాక్షర లకారప్రాసతో కూడిన రచనగా భావించబడుతుంది, ఇది అన్నమాచార్యుల వారి సాహిత్య విన్యాసానికి ఒక నిదర్శనం. ప్రస్తుతానికి ఈ కీర్తన అసంపూర్ణంగా లభ్యం కావడం, దాని పూర్తి సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించలేకపోవడం విచారకరం. అయితే, ఉన్నంతలో నాయిక యొక్క దివ్య సౌందర్య వర్ణన, శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో ఆమెకు గల అనుబంధం, మరియు మధుర భక్తికి సంబంధించిన అంతరార్థాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

(అల) మంగ చూపులో - అతను విరితూపులో

వెలది మేలేది యని - వెదకేవే॥పల్లవి॥

(తెలియ శ్రీవెంకటా - ధిపుని సఖి యెపుడెన్న

అలరు గాంచిన మేలు - అతివె చూపు (లవే)!॥(అల) మంగ॥)

తాత్పర్యం:

"ఆ మగువ (నాయిక) యొక్క మంగళకరమైన చూపులలోనూ, మన్మథుని పూలబాణాలలోనూ ఏది గొప్పది?" అని అన్వేషిస్తున్నావు.

శ్రీ వేంకటాద్రిపతి అయిన శ్రీనివాసునికి సఖి (అంటే శ్రీదేవి లేదా పద్మావతి) అయిన ఆ సుందరిని ఎప్పుడు వర్ణించినా, పువ్వును మించి సౌందర్యాన్ని నింపుకున్న ఆమె చూపులే గొప్పవి. ఆమె చూపులే మన్మథుని పూలబాణాల కన్నా అధునాతనమైనవి, మరింత శక్తివంతమైనవి అని కవి ఇక్కడ సూచిస్తున్నాడు.

విశేషాలు

• ఏకాక్షర ప్రాస: ఈ కీర్తన "అలివేణి జవ్వనం బదె యామని" అనే మరొక కీర్తన వలెనే ఏకాక్షర లకారప్రాస కలిగి ఉండవచ్చని వేటూరి ఆనందమూర్తిగారు అభిప్రాయపడ్డారు. ఇది అన్నమాచార్యుల వారి పదశిల్ప సౌందర్యానికి, భాషా పాండిత్యానికి నిదర్శనం.

• అసంపూర్ణత: కీర్తన అసంపూర్ణంగా లభ్యం కావడం వల్ల, పూర్తి భావాన్ని, ఇతర చరణాలలో వర్ణించబడిన అంశాలను తెలుసుకోలేకపోవడం చింత్యము.

• సౌందర్య వర్ణన: నాయిక చూపులను మన్మథుని పూలబాణాలతో పోల్చి, ఆమె చూపులకే గొప్పదనాన్ని ఆపాదించడం కవి యొక్క సూక్ష్మ పరిశీలనను, వర్ణనా నైపుణ్యాన్ని తెలియజేస్తుంది.

• శ్రీవారి సఖి: ఇక్కడ నాయికను "శ్రీవేంకటాధిపుని సఖి" అని సంబోధించడం ద్వారా ఆమె శ్రీదేవి లేదా పద్మావతి దేవి అని స్పష్టమవుతుంది, తద్వారా కీర్తనకు దివ్యత్వం అలవడింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

మధుర భక్తి దృక్పథంలో, ఈ కీర్తనలోని నాయిక సాక్షాత్తు శ్రీ మహాలక్ష్మి స్వరూపం. ఆమె చూపులు కేవలం అందమైనవి కావు, అవి భక్తులపై శ్రీనివాసుని కరుణను, అనుగ్రహాన్ని ప్రసరించే దివ్య కిరణాలు.

• "అల మంగ చూపులో - అతను విరితూపులో వెలది మేలేది యని - వెదకేవే": లౌకిక దృష్టిలో మన్మథుని బాణాలు క్షణికానందాన్ని, బంధాన్ని కలిగిస్తాయి. కానీ భగవతి (లక్ష్మీదేవి) యొక్క మంగళకరమైన చూపులు జీవులకు మోక్షాన్ని, నిత్యానందాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. కాబట్టి, లౌకిక ఆకర్షణల కంటే దివ్యమైన అనుగ్రహ దృష్టియే శ్రేష్ఠమైనదని ఈ వాక్యం సూచిస్తుంది.

• "తెలియ శ్రీవెంకటాధిపుని సఖి యెపుడెన్న అలరు గాంచిన మేలు - అతివె చూపులవే": శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సన్నిధానంలో ఉండే శ్రీదేవి లేదా పద్మావతి దేవి చూపులే సకల శుభాలకు మూలం. ఆమె దృష్టిలో పడటమే జీవులకు కలిగే గొప్ప అదృష్టం. ఇది భగవత్ అనుగ్రహాన్ని, ముఖ్యంగా లక్ష్మీ కటాక్షాన్ని పొందే ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది. లక్ష్మీదేవి కరుణా కటాక్షాలు లేనిదే శ్రీనివాసుని కృప లభించడం కష్టం అనే అంతరార్థం ఇందులో ఇమిడి ఉంది.

సంక్షిప్తంగా, ఈ కీర్తన కేవలం బాహ్య సౌందర్య వర్ణన కాకుండా, దివ్యమైన కరుణా కటాక్షాల విశిష్టతను, మధుర భక్తి మార్గంలో నాయిక (లక్ష్మీదేవి) యొక్క ప్రాధాన్యతను చాటిచెబుతుంది. ఈ అసంపూర్ణ కీర్తనను పూర్తి రూపంలో పొందగలిగితే, అన్నమాచార్యుల వారి మధుర భక్తి తత్త్వం మరింత లోతుగా ఆవిష్కరించబడుతుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -16 (19 -07 -25)

అలయ గౌగిట

అవతారిక

ఈ కీర్తన అన్నమాచార్యుల శృంగార కీర్తనలలో ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. ఇక్కడ నాయిక శ్రీ వేంకటేశ్వరుని పట్ల తనకున్న అంతులేని ప్రేమను, ఆయనతో పొందిన అపూర్వమైన అనుభూతులను సున్నితమైన, అంతరార్థంతో కూడిన భాషలో వర్ణిస్తుంది. పైకి శృంగారంగా కనిపించినా, లోతుగా చూస్తే ఇది జీవాత్మ-పరమాత్మల ఐక్యతను, భక్తుడు భగవంతునితో పొందే అనిర్వచనీయమైన ఆనందాన్ని తెలియజేస్తుంది.

పల్లవి:

అలయ గౌగిట నోల - లాడు టెరుగుదుగాని

చెలరేగి విభుడేమి - సేసెనో యెరుగ॥పల్లవి॥

• తాత్పర్యము: అలసిపోయేలా కౌగిలింతలలో మునిగిపోవడం నాకు తెలుసు కానీ, నా ప్రియుడు (విభుడు) అంతలా చెలరేగి ఏమి చేశాడో నాకు తెలియదు.
• విశేషాలు: నాయికకు జరిగిన స్పర్శానుభూతి తెలుసు, కానీ ఆ స్పర్శ వెనుక ఉన్న ప్రగాఢమైన భావనను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేకపోయింది. 'అలయ గౌగిట' అంటే ఆలింగనం ఎంత గాఢంగా ఉందో సూచిస్తుంది.
• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తుడు భగవంతునితో పొందే ఆనందానుభూతిని తెలియజేస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమలో లీనమైపోవడం తెలుసు కానీ, ఆ అనుభూతి యొక్క లోతు, దాని వల్ల కలిగే మార్పు ఏమిటో పూర్తిగా వర్ణించలేకపోవడం. ఇక్కడ నాయకుడు పరమాత్మ, నాయిక జీవాత్మ.

చరణం 1:

తలపుగొని నునుగొప్పు - దడుముటెరుగుదుగాని

వెలలేని జాజి విరు - లలముటెరుగ

వెలిపట్టు రవికె ముడి - విడుచు టెరుగుదుగాని

కులుకు చనుమొన గోరు - కొన జీరుటెరుగ॥అలయ॥

• తాత్పర్యము: తలపులో తలచి, నునుపైన నా జుట్టును నిమరడం తెలుసు కానీ, ఆ జుట్టులో అమూల్యమైన జాజి పూలను ఎప్పుడు పెట్టాడో తెలియదు. పైనున్న నా రవికె ముడిని విప్పడం తెలుసు కానీ, అందమైన నా వక్షోజాలను గోటితో గీరడం తెలియదు.
• విశేషాలు: ఇక్కడ నాయిక నిద్రమత్తులోనో లేదా గాఢమైన ప్రేమ పరవశంలోనో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. స్పర్శను మాత్రమే గుర్తుపెట్టుకుంది కానీ, ఆ స్పర్శతో కూడిన మరికొన్ని పనులను గుర్తించలేకపోతుంది. ఇది శారీరక సాన్నిహిత్యాన్ని సున్నితంగా వివరిస్తుంది.
• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని అనుగ్రహం తనను ఎలా అలంకరించిందో, తనను ఎలా స్పృశించిందో తెలుసు కానీ, ఆ అనుగ్రహం ఏ రూపంలో, ఏ సమయంలో వచ్చిందో తెలియదు. భగవత్ స్పర్శ జీవాత్మను పునీతం చేస్తుందనడానికి ఇది ప్రతీక.

చరణం 2:

అదన నా మోవి రుచు - లా (ను టెరుగుదుగాని)

పెదవిపై గెంపుమొల - పించుటెరుగ

తుద గోర జిరు చెమట - తుడుచుటెరుగుదుగాని

కదిసి చెక్కిలి ముద్దు - గదియించు టెరుగ॥అలయ॥

• తాత్పర్యము: సమయానికి నా పెదవుల రుచులను ఆస్వాదించడం తెలుసు కానీ, నా పెదవులపై ఎప్పుడు ఎరుపుదనం వచ్చిందో తెలియదు. చివరికి గోటితో చిరు చెమటను తుడవడం తెలుసు కానీ, దగ్గరిగా వచ్చి నా చెక్కిలిపై ముద్దు పెట్టుకోవడం తెలియదు.
• విశేషాలు: నాయిక నాయకునితో పొందిన ముద్దులు, ఆ స్పర్శ యొక్క ప్రభావాలను (పెదవులపై ఎరుపుదనం, చెమట) గ్రహిస్తుంది కానీ, ఆ ముద్దుల తీవ్రతను, వాటి వెనుక ఉన్న భావాన్ని పూర్తిస్థాయిలో అవగాహన చేసుకోలేకపోతుంది.
• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని అనుగ్రహం వల్ల కలిగే మార్పులను, ఆనందాన్ని భక్తుడు అనుభవిస్తాడు. భగవంతుని నామస్మరణ వల్ల కలిగే పారవశ్యం, ఆ కళ్ళ వెంట వచ్చే ఆనంద బాష్పాలు, శరీరంలో కలిగే పులకింతలు - వీటన్నిటినీ అనుభవిస్తాడు కానీ, ఆ అనుభూతి యొక్క మూలం, దాని తీవ్రతను వివరించలేకపోతాడు.

చరణం 3:

యీటుగా మేను (మెయి - నెనయు టె) రుగుదుగాని

గీటి కళలంటి చొ - క్కించు టెరుగ

బోటి వేంకట(పతి) ని - బొందుటెరుగుదుగాని

గాటంపు రతులచే - గరగించు టెరుగ॥అలయ॥

• తాత్పర్యము: చక్కగా దేహాన్ని దేహంతో కలిపి ఉండటం తెలుసు కానీ, మన్మథ కళలతో నన్ను మైమరిపించడం తెలియదు. శ్రీ వేంకటపతిని పొందుట నాకు తెలుసు కానీ, గాఢమైన సంభోగ రతులతో నన్ను కరిగించడం తెలియదు.
• విశేషాలు: ఈ చరణం శృంగార కీర్తనలో అత్యంత ముఖ్యమైనది. నాయికకు శారీరక సాన్నిహిత్యం తెలుసు కానీ, ఆ సాన్నిహిత్యం ద్వారా నాయకుడు తనకు కలిగించిన మైమరిపించే అనుభూతిని, ఆనందాన్ని పూర్తిగా వివరించలేకపోతుంది. ఇక్కడ 'గాటంపు రతులు' అనేది కేవలం శారీరక సంబంధాన్ని కాకుండా, ఆత్మస్థాయిలో కలిగే అనుభూతిని కూడా సూచిస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: జీవాత్మ పరమాత్మతో లీనం అవ్వడం తెలుసు. అంటే, భక్తుడు భగవంతునిలో పూర్తిగా ఐక్యం అవ్వడం, తన ఉనికిని మరిచిపోవడం తెలుసు కానీ, ఆ ఐక్యం వల్ల కలిగే పరమానందం, ఆత్మపరమైన తన్మయత్వం ఎంత లోతైనదో, దాని వల్ల కలిగే మార్పు ఏమిటో పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేకపోవడం. ఇక్కడ వేంకటపతి సాక్షాత్తు పరమాత్మ. నాయిక, అంటే జీవాత్మ, పరమాత్మతో పొందే ఈ అనంతమైన ఆనందం వర్ణనాతీతం అని దీని అంతరార్థం. ఇది మధుర భక్తికి పరాకాష్ట.

 అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -17 (20 -07 -25)

రచన - #ఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి

17. అలరఁజంచలమైన ఆత్మలందుండ

ఇందులో అన్నమయ్య శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి ఉయ్యాల సేవను అత్యద్భుతంగా వర్ణించారు. కేవలం స్వామి ఊగుతున్న ఉయ్యాలను పైపైగా వర్ణించకుండా, దాని ద్వారా ఆధ్యాత్మిక, తాత్విక అంశాలను మనకు తెలియజేశారు. పరమాత్మ యొక్క లీలావిశేషాలు, ఆయన సర్వవ్యాపకత్వం, ప్రకృతి, వేదాలతో ఆయనకున్న అనుబంధం, భక్తులపై ఆయన కరుణ వంటి విషయాలను చాలా సులభంగా, రమణీయంగా వివరించారు.

పల్లవి: అలరఁజంచలమైన ఆత్మలందుండ నీయలవాటు సేసె నీవుయ్యాల

పలుమారు నుచ్ఛ్వాస పవనమందుండ నీ భావంబు దెలిపె నీవుయ్యాల॥

తాత్పర్యము: వికసించి చంచలమైన ఆత్మలందు నువ్వు ఉండే అలవాటు చేసింది ఈ ఉయ్యాల. అనేక మార్లు ఉచ్ఛ్వాస, నిశ్వాస వాయువులలో నువ్వు ఉండే భావాన్ని తెలియజేసింది ఈ ఉయ్యాల.

విశేషాలు:

• "చంచలమైన ఆత్మలందు": మానవ మనసు ఎంత చంచలమైనదో, ఎంత అశాశ్వతమైనదో తెలియజేస్తుంది. అలాంటి మనసులో భగవంతుడు నివాసం ఉండే విధానాన్ని ఉయ్యాల ఊగడంతో పోల్చారు.
• "ఉచ్ఛ్వాస పవనమందుండ నీ భావంబు దెలిపె": జీవికి ప్రాణాధారమైన శ్వాసలోనే పరమాత్మ ఉన్నాడని, ఆయన అణువణువునా నిండి ఉన్నాడని ఈ వాక్యం ద్వారా అన్నమయ్య తెలియజేస్తున్నారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

లౌకిక వ్యామోహాలతో చంచలమైన భక్తుల హృదయాలలో నిత్యం ఉండేది నువ్వే స్వామీ. ప్రాణం ఉన్నంతవరకు, నా ప్రతి శ్వాసలోనూ నీ నామం జపించే భాగ్యాన్ని ఈ ఉయ్యాల లీల ద్వారా నాకు అనుగ్రహిస్తున్నావు. నీవు సర్వాంతర్యామివని, నాలోనే ఉన్నావని ఈ ఊయల ఊగుడు నాకు బోధపరుస్తోంది.

1. ఉదయాస్తశైలంబు లొనరఁ గంభములైన వుడుమండలము మోఁచె నుయ్యాల

అదన నాకాశపద మడ్డదూలంబైన అఖిలంబునిండె నీవుయ్యాల

పదిలముగ వేదములు బంగారుచేరులై పట్టవెరపై తోఁచె నుయ్యాల

వదలకిటు ధర్మదేవత పీఠమై మిగుల వర్ణింప నరుదాయ నుయ్యాల॥

తాత్పర్యము: ఉదయాస్త శైలాలు (సూర్యుడు ఉదయించే, అస్తమించే పర్వతాలు) ఉయ్యాలకు స్తంభాలుగా మారాయి. నక్షత్ర మండలం ఉయ్యాలకు బరువు మోస్తుంది. ఆకాశం అడ్డదూలమై మొత్తం విశ్వమంతా ఉయ్యాలలో నిండిపోయింది. వేదాలు బంగారు గొలుసులుగా మారి, పట్టుకోవడానికి వీలుగా కనిపిస్తున్నాయి. ధర్మదేవత ఉయ్యాలకు పీఠమై, దాన్ని వర్ణించడం చాలా కష్టంగా ఉంది.

విశేషాలు:

• విశ్వవ్యాప్త రూపం: ఉయ్యాలను విశ్వానికే ప్రతీకగా చూపడం ద్వారా శ్రీనివాసుడు విశ్వాధిపతి అని, సమస్త సృష్టినీ తన ఆధీనంలో ఉంచుకున్నాడని తెలియజేస్తున్నారు. ఉదయాస్త శైలాలు, ఆకాశం, నక్షత్ర మండలం అన్నీ ఉయ్యాలలోని భాగాలుగా చూపడం ద్వారా స్వామి కాలాతీతుడు, దిగంతాలకు అధిపతి అని వ్యక్తపరుస్తున్నారు.
• వేద ప్రామాణికత: వేదాలు బంగారు గొలుసులుగా చెప్పడం ద్వారా, వేదాలు పరమాత్మ స్వరూపాన్ని, ఆయన లీలలను తెలియజేసే అమూల్యమైన సాధనాలు అని సూచిస్తున్నారు. అవి స్వామిని చేరుకోవడానికి మార్గాలు అని కూడా ధ్వనిస్తుంది.
• ధర్మ సంస్థాపన: ధర్మదేవత పీఠంగా ఉండటం ద్వారా, స్వామి ధర్మానికి అధిపతి, ధర్మసంస్థాపనకే అవతరిస్తాడని తెలియజేస్తున్నారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

స్వామీ, నీ ఉయ్యాల కేవలం ఉయ్యాల కాదు. అది సకల విశ్వాన్ని ధరించి ఉన్న నీ స్వరూపం! ఉదయాస్త పర్వతాలు, ఆకాశం, నక్షత్రాలు అన్నీ నీ లీలలే. వేదాలే నీకు ఆధారమైన బంగారు గొలుసులు. ధర్మమే నీకు ఆసనం. నీవు ధర్మసంస్థాపకుడవు. ఈ విశ్వంలో, ధర్మంలో నీవు సర్వత్రా నిండి ఉన్నావని ఈ ఊయల ఉయ్యాల చాటి చెబుతోంది.

2. మేలుకట్లయి మీకు మేఘమండలమెల్ల మెఱుఁగునకు మెఱుఁగాయ నుయ్యాల

నీలశైలమువంటి నీమేని కాంతికిని నిజమైన తొడవాయ నుయ్యాల

పాలిండ్లు గదలఁగాఁ బయ్యదలు రాఁపాడ భామినులు వడినూఁచు నుయ్యాల

వోలి బ్రహ్మాండములు వొరగునోయని భీతి నొయ్యనొయ్యన వూఁచి రుయ్యాల॥

తాత్పర్యము: మేఘమండలం అంతా నీకు మేలుకట్టు (పైకప్పు)గా ఉండి, మెరుపులకు మరింత మెరుపును ఇచ్చింది ఈ ఉయ్యాల. నీలగిరి పర్వతం వంటి నీ శరీర కాంతికి ఈ ఉయ్యాల నిజమైన ఆభరణమైంది. స్తనాలు కదలగా, పైట చెంగులు పక్కకు తొలగగా, స్త్రీలు వేగంగా ఉయ్యాలను ఊపుతున్నారు. బ్రహ్మాండాలు పడిపోతాయేమోనని భయపడి మెల్లగా ఊపుతున్నారు.

విశేషాలు:

• సృష్టి సౌందర్యం: మేఘాలు మేలుకట్టుగా, మెరుపులు మెఱుగుగా వర్ణించడం ద్వారా ప్రకృతి సౌందర్యం స్వామి లీలలలో భాగమని, ఆయనకు అలంకరణగా నిలుస్తుందని తెలియజేస్తున్నారు.
• దివ్య సౌందర్యం: నీలగిరి పర్వతం వంటి స్వామి దేహకాంతికి ఉయ్యాల తొడవాయంటే, అది స్వామి అందానికి మరింత మెరుగు చేకూరుస్తుందని, ఆయన దివ్య సౌందర్యాన్ని కీర్తిస్తున్నారు.
• భక్తుల ఆతృత: భామినులు ఉయ్యాలను వేగంగా ఊపడం వారి భక్తి పారవశ్యం, సేవ చేయాలనే ఆతృతను సూచిస్తుంది.
• విశ్వ సంరక్షణ: బ్రహ్మాండాలు పడిపోతాయేమోనని భయపడి మెల్లగా ఊపడం, స్వామి సమస్త బ్రహ్మాండాలకు ఆధారభూతుడు, ఆయన కదలిక వల్ల విశ్వానికి కీడు జరగకూడదని భక్తులు కోరుకునే విశ్వ సంరక్షణా భావనను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

మేఘాలు, మెరుపులతో నిండిన ఆకాశమే నీకు మేలుకట్టు! నీలమేఘ శ్యాముడవైన నీకు ఈ ఉయ్యాల ఒక దివ్యాభరణం. లీలావిలాసాలైన నీ కదలికలను చూస్తూ, నిన్ను ఆరాధించే దేవతలు, భక్తులు నీవు కదలినపుడు బ్రహ్మాండాలు ఎక్కడ పడిపోతాయోనని భయపడి, జాగ్రత్తగా, ప్రేమతో నిన్ను ఊయల ఊపుతున్నారు. నీవు విశ్వానికంతటికీ ఆధారమని, నిన్ను ఎంత జాగ్రత్తగా చూడాలనుకుంటున్నారో తెలియజేస్తున్నారు.

3. కమలకును భూసతికి కదలుకదలుకు మిమ్ముఁ గౌఁగిలింపఁగఁజేసె నుయ్యాల

అమరాంగనలకు నీ హావభావ విలాసమందంద చూపె నీ వుయ్యాల

కమలాసనాదులకుఁ గన్నులకు పండుగై గణుతింప నరుదాయ నుయ్యాల

కమనీయమూర్తి వేంకటశైలపతి నీకు కడువేడుకై వుండె నుయ్యాల॥

తాత్పర్యము: లక్ష్మీదేవికి, భూదేవికి, ప్రతీ కదలికకు నిన్ను కౌగిలించుకునేలా చేసింది ఈ ఉయ్యాల. దేవతా స్త్రీలకు నీ హావభావాలు, విలాసాలు అక్కడికక్కడే చూపింది ఈ ఉయ్యాల. బ్రహ్మాదులకు కన్నుల పండుగై, వర్ణించడానికి కష్టంగా ఉంది ఈ ఉయ్యాల. అందమైన రూపం కలిగిన వేంకటేశ్వరుడా, నీకు ఈ ఉయ్యాల ఎంతో వేడుకగా ఉంది.

విశేషాలు:

• పత్నుల ఆత్మీయత: లక్ష్మీ, భూదేవులు స్వామిని కౌగిలించుకునేలా ఉయ్యాల చేయడం, వారిద్దరికీ స్వామి పట్ల ఉన్న అపారమైన ప్రేమ, ఆత్మీయతను సూచిస్తుంది. ఉయ్యాల ఊపులో వారు స్వామిని చేరువవ్వడం ఒక రమ్యమైన వర్ణన.
• దివ్య లీలా ప్రదర్శన: దేవతా స్త్రీలకు స్వామి హావభావ విలాసాలు చూపడం ద్వారా, స్వామి దివ్య లీలలు, మాయావిలాసాలు అమరులకు కూడా ఆనందం కలిగిస్తాయని తెలియజేస్తున్నారు.
• బ్రహ్మాదుల ఆనందం: బ్రహ్మ వంటి మహోన్నతులకు కూడా ఈ ఉయ్యాల సేవ కన్నుల పండుగైందంటే, స్వామి లీలలు సృష్టికర్తలకు కూడా ఆనందాన్ని, విస్మయాన్ని కలిగిస్తాయి అని అర్థం. ఆయన లీలలు వర్ణనాతీతం అని చెబుతున్నారు.
• వేంకటేశ్వరుని సంతోషం: చివరి చరణంలో "కమనీయమూర్తి వేంకటశైలపతి నీకు కడువేడుకై వుండె నుయ్యాల" అని అన్నమయ్య నేరుగా శ్రీవేంకటేశ్వరుడిని ఉద్దేశించి, ఈ ఉయ్యాల సేవ ఆయనకు అత్యంత ఆనందాన్ని ఇస్తుందని చెప్పడం ద్వారా, స్వామి భక్తుల సేవలకు ప్రసన్నుడవుతాడని తెలియజేస్తున్నారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

స్వామీ, నీ ప్రియ సతులు లక్ష్మీదేవి, భూదేవి నీతో ఉయ్యాల ఊగుతూ ప్రతి కదలికలో నిన్ను అప్యాయంగా కౌగిలించుకుంటున్నారు. దేవతలు నీ హావభావ విలాసాలు చూసి ఆనందిస్తున్నారు. బ్రహ్మాదులు కూడా ఈ కనులపండుగను చూసి తరించిపోతున్నారు. కమనీయమూర్తివైన ఓ వేంకటేశ్వరా, నీకు ఈ ఊయల ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తోంది. నిన్ను ఈ విధంగా చూడటం మాకు కూడా పరమానందదాయకం.

ఈ కీర్తన ద్వారా అన్నమయ్య కేవలం శ్రీనివాసుని ఉయ్యాల సేవను వర్ణించడమే కాకుండా, ఆయన సర్వవ్యాపకత్వం, విశ్వాధిపత్యం, ధర్మసంస్థాపన, దివ్య సౌందర్యం మరియు భక్తుల పట్ల ఆయనకున్న కరుణను ఎంతో సుందరంగా తెలియజేశారు

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -18 (21 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి

అళులు సంపెంగ - తావి కణఁగినట్టు

అవతారిక

ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులవారు శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై తమకున్న ప్రగాఢమైన ప్రేమను, శృంగార భావనను వ్యక్తం చేశారు. నాయిక (భక్తురాలు) అనుభవించే విరహ వేదనను, ప్రియుని (భగవంతుని) చేరాలనే తపనను, వారి కలయికలోని ఆనందాన్ని చాలా అందమైన పోలికలతో వర్ణించారు. ఈ కీర్తన మధుర భక్తికి అద్భుతమైన ఉదాహరణ.

పల్లవి: అళులు సంపెంగ - తావి కణఁగినట్టు

తొలఁగీ నుదుట జారి - తుమ్మెదల పిల్లలు॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

తుమ్మెదల గుంపులు సంపెంగ పువ్వుల సువాసన ఇష్టం లేక అణగిపోయినట్లుగా( దాగి ఉన్నట్లు) , నాయిక నుదుటిపై కురులు (జుట్టు) తుమ్మెదల పిల్లల వలె అతుక్కొని కనిపిస్తున్నాయి. ఇక్కడ నాయిక అలసి ఉన్నప్పటికీ, ఆమె అందం మరింత ఆకర్షణీయంగా ఉందనే భావం ఉంది.

విశేషాలు

నాయిక సౌందర్యాన్ని, ముఖ్యంగా ఆమె కేశ సౌందర్యాన్ని తుమ్మెదలతో పోల్చడం చాలా సహజం.

తుమ్మెదలకు, సంపెంగ పువ్వులకి విరోధం ఉంటుందని కవులు చమత్కరించడానికి ప్రధాన కారణం సంపెంగ పువ్వుల సువాసన అతి తీవ్రంగా, గాఢంగా ఉండటం.

సాధారణంగా తుమ్మెదలు మకరందం కోసం పువ్వుల చుట్టూ తిరుగుతాయి. అవి చాలా సున్నితమైన సువాసనలను ఇష్టపడతాయి. అయితే సంపెంగ పువ్వుల వాసన ఎంతగా అంటే, అది కొన్నిసార్లు తుమ్మెదలకు శ్వాస ఆడనట్లు, లేదా మైకం కమ్మినట్లు అనిపిస్తుందంటారు. ఈ అతి తీవ్రమైన సువాసన కారణంగా తుమ్మెదలు సంపెంగ పువ్వుల దగ్గరకు రావడానికి ఇష్టపడవు లేదా రాకుండా దూరంగా ఉంటాయని కవుల ప్రసిద్ధ వర్ణన.

ఇది ఒక కవిసమయం, అంటే కవులు తమ రచనలలో తరచుగా ఉపయోగించే ఒక సంప్రదాయబద్ధమైన నమ్మకం లేదా వర్ణన. నిజ జీవితంలో తుమ్మెదలు సంపెంగ పువ్వులపై వాలతాయో లేదో శాస్త్రీయంగా నిరూపణ కానప్పటికీ, కావ్యాల్లో మాత్రం ఈ చమత్కారం సర్వసాధారణం. ఈ పోలిక కవిత్వానికి అందాన్ని, లోతును జోడిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుని మనస్సు లౌకిక విషయాల (సంపెంగ సువాసనతో పోల్చబడినవి) ఆకర్షణను విడిచిపెట్టి, కేవలం భగవంతుని దివ్యత్వాన్ని (నాయిక సౌందర్యం) మాత్రమే అంటిపెట్టుకుని ఉంటుంది. తుమ్మెదల పిల్లల వంటి కురులు, భగవంతుని పట్ల భక్తునికి ఉన్న అచంచలమైన భక్తిని, దాస్యాన్ని సూచిస్తాయి. భక్తుడు ఎంతటి కష్టంలో ఉన్నా (అలసి ఉన్నా), భగవంతుని పట్ల అతని ప్రేమ, నిబద్ధత మరింత ప్రకాశవంతంగా, ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తాయి. ఈ వర్ణన భగవంతునికి తనను తాను పూర్తిగా అంటిపెట్టుకొని ఉన్న భక్తుని వినయాన్ని, శరణాగతిని తెలియజేస్తుంది.

చరణం 1:

వెలఁదియారను పాము - వెంటఁబెట్టుకొని రాఁగా

తలఁకి చంద్రుఁడు - వోయి దాఁగినట్టు

పలువన్నె మెఱుఁగుల - పయ్యదలోనె దాఁగె

చలివేఁడి మెఱుఁగుల - చందమామ పిల్లలు॥అలికి॥

తాత్పర్యము

నాభి నుండి రొమ్ము వరకు ఉండే సన్నని వెంట్రుకల రేఖ (వెలది ఆరు అను పాము) పాములాగా వెంట రాగా, చంద్రుడు భయపడి పారిపోయి దాక్కున్నట్లు, నాయిక రంగురంగుల మెరుపులున్న పయ్యదలో చల్లని, వేడిమిని కలిగించే అందమైన చందమామ పిల్లల వంటి ఆమె వక్షోజాలు దాగి ఉన్నాయి. ఇక్కడ నాయిక అందం, ఆమె వక్షోజాల వైభవం వర్ణించబడ్డాయి.

విశేషాలు"

వెలఁదియారను పాము" అనేది స్త్రీ శరీర సౌందర్యాన్ని వర్ణించడానికి ఉపయోగించే ఒక ఉపమానం. చంద్రుడు భయపడి దాక్కున్నాడనే పోలిక నాయిక అందం యొక్క గొప్పదనాన్ని తెలియజేస్తుంది. "చలివేడి మెఱుఁగుల చందమామ పిల్లలు" అనేది వక్షోజాల సౌందర్యాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది, అవి చల్లదనాన్ని, కామాన్ని (వేడిమి) ఏకకాలంలో కలిగి ఉన్నాయని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుని శక్తి (పాముతో పోల్చబడింది), భక్తుని మనస్సును ఆవరిస్తుంది. లౌకిక ఆనందాలు (చంద్రునితో పోల్చబడింది) భగవంతుని దివ్య తేజస్సు ముందు మరుగున పడిపోతాయి. భగవంతుని దయ, ఆయన లీలలు భక్తుని హృదయంలో దాగి ఉన్న దివ్యత్వాన్ని (చందమామ పిల్లలు) వెలికితీస్తాయి. పయ్యద అనేది భగవంతుని మాయను లేదా రక్షణను సూచించవచ్చు.

చరణం 2:

కోవిలపలుకుదాడి - కోపగించి వెంటరాఁగా

తావుల చిగురువోయి - దాఁగినట్టు

మోవి సూదివాటులై - మొనసి కానవచ్చీని

మావుల చిగురులోని - మాణికాల పిల్లలు॥అలికి॥

తాత్పర్యము

కోయిలమ్మ పలుకుల దాడి (సౌందర్యం) కోపగించి వెంట పడుతున్నట్లు, అప్పుడే వికసించిన చిగురుటాకులు భయపడి దాక్కున్నట్లు, నాయిక పెదవులు సూదిమొనల వలె తీక్షణంగా, మామిడి చిగురులోని మాణిక్యాల పిల్లల వలె ఎర్రగా, అందంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఇక్కడ నాయిక పెదవుల సౌందర్యం, వాటి ఎరుపుదనం వర్ణించబడ్డాయి.

విశేషాలు

కోయిల పలుకులు, చిగురుటాకులతో పెదవులను పోల్చడం చాలా రమణీయం. "సూదివాటులై" అనే పదం పెదవుల పదునును, వాటి ఆకర్షణను తెలియజేస్తుంది. మామిడి చిగుర్లు ఎరుపు రంగులో ఉంటాయి, మాణిక్యాలతో పోల్చడం వాటి విలువను, కాంతిని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుని నామం (కోయిల పలుకులు) భక్తుని మనస్సులో ప్రతిధ్వనిస్తుంది. భక్తుని మాటలు (పెదవులు) భగవంతుని కీర్తించడంలో తీక్షణంగా, మాణిక్యాల వలె ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. భగవంతుని ప్రేమ వల్ల భక్తుని హృదయం నూతనంగా చిగురిస్తుంది.

చరణం 3:

భారమైన విరహతాపపు - సూరియుండు రాఁగా

తారితారి చకోరాలు - దాఁగినట్టు

కూరిమి వేంకటపతిఁ - గూడిన తమకమున

గోరగించీనిదివో చ-కోరముల పిల్లలు॥అలికి॥

తాత్పర్యము

భరించలేని విరహతాపం అను సూర్యుడు ప్రకాశించగా, సూర్యుడిని చూసి భయపడే చకోర పక్షులు దూరంగా దాక్కున్నట్లు, నాయిక ప్రియమైన వేంకటపతిని కలుసుకోవాలనే తీవ్రమైన తపనతో, చకోర పక్షుల పిల్లల వలె ఆమె కళ్ళు (లేదా చూపులు)ఎరుపెక్కి ( గోరగించి) ఇంకా ఎక్కువగా వేంకటపతిని కోరుకుంటున్నాయి. ఇక్కడ నాయిక విరహం, ఆమె తపన, శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై ఆమెకున్న ప్రేమ వర్ణించబడ్డాయి.

విశేషాలు

"భారమైన విరహతాపపు సూరియుండు" అనేది విరహ వేదన యొక్క తీవ్రతను, దానిని సూర్యునితో పోల్చడం ద్వారా ఆ వేడిమిని తెలియజేస్తుంది. చకోర పక్షులు చంద్రుడిని ప్రేమించి, సూర్యుడిని చూసి భయపడతాయనే కవి సమయం ఇక్కడ ఉపయోగించబడింది. నాయిక విరహతాపం ఎంతగా పెరిగిందంటే, చకోరాలు సైతం ఆ వేడిమిని తట్టుకోలేక పారిపోతున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఆమె కళ్ళు మాత్రం వేంకటపతిని కలవాలని తీవ్రంగా కోరుకుంటున్నాయి. "ఎరుపెక్కిన కన్నులు ఆమె కోరిక తీవ్రతను, నిరీక్షణను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుని ఎడబాటు (విరహతాపం అను సూర్యుడు) భక్తుని మనస్సును దహిస్తుంది. లౌకిక ఆకర్షణలు (చకోర పక్షులు వంటివి) ఆ విరహతాపం ముందు మరుగున పడిపోతాయి లేదా భయపడతాయి. భక్తుడు భగవంతుని దర్శనం కోసం (చంద్రుడి కోసం చకోరం వలె) నిరంతరం తపిస్తాడు. భగవంతునితో ఏకం కావాలనే తీవ్రమైన కోరిక (తమకము) భక్తుని కళ్ళలో (చకోరముల పిల్లలు) స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, అది మరింతగా భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని కోరుకుంటుంది. భక్తుడు శ్రీవేంకటేశ్వరునితో కలయిక కోసం ఆత్రుతగా ఎదురు చూస్తుంటాడు.

ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులవారు లౌకిక శృంగార వర్ణనల ద్వారా దివ్యమైన భగవంతుని ప్రేమను, భక్తుని తపనను, వారి ఏకత్వాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -19 (22 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

19. అలివేణి జవ్వనం - బదె యామని

________________________________________

తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యులవారు రచించిన ఈ కీర్తనలో ఒక నాయిక యొక్క యవ్వనం, అది ఆమెలో కలిగించే శృంగార భావాలు, మరియు చివరికి అలమేలుమంగ, శ్రీ వేంకటాధీశులతో ఏకమవడంలో ఉన్న ఆధ్యాత్మిక పరమార్థం చక్కగా వర్ణించబడింది.

కీర్తన:

పల్లవి

అలివేణి జవ్వనం - బదె యామని

పొలతికి పోకకును - పుట్టెడాయ వలపు॥పల్లవి॥

• తాత్పర్యం: అలివేణి (తుమ్మెదల వంటి నల్లటి జడ కలిగిన నాయిక) యొక్క యవ్వనం వసంతకాలం లాంటిది. ఆమెలో కొత్త అనుభూతులు పుట్టించడానికి, అపరిమితమైన ప్రేమ కలిగించడానికి ఇది సరిపోతుంది.

• విశేషాలు: "అలివేణి" అనే పదం నాయిక యొక్క అందమైన జుట్టును సూచిస్తుంది. "ఆమని" అంటే వసంతం. ఈ పల్లవిలో నాయిక యొక్క యవ్వనం వసంత రుతువుతో పోల్చబడింది. వసంతం ప్రకృతిలో కొత్త అందాలను, అనుభూతులను ఎలా తీసుకొస్తుందో, అలాగే నాయిక యొక్క యవ్వనం ఆమెలో అపరిమితమైన వలపును (ప్రేమను) నింపుతోంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: జీవుడు (నాయిక) భగవంతుని (పొలతికి పోకకును - అనగా ఆత్మార్పణకు) చేరుకోవడానికి సిద్ధమైన స్థితి. యవ్వనం అనేది భగవంతుని పట్ల ప్రేమను, తృష్ణను కలిగించే ఆధ్యాత్మిక పరిపక్వత.

చరణం 1

నెలత నునుచనుదోయి - నీరాడుగొంది, పై

మెలపుతో బతిచూపు - మెఱపు మెరసె

పులకపైరుల కెల్ల - ప్రోదియై చెలువారు

వలి మీరు చిఱు చెమట - వాన లిక నలవే॥అలివేణి॥

• తాత్పర్యం: ఆ నెలత (స్త్రీ) యొక్క అందమైన పాలిండ్లపై (నునుచనుదోయి) నాయకుని చూపులు (పతిచూపు) మెరుపులా మెరిసాయి. ఆ చూపుల వల్ల కలిగిన పులకరింత అనే పైర్లకు (పులకపైరుల కెల్ల) పోషణనిచ్చేవిగా, వడివడిగా రాలిన చిన్న చెమట బిందువులు (చిఱు చెమట వానలు) ఉన్నాయి.

• విశేషాలు: "నీరాడుగొంది" అంటే జలకమాడే ప్రాంతం లేదా ఇక్కడ పాలిండ్ల నునుపును సూచిస్తుంది. "పులకపైరులు" అనే అందమైన రూపకం పులకరింతలను పైరులతో పోలుస్తుంది. "చిఱు చెమట వానలు" అనే వర్ణన శృంగార భావాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ చరణంలో నాయిక యొక్క శారీరక సౌందర్యం, ఆమె పట్ల నాయకుని (భర్త) చూపులు, మరియు ఆ చూపుల వల్ల ఆమెలో కలిగే పులకరింతలు, చెమటలు వర్ణించబడ్డాయి.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తుని (నాయిక) హృదయం (చనుదోయి) భగవంతుని (పతి) కటాక్ష వీక్షణాలకు (మెలపుతో బతిచూపు మెఱపు) స్పందిస్తుంది. ఆ కటాక్షం వల్ల భక్తునిలో కలిగే ఆనందం (పులకలు) మరియు భక్తి పారవశ్యం వల్ల కలిగే బాష్పాలు (చిఱు చెమట వానలు) ఇక్కడ సూచితం.

చరణం 2

అలరి యంతంత కు - ననలు కొనలు బారి

నలువొందు వయసు దా - నాముదేరి

కలకంఠి చిఱుదొడలు - కఱకు పైకట్లాయె?

చెలియ యిక పూవిల్తు - సీమ వెలుగులుగా॥అలివేణి॥

• తాత్పర్యం: మెల్లమెల్లగా విస్తరించి(అనలు కొనలు బారి ) వయస్సు (వయసు) ఎప్పట్కప్పుడు చిగురులతో పరిపూర్ణమైంది (నాముదేరి). కలకంఠి (కోకిల స్వరము వంటి మధురమైన గొంతు కలది - నాయిక) యొక్క తొడలు (చిఱుదొడలు) పైరు వెన్నుచూపుటకు ముందున్న పూవు దశను పైన ధరించునట్ల్లు ఉన్నాయి. .

• (కఱకు పైకట్లాయె). ఇక ఆ చెలియ మన్మథ సామ్రాజ్యంలో (పూవిల్తు సీమ) కాంతిగా వెలుగొందుతుంది.

• విశేషాలు: "అనలు కొనలు బారి" అనేది యౌవన విస్తరణను సూచిస్తుంది. "కలకంఠి" అనేది నాయిక యొక్క స్వర మాధుర్యాన్ని సూచించే సంబోధన. "కఱకు పైకట్లాయె" అనేది యవ్వనంలో శరీర పటుత్వాన్ని సూచిస్తుంది. "పూవిల్తు సీమ" అంటే మన్మథుని రాజ్యం.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తునిలో భగవంతుని పట్ల ప్రేమ క్రమంగా బలపడుతుంది ((అనలుకొనలు బారి). భక్తుడు ఆధ్యాత్మికంగా పరిపూర్ణతను (వయసు నాముదేరి) పొందుతాడు. భక్తుడు భగవంతుని ప్రకాశంతో వెలుగొందుతూ (పూవిల్తు సీమ వెలుగులుగా) ఉంటాడు.

చరణం 3

కులుకు నెత్తావి కుం - కుమ సుంకురాలంగ

ఎలనాగ యానెడి - యెడద వేదికపై

అలమేలుమంగ శ్రీ వేం-కటాధీశు డెనయంగ

మొలకలై నోచు నో - ములపంట పండె॥అలివేణి॥

.తాత్పర్యం: కులుకుతున్న, సుగంధభరితమైన కుంకుమ పూల సువాసనలు (కులుకు నెత్తావి కుంకుమ సుంకురాలంగ) వ్యాపించగా, ఆ ఎలనాగ (నాయిక) యొక్క హృదయం (ఎడద వేదికపై) ఒక వేదికలా మారింది. ఆ వేదికపై అలమేలుమంగతో కూడిన శ్రీ వేంకటాధీశుడు ఏకమవ్వడం వల్ల, ఎన్నో జన్మల పుణ్యాల (నోముల) పంట మొలకెత్తి (మొలకలై) పండింది.

• విశేషాలు: " ఈ చివరి చరణంలో నాయిక యొక్క హృదయం ఒక వేదికగా మారి, అక్కడ అలమేలుమంగ, శ్రీ వేంకటాధీశుడు ఏకం కావడం, అది ఎన్నో పుణ్యాల ఫలితంగా పంట పండినట్లు వర్ణించబడింది. ఎడద వేదిక" అనేది హృదయాన్ని ఒక పవిత్ర స్థలంగా భావించడం. "నోముల పంట" అనేది చేసిన పుణ్యకార్యాల ఫలితాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ లక్ష్మీనారాయణుల కలయిక ద్వారా మోక్ష ప్రాప్తిని సూచిస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తుని హృదయం (ఎడద వేదిక) పవిత్రమై, సువాసనలతో నిండిన ఆలయంగా మారుతుంది. అక్కడ భగవంతుడు (శ్రీ వేంకటాధీశుడు) మరియు ఆయన శక్తి (అలమేలుమంగ) ఐక్యం అవుతాయి. అంకితభావం, నిరంతర సాధన (నోములు) యొక్క ఫలితంతో భక్తుడు( జీవాత్మ) చివరికి మోక్ష ప్రాప్తి (పంట పండె) పొందుతాడని సూచన. .

________________________________________

• వేటూరి ఆనందమూర్తి గారు పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ పాట ఆద్యంతం 'ల' కార ప్రాసతో సాగుతుంది. ఇది కీర్తనకు ఒక ప్రత్యేకమైన శబ్ద సౌందర్యాన్ని ఇస్తుంది. 'అలివేణి', 'పొలతికి', 'వలపు', 'నెలత', 'మెలపుతో', 'మెఱపు', 'పులక', 'వలి', 'చిఱు', 'అలరి', 'అనలు', 'నలువొందు', 'కలకంఠి', 'చెలియ', 'పూవిల్తు', 'కులుకు', 'ఎలనాగ', 'అలమేలుమంగ', 'మొలకలై' వంటి పదాలు ఈ ప్రాసకు ఉదాహరణలు.

• ఈ కీర్తన బాహ్యంగా శృంగార రస ప్రధానంగా కనిపించినప్పటికీ, అంతర్గతంగా మధుర భక్తిని చాటుతుంది. నాయికా నాయకుల ప్రేమను భక్తుడు మరియు భగవంతుని మధ్య ఉండే అనుబంధానికి ప్రతీకగా వర్ణించడం ఈ శైలి యొక్క ప్రత్యేకత. జీవాత్మ పరమాత్మతో ఏకం కావాలనే తపన, ఆ తపన ఫలితంగా కలిగే ఆనందమే ఇక్కడ ప్రధానం.ఈ కీర్తన పెదతిరుమలాచార్యులవారి పద రచనలోని మాధుర్యాన్ని, వారి అలంకారిక శైలిని, మరియు మధుర భక్తి మార్గాన్ని అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -20 (23 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

20. అలుగక కూటమి చవిగా దనుచును బలికేవు

________________________________________

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు రచించిన వేలకొలది కీర్తనల్లో శృంగార కీర్తనలు ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ కీర్తనలు పైకి శృంగార రసాన్ని ఆవిష్కరించినట్లు కనిపించినా, లోతుగా పరిశీలిస్తే అవి పరమాత్మతో జీవాత్మ ఐక్యాన్ని, మధుర భక్తి తత్వాన్ని చాటిచెబుతాయి. నాయికా నాయకుల సంభాషణల ద్వారా, వారి భావోద్వేగాల ద్వారా అలౌకిక ఆనందాన్ని, భగవంతునితో అనుబంధాన్ని అద్భుతంగా చిత్రీకరించారు అన్నమయ్య.

ప్రస్తుత కీర్తన "అలుగక కూటమి చవిగా" అనేది అటువంటి శృంగార కీర్తనల్లో ఒకటి. ఇందులో నాయిక (జీవాత్మ) తన నాయకుడి (పరమాత్మ)తో తనకున్న అనుబంధాన్ని, అలుగకుండా ఉండాలని కోరుకుంటూ, తన ప్రణయ బాధలను వివరిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శృంగారాన్ని భక్తితో మేళవించి, భగవంతునిపై జీవాత్మకున్న గాఢమైన ప్రేమను, విరహాన్ని, పునఃసమ్మేళనం కోసం పడే తపనను అత్యద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

________________________________________

కీర్తన తాత్పర్యము, విశేషాలు, మధుర భక్తి అంతరార్థం

పల్లవి

అలుగక కూటమి చవిగా - దనుచును బలికేవు,

నీ వలిగిన ప్రాణము లేమౌనో - నావల నీ మే లెవరికిరా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

"అలుగకుండా ఉంటేనే కలయిక రుచిగా ఉంటుందని నువ్వు చెబుతున్నావు. కానీ, నువ్వు అలగడం మొదలుపెడితే నా ప్రాణాలు ఏమైపోతాయో! ఆపయి, ( నా ప్రాణాలు పొయిన తరువాత)నీకు మేలు చేసేదెవరు?"

విశేషాలు:

నాయిక ఇక్కడ నాయకుడితో ఒక విధమైన నిష్ఠురంగా మాట్లాడుతోంది. అలిగితే సంబంధం పాడైపోతుందని నాయకుడు అనగా, నాయిక తాను అలగడం లేదని, అలగితే తనకే కష్టం అని, తన ప్రాణాలు పొయిన తరువాత మరి నాయకుడికి మేలు చేసేదెవరో అని ప్రశ్నిస్తుంది. ఇది ఒక ప్రణయ కలహం యొక్క ప్రారంభం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం: జీవాత్మ (భక్తుడు) పరమాత్మ (భగవంతుడు)తో తన అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. భగవంతుడు తనపై అలిగితే, అంటే తనను దూరం చేసుకుంటే, జీవాత్మకు నిరాధారం. భక్తుడు భగవంతునిపై ఆధారపడి ఉంటాడు. భగవంతుడు అలగకుండా ఎల్లప్పుడూ తనతో ఉండాలని, అప్పుడే ఆత్మకు శాంతి, ఆనందం అని జీవాత్మ ప్రార్థిస్తోంది

చరణం 1

తనివోవగ నీ మోమును - దప్పక కనుగొను వేళను

తను పరవశమైనంతట - కను రెప్పలు మూయుదును

దినము లవెన్నో దోయుచు - దిగులుపడుచును జూచి

కనురెప్పలను మూయ - గా వెరచియుండ, నాతో॥అలుగక॥

తాత్పర్యము:

"నీ ముఖాన్ని తనివి తీరా చూసుకుంటున్నప్పుడు నా శరీరం పరవశించి కనురెప్పలు మూసుకుంటాను. కానీ, అలా కనురెప్పలు మూస్తే నిన్ను చూడకుండా ఎంత కాలాన్ని వృథా చేసుకోవాలో అని దిగులుపడి, కనురెప్పలు మూయడానికే భయపడుతూ ఉండగా, నువ్వు నాతో అలుగకుండా ఉంటేనే కలయిక రుచిగా ఉంటుందని ' అంటావా?"

విశేషాలు:

నాయిక నాయకుడిని చూడటంలో ఎంత తన్మయత్వం పొందుతుందో, ఆ తన్మయత్వంలో కనురెప్పలు మూస్తే కూడా ఆ క్షణం వృథా అవుతుందని ఎంత బాధ పడుతుందో ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. ప్రేమలో ఉన్నవారికి క్షణం కూడా విడిచి ఉండటం ఇష్టం ఉండదు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు భగవంతుని దివ్య రూపాన్ని దర్శించినప్పుడు పొందే ఆనంద పారవశ్యాన్ని ఇది వివరిస్తుంది. కనురెప్పలు మూయడం అంటే ఒక క్షణం కూడా భగవంతుని నుండి దృష్టి మరల్చడానికి ఇష్టపడకపోవడం. భగవద్దర్శనంలో ఏ మాత్రం అంతరాయం కలిగినా భక్తుడు సహించలేడు. ఆ దిగులు, ఆ ఆరాటమే ఇక్కడ నాయిక మాటల్లో వ్యక్తమవుతుంది. భగవంతునితో అనుక్షణం సాన్నిహిత్యాన్ని కోరుకునే జీవాత్మ తత్త్వం ఇది.

________________________________________

చరణం 2

తమకమున నినుగవసి - తనువు లెడయకయుండి

అమర కౌఁగిట బిగియు - నావేళ

రమణిమై కంఠహా - రము లడ్డమైనయెడ

బ్రమసి యతి దూరమై - భావించియుండ, నాతో॥అలుగక॥

తాత్పర్యము:

"ఆత్రుతతో నిన్ను చేరి, మన శరీరాలు కలసిపోయి, కౌగిలింతలో బిగిసిపోతున్న వేళ, నా మెడలోని హారాలు అడ్డమైతే, వాటిని దూరం చేసుకుంటూ మరీ దగ్గరవ్వాలని ఆలోచిస్తూ కొంచెం దూరం జరిగితే , నువ్వు నాతో అలుగకుండా ఉంటేనే కలయిక రుచిగా ఉంటుందని అంటావా?"

విశేషాలు:

ఈ చరణం నాయిక నాయకుడితో శారీరక సాన్నిహిత్యం కోసం ఎంతగా తపిస్తుందో తెలియజేస్తుంది. వారిద్దరి మధ్య ఏ చిన్న వస్తువు కూడా అడ్డు రావడం నాయికకు ఇష్టం లేదు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇది జీవాత్మ పరమాత్మతో లీనమవ్వాలని, ఎటువంటి అడ్డు లేకుండా సంపూర్ణంగా ఐక్యమవ్వాలని కోరుకునే తీరును వివరిస్తుంది. కంఠహారాలు అడ్డు కావడం అంటే, భగవంతునికి భక్తుడికి మధ్య ఉన్న చిన్నపాటి అహంకారాలు, లోకబంధాలు లేదా భౌతిక బంధాలు. వాటిని కూడా విడిచిపెట్టి, నిస్వార్థంగా భగవంతునిలో లీనం కావాలనే ఆకాంక్షను ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. జీవాత్మ పరమాత్మతో సంపూర్ణ ఐక్యాన్ని కోరుకునే పరాకాష్ఠ ఇది.

________________________________________

చరణం 3

చిలుకురతి గలసి య - గ్గలమైన బడలికల

అలసి శ్రీకృష్ణాయని - యక్కుపై పవళించి

పలుకఁజాలక యుండి - బాసియున్న దనఁగ

తలఁచి నామదిని పరి - తాపమందియుండ, నాతో॥అలుగక॥

తాత్పర్యము:

" మథించే సంభోగ క్రీడలో నీతో లీనమై, మిక్కిలి అలసిపోయి, 'శ్రీకృష్ణా!' అని నీ గుండెలపై తలవాల్చి, మాట్లాడలేకుండా ఉన్నాననుకో. ఆ స్థితిని తలచుకుని నా మనస్సులో పరితాపం చెందుతూ ఉండగా, నువ్వు నాతో అలుగకుండా ఉంటేనే కలయిక రుచిగా ఉంటుందని అంటావా?"

విశేషాలు:

ఈ చరణం ప్రణయానంతరం నాయిక పొందే అలసటను, ఆ అలసటలో కూడా నాయకుడికి దూరం కావడం ఇష్టం లేదని తెలుపుతుంది. ఇక్కడ "శ్రీకృష్ణా" అనే సంబోధన మధుర భక్తికి పరాకాష్ట.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని పొంది, తద్వారా కలిగిన అలసటను ఇది సూచిస్తుంది. అలసిపోయినా, భక్తుడు భగవంతుని నుండి దూరం కావాలని కోరుకోడు. భగవంతునిపై పూర్తిగా ఆధారపడటం, ఆయన శరణు వేడటం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. "శ్రీకృష్ణా" అని అనడం అనేది భగవంతుని నామస్మరణ ద్వారా కలిగే అదృష్టాన్ని, ఆయనతో తన అనుబంధాన్ని మరొక్కసారి ధృవీకరించుకోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ స్థితిలో కూడా భగవంతుడు అలిగితే, అది భక్తుడికి ఎంత బాధాకరమో ఈ చరణం వివరిస్తుంది. భగవంతునితో శాశ్వత సాన్నిధ్యాన్ని కోరుకునే జీవాత్మ యొక్క నిత్య తపన ఇది.

ఈ కీర్తన మొత్తంలో అన్నమయ్య శృంగారాన్ని ఒక మాధ్యమంగా వాడుకుంటూ, పరమాత్మతో జీవాత్మకున్న గాఢమైన అనుబంధాన్ని, దానిలోని తపనను, ఆరాటాన్ని, మధురానుభూతులను అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -21 (24 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

21. అవునయ్యా లెస్స తగ – వాయబో

. ఈ కీర్తనలో, నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) నాయిక (అలమేలుమంగ)పై అలిగి ఉండగా, స్వామిని బుజ్జగించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఒక స్నేహితురాలు (చెలికత్తె) పలికే మాటలు కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ అలిగిన నాయకుని (భగవంతుని) ద్వారా భగవంతుని లీలావిశేషాలను, నాయిక (భక్తురాలు) ద్వారా భక్తుని వినయాన్ని తెలియజేస్తూ, మధుర భక్తి తత్వాన్ని సున్నితంగా వివరించబడింది.

________________________________________

పల్లవి: అవునయ్యా లెస్స తగ - వాయబో నేడు బా

తవిలి తప్పొకరిది - దండన వొకరిదా॥

తాత్పర్యము:

(చెలికత్తె నాయకునితో అంటున్నది) "అవునయ్యా (ఓ స్వామీ, ఇది నీకే తగింది), చాలా బాగుంది! ఈ రోజు ఇదంతా ఒక తగాదాగా మారింది కదా! ఆసక్తిగా, ఒకరు తప్పు చేస్తే, మరొకరికి శిక్ష పడుతుందా?"

విశేషాలు:

ఇక్కడ చెలికత్తె నాయిక (అలమేలుమంగ) పక్షాన నిలబడి, నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) అలిగి ఉండటాన్ని ప్రశ్నిస్తోంది. 'తప్పొకరిది - దండన వొకరిదా' అనే వాక్యం ద్వారా, నాయకుడి అలకకు కారణం అతనిదేనని, కానీ దానివల్ల నాయిక బాధపడుతోందని పరోక్షంగా చెబుతోంది. 'బా' అంటే శృంఖల అని అర్థం. అంటే, ఈ తగాదా ఒక బంధంగా మారిందని ధ్వనిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు (నాయకుడు) భక్తునిపై (నాయిక) అలగడం అనేది ఒక లీలావిశేషం. భగవంతుని లీలల వల్ల లేదా భక్తునిలోని ఏదో ఒక చిన్న లోపం వల్ల భగవంతుడు అలిగినప్పుడు, భక్తుడు ఆ విరహాన్ని, బాధను అనుభవిస్తాడు. ఇక్కడ భక్తుడు తనను తాను నాయికగా భావించుకొని, భగవంతుని అలకను తీర్చడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు. భగవంతుని అలక కూడా భక్తునిపై ఉన్న ప్రేమకు ఒక నిదర్శనంగా భావించబడుతుంది.

________________________________________

1. దిద్ది నీ చెక్కిట గోరు - తీర్చిన వారుండగా

అద్దము చూచుకొమ్మంటే - అదె అపరాధమా

వొద్దిక నీ మోవి కెంపులుంచిన - వారుండగా

అద్ది కప్పురము వెట్టుటే - అదె అపరాధమా॥

తాత్పర్యము:

(చెలికత్తె నాయకుడిని ఉద్దేశించి అంటుంది) "నీ చెక్కిలిపై గోటి గుర్తు (నఖక్షతం) పెట్టినవారు వేరేవారు ఉండగా, ఆమె మిమ్మల్ని అద్దం చూసుకోమంటే అది అపరాధమా? నీ పెదవులపై ఎరుపు రంగు అద్దినవారు వేరేవారు ఉండగా, ఆమె ఉపశమనంగా కర్పూరం పెడితే అది అపరాధమా?"

విశేషాలు:

ఇక్కడ చెలికత్తె నాయకుడి గత ప్రేమ చేష్టలను (నాయిక దేహంపై గోటిగుర్తులు, పెదవులకు రంగు అద్దడం) గుర్తుచేస్తూ, ఆ చేష్టల ఫలితంగా నాయిక చేసిన పనులు (అద్దం చూసుకోమనడం, కర్పూరం పెట్టుకోవడం) అపరాధం కావని వాదిస్తోంది. నాయకుడే కారణభూతుడు అని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు (నాయకుడు) భక్తుని (నాయిక)పై తన ప్రేమను, అనుగ్రహాన్ని ప్రసరింపజేసిన తర్వాత, భక్తుడు ఆ అనుభవాలను ఆస్వాదించడం లేదా వాటిని గురించి మాట్లాడటం అపరాధం కాదని ఈ చరణం ద్వారా తెలుస్తుంది. భగవంతుని లీలల వల్ల భక్తునిలో కలిగే మార్పులు, అనుభవాలు భగవంతుని వైభవాలే. వాటిని భక్తుడు వ్యక్తపరచడం లేదా వాటికి ప్రతిస్పందించడం భగవంతుని అలకకు కారణం కాకూడదు.

________________________________________

2. నెరయ నీ మేన చెమట – నించినవారుండగా

అరసి సురటి విసరితే - అదె అపరాధమా

శిరిగల నీ కొప్పు – జిమ్మినవారుండగా

అరుదుగ ముడుచుటే - అదె అపరాధమా॥

తాత్పర్యము:

(చెలికత్తె నాయకుడిని ఉద్దేశించి అంటుంది) "మీ దేహం నిండా చెమట పట్టించినవారు వేరేవారు ఉండగా (ప్రేమక్రీడల వల్ల), ఆమె( నాయిక) అభిమానంగా మీకు సురటి (విసనకర్ర) విసరితే అది అపరాధమా? మీ సౌందర్యవంతమైన కొప్పును చిందరవందర చేసినవారు వేరేవారు ఉండగా, ఆమె ప్రేమతో ముడిచి పెడితే అది అపరాధమా?"

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో కూడా నాయకుని దేహంపై కలిగిన మార్పులను ప్రస్తావించి, వాటికి నాయిక చేసిన ప్రతిస్పందన (సురటి విసరడం, కొప్పు ముడుచుకోవడం) అపరాధం కాదని చెప్పబడుతుంది. నాయిక చేసిన పనులు నాయకుడికి సౌఖ్యాన్ని, సౌందర్యాన్ని కలిగించేవే అని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో (నాయకుడు) అనుబంధం, ఆయన లీలల్లో పాల్గొనడం వల్ల భక్తుడు (నాయిక) కొన్ని శ్రమలను అనుభవించవచ్చు. అయితే, ఆ శ్రమల తర్వాత భక్తుడు భగవంతునికి సేవ చేయడం, ఆయనకు సౌఖ్యాన్ని కలిగించడానికి ప్రయత్నించడం అపరాధం కాదు. భగవంతుని సేవలో కలిగే శ్రమ కూడా ఆనందమే అని, భక్తుని నిస్వార్థ సేవను భగవంతుడు అలుకతో చూడకూడదని ఈ చరణం ద్వారా తెలియజేయబడుతుంది.

________________________________________

3. యెలమి తన్నల – యించినవారుండగా

అలసి వచ్చితి నంటె - అదె అపరాధమా

అలమేలుమంగ వేంక- టప్పడవై గూడితివి

అలుగకు మనంటె - అదె అపరాధమా॥

తాత్పర్యము:

(చెలికత్తె నాయకుడిని ఉద్దేశించి అంటుంది) "మీరు (నాయకుడు) వేరేచోట శ్రమపడి వస్తే ఆమె అలసి వచ్చానని మీతో అంటే అది అపరాధమా? మీరు అలమేలుమంగతో వేంకట స్వామివై/భగవంతుడవై కూడారు. , ఆమె మిమ్మల్ని అలగకుమంటే అది అపరాధమా?"

విశేషాలు:.

నాయిక అలగకుమంటే అది అపరాధం కాదని చెబుతూ సమస్య పరిష్కారంగా. వేంకటేశ్వరుడు అలమేలుమంగతో కూడి ఉన్నాడని, అది ఆయన లీల అని చెలికత్తె చెబుతున్నది..

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు (నాయకుడు) తన లీలలతో భక్తుని (నాయిక) అలసిపోయేలా చేయవచ్చు, పరీక్షించవచ్చు. అయితే, ఆ అలసటను, ఆ పరీక్షలను భక్తుడు భగవంతునితో పంచుకోవడం అపరాధం కాదు. 'వేంకటప్పడవై' అనే పదం ఇక్కడ విశేషమైనది. భగవంతుడు (స్వామి) తన భక్తురాలితో (నాయిక) బంధాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. ఇది భగవంతునికి, భక్తునికి మధ్య ఉన్న అపూర్వమైన, సర్వబంధాలకు అతీతమైన సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది. భక్తుడు భగవంతుని అలకను తీర్చడానికి ప్రయత్నించడం, అలగవద్దని వేడుకోవడం అనేది ఆత్మీయమైన బంధానికి నిదర్శనం. భగవంతునితో ఎటువంటి సంబంధమైనా (ప్రియుడు, స్వామి) ఆమోదయోగ్యమే అని, ఆ సంబంధంలో అలకలు సహజమని, వాటిని మించి ప్రేమ బంధమే ముఖ్యమని తెలియజేయబడుతుంది. అలక అనేది భగవంతునిపై భక్తుని ప్రేమను వ్యక్తం చేసే ఒక మార్గం.

________________________________________

ఈ కీర్తన ద్వారా తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యులు కేవలం లౌకిక శృంగారాన్ని మాత్రమే కాకుండా, దాని ద్వారా భగవంతునికి, భక్తునికి మధ్య ఉండే మధురమైన, అంతర్గత సంబంధాన్ని అత్యంత సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు. భగవంతుని లీలలను, భక్తుని అనుభవాలను నాయికా నాయకుల సంవాదం ద్వారా వివరించడం ఈ కీర్తన ప్రత్యేకత.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -22 (25 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

22. ఆటదాననె పో నీరజదళాక్షి!

మానవులకు భగవంతునిపై ఉండే భక్తిని వివిధ రకాలుగా వ్యక్తపరచవచ్చు. వాటిలో మధుర భక్తి ఒకటి. మధుర భక్తి అంటే భక్తుడు తనను తాను నాయికగా, భగవంతుడిని నాయకుడిగా భావించి ప్రేమ స్వరూపంగా సేవించడం. అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలు ఈ మధుర భక్తికి అద్భుతమైన ఉదాహరణలు. ఈ కీర్తనల్లో నాయికా నాయకుల మధ్య జరిగే సంభాషణలు, అలకలు, ప్రణయ కలహాలు, అనురాగాలు భగవంతునితో భక్తునికున్న అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తాయి. ఈ కీర్తనలో కూడా శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై అలగిన ఒక నాయిక, తన ప్రేమను, ఆయన్ని తన వశం చేసుకోవాలనే తపనను వ్యక్తపరుస్తుంది.

ఆటదాననె పో నీరజదళాక్షి! వానినిప్పుడె

(చాటి) నాకైవశము చేసుకోకున్నను॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

ఓ కమల నేత్రురాలా! ఇప్పుడే ఆ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని నా వశం చేసుకోలేకపోతే, అసలు నేను ఆడదానినే కానని పంతం పడుతున్నాను. (ఇక్కడ 'ఆటదాననె' అంటే నేను ఆడదాన్నేనా? కాను అని పంతం పట్టడం).

విశేషాలు:

ఈ పల్లవిలో నాయిక తన ప్రతినను వ్యక్తం చేస్తోంది. తన ప్రేమికుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని తన చెప్పుచేతల్లోకి తెచ్చుకోకపోతే తన స్త్రీత్వానికే అవమానం అని, తను ఆడదానినే కాదని భావిస్తుంది. 'నీరజదళాక్షి' అనేది ఆమె స్నేహితురాలిని ఉద్దేశించి పలికిన సంబోధన.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునిపై అచంచలమైన విశ్వాసం, భగవంతుడిని తన నియంత్రణలోకి తెచ్చుకోగలననే భక్తురాలి దృఢ సంకల్పం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. "నాకైవశము చేసుకోకున్నను" అన్న మాట భగవంతుని కృపను పొందాలనే భక్తుని తీవ్రమైన కోరికను సూచిస్తుంది, అది నెరవేరకపోతే తన భక్తికే అర్థం లేదని భావిస్తుంది.

________________________________________

1. మిగుల మాటపట్టు మీరు చూడగనిచ్చి

తగవుదప్పి ఆకె దండనున్నందుకు

బిగువుగుబ్బల గుమ్మి (బీరము)లాడుచు

మొగమోటములేక వాని మోవినొక్కకున్నా, నే॥ఆటదాననె॥

తాత్పర్యము:

అందరూ చూస్తుండగా ఆయన్ని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని) ఒక పక్క చేరనిచ్చి, ఆయన మరో స్త్రీ పక్కన నిలబడినందుకు, నా బిగువైన వక్షోజాలతో గుమ్మి (పొదివి పట్టుకొని), మొహమాటం లేకుండా ఆయన పెదాలను ముద్దు పెట్టుకోలేకపోతే, నేను ఆడదానినే కాను.

విశేషాలు:

నాయికకి తన ప్రియుడు మరొక స్త్రీతో సన్నిహితంగా ఉండటం సహించలేక, అందరూ చూస్తున్నారనే మొహమాటం కూడా లేకుండా తన ప్రేమను వ్యక్తం చేయాలని భావిస్తుంది. ఇక్కడ నాయిక ధైర్యం, ప్రేమాతిశయం కనిపిస్తాయి. 'బిగువుగుబ్బల గుమ్మి' అన్నది ఆలింగన బంధాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు ఇతర విషయాలపై దృష్టి సారించినప్పుడు (భక్తుని దృష్టిలో), భక్తుడు సహించలేడు. భగవంతుని సంపూర్ణ దృష్టి తనపైనే ఉండాలని కోరుకుంటాడు. భగవంతునితో ఏకాంత సంబంధం కోసం భక్తుని తపన, భగవంతుని కృపను తన వైపునకు మళ్ళించుకోవాలనే ప్రగాఢ కోరికను ఇది తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ 'మోవినొక్కకున్నా' అంటే భగవంతునితో ఆత్మీయ అనుబంధాన్ని ఏర్పరుచుకోవడం.

________________________________________

2. యీరాని బాసలెల్ల నింతులెరంగ, నిచ్చ

మేరకిచ్చి యాకెతో మేలమాడినందుకు

సారెకు రాకొట్టుచు దూరుచు (బెక్కులు)

జీరలుగా వాని చెక్కులు చేయకున్నా, నే॥ఆటదాననె॥

తాత్పర్యము:

ఆయన్ని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని) స్త్రీలందరూ వినేలా లేనిపోని మాటలు మాట్లాడటానికి అనుమతించి, ఇష్టం వచ్చినట్లుగా ఆమెతో సరసమాడినందుకు, మాటిమాటికీ ఆయన్ని గట్టిగా తోస్తూ, నిందిస్తూ, ఆయన చెంపలు గీరి, గీతలు పడేలా చేయలేకపోతే, నేను ఆడదానినే కాను.

విశేషాలు:

నాయికకి ప్రియుడిపై ఉన్న కోపం, అసూయ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆమెకు ప్రియుడు మరొకరితో సరసమాడటం నచ్చదు. తన కోపాన్ని, ఆధిపత్యాన్ని చూపించడానికి శారీరక స్పర్శను (గీరడం) ఉపయోగిస్తుంది. 'జీరలుగా వాని చెక్కులు చేయకున్నా' అన్నది ఆమె ఆగ్రహ తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు లోక వ్యవహారాలలో మునిగిపోయినప్పుడు, భక్తుడు ఆగ్రహిస్తాడు. భగవంతుడు తన వైపునకు తిరిగి, తనపైనే పూర్తిగా దృష్టి సారించాలని కోరుకుంటాడు. ఈ "రాకొట్టడం", "దూరడం", "గీరడం" అనేవి భగవంతునిపై భక్తునికున్న అధికారాన్ని, అలుకను, మరియు భగవంతుని ప్రవర్తనను సరిదిద్దే ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తాయి. ఇది భగవంతునితో ఉన్న అత్యంత ఆత్మీయ బంధాన్ని, భగవంతునిపై సంపూర్ణ హక్కును భావించే భక్తుని మనస్థితిని తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

3. యెక్కడికి తాబోనని యిందరిలో నాడి

టక్కరించి (వేగమె)దానితో (చొక్కి)తేలినందుకు

పెక్కువగలవాని బెనగుచు నలయింపుచు

యెక్కువ వేంకటనాథ యెదనెక్కకున్నా, నే॥ఆటదాననె॥

తాత్పర్యము:

అందరి మధ్యలో ఎక్కడికీ వెళ్ళనని చెప్పి, మాయమాటలు చెప్పి వెంటనే ఆ స్త్రీతో కలిసి ఆనందించినందుకు, గొప్పవాడైన ఆ శ్రీ వేంకటనాథుడిని పెనగులాడుతూ, అలసిపోయేలా చేస్తూ, నా హృదయంలో అధికంగా స్థానం కల్పించుకోలేకపోతే, నేను ఆడదానినే కాను.

విశేషాలు:

నాయికకి ప్రియుడి మోసం, మాట తప్పడంపై తీవ్ర నిరసన ఉంది. అయినప్పటికీ, ఆమెకు ఆయనపై ప్రేమ తగ్గలేదు. ఆయనను తన వశం చేసుకొని, తన హృదయంలో శాశ్వత స్థానం కల్పించుకోవాలనే పట్టుదల కనిపిస్తుంది. 'పెక్కువగలవాని బెనగుచు నలయింపుచు' అన్నది ఆయన్ని వశపరచుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నాలను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు భక్తులకు దూరమైనప్పుడు, లేదా వారిని పరీక్షించినప్పుడు, భక్తులు తమ భక్తిని మరింత దృఢంగా నిరూపించుకుంటారు. భగవంతునితో నిరంతరం సంభాషించడం, ఆయనను చేరుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నాలు ఇక్కడ 'పెనగులాడుతూ అలసిపోవడం' ద్వారా సూచించబడతాయి. అంతిమంగా, భగవంతుని తన హృదయంలో స్థిరంగా నిలుపుకోవడం ('యెక్కువ వేంకటనాథ యెదనెక్కకున్నా') అనేది భక్తుని అంతిమ లక్ష్యం. భగవంతునితో సంపూర్ణమైన ఐక్యతను సాధించాలనే కోరికను ఇది ప్రస్ఫుటం చేస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -23 (26 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

23. ఆటది జాణ కాకుంటే

________________________________________

అవతారిక

తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనల్లో ఇది ఒకటి. ఈ కీర్తనలో నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) ఒక సఖితో మాట్లాడుతూ, నాయిక (జీవి) యొక్క తీరును వివరిస్తున్నాడు. ఇక్కడ నాయికను "ఆటది" (క్రీడలాడేది, లేదా ఒక సాధారణ స్త్రీ) అని సంబోధిస్తూ, ఆమె జాణతనం లేకపోవడం వల్ల జరిగే లోపాలను తెలియజేస్తున్నాడు. పైకి శృంగార రస ప్రధానంగా కనిపించినా, ఇందులో జీవాత్మ-పరమాత్మల సంబంధం, జీవి అజ్ఞానం వల్ల మోక్షాన్ని పొందలేకపోవడం వంటి మధుర భక్తి అంతరార్థాలు నిగూఢంగా ఉన్నాయి.

________________________________________

ఆటది జాణ కాకుంటే - అందేమున్నది

నీటుతో తిరిగినదే - నేరుపింతే గాక॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

ఆమె జాణ (తెలివైనది/చతురత కలిగినది) కానప్పుడు, ఆమె వలన ఏమి లాభం? అందంగా అలంకరించుకుని తిరగడం తప్ప, ఆమెకు ఇంతకు మించి మరే నేర్పూ లేదు.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) నాయిక (జీవి) యొక్క అజ్ఞానాన్ని, కేవలం బాహ్య ఆడంబరాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడాన్ని విమర్శిస్తున్నాడు. "నీటుతో తిరిగినదే నేరుపింతే గాక" అనే వాక్యం ఆమె పైపై మెరుగులకే ప్రాధాన్యత ఇస్తుందని, అంతర్గత సారమంటూ ఏమీ లేదని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మను చేరడానికి జ్ఞానం, వివేకం అవసరం. కేవలం బాహ్య ఆచారాలు, కర్మలు పాటించడం వలన ప్రయోజనం ఉండదు. పరమాత్మతో అనుసంధానం కావడానికి కావాల్సిన నిజమైన భక్తి, జ్ఞానం లేకపోతే, జీవి ఎంతగా కనిపించినా వ్యర్థమే. జ్ఞానం లేని జీవి భగవంతుని కృపను పొందలేదు.

________________________________________

1. పనిలేని సుద్దులెల్లా - పచరించగానేమి

ననిచిన యీ పొద్దె - నడి జామాయ

యెనసి యిప్పుడేమి - యేకాంతమాడీనే

చనవున సరసాన - సంగడి గూర్చుండీనిది॥ఆటది॥

తాత్పర్యము:

పనికిమాలిన మాటలన్నీ మాట్లాడి ఏమి లాభం? అనుకున్న ఈ సమయం ఇప్పటికే అర్ధరాత్రి అయింది. ఇప్పుడేమి ఏకాంతంగా మాట్లాడగలదు? స్నేహంగా నా పక్కన కూర్చుంది.

విశేషాలు:

నాయిక కాలయాపన చేస్తోందని, ముఖ్యమైన సమయాన్ని పనికిమాలిన మాటలతో వృథా చేస్తోందని నాయకుడు అంటున్నాడు. ఇక్కడ "నడి జాము" అంటే సమయం మించిపోవడం అనే అర్థం ఉంది. "చనవున సరసాన సంగడి గూర్చుండీనిది" అంటే నాయకుడు ఆమె పక్కనే ఉన్నా, ఆమె తన అజ్ఞానం వల్ల ఏమీ చేయలేకపోతోందని భావం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవి తన అజ్ఞానం వల్ల, వ్యర్థ ప్రసంగాలతోనూ, అసంబద్ధ కార్యకలాపాలతోనూ జీవిత కాలాన్ని వృథా చేస్తుంది. దేవుని సాన్నిధ్యం లభించినా, ఆ సమయాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోకుండా వాయిదా వేస్తూ ఉంటుంది. నిజమైన భక్తిని, పరమాత్మతో ఏకాంతాన్ని అనుభవించాల్సిన సమయం దాటిపోతోందని, అయినా జీవి ఆ విషయాన్ని గ్రహించలేదని ఇక్కడ తెలియజేయబడింది. భగవంతుడు జీవికి అత్యంత సన్నిహితంగా ఉన్నా, జీవి తన అజ్ఞానం వల్ల ఆ సాన్నిధ్యాన్ని గుర్తించదు, దానిని సద్వినియోగం చేసుకోదు.

________________________________________

2. వెడమాయల జాలి వేరే - బెట్టంగా (నేమి)

చిడిముడి యిది యెంత - సేపాయ

జడియక తానెన్ని - సటలు సేసీనే

తొడపై దొడ వేసీని - దొరతనమున॥ఆటది॥

తాత్పర్యము:

ఆశ్చర్యకరమైన మాయలు, జాలి వేరే చూపించి ఏమి లాభం? ఈ తొందరపాటు ఎంత సమయమైంది? భయం లేకుండా ఎన్ని మోసాలు చేసింది? తొడపై తొడ వేసి దొరసానిలా కూర్చుంది.

విశేషాలు:

నాయిక పదేపదే మాయలు, మోసాలు చేసిందని, తన అజ్ఞానం వల్ల అవి ఫలించవని నాయకుడు వ్యంగ్యంగా చెబుతున్నాడు. "తొడపై దొడ వేసీని దొరతనమున" అన్నది ఆమె అహంకారాన్ని, తనదే పైచేయి అన్న భావాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవి మాయకు లోనై, భగవంతుడిని మోసం చేయాలని ప్రయత్నిస్తుంది లేదా తన స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం దైవశక్తిని ఉపయోగించుకోవాలని చూస్తుంది. "వెడమాయలు, సటలు" అంటే జీవి చేసే కపట భక్తిని, అహంకారాన్ని సూచిస్తాయి. జ్ఞానం లేని జీవి, తనలోని అహంకారం వల్ల భగవంతుని ముందు కూడా వినయంగా ఉండకుండా, తన స్వయం ప్రతిపత్తిని ప్రదర్శిస్తుంది. ఇది దైవ సాన్నిధ్యాన్ని దూరం చేస్తుందని భావం.

________________________________________

3. ఆవలీవల నెలత - (లమరు) కోగానె

శ్రీవేంకటనాథుని - చిత్తమెట్లాయ

యీ వేళ నాకు చన - విచ్చి కూడేనే

వోవరిలో తానేల - వూరకే వుండినది॥ఆటది॥

తాత్పర్యము:

పక్కనున్న ఇతర స్త్రీలు (సఖులు) దగ్గరైనప్పుడు, శ్రీవేంకటనాథుని మనసు ఎలా అయ్యింది? ఈ సమయంలో నాకు చనువిచ్చి (సన్నిహితంగా ఉండి) కలిశాడు. ఓవరిలో (చంద్రశాలలో) తానెందుకు ఊరకే ఉన్నది?

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) తాను ఇతర సఖులతో ఉన్నప్పుడు నాయిక స్పందనను ప్రశ్నిస్తున్నాడు. చివరగా "ఓవరిలో తానేల ఊరకే వుండినది" అని ప్రశ్నించడం ద్వారా, ఆమె తన వైపునకు రాకుండా, దూరంగా ఎందుకు ఉండిపోయిందని ఆశ్చర్యాన్ని వ్యక్తపరుస్తున్నాడు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

పరమాత్మ ఇతర భక్తుల పట్ల అనుగ్రహం చూపినప్పుడు, జీవి అజ్ఞానం వల్ల ఈర్ష్య పడుతుంది కానీ, తనను తాను దిద్దుకోదు. భగవంతుడు జీవికి సన్నిహితంగా ఉండాలని కోరుకున్నా, జీవి తన అజ్ఞానం వల్ల ఆ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోకుండా, నిష్క్రియంగా ఉండిపోతుంది. పరమాత్మ జీవాత్మతో కలవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నా, జీవి తన అజ్ఞానం, అహంకారం, కపటత్వం కారణంగా ఆ ఏకాంతాన్ని, సాన్నిధ్యాన్ని కోల్పోతుందని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. జీవి నిజమైన భక్తితో ముందుకు రాకుండా, కేవలం నిశ్శబ్దంగా, అచేతనంగా ఉండిపోతే భగవత్ కృపను పొందడం సాధ్యం కాదు

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -24 (27 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనలు కేవలం ఆధ్యాత్మిక గీతాలు మాత్రమే కావు, అవి శృంగార రసాన్ని, మధుర భక్తిని అత్యంత సున్నితంగా, లోతుగా వ్యక్తీకరించే కావ్యాలు. ఈ కీర్తన ఖండితా నాయిక సందర్భానికి చెందినది. ఖండితా నాయిక అంటే తన ప్రియుడు మరొక స్త్రీతో రాత్రి గడిపి వచ్చినప్పుడు, అతని ప్రవర్తనలోని మార్పులను, అలంకారాలను గమనించి కోపంతో, ఆవేదనతో నిలదీసే నాయిక

ఇక్కడ నాయకుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, నాయిక జీవాత్మ. సాధారణంగా కనిపించే శృంగార సంభాషణల వెనుక, పరమాత్మ పట్ల జీవాత్మకు ఉండే అచంచలమైన ప్రేమ, అంకితభావం, అప్పుడప్పుడు కలిగే అపోహలు, చివరకు అనన్య శరణాగతిని ఈ కీర్తన అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. బాహ్యంగా కనిపించే కలహం, అనుమానం అన్నీ కూడా ప్రియునిపై ఉన్న గాఢమైన అనురాగానికి, అతని సాన్నిధ్యాన్ని కోరుకునే తపనకి ప్రతిబింబాలు.

________________________________________

ఆన వెట్టుదువు నీవప్పటి నానోరణఁచి వోరి

నీ నిజానకు నాతో నేఁడైన మానరా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

ఓ ప్రియతమా! నీవు అప్పుడు నన్ను ఆన (శపథం) బెట్టావు కదా, ఇప్పుడు అట్లాగే నా నోటిని నొక్కాలని చూస్తావా? నీ నిజాయితీకి ఇప్పుడైనా నాతో ఇలాంటివి మానలేవా?

విశేషాలు:

నాయిక కోపంతో, ప్రేమతో నాయకుడిని నిలదీస్తున్న సన్నివేశం ఇది. గతంలో ఇచ్చిన హామీలను గుర్తు చేస్తూ, ఇప్పుడు తనను మభ్యపెట్టాలని చూస్తున్నాడని ఆరోపిస్తుంది. 'ఆన వెట్టుదువు' అంటే ప్రమాణం చేయించడం, ఒప్పించుకోవడం. 'నానోరణఁచి' అంటే నా నోటిని నొక్కేయడం, మాట్లాడనివ్వకుండా చేయడం. నాయకుడి నిజాయితీని ప్రశ్నిస్తుంది, ఇలాంటి మోసపూరిత ప్రవర్తన మానమని కోరుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన కష్టాల్లో, ఆశ్రయంలో పరమాత్మ ఇచ్చిన అభయాలను గుర్తు చేసుకుంటుంది. భగవంతునిపై విశ్వాసం ఉన్నా, కొన్నిసార్లు జీవితంలో ఎదురయ్యే సంఘటనలు, పరిస్థితులు జీవాత్మను "దేవా, నీవు నన్ను ఎందుకు ఇలా పరీక్షిస్తున్నావు? నీవు నాకు ఇచ్చిన మాటలు నిజం కాదా?" అని ప్రశ్నించేలా చేస్తాయి. ఇది భగవంతునితో భక్తుడికి ఉండే అత్యంత సన్నిహిత సంబంధానికి నిదర్శనం, ఇక్కడ భక్తుడు తన అనుమానాలను, భయాలను సైతం నిర్భయంగా వ్యక్తపరుస్తాడు.

________________________________________

1. పచ్చడాన జవ్వాది పరిమళమేడదిరా

పచ్చిసేఁతలు చెక్కిళ్లపై నీకేడవిరా

గచ్చుమోవిమీఁదనున్న కసిగాటులేడవిరా

యిచ్చకుఁడ కనుఁగెంపులేడవి గలిగెరా॥ఆన॥

తాత్పర్యము:

నీ వస్త్రంపై ఉన్న జవ్వాది పరిమళం ఎక్కడిదిరా? నీ చెక్కిళ్ళపై ఈ శృంగారపు చేష్టలు, ఆనవాళ్ళు ఎక్కడివిరా? నీ కాంతివంతమైన పెదవిపై ఉన్న గాట్లు ఎక్కడివిరా? ఓ మంచి మాటలాడేవాడా! నీ కళ్ళు ఎర్రబడటం ఎందుకు జరిగిందిరా?

విశేషాలు:

నాయిక నాయకుడి శరీరంపై ఉన్న గుర్తులను గమనించి, అవి మరొక స్త్రీతో గడిపినందుకు సాక్ష్యాలని ఆరోపిస్తుంది. 'జవ్వాది పరిమళం', 'పచ్చిసేతలు', 'కసిగాట్లు', 'కనుగెంపులు' అన్నీ నాయకుడు వేరొక స్త్రీతో సంగమించినట్లు సూచిస్తున్నాయి. 'ఇచ్చకుడా' అనే పదం ఇక్కడ వ్యంగ్యంగా, 'నయవంచకుడా' అనే అర్థంలో ఉపయోగించబడింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన ఇంద్రియాల ద్వారా, మనసు ద్వారా పరమాత్మకు దూరంగా ఉన్నప్పుడు, లౌకిక బంధాలలో చిక్కుకున్నప్పుడు, అది "పరమాత్మా, నీవు నా నుండి ఎందుకు దూరం జరుగుతున్నావు? నాలో ఈ మార్పులు ఎందుకు కలుగుతున్నాయి? ఇవి నీ లీలలా లేక నేను నిన్ను మరచిపోతున్నానా?" అని తనను తాను ప్రశ్నించుకునే స్థితి. భగవంతుని వైపు నుండి దూరమైనప్పుడు కలిగే మార్పులను గమనించి, ఆ మార్పులకు కారణం బాహ్య ప్రభావాలని (మాయ) గ్రహిస్తుంది.

________________________________________

2. ముద్దుల చక్కని నీదు మోముకళలేడవిరా

కొద్దిగాని సందొత్తుగోరేడదిరా

గద్దరీఁడ యీ చిట్లు గందము నీకేడదిరా

తిద్దెను కస్తూరిబొట్టు దిమ్మరి యెవ్వతిరా॥ఆన॥

తాత్పర్యము:

ఓ ప్రియతమా! నీ ముద్దుల చక్కని ముఖకాంతి ఎక్కడికి పోయిందిరా? నీ మధ్యలో ఒత్తుకున్న (చేతి) గోటి గుర్తు ఎక్కడదిరా? ఓ ధీరుడా! ఈ ముక్కలు ముక్కలైన గంధం నీకు ఎక్కడ నుండి అంటిందిరా? నీకు కస్తూరిబొట్టు పెట్టిన ఆ మత్తు కలిగిన స్త్రీ ఎవరురా?

విశేషాలు:

నాయిక మరింత నిశితంగా పరిశీలించి, నాయకుడి ముఖంలో వచ్చిన మార్పులను, అలంకరణలోని లోపాలను ఎత్తిచూపుతుంది. 'మోముకళలు' కోల్పోవడం, 'సందొత్తు గోరు' (నొక్కబడిన గుర్తు), 'చిట్లు గంధము' (అలంకరణ సరిగా లేకపోవడం), 'కస్తూరిబొట్టు' (మరొకరు పెట్టినది) వంటివి మరొకరితో సాంగత్యాన్ని స్పష్టం చేస్తాయి. 'గద్దరీడు' అనే పదం ఇక్కడ కూడా వ్యంగ్యంగా, "దుష్టుడా" అన్నట్లుగా వాడబడింది. 'దిమ్మరి' అంటే ఇక్కడ మత్తుగా ఉన్న స్త్రీ, ఇంకొకరిని మోసం చేసేది అని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన నిత్య జీవితంలో ఎదురయ్యే ప్రలోభాలను, మోసాలను గుర్తించడం. "దేవా, నీవు సాకారంగా నా పక్కన ఉన్నా, నేను మాయకు లోబడి నిన్ను సరిగా అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నాను. నాలో ఈ అలంకారాలు (లౌకిక వ్యామోహాలు) ఎందుకు వస్తున్నాయి? ఎవరు నన్ను ఈ మార్గంలోకి లాగుతున్నారు?" అని ప్రశ్నించుకుంటుంది. ఇది జీవాత్మ తనను భగవంతుని నుండి దూరం చేసే శక్తులను గుర్తించి, వాటి నుండి విముక్తి కోరుకోవడం.

________________________________________

3. భీతితో నీవాడేటి తబ్బిబ్బు మాటలేడవిరా

రాతిరేడ నుండితి వెరవక చెప్పరా

యేతరీఁడ తిరువేంకటేశ నన్ను నేలితివి

యేతులతో వలపించ నెంత కలికివిరా॥ఆన॥

తాత్పర్యము:

భయంతో నీవు ఆడుతున్న ఈ తబ్బిబ్బు (తడబడే) మాటలు ఎక్కడివిరా? రాత్రంతా ఎక్కడ ఉన్నావో నిర్భయంగా చెప్పరా? ఓ దుర్నీతిపరుడా! తిరువేంకటేశా! నన్ను ఏలితివి కదా, అటువంటి నీవు బడాయి మాటలతో నన్ను వలపించడానికి ఎంతటి అందమైన, గడుసరివాడివిరా?

విశేషాలు:

నాయిక పరాకాష్టకు చేరుకున్న కోపంతో నాయకుడిని నేరుగా నిలదీస్తుంది. 'తబ్బిబ్బు మాటలు' నాయకుడి అబద్ధాలను సూచిస్తాయి. 'రాత్రి ఎక్కడ ఉన్నావు' అని ప్రశ్నిస్తుంది. చివరగా 'తిరువేంకటేశా' అని సంబోధిస్తూ, నాయకుడు దైవత్వం కలవాడైనప్పటికీ, తనను మోసం చేస్తున్నాడని ఆరోపిస్తుంది. 'యేతరీడు' అంటే దుర్నీతిపరుడు, 'యేతులతో వలపించు' అంటే బడాయి మాటలతో, గర్వంతో వలపించడం. 'కలికి' అనే పదం ఇక్కడ 'గడుసరివాడు', 'అందమైన మోసగాడు' అనే వ్యంగ్యార్థంలో వాడబడింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇది మధుర భక్తిలో శరణాగతి స్థితికి దగ్గరి మజిలీ. జీవాత్మ తన అనుమానాలను, భయాలను విడిచిపెట్టి, పరమాత్మను నేరుగా సంబోధిస్తుంది. "ఓ దేవా! నా స్థితికి కారణమైన నీవే, ఎందుకు నన్ను ఇలా ఉంచుతున్నావు? నీవు సర్వశక్తిమంతుడివి, నన్ను రక్షించేవాడివి. అయినప్పటికీ నీ లీలల వలన నేను కష్టపడుతున్నాను. నాపై నీ అనురాగం నిజంగా ఉందా?" అని ప్రశ్నిస్తుంది. ఈ స్థితిలో జీవాత్మ తాను పరమాత్మకు చెందినదని, తన కష్టాల నుండి విముక్తి పొందడానికి ఆయన దయే శరణమని చివరిగా గ్రహిస్తుంది. బాహ్యంగా కనిపించే నిందలు, కోపం అన్నీ కూడా పరమాత్మపై ఉన్న గాఢమైన ప్రేమకు, ఆయనతో నిరంతరం అనుబంధం ఉండాలనే తపనకి నిదర్శనం. చివరికి, జీవాత్మ తన అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, భగవంతుని అనంతమైన కరుణను, లీలలను అర్థం చేసుకుని ఆయనపై సంపూర్ణ విశ్వాసం ఉంచుతుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -25 (28 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

________________________________________

25. "ఆపరాని వలపాయ" -

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు రచించిన వేలకొలది కీర్తనలలో "శృంగార సంకీర్తనలు" ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. ఇవి కేవలం భౌతిక శృంగారాన్ని వర్ణించడమే కాకుండా, గోపికాభావంతో, నాయికా నాయకుల అనుబంధాన్ని, తద్వారా జీవాత్మ పరమాత్మల ఐక్యాన్ని, మధుర భక్తి మార్గాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి. ఈ కీర్తనలలో శృంగారం భగవంతుని పట్ల ఉండే అచంచలమైన ప్రేమకు, తపనకు, విరహానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

ప్రస్తుతం మనం విశ్లేషించబోయే "ఆపరాని వలపాయ" అనే కీర్తన అన్నమయ్య శృంగార సంకీర్తనలలో ఒకటి. ఇందులో ఒక సఖి, విరహంతో బాధపడుతున్న తన స్నేహితురాలి (నాయిక) పరిస్థితిని వివరిస్తూ, ఆమె పడిన తపనను, ఆవేదనను వెల్లడిస్తుంది. ఈ కీర్తన ఉపరితలంగా శృంగార రసాన్ని ఆవిష్కరించినప్పటికీ, అంతర్లీనంగా జీవాత్మ పరమాత్మ కొరకు పడే తపనను, విరహాన్ని, ఆయన సాన్నిధ్యం కోసం పడే ఆరాటాన్ని అత్యద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది.

పల్లవి: ఆపరాని వలపాయ - నమ్మలార! యింతి యేపులకు లోనాయ - నికనేమి సేతుమే॥

• తాత్పర్యము: "అమ్మలారా! ఈ యువతికి ఆపలేని ప్రేమ కలిగింది. ఆమె బాధలకు లోనైంది. ఇక మనం ఏం చేయగలం?"

• విశేషాలు: ఇక్కడ నాయిక విపరీతమైన ప్రేమ (వలపు)తో బాధపడుతోందని సఖి వ్యక్తం చేస్తోంది. ఈ 'వలపు' సాధారణ ప్రేమకు మించి, ఆమెను పూర్తిగా ఆవహించి, ఆమెను నియంత్రించలేని స్థితికి తెచ్చిపెట్టింది. 'ఏపులు' అంటే బాధలు లేదా కష్టాలు. ఈ ప్రేమ కారణంగా ఆమె అనేక బాధలను అనుభవిస్తోందని తెలుస్తోంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మను సూచిస్తుంది. పరమాత్మపై కలిగిన అపారమైన ప్రేమను, భగవంతుని సాన్నిధ్యం కోసం జీవాత్మ పడే అంతులేని తపనను, ఆరాటాన్ని ఇది సూచిస్తుంది. ఈ తపన ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, అది జీవాత్మను పూర్తిగా ఆవహించి, ఇతర విషయాలన్నింటినీ మర్చిపోయేలా చేస్తుంది.

చరణం 1: ఆరగించుమనగదరె - అమ్మలార! అయో, నీరు పుక్కిలించ దిది - నిన్నట నుండి ఆరినది బోన మెల్ల - అమ్మలార! అయో, శ్రీరమణుడింతట వి - చ్చేయడేమి సేతమే॥ఆపరాని॥

• తాత్పర్యము: "అమ్మలారా! తినమని అన్నా, అయ్యో, నిన్నటి నుండి ఈమె నీరు కూడా పుక్కిలించడం లేదు. అన్నమంతా ఎండిపోయింది. అమ్మలారా! అయ్యో, శ్రీరమణుడు (వేంకటేశ్వరుడు) ఇంతవరకు రాడే, ఇక మనం ఏం చేయగలం?"

• విశేషాలు: నాయిక తీవ్రమైన విరహంతో ఆహారం, నీరు కూడా తీసుకోలేకపోతుందని సఖి వర్ణిస్తోంది. నిన్నటి నుండి ఆమె ఎంతగా కృశించిపోయిందో 'ఆరినది బోనమెల్ల' అనే పదబంధం తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ శ్రీరమణుడు రాకపోవడం ఆమె విరహానికి ప్రధాన కారణం.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని సాన్నిధ్యం లేకపోతే జీవాత్మ లౌకిక విషయాలపై ఆసక్తిని కోల్పోతుందని దీని అర్థం. పరమాత్మతో అనుసంధానం కానంతవరకు, జీవాత్మకు ప్రపంచంలోని ఏ భౌతిక సుఖాలు, అవసరాలు కూడా రుచించవు. ఇది భగవత్ విరహంతో జీవాత్మ పడే తీవ్రమైన తపనకు నిదర్శనం. 'శ్రీరమణుడు' ఇక్కడ పరమాత్మకు ప్రతీక.

చరణం 2: అద్దమరేతిరి యాయ - అమ్మలార! చెలి నిద్దుర కంటబెట్టదు - నిన్నటి నుండి అద్దంపుజెక్కులవాడె - అమ్మలార! నేడు యిద్దరి కోపము దీర - దిక నేమి సేతమే॥ఆపరాని॥

• తాత్పర్యము: "అమ్మలారా! అర్ధరాత్రి అయింది, కానీ ఈ స్నేహితురాలు నిన్నటి నుండి నిద్రకు కళ్ళు మూయడం లేదు. అమ్మలారా! అద్దంలాంటి చెక్కిళ్ళున్నవాడు (కాంతివంతమైన రూపం గలవాడు) నేడు రాకపోయేసరికి ఇద్దరి (నాయిక, నాయకుడు) కోపం తీరదు. ఇక మనం ఏం చేయగలం?"

• విశేషాలు: నాయిక విరహంతో నిద్ర కూడా పట్టడం లేదని, రాత్రులు గడుస్తున్నా ఆమెకు ఊరట లేదని సఖి చెబుతోంది. 'అద్దంపుజెక్కులవాడు' అంటే నాయకుని సౌందర్యాన్ని సూచిస్తుంది. నాయకుడు రాకపోవడం వల్ల నాయికకు కోపం, బాధ కలిగిందని, నాయకుడికి కూడా ఏదో కారణం చేత కోపం ఉండి ఉండవచ్చని సూచించబడుతోంది, లేదా అతని ఆగమనంతోనే ఇద్దరిలోని విరహ తాపం తగ్గుతుందని భావం.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: పరమాత్మ సాన్నిధ్యం లేకపోతే జీవాత్మకు విశ్రాంతి ఉండదని, నిరంతరం ఆయన ధ్యాసలోనే ఉంటుందని ఈ చరణం తెలుపుతుంది. 'అద్దంపుజెక్కులవాడు' పరమాత్మ యొక్క తేజస్సును, సౌందర్యాన్ని సూచిస్తుంది. జీవాత్మ పరమాత్మతో ఐక్యం కాలేకపోవడం అనేది ఒక రకమైన 'కోపం' లేదా అసంపూర్ణతను సూచిస్తుంది, అది ఆయన దయతోనే తీరుతుంది

.

చరణం 3: అలసతే ఘనమాయ - నమ్మలార! దీని నిలుపవశము గాదు - నిన్నట నుండి అలమీ వేంకటపతి - అమ్మలార! యిప్పు డెలయించి కూడకున్నా - డిక నేమి సేతవే॥ఆపరాని॥

• తాత్పర్యము: "అమ్మలారా! ఈమెకు అలసట బాగా పెరిగింది. నిన్నటి నుండి ఈమెను నిలపడం సాధ్యం కావడం లేదు. అమ్మలారా! ఈ వేంకటపతి ఆమెను కౌగిలించుకున్నప్పటికీ, ఇప్పుడు పూర్తిగా పురికొల్పి పొందడం లేదు. ఇక మనం ఏం చేయగలం?"

• విశేషాలు: నాయిక అలసటతో ఉన్నా, ఆమెను నియంత్రించడం కష్టమని సఖి చెబుతోంది. ఇక్కడ 'అలమీ వేంకటపతి' అంటే నాయకుడు ఆమెను గతంలో కౌగిలించుకున్నాడని, అనగా వారిద్దరి మధ్య అనుబంధం ఉందని స్పష్టమవుతోంది. అయితే, ప్రస్తుతం అతను ఆమెను పూర్తిగా "ఎలయించి కూడకున్నాడు" అంటే, ఆమెను పూర్తిగా తనవైపుకు ఆకర్షించుకుని, తనతో కలుపుకోవడం లేదని భావం. ఇది ఆమెలోని తపనను మరింత పెంచుతోంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: జీవాత్మ పరమాత్మను పొందాలనే కోరిక ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, అది అలసిపోయినప్పటికీ, ఆ తపనను ఆపుకోలేకపోతుంది. భగవంతుడు ఒక్కోసారి భక్తులను పరీక్షించడానికి లేదా వారి తపనను పెంచడానికి తాత్కాలికంగా దూరంగా ఉంటాడు. 'ఎలయించి కూడకున్నాడు' అనేది జీవాత్మకు ఇంకా మోక్షం లభించలేదని, పరమాత్మతో పూర్తి ఐక్యం జరగలేదని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, భగవంతుడు ఇప్పటికే తన దయను చూపించాడని, కనుక జీవాత్మ ఇంకా ఆయన సాన్నిధ్యం కోసం ఆరాటపడుతుందని అర్థం.

________________________________________

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య మానవ సంబంధాలలోని శృంగారాన్ని, విరహాన్ని ఆలంబనగా చేసుకుని, పరమాత్మ పట్ల జీవాత్మకు ఉండే అఖండమైన ప్రేమను, ఆయన సాన్నిధ్యం కోసం పడే తపనను, ఆరాటాన్ని అత్యంత రమణీయంగా, సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో వర్ణించారు. ఇది కేవలం ఒక ప్రేమ గీతం కాకుండా, మధుర భక్తి మార్గానికి ఒక చక్కటి ఉదాహరణ.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -26 (29 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

________________________________________

26. ఆపాటి కీపాటి

________________________________________

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు తెలుగు సాహిత్యంలోనే కాకుండా భక్తి సంప్రదాయంలోనూ ఒక అద్వితీయ స్థానాన్ని పొందారు. శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామికి తన కీర్తనల ద్వారా సేవ చేసిన అన్నమయ్య, శృంగార కీర్తనలను భగవంతుని లీలలను, భక్తుల అనుబంధాన్ని వ్యక్తపరచడానికి ఒక సాధనంగా ఉపయోగించారు. ఈ కీర్తనలు పైకి శృంగార రసంతో నిండి ఉన్నట్లు కనిపించినా, వాటిలో లోతైన భక్తి తత్వం, ఆత్మ-పరమాత్మ ఐక్యం అనే అంతరార్థం దాగి ఉంటుంది. ఈ కీర్తనలో, ఒక స్నేహితురాలు తన తోటి నాయికను (ఒక యువతిని) ఉద్దేశించి ఆమె అల్పమైన సౌందర్యాన్ని చూసి గర్వపడటం, ఇంకా సరైన మార్గంలో లేకపోవడాన్ని వ్యంగ్యంగా, మధురంగా ప్రశ్నిస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది.

________________________________________

ఆపాటి కీపాటి - కాయమేమియు లే(దు)

యేపాటయిన బాళి - కెంత సేయుదువో॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

ఈ మాత్రపు అందమైన ఈ శరీరంలో గొప్పదనం ఏమీ లేదు. ఏ కోరికకైనా నువ్వు ఎంతవరకు సిద్ధపడతావో తెలియదు.

విశేషాలు

"ఆపాటి కీపాటి" అంటే "ఈ మాత్రపు దానికి" లేదా "ఇంత స్వల్పమైన దానికి" అని అర్థం. ఈ పల్లవిలో నాయిక స్నేహితురాలు ఆమె శారీరక సౌందర్యం ఎంత తాత్కాలికమో, అల్పమో తెలియజేస్తున్నది. "యేపాటయిన బాళి కెంత సేయుదువో" అన్న పంక్తిలో, ఆమె కోరికలు తీర్చుకోవడానికి ఎంత దూరం వెళుతుందో అనే వ్యంగ్యం ఉంది. ఇది ఒక యువతి తన అందంపై అతిగా ఆధారపడటం, దాని కోసం ఎంతకైనా తెగించడం వంటి సాధారణ మానవ ప్రవృత్తిని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఈ పల్లవిలో భగవత్ సాధనలో ఉన్న ఒక ఆత్మ (స్నేహితురాలు) మానవ జీవితంలోని అల్పత్వాన్ని, దాని తాత్కాలిక సౌందర్యాన్ని గుర్తిస్తుంది. జీవాత్మను (నాయికను) ఉద్దేశించి, ఈ నశ్వరమైన దేహం మరియు దాని కోరికలు శాశ్వతమైన ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి ఆటంకం అని సూచిస్తుంది. నిజమైన ఆధ్యాత్మిక కాంక్ష ఉంటే, ఈ భౌతిక బంధాలను ఎంతవరకు త్యాగం చేయగలవు అని ప్రశ్నిస్తున్నది.

________________________________________

1. చక్కగ పోకలంతేసి - చన్నులయినంతలోనె

నిక్కుచు నూరకే నిర్ర - నీల్గే (వదేమే)

నిక్కమందరివలె - నిండు వయసు తొట్టితే (?)

చక్కగ పాదాలు నేల - సరిమోపవేమో॥ఆపాటి॥

తాత్పర్యము

అప్పుడే వక్కలంతేసి చన్నులు వచ్చాయని అనవసరంగా పొంగిపోతూ, నిక్కచ్చిగా నడుస్తున్నావేమిటి? నిజంగా అందరిలాగా నీకు నిండు యవ్వనం వస్తే, నీ పాదాలు భూమిపై సరిగ్గా మోపలేవేమో (అంత గర్వం వస్తుందేమో)!

విశేషాలు

"చక్కగ పోకలంతేసి చన్నులయినంతలోనె" అంటే శరీరంలో స్వల్ప మార్పులు రాగానే అని అర్థం. "నిక్కుచు నూరకే నిర్ర నీల్గే" అన్నది అనవసరమైన గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని సూచిస్తుంది. "నిండు వయసు తొట్టితే" అంటే సంపూర్ణ యవ్వనం వస్తే అని అర్థం. ఇక్కడ స్నేహితురాలు తన మిత్రురాలి అతి విశ్వాసాన్ని, అహంకారాన్ని ప్రశ్నిస్తున్నది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ (నాయిక) స్వల్పమైన లౌకిక విజయాలు లేదా పరిమితమైన జ్ఞానాన్ని పొందగానే అహంకారంతో నిండిపోతుంది. అప్పుడే తానెంతో గొప్పదని భావిస్తుంది. నిజమైన పరిపూర్ణ జ్ఞానం లేదా ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి కలిగితే, ఆత్మ మరింత వినయంగా ఉండాలి. కానీ, దానికి బదులుగా, స్వల్పమైన వాటికే అహంకరించినట్లు, నిజమైన గొప్పదనం వస్తే ఆత్మ తన స్థానాన్ని కూడా గుర్తించలేనంతగా అహంకరిస్తుందేమో అని భక్తి మార్గంలో ఉన్న ఆత్మ (స్నేహితురాలు) ప్రశ్నిస్తున్నది.

________________________________________

2. కురులు దువ్విన (నెరులు) - కొప్పుగూడవు సమము

విరుచుక వికవిక న-వ్వేవదేమే?

తరుణి పిక్కలు దాఁక - నెరులానగలిగితే

గురుతెవ్వరని నీవు - యెరుగలేవేమో॥ఆపాటి॥

తాత్పర్యము

జుట్టు దువ్వుకుంటే సరిగ్గా కొప్పు కూడా ముడవలేని నువ్వు, ఎందుకు వికవిక నవ్వుతూ తిరుగుతున్నావు? ఓ సుందరి! నీకు పిక్కల దాకా జుట్టు పెరిగి ఆనగలిగితే, అసలు నీ గుర్తింపు ఏమిటో కూడా నువ్వు తెలుసుకోలేవేమో (అంత గర్వపడతావేమో)!

విశేషాలు

"కురులు దువ్విన కొప్పుగూడవు సమము" అన్నది అల్పమైన సామర్థ్యాన్ని లేదా పరిమిత శక్తిని సూచిస్తుంది. "విరుచుక వికవిక నవ్వే వదేమే" అనేది అల్పమైన వాటికి అతిగా స్పందించే స్వభావాన్ని తెలియజేస్తుంది. "పిక్కలు దాక నెరులానగలిగితే" అనేది మరింత గొప్ప స్థాయిని ఊహించుకోవడం. ఇక్కడ స్నేహితురాలు నాయిక యొక్క అతిశయోక్తిని, అహంకారాన్ని ఎత్తి చూపుతున్నది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ తన స్వల్ప సామర్థ్యాలకు (అల్ప జ్ఞానం, పరిమిత లౌకిక విజయాలు) పొంగిపోయి, పరమాత్మకు దూరమవుతుంది. తన అసలైన స్థితి లేదా గుర్తింపు (తాను పరమాత్మ అంశ) తెలుసుకోలేకపోతుంది. మరింత శక్తి లేదా జ్ఞానం లభిస్తే, ఆత్మ తనను తాను ఏకంగా భగవంతుడిగానే భావించుకొని, అహంకారంతో తన గుర్తింపును (దాస్య భావం) పూర్తిగా మర్చిపోతుందేమో అని ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో ఉన్న ఒక ఆత్మ (స్నేహితురాలు) హెచ్చరిస్తున్నది.

________________________________________

3. కలియనెరుఁగవు చక్క-గా నీవు విభునితో

పొలతి పోకలవెన్ని - (బొయ్యేవె నీవు)

కలసితే గనక వేం-కటగిరి దేవునకు

అలమేలుమంగవై - అల(రార వేమే)!॥ఆపాటి॥

తాత్పర్యము

నువ్వు నీ ప్రభువుతో సరిగా కలవలేకపోతున్నావు. ఓ స్త్రీ! ఎన్ని రకాల మార్గాల్లో తిరుగుతున్నావు? ఒకవేళ నువ్వు వేంకటగిరి దేవుడితో కలిస్తే, అలమేలుమంగలాగా ప్రకాశించేదానివి కదా!

విశేషాలు

"కలియనెరుఁగవు చక్కగా నీవు విభునితో" అన్నది తన ప్రభువు లేదా ఆశ్రయం (ఇక్కడ వివాహ బంధంలో ఉండే భర్తగా భావించవచ్చు) తో సరైన అనుబంధాన్ని ఏర్పరచుకోలేకపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. "పొలతి పోకలవెన్ని బొయ్యేవె నీవు" అనేది లౌకిక విషయాలపై దృష్టి పెట్టడం, లేదా అనేక మార్గాలలో తిరగడం. "కలసితే గనక వేంకటగిరి దేవునకు అలమేలుమంగవై అలరారవేమే" అనేది భగవంతునితో ఐక్యం అయితే కలిగే గొప్ప స్థితిని వర్ణిస్తుంది. స్నేహితురాలు నాయికకు సరైన మార్గదర్శనం చేస్తూ, పరాకాష్ఠను తెలియజేస్తున్నది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ (నాయిక) తన నిజమైన ప్రభువు అయిన పరమాత్మను (శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు) తెలుసుకోలేక, సంసార బంధాలలో చిక్కుకొని అనేక లౌకిక విషయాల వెనుక తిరుగుతోంది. నిజమైన ఆధ్యాత్మిక కలయిక లేదా సంయోగం గనక జరిగితే, జీవాత్మ కూడా అలమేలుమంగ వలె (లక్ష్మీదేవి వలె) పరమాత్మతో సమానమైన తేజస్సును, ఆనందాన్ని పొంది మోక్షాన్ని పొందేది అని భక్తి మార్గంలో ఉన్న ఆత్మ (స్నేహితురాలు) తెలియజేస్తున్నది. ఇది శరణాగతి యొక్క గొప్పతనాన్ని, భగవత్ సాన్నిధ్యాన్ని పొందే మార్గాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శృంగార రసాన్ని ఉపయోగించి, మానవ జీవితంలోని అల్పత్వాన్ని, అహంకారాన్ని, మరియు భగవంతునితో ఐక్యమవడంలోని మహత్తర ఆనందాన్ని చాలా సులభంగా, అర్థవంతంగా తెలియజేసారు.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -27 (30 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

27. ఆమని కాలమునై భామ!

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ శృంగార సంకీర్తనలో, నాయకుడు నాయికను ఉద్దేశించి తన అనంతమైన ప్రేమను, ఆమె పట్ల తనకు కలిగే ఆనందాన్ని వ్యక్తపరుస్తున్నాడు. ఈ కీర్తనలో అచ్చమైన శృంగారం, మధుర భక్తి కలగలిసి ఉన్నాయి. లౌకిక శృంగారాన్ని ఆలంబనగా చేసుకుని, అన్నమయ్య శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి, అలిమేలు మంగకు మధ్య ఉన్న దివ్య ప్రేమను, భక్తునికి, భగవంతునికి మధ్య ఉన్న అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తున్నారు. ఇక్కడ నాయకుడు సాక్షాత్తు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు కాగా, నాయికఅలిమేలు మంగ. వారిరువురి దివ్య దాంపత్యాన్ని మానవ సంబంధాలకు అన్వయించి, ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న అనురాగాన్ని, ఆనందాన్ని అద్భుతంగా వర్ణించారు.

________________________________________

పల్లవి: ఆమని కాలమునై - భామ! నీ వయసునైతే

వేమారు తలపోయు నా - వేడుకేమి చెప్పేది॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

ఓ భామా (స్త్రీ)! నేను వసంత కాలం (ఆమని) అయితే, నీవు ఆ వసంతం తోడైన వయస్సు. ఇలా నిన్ను పదే పదే తలచుకునే నాకు కలిగే ఆనందం (వేడుక) ఎంతని చెప్పను?

విశేషాలు

వసంత కాలం అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన, శృంగార భరితమైన కాలం. వయస్సు వసంతంతో పోల్చబడటం యువతరం యొక్క ఉత్సాహాన్ని, సౌందర్యాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ నాయకుడు నాయికయొక్క యవ్వన సౌందర్యాన్ని వసంత కాలంతో పోల్చుతూ తన ఆరాధనను వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుడు జీవికి వసంత కాలం లాంటివాడు. భక్తుని యవ్వనం, భక్తి మార్గంలో ముందుకు సాగడానికి కల ఉత్సాహం ఆ వయస్సు లాంటిది. భక్తుడు నిరంతరం భగవంతుని ధ్యానిస్తూ పొందే ఆనందం వర్ణనాతీతం. భగవంతునితో అనుబంధం జీవికి నిత్య నూతనత్వాన్ని, ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 1: పున్నమ వెన్నెలయునై - పొలతి నీ నవ్వునైతే

యెన్నరాని వేడుక - కేమి చెప్పేది

కిన్నెర వాద్యమునై - సఖి నీ పాటనైతే

విన్నదికన్నది కాని - వేడుకేమి చెప్పేది॥ఆమని॥

తాత్పర్యము

ఓ పొలతీ (స్త్రీ)! నేను పౌర్ణమి వెన్నెల అయితే, నీవు ఆ వెన్నెలను పోలిన నీ నవ్వు. ఇలా వర్ణించరాని ఆనందానికి ఏమని చెప్పను? ఓ సఖి! నేను కిన్నెర వాయిద్యమైతే, నీవు ఆ కిన్నెర నుండి వెలువడే మధురమైన పాట. వినడానికి, చూడడానికి అసాధ్యమైన ఆ ఆనందానికి ఏమని చెప్పను? (అంటే అలాంటి అద్భుత ఆనందం ఎవరూ వినరు, చూడరు అని అర్థం).

విశేషాలు

నవ్వును పున్నమి వెన్నెలతో పోల్చడం ద్వారా నాయికయొక్క ప్రకాశవంతమైన, ఆహ్లాదకరమైన స్వభావాన్ని తెలియజేస్తున్నారు. పాటను కిన్నెర వాద్యంతో పోల్చడం ఆమె స్వరం యొక్క మాధుర్యాన్ని, లయబద్ధతను సూచిస్తుంది. నాయకుడు నాయికయొక్క రూపాన్ని, స్వరాన్ని ఆస్వాదిస్తూ పొందే అనిర్వచనీయమైన ఆనందాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుని ప్రకాశం పున్నమి వెన్నెల వంటిది. భక్తుని చిరునవ్వు, భగవంతుని పట్ల నిస్వార్థ ప్రేమ ఆ వెన్నెల వంటిది. భగవంతుని నామస్మరణ, ఆయన లీలల గానం మధురమైన పాట వంటిది. ఈ ఆనందం కేవలం అనుభవించదగ్గదే తప్ప వర్ణించడానికి వీలుకానిది. భగవంతుని లీలలను చూసి, విని పొందే అనుభూతి అద్వితీయం.

________________________________________

చరణం 2: చక్కర పానకమునై - సఖి! నీ మోవినైతే

యెక్కువైన వేడుక, యి - కేమి చెప్పేది

చొక్కపు కపురమ్మునై - సుదతి! నీ తావినైతే

వెక్కసమైనట్టి యా - వేడుకేమి చెప్పేది॥ఆమని॥

తాత్పర్యము

ఓ సఖి! నేను చక్కెర పానకమైతే, నీవు ఆ పానకం వంటి నీ అధరాలు (పెదవులు). ఈ అధికమైన ఆనందానికి ఇంకేమని చెప్పను? ఓ సుదతి (అందమైన స్త్రీ)! నేను స్వచ్ఛమైన కర్పూరమైతే, నీవు ఆ కర్పూరం వంటి పరిమళం. ఈ చెప్పలేనంతటి ఆనందానికి ఇంకేమని చెప్పను?

విశేషాలు

మోవిని చక్కెర పానకంతో పోల్చడం ద్వారా నాయికఅధరాల మాధుర్యాన్ని, ఆస్వాదన యోగ్యతను తెలియజేస్తున్నారు. తావిని కర్పూరంతో పోల్చడం ఆమె శరీరం నుండి వెలువడే సువాసన యొక్క స్వచ్ఛతను, ఆహ్లాదాన్ని సూచిస్తుంది. నాయకుడు పంచేంద్రియాలతో నాయికను ఆస్వాదిస్తూ పొందే ఆనందాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుని నామస్మరణ చక్కెర పానకం వంటిది, భగవంతుని నామం భక్తుని అధరాలపై నిలిచి తీయగా అనిపిస్తుంది. భగవంతుని సాన్నిధ్యం స్వచ్ఛమైన కర్పూరం వంటిది, అది చుట్టూ ఉన్న వాతావరణాన్ని పవిత్రం చేస్తుంది. భక్తుడు భగవంతుని సన్నిధిలో పొందే దివ్యానుభూతి, ఆయన నామాన్ని స్మరించడం ద్వారా కలిగే మాధుర్యం వర్ణనాతీతం.

________________________________________

చరణం 3: సేవంతి పూచెండ్లునై - చెలి! నీ గుబ్బలునైతే

యేవేళ తలపోయు వేడ్క - యేమి చెప్పేది

నే వేంకటపతియునై - నీ వలమేల్మంగవునైతే

వేవేలు తెరఁగుల నా - వేడుకేమి చెప్పేది॥ఆమని॥

తాత్పర్యము

ఓ చెలీ! నేను చేమంతి పూల గుత్తులైతే, ఆ పూల గుత్తుల వంటి వక్షోజాలు నీవి. ఏ వేళ తలచుకున్నా కలిగే ఈ ఆనందానికి ఏమని చెప్పను? నేను శ్రీ వేంకటపతిని అయ్యి, నీవు అలిమేలుమంగవి అయితే, వేలకొలది విధాలుగా నాకు కలిగే ఆనందం ఎంతని చెప్పను?

విశేషాలు

వక్షోజాలను చేమంతి పూల గుత్తులతో పోల్చడం ద్వారా వాటి సున్నితత్వాన్ని, సౌందర్యాన్ని తెలియజేస్తున్నారు. చివరి పంక్తులలో నాయకుడు తనను తాను శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా, నాయికను అలిమేలు మంగగా స్పష్టంగా ప్రకటించుకోవడం ఈ కీర్తన యొక్క భక్తి భావాన్ని, దివ్యత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ దివ్య దంపతుల అన్యోన్య ప్రేమ, అనురాగం, వారికి కలిగే అనంతమైన ఆనందం ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుని హృదయం, ప్రేమ చేమంతిపూల గుత్తుల వంటివి. భక్తుడు భగవంతునికి తన ప్రేమను, తన సర్వస్వాన్ని సమర్పించుకుంటాడు. శ్రీ వేంకటపతి భగవంతుడు, అలిమేలు మంగ జీవి (భక్తుడు). వారిరువురి ఐక్యత, అనుబంధం వలన కలిగే ఆనందం వేలకొలది విధాలుగా వ్యక్తమవుతుంది. భక్తుడు తనను తాను భగవంతునికి పూర్తిగా సమర్పించుకున్నప్పుడు కలిగే పారవశ్యం, ఆనందం, మరియు దివ్య అనుబంధం ఈ చరణంలో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తాయి. భగవంతుడు, భక్తుడు ఒకరినొకరు పూర్తిగా అర్థం చేసుకుని, ఒకరిలో ఒకరు లీనమైనప్పుడు కలిగే మహదానందాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

________________________________________

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శృంగారాన్ని కేవలం లౌకిక ఆనందంగా కాకుండా, భగవద్భక్తికి సోపానంగా ఉపయోగించి, దివ్య ప్రేమ యొక్క గొప్పదనాన్ని చాటి చెప్పారు. ఇది మధుర భక్తికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -28 (31 -07 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

28. ఆయనాయ చాలులె!

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు రచించిన శృంగార సంకీర్తనలు తెలుగు సాహిత్యంలో విశిష్టమైన స్థానాన్ని పొందాయి. భగవంతునితో భక్తుని అనుబంధాన్ని నాయకానాయికా భావంతో వర్ణించడం ఈ కీర్తనల ప్రత్యేకత. లౌకిక శృంగారాన్ని ఆధ్యాత్మిక శృంగారంగా మలచి, భక్తుని పరమ ప్రేమను, తపనను, ఆరాధనను అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు అన్నమయ్య. ఈ "ఆయనాయ చాలులె" అనే కీర్తనలో అలమేలుమంగ, శ్రీవేంకటేశ్వరుని పట్ల కలిగిన తన అనంతమైన ప్రేమను, ఎంత చూసినా, విన్నా, కలిసినా తనివి తీరని ఆరాటాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. ఇది కేవలం ఒక స్త్రీ పురుషుల మధ్య ప్రేమ కాదు, ఆత్మ పరమాత్మతో లీనమవ్వాలని, నిరంతరం ఆయన సాన్నిధ్యాన్ని కోరుకునే భక్తురాలి ఆర్తిని, మధుర భక్తి పరాకాష్ఠను తెలియజేస్తుంది. ఈ కీర్తనలో వాడిన పదాలు సరళంగా ఉన్నప్పటికీ, వాటి వెనుక ఉన్న భావం అత్యంత లోతైనది.

________________________________________

ఆయనాయ చాలులె - మ్మన్నట్టుండవమ్మా, పొందు

సేయసేయ సేయంగ మరి - సేయనే మనసయీనమ్మా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

ఇక చాలులే అనుకుంటే ఆగిపోగలమా? అనుకోలేకపోతున్నాను. ఎంత కలిసినా, ఎంత చేరువైనా ఇంకా ఇంకా కలవాలనే మనసు అవుతోంది.

విశేషాలు

పల్లవిలోనే కీర్తన మొత్తం భావం నిక్షిప్తమై ఉంది. "ఆయనాయ చాలులె" అంటే "ఇక చాలు" అనిపించినా, అలా ఉండలేకపోతున్నాను అని చెప్పడం. ప్రేమలో ఉన్న గాఢతను ఇది తెలియజేస్తుంది. "పొందు సేయసేయ సేయంగ మరి సేయనే మనసయీనమ్మా" అనే ప్రయోగం ఒకే క్రియను పునరావృతం చేయడం ద్వారా ఆ అనుభవం పట్ల ఉన్న తృష్ణను, తీరని కోరికను స్పష్టం చేస్తుంది. ఇక్కడ 'పొందు' అనేది కేవలం భౌతికమైన కలయిక మాత్రమే కాదు, భావనాత్మకమైన, ఆత్మీయమైన అనుబంధాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు భగవంతునితో అనుబంధాన్ని ఎంత అనుభవించినా, ఆ అనుభవం ఇంకా ఇంకా కావాలని కోరుకోవడం. భగవత్ అనుభవం అనంతం, దానిని ఎంత పొందినా తనివి తీరదు. ఆత్మ పరమాత్మతో నిరంతరం లీనమై ఉండాలనే తపనకు ఇది ప్రతీక. భక్తుని హృదయంలో భగవంతుని పట్ల ఉండే అనంతమైన ప్రేమ, తృష్ణ ఇక్కడ వ్యక్తం అవుతోంది.

________________________________________

వోడక చూచితే నున్న - ట్లుండదోయమ్మా, యప్పని

చూడజూడ జూడగామరి - చూడనే మనసయీనమ్మ॥ఆయనాయ॥

తాత్పర్యము

భయం లేకుండా చూస్తే ఇక చాలులే అని ఉండదు. ఆ స్వామిని ఎంత చూసినా, ఇంకా ఇంకా చూడాలనే మనసు అవుతోంది.

విశేషాలు

"వోడక చూచితే" అంటే నిర్భయంగా, సంకోచం లేకుండా చూడటం. సాధారణంగా ఎవరినైనా చూడటానికి ఒక పరిమితి ఉంటుంది, కానీ ఇక్కడ ఆ పరిమితి లేదు. "అప్పని" అంటే స్వామిని. ఇక్కడ అన్నమయ్య "అప్ప" అనే పదాన్ని భగవంతునికి పర్యాయపదంగా వాడారు. ఒకే క్రియ "చూడ"ను పలుమార్లు వాడటం వల్ల చూడాలనే కోరిక తీవ్రతను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు భగవంతుని దివ్య రూపాన్ని ఎంత దర్శించినా, ఇంకా దర్శించాలని కోరుకుంటాడు. ఆ దివ్య సౌందర్యం అనంతం, దానిని పూర్తిగా ఆస్వాదించడం అసాధ్యం. భగవంతుని రూపాన్ని చూస్తూనే ఉండాలనే కోరిక, ఆయన లీలా విలాసాలను చూస్తూ ఆనందించాలనే తపన ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. ఇది భక్తుని నిరంతర ధ్యానానికి, దర్శన తత్పరతకు సూచిక.

________________________________________

తనివి లేదు వాని కత లెం - త విన్న మరి

వినవిన వినగా మరి - విననే మనసయీనమ్మ॥ఆయనాయ॥

తాత్పర్యము

ఆ స్వామి కథలు ఎంత విన్నా తనివి తీరదు. వినగా వినగా ఇంకా ఇంకా వినాలని మనసు అవుతోంది.

విశేషాలు

"తనివి లేదు వాని కథలు" అన్న మాట భగవంతుని కథలు, ఆయన లీలా మహత్యాలు, గుణగణాలు అనంతం అని సూచిస్తుంది. ఎంత విన్నా అవి కొత్తగానే అనిపిస్తాయి, ఇంకా వినాలని కోరిక కలుగుతుంది. "వినవిన వినగా" అనే ప్రయోగం శ్రవణభక్తి యొక్క పరాకాష్ఠను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుని లీలలను, మహిమలను, గుణగణాలను శ్రవణం చేయడం భక్తి మార్గంలో ఒక ముఖ్యమైన అంగం. భక్తుడు భగవద్గుణానుభవంలో ఎంత లీనమైనా తృప్తి చెందడు. భగవంతుని కథలు వినడం ద్వారా కలిగే ఆనందం అపరిమితం. అవి భక్తుని హృదయాన్ని శుద్ధి చేసి, భగవంతుని పట్ల ప్రేమను మరింత పెంచుతాయి. నిరంతరం భగవత్ కథా శ్రవణం చేయాలనే కోరిక, దాని ద్వారా పొందే దివ్యానుభూతిని ఇది తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

చేనంటి యలమేల్మంగ - శ్రీవేంకటేశా యని

యానయాన నానగా మరి - యాననే మనసయీనమ్మ॥ఆయనాయ॥

తాత్పర్యము

అలమేల్మంగ చేతితో తాకి, శ్రీవేంకటేశ్వరా అని ఎంత అన్నా, ఇంకా ఇంకా అనాలని మనసు అవుతోంది.

విశేషాలు

"చేనంటి" అంటే చేతితో తాకి. ఇది భగవంతునితో నాయికకు ఉన్న సామీప్యాన్ని, స్పర్శను సూచిస్తుంది. "యానయాన నానగా" అంటే ఎంత అన్నా, ఆ శబ్దాన్ని పునరావృతం చేస్తూనే ఉండాలనే కోరికను వ్యక్తం చేస్తుంది. ఇక్కడ "ఆన" అంటే అనడం (పలకడం). అలమేల్మంగ శ్రీవేంకటేశ్వరుని పేరును పదే పదే స్మరించడం, ఆ నామం యొక్క మాధుర్యాన్ని అనుభవించడాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

నాయకానాయికా భావంలో అలివేలుమంగ పరమాత్మతో తన అనుబంధాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. భగవంతుని నామస్మరణ భక్తి మార్గంలో అత్యంత ముఖ్యమైనది. భక్తుడు భగవంతుని నామాన్ని నిరంతరం జపించడం ద్వారా దివ్యానుభూతిని పొందుతాడు. నామం పలికే కొద్దీ కలిగే ఆనందం పెరుగుతుంది తప్ప తరగదు. భగవన్నామస్మరణ పట్ల ఉన్న తీరని కోరిక, ఆ నామ మహిమను అనుభూతి చెందాలనే తపన ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది. ఇది నామస్మరణ యజ్ఞం యొక్క పరాకాష్ఠ.

________________________________________

ఈ కీర్తన ద్వారా అన్నమయ్య, భగవంతుని పట్ల భక్తునికి ఉండే అనంతమైన ప్రేమను, ఎంత పొందినా తనివి తీరని భగవత్ అనుభవాన్ని అత్యంత మధురంగా, శృంగార భావనలో ఆవిష్కరించారు.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు)కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -29 (01 -08 -25)

#ఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

29. #ఆయెబోయెనింకనేటి - కమ్మలాల

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని నిత్యం కీర్తించిన భక్తకవి అన్నమాచార్య. ఆయన రాసిన సంకీర్తనల్లో శృంగార కీర్తనలది ఒక ప్రత్యేక స్థానం. ఈ సంకీర్తనల్లో జీవాత్మను నాయికగా, పరమాత్మను నాయకుడిగా భావించి రాశారు. ఆ మధుర భక్తికి ఈ సంకీర్తన ఒక చక్కటి ఉదాహరణ. ఈ కీర్తనలో నాయిక తన చెలికత్తెలతో శ్రీనివాసుడిపై తనకున్న ప్రగాఢమైన ప్రేమను, అలకను వివరిస్తూ తన అనుభవాన్ని పంచుకుంటుంది. ఈ కీర్తన ద్వారా శ్రీనివాసునిపై ఆమెకున్న ప్రేమ ఎంతగా పరిణతి చెందిందో తెలియజేస్తుంది.

పల్లవి

ఆయెబోయె నింకనేటి - కమ్మలాల, వొక

చాయ జేసుకోకుంటే - సతమాయె వలపు॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

అమ్మలారా, నా మనసులోని కోరికలు తీరిపోయాయి. ఇక నాకేమీ మిగల్లేదు. ఈ విషయం నా పక్షాన జరిగేలా చూసుకోకపోతే నా ప్రేమ ఎంతగానో సతమతమౌతుంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయిక తన స్నేహితురాళ్ళతో తన ఆరాటాన్ని పంచుకుంటుంది. ప్రియుడితో ఏకాంతంగా ఉండాలన్న కోరిక ఎంతగానో కలవరపెడుతోందని చెప్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ అయిన నాయిక పరమాత్మ అయిన శ్రీనివాసుడితో ఐక్యం కావాలని ఆరాటపడుతుంది. ఆ కలయిక కోసం ఆమె ఆత్మ ఎంతగానో తపిస్తోంది.

________________________________________

చరణం 1

అ(ల)సి యెదురుమాట - లాడ నేరనివాడు

అలుగ నేరిచె నే - డమ్మలాల

చలపట్టి వానినే - సాధించేనంటేను

కలకాల మెవ్వరికైనా - కాణాచాయ వలపు॥ఆయెబోయె॥

తాత్పర్యము:

అమ్మలారా, అలసిపోయినా ఎదిరి మాట్లాడని ఆ శ్రీనివాసుడు ఈనాడు అలిగాడు. కోపంతో నేను ఆయన్నే సాధించగలనంటే, ఆ కోపమే కలకాలం ప్రేమకు నిలయంగా మారిపోయింది.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుడి స్వభావాన్ని వర్ణిస్తుంది. అలిగినప్పుడు ఆయనను తాను శాంతింపజేయడం, అలా ఇద్దరి మధ్య జరిగే అలక, బుజ్జగింపుల వల్ల వారి ప్రేమ ఇంకా బలపడిందని చెప్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తురాలు మొదట్లో వినయంగా, శాంతంగా ఉన్న పరమాత్మను కోపగించుకుని సాధించగలిగానని భావిస్తుంది. ఆ అలక, ఆ సాధింపు కూడా భగవంతుడితో మరింత సన్నిహితంగా ఉండటానికి తోడ్పడిందని, అదే తమ బంధాన్ని శాశ్వతం చేసిందని వివరిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 2

తిట్టినాను కొట్టినాను - తెగి మోమెత్తనివాడు

అట్టే పోయెనొక వీధి - నమ్మలాల

కట్టుమట్టు చేసి వాని - కదలనియ్యనంటేను

గట్టిగా నెన్నాళ్లకైనా - కాణాచాయ వలపు॥ఆయెబోయె॥

తాత్పర్యము:

అమ్మలారా, నేను తిట్టినా, కొట్టినా కోపగించుకోని ఆ ప్రియుడు ఈరోజు ఏమన్నానో కానీ, మొహం తిప్పి వేరే దారిలో వెళ్ళిపోయాడు. ఎంత కట్టడి చేసినా, ఆయన్ని కదలనీయనంటే, నా ఆ ప్రేమ ఎంత కాలమైనా బలంగా నిలిచి ఉంటుంది.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుడిపై తనకు ఉన్న అధికారాన్ని వివరిస్తుంది. అలిగిన తన ప్రియుడిని ఎలాగైనా ఒప్పించి తన ప్రేమను మరింత బలపరుచుకుంటానన్న నమ్మకాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

కొంతకాలం దైవంపై కోపంతో ఉన్న భక్తురాలు చివరికి తన ప్రేమతో, భక్తితో స్వామిని తన వైపు తిప్పుకోగలుగుతుంది. తన ప్రేమకు కట్టుబడి ఉన్న దైవాన్ని తన నుంచి దూరం కానివ్వనని, వారి మధ్య అనుబంధం ఎల్లప్పుడూ బలమైనదిగా ఉంటుందని ఆమె నమ్ముతుంది.

________________________________________

చరణం 3

గారవించి పొత్తున గాని - భుజించనివాడు

ఆరగించ జొచ్చే - నమ్మలాల

నేరుపుతో వేంకట - నిలయుడు నన్ను గూడె

కారణమింతె గాక - కాణాచాయ వలపు॥ఆయెబోయె॥

తాత్పర్యము:

అమ్మలారా, గారవించి దగ్గర కూర్చోబెట్టుకుంటే తప్ప భోజనం చేయని ఆ స్వామి, నన్ను విడిచి దూరంగా తినడానికి వెళ్ళిపోయాడు. నైపుణ్యంతో వేంకటేశ్వరుడు నన్ను చేరాడు. ఇదంతా నా ప్రేమను చిరస్థాయిగా నిలపడానికే తప్ప వేరే కారణం లేదు.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుడి ఆత్మీయతను, ప్రేమను గుర్తు చేసుకుంటుంది. వేంకటేశ్వరుడు ఆమెతో కలిసి భోజనం చేయడాన్ని గొప్పగా భావించి, అలిగినప్పుడు వేరుగా ఉండటం ఆమెకు బాధను కలిగిస్తుంది. అయితే, చివరికి తనను చేరడం ఆమెకు సంతోషాన్నిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు తనను చేరాలంటే కేవలం భక్తి ఉంటే సరిపోదు, దానిని పరిపక్వం చేయాలని భక్తురాలు భావిస్తుంది. భగవంతుడి అలక, విడిపోవడం వంటివి కూడా వారి బంధాన్ని మరింత దృఢపరచడానికి, ప్రేమను శాశ్వతం చేయడానికే అని ఆమె గ్రహించి సంతోషిస్తుంది. ఈ ప్రేమబంధం చిరకాలం ఆమెను ఆశీర్వదించిందని భావిస్తుంది.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు)కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -31 (02 -08 -25)

#ఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి

31. ఇంకలేలే నీవు నాతో - నింత సేయను

చిన్న తిరుమలాచార్యులు రచించిన ఒక అద్భుతమైన శృంగార కీర్తన ఇది. ఈ కీర్తనలో ఆయన గోపికా భావాన్ని ఆశ్రయించి శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో సంభాషిస్తున్నారు. భగవంతునిపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమను, అలకను, చిలిపి కోపాన్ని ఇందులో చక్కగా వర్ణించారు. గోపిక శ్రీకృష్ణుడితో "ఓ కృష్ణా! నీవు నాపట్ల ఇలా వ్యవహరించడం సరికాదు. చల్లలమ్మేవారికి చందనాలు ఎందుకు? వాటిని నీవే పూసుకో. నువ్వు నన్ను గయ్యాళించవద్దు. నేను నీ వదినెనా, మరదలనా? గొల్లెతలకు చంద్రకావి రంగు వస్త్రాలు ఎందుకు? వాటిని నీవే కట్టుకో. నీ గయ్యాళితనంతో నన్ను పట్టుకోకు. నేను నీ చుట్టమా, పక్కమా? మందలోని వారికి మల్లెలు ఎందుకు? వాటిని నీ జుట్టులో పెట్టుకో. ఓ వేంకటేశ్వరా! నీవు నా తో ఇంత అందంగా కలిసితివి. ఇది నీ లీల కాదా?" అని ప్రశ్నిస్తూ, ఆయన ప్రేమను, చిలిపి కోపాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. ఈ కీర్తనలో పదాల ఎంపిక, భావ వ్యక్తీకరణ అత్యంత రమణీయంగా ఉన్నాయి. మధుర భక్తికి ఇది ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

ఈ కీర్తనలో తాళ్లపాక చినతిరుమలాచార్య గారు గోపికా భావాన్ని ఆశ్రయించి, శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో చేసిన సంభాషణ మధుర భక్తికి పరాకాష్ఠ.

పల్లవి: ఇంకలేలే నీవు నాతో - నింత సేయను

అంకెకాడ వౌదువు శే - షాద్రినాథా॥

తాత్పర్యము

శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నువ్వు నాతో ఇంతగా ఆడుకోవడం ఇంకా చాలు. నువ్వు శేషాద్రికి అధిపతివి, చాలా గొప్పవాడివి. ఇలాంటి చిలిపి పనులు చేయకూడదు.

విశేషాలు

ఈ పల్లవిలో గోపిక శ్రీకృష్ణుని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుని)తో ముచ్చటగా మాట్లాడింది. ఆయన లీలలను ఆపి, ఆయన గొప్ప స్థానాన్ని గుర్తుచేసింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఈ పల్లవిలో గోపిక, పరమాత్మ (భక్తునితో) "నువ్వు ఇలాంటి లీలలు ఆడుకోవడం చాలు. నువ్వు అన్నిటికీ అధిపతివి" అని చెప్పడం ద్వారా, భక్తుడు తనతో ఉండే చిలిపి బంధాన్ని, ఆయన శక్తిని ఆరాధిస్తాడు.

________________________________________

చరణం 1: చల్లలమ్మేవారికేలే - చందనము

చెల్లు నీవే పూసుకోరా - చిన్నివాఁడా

కల్లరివై నీవునాతో - గయ్యాళించవే

మల్లాడ నీ వదినెనా - మరదలనో॥ఇంకలేలే॥

తాత్పర్యము

చల్లలమ్మే గోపికలకు చందనాలు ఎందుకు? వాటిని నువ్వే పూసుకో. ఓ చిన్ని కృష్ణా! నువ్వు చాలా మోసగాడివి. నాతో అల్లరి చేయకు. నేను నీ వదినెనా లేక మరదలనా? ఎందుకు నాతో ఇంత గట్టిగా పెనగులాడుతున్నావు?

విశేషాలు

గోపికలు సాధారణంగా చందనంతో అలంకరించుకోరు. ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుని ఆడుకోవడానికి చందనాలు తీసుకురావడం ఆమెను కోపం తెప్పించింది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

"చల్లలమ్మే" అనే పదానికి భౌతికంగా అర్థం గోపికలే. కానీ అంతరార్థం భక్తుని మనస్సులోని లౌకిక వాసనలు. ఈ లౌకిక వాసనల కోసం చందనమనే (ఆధ్యాత్మిక అలంకారాన్ని) అలంకరించుకోకూడదు. "చందనం" అనేది భక్తికి, పవిత్రతకు చిహ్నం. దాన్ని భగవంతుడే ధరించాలి.

________________________________________

చరణం 2: జట్టిగా గొల్లెతలకేలే - చంద్రకావి

గట్టిగాను నీవే దట్టి - గట్టుకోరా

గట్టువాయతనమున - గవిసేవే నన్ను

పట్టకురా చుట్టమునో - పక్కమునో (నేను)॥ఇంకలేలే॥

తాత్పర్యము

గొల్లెతలకు చంద్రకావి రంగు(సిందూరమువంటి ఎఱుపు) పట్టువస్త్రాలు ఎందుకు? దట్టిని నువ్వే గట్టిగా కట్టుకో. నీ గయ్యాళితనంతో నన్ను పట్టుకొని వదలకుండా ఉన్నావు. నేను నీకు చుట్టమా లేక పక్క పక్కన ఉండేదాన్నేనా?

విశేషాలు

గోల్లెతలు సాధారణంగా తెల్లటి దుస్తులను ధరిస్తారు. ఇక్కడ చంద్రకావి రంగు అనేది శ్రీకృష్ణుని యొక్క రంగును సూచిస్తుంది. దట్టి అంటే అడ్డముగా చుట్టు కట్టుకొనిన పంచకట్టు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

"గోల్లెతలకు" అంటే లౌకిక సంసారంలో ఉన్న భక్తులకు. "చంద్రకావి" అనేది ఆధ్యాత్మికంగా ఎర్రని రంగును, త్యాగాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ త్యాగపు దుస్తులను పరమాత్మనే ధరించాలి. నన్ను (భక్తురాలిని) నీ గయ్యాళితనంతో పట్టుకోవద్దు. నేను నీకు చుట్టాన్ని కాను, బంధువును కాను. నేను నీలో భాగం, అందుకే వదలిపెట్టలేవు.

________________________________________

చరణం 3: మందలో వారికేలే - మల్లెలు

ముందుగా నీ కొప్పులోనే - ముడుచుకోరా

అంది శ్రీవేంకటనాథ - అవురా మేలు

అందముగాగూడితివి నీ - యాలనటరా॥ఇంకలేలే॥

తాత్పర్యము

మందలో ఉన్న గోపికలకు మల్లెలు ఎందుకు? వాటిని నువ్వే నీ జుట్టులో పెట్టుకో. ఓ వేంకటేశ్వరా! నీవు నాతో ఎంత బాగా కలిసిపోయావు. నేను నీ ఆలినా? ( భార్యనా)

విశేషాలు

మందలో ఉండేవారికి మల్లెలు అంటే లౌకిక సుఖాలు ఎందుకు? ఈ సుఖాలను నువ్వే అనుభవించు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

"మందలో వారికే" అంటే లౌకిక సంసారంలో ఉన్నవారికి. "మల్లెలు" అంటే భక్తి, సౌందర్యం. ఈ భక్తి, సౌందర్యం పరమాత్మకే చెందుతాయి. ఆయనతోనే ఉండాలి. "అందముగాగూడితివి" అంటే పరమాత్మ భక్తురాలితో ఐక్యమయ్యాడు. ఇది ఆయన లీల, ఇది ఆత్మ మరియు పరమాత్మల కలయికను సూచిస్తుంది.

ఈ కీర్తన శ్రీకృష్ణునిపై గోపికకున్న ప్రేమ, అలక, ఆరాధన వంటి భావాలను అద్భుతంగా చిత్రీకరిస్తుంది. ఇందులో వాడిన పదాలు, భావాలు మధుర భక్తి రసాన్ని పరిపూర్ణంగా ఆవిష్కరిస్తాయి.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -32 (03 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

32. ఇంత తరితీపులేలే?

ఇది శ్రీ తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన శృంగార సంకీర్తనలలో ఒకటి. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి, అలివేలు మంగల మధ్య జరిగిన సరస సంభాషణను వర్ణించే ఈ కీర్తనలో శృంగార రసం తొణికిసలాడుతుంది. ఈ సంకీర్తనలో మధుర భక్తికి సంబంధించిన అంతరార్థం కూడా ఇమిడి ఉంది.

________________________________________

పల్లవి:

ఇంత తరితీపులేలే? - యేల గరిసించేవురా

యింతి! వింతవాడ నటవే - యిట్లైతే సమ్మతించ(ను)రా॥

తాత్పర్యము:

అలమేలు మంగ శ్రీనివాసునితో- “ఇంతగా సరసాలెందుకు? నన్ను ఎందుకు బాధపెడుతున్నావు?

శ్రీనివాసుడు అలమేలుమంగతో -ఓ సుందరి! నువ్వు వింత మనిషివి అని అంటున్నావు,

అలమేలు మంగ శ్రీనివాసునితో- అలా అయితే నేను నిన్ను ఒప్పుకోను!” అని అంటుంది. ఇక్కడ ఆమె ఆయనపై కోపంగా ఉన్నట్లు నటిస్తుంది, కానీ ఆమె మాటలలోనే ఆయన పట్ల ప్రేమ కనిపిస్తుంది.

విశేషాలు:

తరితీపులు అంటే విలాసాలు లేదా కోరికలు. గరిసించేవు అంటే ఘర్షించేవు, బాధపెట్టేవు అని అర్థం. ఈ పదాలు వారిద్దరి మధ్య ఉన్న ప్రేమను సూచిస్తాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ జీవాత్మ, పరమాత్మల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని చూడవచ్చు. భక్తుడు (జీవాత్మ) తన కోరికలు తీర్చమని దేవుడిని (పరమాత్మ) అడుగుతూ ఉంటాడు. దేవుడు కొన్నిసార్లు తన భక్తులను పరీక్షించడానికి వారికి కష్టాలను కలిగిస్తాడు. ఆ కష్టాలు కూడా దేవుని దయగా భావించి భక్తుడు ఆ కష్టాలను స్వీకరించేలా ఇక్కడ వివరించారు.

________________________________________

మొదటి చరణం

చరణం:

పయ్యెదలోని వేటివే - బంగారుకుండలురా

తొయ్యలిరో వెలయేమే అం - దుకు వెలలే(దురా)॥

తాత్పర్యము:

శ్రీనివాసుడు అలివేలు మంగ పయ్యెదలో ఏమున్నాయి అని అడిగినప్పుడు, ఆమె "అవి బంగారు కుండలు" అని సమాధానం ఇస్తుంది. దానికి ఆయన "వాటి వెల ఎంత?" అని అడగ్గా, ఆమె "వాటికి వెల కట్టలేము" అని జవాబిస్తుంది.

విశేషాలు:

బంగారు కుండలు అంటే ఇక్కడ ఆమె వక్షోజాలు అని అర్థం. వాటికి వెల కట్టలేకపోవడం అంటే అవి అమూల్యమైనవి అని.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తనలో ఉన్న విలువైన గుణాలను, సద్గుణాలను దైవానికి అర్పిస్తుంది. ఆ సద్గుణాలకు వెల కట్టలేనంతటివి అని ఇక్కడ సూచించారు. భక్తుడు భగవంతుని ప్రేమ ముందు తనలోని ఏ గుణాలైనా సరే, అవి అమూల్యమైనవే.

________________________________________

రెండవ చరణం

చరణం:

మోవి మాట లవి యేమే - మొలకవెన్నెలలురా

పూవుబోడి పైజల్లేవే - పూవిలుతుని యాజ్ఞరా॥

తాత్పర్యము:

శ్రీనివాసుడు, “నీ పెదవుల నుండి వచ్చే మాటలేమిటి?” అని అడగ్గా, ఆమె “అవి లేలేత వెన్నెలలు” అని బదులిస్తుంది. ఆ వెన్నెలను నాపై ఎందుకు చల్లుతున్నావు అని ఆయన అడిగితే, ఆమె “మదన దేవుడి ఆజ్ఞ” అని జవాబిస్తుంది.

విశేషాలు:

మొలకవెన్నెలలు అంటే లేత వెన్నెలలు. ఇక్కడ ఆమె మాటలు ఎంత మధురంగా ఉంటాయో సూచిస్తాయి. మదన దేవుని ఆజ్ఞ అంటే ప్రేమకు అధిపతి అయిన మన్మథుని ఆజ్ఞ అని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడి కీర్తనలు, స్తుతులు పరమాత్మకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. ఆ మధురమైన మాటలే వెన్నెల వంటివి. భగవంతుడి పట్ల భక్తుడి ప్రేమ మన్మథుని బాణాల కన్నా శక్తివంతమైనది.

________________________________________

మూడవ చరణం

చరణం:

(కావి)యెండ లవి యేమే - పూవు బొందు దండలురా(?)

శ్రీవేంకటనాయకుడనె - చేరి సేవసేసేరా॥

తాత్పర్యము:

“ఆ ఎండలేమిటి?” అని శ్రీనివాసుడు అడగగా, ఆమె “అవి పూలబొందు దండలు” అని జవాబిస్తుంది. దానికి ఆయన “నేను శ్రీ వేంకట నాయకుడను” అని చెప్పగా ఆమె “నన్ను వచ్చి సేవించు” అని అంటుంది.

విశేషాలు:

కావి యెండలు అంటే ఎర్రని సాయంకాలపు ఎండలు. ఇక్కడ ప్రేమ కలుగజేసే వేడిని సూచిస్తాయి. పూల బొందు దండలు అంటే పూల దండలు. ఇక్కడ అవి ఆమె శరీరం అని లేదా మన్మథుని పూల బాణాలు అని భావించవచ్చు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు దేవుడితో తమ అభీష్టాలను తెలుపుకుంటాడు. ఇక్కడ శ్రీ వేంకట నాయకుడు అనే పదంతో ఆయన తన పరమాత్మ రూపాన్ని తెలియజేస్తాడు. "చేరి సేవ సేసేరా" అనే పదంతో దేవుడు, “నన్ను ఆరాధించు” అని జీవాత్మను పిలుస్తున్నట్లుగా కవి వర్ణించారు. భక్తుడు పరమాత్మలో లీనమై మోక్షాన్ని పొందే అద్భుతమైన సన్నివేశాన్ని ఈ కీర్తన సూచిస్తుంది.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -33 (05 -08 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

33. ఇంత నేరకుండిన నదేఁటి యింతి

ఈ కీర్తనలో తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యులు ఒక చమత్కారమైన, శృంగారభరితమైన సన్నివేశాన్ని వర్ణిస్తారు. శ్రీనివాసుడు తన ప్రియురాలైన అలమేల్మంగతో గడిపిన ఏకాంత సమయాన్ని ఒక చెలికత్తె దృష్టికోణం నుండి మనసుకు హత్తుకునేలా వివరిస్తారు. ఇక్కడ ప్రియురాలి చర్యలు, ఆమెలోని భక్తి, అల్లరి, ప్రేమ వంటి అనేక భావాలు ఒకదానికొకటి పోటీపడినట్లుగా కనపడతాయి. ఈ కీర్తన శృంగారాన్ని, మధుర భక్తిని ఒకేసారి ఆవిష్కరిస్తుంది.

________________________________________

పల్లవి

ఇంత నేరకుండిన నదేఁటి యింతి

వింత చెలుల నెరపు విడిపించే దింతి॥

తాత్పర్యం:

ఈ మాత్రం చేయలేనిది ఏమైనా స్త్రీనా? ఆమె చేసిన శృంగార చేష్టలను చూస్తున్న చెలికత్తెల చూపులను కూడా తన నేర్పుతో మరల్చి, వాటిని విడిపించగలదే స్త్రీ.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'నేరక' అంటే సామర్థ్యం లేకపోవడం. ఒక స్త్రీ తన శృంగార లీలను ఇతరుల కళ్ళ నుండి దాచగలిగే నేర్పు, తెలివి ఉండాలని కవి చెబుతున్నారు. అలా చేయలేని స్త్రీ ఒక స్త్రీ కాదని వ్యంగ్యంగా అంటున్నాడు. 'వింత చెలుల చూపులను' అనేది ఆమె చర్యలను రహస్యంగా గమనిస్తున్న చెలికత్తెల చూపుల గురించి చెబుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ 'ఇంతి' జీవాత్మ. జీవాత్మ తనలోని అహంకారాన్ని, భౌతిక బంధాలను వదిలి, పరమాత్మ (శ్రీనివాసుడు) వైపు ఆకర్షితురాలైంది. తన భక్తి మార్గాన్ని ఇతరులు అర్థం చేసుకోకపోయినా, తనలోని ప్రేమతో భగవంతునివైపు పయనిస్తుంది. భగవంతుని లీలలో లీనమైన జీవాత్మ, ఇతరుల విమర్శలను పట్టించుకోకుండా తన మార్గంలో కొనసాగేదే జీవాత్మ.

________________________________________

మొదటి చరణం

తనిసిన మగవాని తమిరేఁచినదే యింతి

కొనగోరిసోఁకు లియ్యకొనఁ జేసినదే యింతి

కనుమూయించి నిద్దురకలలోఁ గూడిన దింతి

తననేరుపు పిమ్మటఁ దలఁపించే దింతి॥

తాత్పర్యం:

తనివితీరిన మగవానిలో కూడా మరింత కోరికను రేకెత్తించేదే స్త్రీ. కొనగోళ్ళతో స్పర్శించడానికి కూడా అతన్ని ఒప్పించేదే స్త్రీ. కళ్ళు మూసుకుంటే ఆమెతో కలలలో కూడా గడిపేలా చేసేదే స్త్రీ. తన నేర్పు ఎంత గొప్పదో ఆ తర్వాత అతడు ఆలోచించుకునేలా చేసేదే స్త్రీ.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'కొనగోరిసోఁకు' అంటే వేలిగోళ్ళతో కలిగే స్పర్శ. ఇది శృంగారంలో ఒక భాగం. ప్రియురాలి యొక్క తెలివి, తన ప్రేమికునిపై ఉండే ఆధిపత్యాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ, పరమాత్మతో ఒక్కటైన తర్వాత కూడా ఆ బంధాన్ని మరింత దృఢం చేసుకోవాలని ఆశించేదే జీవాత్మ. పరమాత్మ తనలోకి లీనం కావడానికి జీవాత్మ అన్ని అడ్డంకులను తొలగించేదే జీవాత్మ. పరమాత్మ యొక్క లీలను, జ్ఞానాన్ని అనుభవించిన తర్వాత ఆ పరమానందాన్ని గుర్తు తెచ్చుకుని పరమాత్మ గొప్పదనాన్ని తలచుకునేదే జీవాత్మ.

________________________________________

రెండవ చరణం

కూడి తెల్లవారుటకు గుండె బెదరించే దింతి

ఆడఁ జేయరాని వినయాలు సేయించే దింతి

వాడుమోము తనుఁ గంటివడిఁ గళ రేఁచే దింతి

జోడువాసినఁ గన్నీరు జొబ్బిలించే దింతి॥

తాత్పర్యం:

రాత్రి గడిపిన తర్వాత తెల్లవారుతుంటే గుండె భయంతో కొట్టుకునేలా చేసేదే స్త్రీ. ఎప్పుడూ లేని వినయాలతో వ్యవహరించేలా నాయకుని చేసేదే స్త్రీ. తనను చూసిన మగవాని ముఖంలో కళ లేకపోతే తన చూపుతోనే కళను పుట్టించేదే స్త్రీ. తాను దూరమైతే మగవారు కన్నీరు పెట్టుకునేలా చేసేదే స్త్రీ.

విశేషాలు:

'వాడుమోము' అంటే వాడిపోయిన ముఖం. 'కంటివడి' అంటే కంటి చూపు. ఆమె చూపులోనే వాడిన ముఖాలకు కళను పుట్టించగల శక్తి ఉందని ఇక్కడ వర్ణిస్తున్నారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో అనుబంధం పెట్టుకున్న జీవాత్మ, ఆ బంధం విడిపోతుందేమోనని భయపడాలి. భగవంతుని ప్రేమ, అంకితభావం వలన వినయాన్ని ప్రదర్శించాలి.

________________________________________

మూడవ చరణం

వన్నె ప్రాయము తనకే వ్రతము పట్టించే దింతి

యెన్నికె నిక్కువనుండి యెదురు చూపించే దింతి

యిన్నిటా శ్రీవేంకటేశు నిట్లానే చేసి కూడె

నెన్నఁగ నలమేల్మంగ యీకెపో యింతి॥

తాత్పర్యం:

ప్రియుని అందమైన యవ్వనాన్ని ఆమె తనకే అర్పించుకునేలా చేసేదే స్త్రీ. కీర్తితో తన ప్రేమపు ఉనికిలో ఉండి ప్రియుని ఎదురుచూసేలా చేసేదే స్త్రీ. ఈ విధంగా శ్రీవేంకటేశ్వరుడిని ఆమె తనతో కలుపుకుంది. ఆ ఇంతి వేరెవరో కాదు, ఆ అలమేల్మంగే!

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో కీర్తన ప్రధాన ఉద్దేశ్యం వెల్లడైంది. ఇంతవరకు వర్ణించిన అలౌకికమైన ప్రేమ, సాహసం, తెలివి అలమేల్మంగకు మాత్రమే ఉన్నాయని చెబుతూ ఆ ప్రేమ పరమాత్మ అయిన శ్రీవేంకటేశ్వరుడితో కూడిందని కవి స్పష్టం చేశారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన సర్వస్వాన్ని (యవ్వనం, సంపద) భగవంతునికి అర్పించుకోవాలి. జీవాత్మ. భగవంతునిపై ఉన్న నమ్మకం, ప్రేమ మాత్రమే నిజమని గ్రహించాలి. పరమాత్మ అయిన శ్రీవేంకటేశ్వరునితో శాశ్వతంగా కలిసిపోవాలి. ఈ కలయిక భక్తుడికి మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.

====================================================================

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -34 (06 -08 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

34. ఇంత సేసితివి నీవే యిందాఁకాను

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారి శృంగార సంకీర్తనలలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, ఆయన భక్తురాలు నాయికా నాయకుల రూపంలో కనిపిస్తారు. ఇక్కడ నాయిక ఒక ముగ్ధ, అంటే ఇంకా పూర్తిగా శృంగార భావాలు తెలియని యువతి. శ్రీనివాసుని లీలలను, ఆయన అందాన్ని చూసి ఆయన ప్రేమలో పడినా, ప్రేమను ఎలా వ్యక్తపరచాలో తెలియక తికమకపడుతుంది. తన పెంకితనం, గారాబంతో కూడిన అలకల గురించి శ్రీనివాసుడితో చెబుతూ, తనలో కలిగే అంతరంగిక సంఘర్షణను ఈ కీర్తనలో ఆవిష్కరిస్తుంది. తన మనసులో ఉన్న ప్రేమను బయటకు చెప్పలేక, బయటి ప్రపంచం చూస్తే ఏమనుకుంటుందోనని సిగ్గుపడుతూ, తన పెంకితనాన్ని చూసి తానే ఆశ్చర్యపడుతూ, శ్రీనివాసునితో తన అగచాట్లు చెప్పుకుంటుంది. ఈ కీర్తనలో నాయిక శ్రీనివాసుని పట్ల తనకున్న అపారమైన ప్రేమను, దానిని వ్యక్తపరచడంలో తాను పడుతున్న ఇబ్బందులను చాలా అందంగా, సున్నితంగా పంచుకుంటుంది.

________________________________________

ఇంత సేసితివి నీవే యిందాఁకాను

పల్లవి: ఇంత సేసితివి నీవే యిందాఁకాను, యెంతైనాఁ గద్దు చలము యేమిసేతురా

తాత్పర్యం:

ఓ శ్రీనివాసా! ఇప్పటిదాకా నన్ను ఇంతగా గారాబం చేశావు, ప్రేమించావు. నాలోనేమో ఇంకా నీ పట్ల అంతులేని పెంకితనం, పట్టుదల ఉన్నాయి. నా ఈ స్వభావాన్ని చూసి నేను ఏం చెయ్యను?

విశేషాలు:

చలము అనే పదానికి 'పట్టుదల' అని అర్థం. ఇక్కడ నాయికకు శ్రీనివాసునిపై ఉన్న ప్రేమతో కూడిన అలిగిన స్వభావం, గారాబం అని చెప్పుకోవచ్చు. శ్రీనివాసుడు తనను ఎంత ప్రేమించినా, ఇంకా తనలో మిగిలి ఉన్న ఈ పెంకితనం చూసి నాయిక ఆశ్చర్యపోతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు భక్తుడిని ఎంతగా అనుగ్రహించినా, ఎంత ప్రేమించినా, ఒక్కోసారి భక్తుడు భగవంతుడిపై అలిగినట్లు, గారాబం చేస్తున్నట్లు వ్యవహరిస్తాడు. ఇది భక్తుడి అంతరంగంలో ఉన్న మమకారానికి, ప్రేమకు నిదర్శనం. ఇక్కడ నాయిక పెంకితనం భక్తుడి ఆత్మాభిమానం, ప్రేమతో కూడిన అలిగిన స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది.

________________________________________

మొదటి చరణం: మంచిమాఁట లాడేనంటే మరి వెంగేలే తోఁచీ, చుంచుల నిచ్చకములు సూటిపడవు, లంచము మోవిచ్చేనంటే లావులఁ బెనఁగీ మోము, యెంచరాదు నాపంతము యేమిసేతురా

తాత్పర్యం:

ఓ స్వామీ! నేను నీతో మంచి మాటలు మాట్లాడదామని అనుకుంటే, నా నోటి నుండి వెకిలి మాటలు, పరిహాసాలు వస్తాయి. కేవలం ముఖప్రీతి కోసం మాట్లాడే ఇష్టమైన మాటలు సూటిగా, నిజాయితీగా అనిపించవు. లంచం కింద నా పెదవిని ఇద్దామంటే, నా మనసులోని ఆత్మాభిమానం బలంగా అడ్డుపడుతుంది. నా పంతాన్ని గురించి ఆలోచించడానికే వీలులేకుండా ఉంది. నా ఈ స్వభావానికి నేనేం చేయను?

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక తన అంతరంగంలోని సంఘర్షణను చాలా చక్కగా వివరిస్తుంది. ప్రేమను వ్యక్తపరచాలని ఉన్నా, దానిని సరైన పద్ధతిలో చూపించలేకపోవడం ఆమె అమాయకత్వాన్ని తెలియజేస్తుంది. లంచము మోవిచ్చేనంటే అనే మాటలో శృంగారంలోని లాలసత, దానిని వ్యక్తపరచడానికి తాను పడుతున్న సిగ్గు, ఆత్మాభిమానం కలగలిసి ఉన్నాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునితో భక్తుడికి ఉండే సంబంధం చాలా సూక్ష్మమైనది. ప్రేమను వ్యక్తపరచాలనుకున్నా, మనసులోని అహంకారం, ఆత్మాభిమానం అడ్డుపడతాయి. భగవంతుడిపై ప్రేమతో కీర్తించాలనుకున్నా, కొన్నిసార్లు వ్యంగ్యమైన మాటలు, అలిగిన భావాలు బయటకు వస్తాయి. ఇవి భక్తుడి స్వభావంలోని సహజత్వానికి, పారవశ్యానికి చిహ్నాలు.

________________________________________

రెండవ చరణం: సేవలు సేసేనంటే చేతి కొనగోరు దాఁకీ, వోవరిలో మనసులు వుడికించీని, భావించి నవ్వేనంటే పగిడివెట్టినట్టయ్యీ, యీవిధము నావుదుటు లేమిసేతురా

తాత్పర్యం:

ఓ స్వామీ! నీకు సేవలు చేద్దామనుకుంటే, కేవలం చేతి గోటి చివర వరకు మాత్రమే నా సేవ పరిమితం అవుతుంది. చంద్రశాలలొ మనసులో మాత్రం నీపై ప్రేమతో కూడిన అలకలు, ఉడికిన భావాలు ఉంటాయి. నీవు ప్రేమగా చూసినప్పుడు నేను నవ్వాలనుకుంటే, అది నిన్ను వెక్కిరించినట్లు అవుతుంది. నా ఈ అతిశయానికి, గర్వానికి నేనేం చేయను?

విశేషాలు:

చేతి కొనగోరు దాఁకీ సేవలు చేయడం అంటే, కేవలం పైపై చూపులకు మాత్రమే భక్తిని చూపించడం. నిజమైన భక్తి మనసులో ఉండాలని ఇక్కడ నాయిక వివరిస్తుంది. పగిడివెట్టినట్టయ్యీ అనే పదబంధం, ప్రేమతో నవ్వాలనుకున్నా, అది హేళనగా, వ్యంగ్యంగా మారిపోవడం ఆమె అంతరంగంలోని గందరగోళాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతునికి చేసే సేవలు కేవలం భౌతికంగా కాకుండా మనసుతో కూడినవి కావాలి. భక్తుడి ప్రేమ కేవలం బాహ్యంగా చూపించడం కన్నా, మనసులో కలిగే పారవశ్యం చాలా ముఖ్యం. భక్తుడి గర్వం, అహంకారం ఒక్కోసారి భగవంతునిపై ఉన్న ప్రేమను కూడా వ్యంగ్యంగా, పెంకితనంగా చూపిస్తాయి. కానీ ఆ పెంకితనంలో కూడా భగవంతునిపై అపారమైన ప్రేమ దాగి ఉంటుంది.

________________________________________

మూడవ చరణం: మెచ్చి కాఁగిలించుకొంటే మేనిగురుతులు రాఁగీ, కొచ్చికొచ్చి సిగ్గులెల్లా గుంపుగూడీని, ఇచ్చట శ్రీవేంకటేశ యేలితి వింతలో నన్ను, యెచ్చరించీ మర్మములు యేమిసేతురా

తాత్పర్యం:

ఓ శ్రీనివాసా! నువ్వు నన్ను మెచ్చుకుని కౌగిలించుకుంటే, ఆ ముద్రలు నా శరీరంపై పడి, సిగ్గులన్నీ గుంపుగా వచ్చి నన్ను ఇబ్బంది పెడతాయి. శ్రీ వేంకటేశ్వరా! ఇంతసేపు నన్ను ఏలిన నీవు, నా అంతరంగ రహస్యాలన్నీ బయటపడేలా చేశావు. నా ఈ సిగ్గు, ఆత్మాభిమానం చూసి నేనేం చేయను?

విశేషాలు:

కొచ్చికొచ్చి సిగ్గులెల్లా గుంపుగూడీని అనే మాటలో శృంగార భావాలు వ్యక్తమవడానికి సిగ్గు అడ్డుపడుతుందని నాయిక చెబుతోంది. శ్రీనివాసుడు తనను ఏలడం అంటే, ఆయన తన ప్రేమను వ్యక్తపరచడం. దాని వల్ల ఆమె అంతరంగ రహస్యాలు బయటపడి, సిగ్గుతో కూడిన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భగవంతుడు భక్తుడిని ప్రేమతో కౌగిలించుకోవడం అంటే, ఆయన్ని తనలో పూర్తిగా కలుపుకోవడం. భగవంతునితో కలిసిన ఆత్మానందంలో, భక్తుడిలోని అహంకారం, భౌతికమైన భావాలు అన్నీ సిగ్గుతో కూడిన ఆనందంగా మారిపోతాయి. భగవంతుడు తన ప్రేమతో భక్తుడి అంతరంగ రహస్యాలను వెలికితీసి, తనలో కలుపుకోవడం వల్ల ఆ భక్తుడు ఆనందంతో పారవశ్యం పొందుతాడు. ఈ కీర్తనలో నాయిక శ్రీనివాసుని పట్ల తనకున్న ప్రేమానురాగాలను చాలా అందంగా, అమాయకంగా వ్యక్తపరిచింది.

కద్దు= కలదు,చలము యేమిసేతురా= పట్టుదల ఏమి చూపిస్తున్నావురా!వెంగేలే= వెకిలితనాలు,పరిహాసాలు, ఇచ్చకములు=ప్రియ వచనం, ముఖప్రీతి కోసం పలికే మాట, సూటిపడవు= సూటిగా తగలవు, ఓవరి= చంద్రశాల, పగిడివెట్టు=వెక్కిరించు, ఉదుటు=అతిశయము, కొచ్చికొచ్చి=గుచ్చి గుచ్చి

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -35 (07 -08 -25)

ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

35. ఇట్టే నా సేవలును యిచ్చేటి నీ యీవులును

అవతారిక

తిరుమల పెదతిరుమలాచార్యులవారు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని మీద అనంతమైన భక్తితో ఎన్నో కీర్తనలు రచించారు. ఈ కీర్తనలో ఆయన భగవంతుని కృపను గురించి వివరిస్తూ, తాను చేస్తున్న చిన్నపాటి సేవలకు భగవంతుడు అంతకు మించిన గొప్ప వరాలను ఇస్తున్నాడని తెలియజేస్తున్నారు. ఈ ప్రపంచంలో మనం చేసే చిన్న చిన్న పనులకు లభించే గొప్ప ప్రతిఫలాలను ఉదాహరణలుగా చూపించి, తాను కూడా శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఒక చిన్న మొక్కుతో ఆయన అనంతమైన కృపకు ఎలా పాత్రుడయ్యాడో అందమైన తెలుగు భాషలో వివరిస్తున్నారు. ఇది కేవలం ఒక మొక్కు మాత్రమే కాదు, భగవంతుని మీద ఉన్న అపారమైన విశ్వాసానికి ప్రతీక.

________________________________________

కీర్తన

పల్లవి:

ఇట్టే నా సేవలును యిచ్చేటి నీ యీవులును

గట్టిగా నే నల్పుఁడను ఘనుఁడవు నీవు॥

తాత్పర్యము:

నేను చేసే సేవలు చాలా చిన్నవి, కానీ నువ్వు ఇచ్చే వరాలు మాత్రం చాలా గొప్పవి. నిజానికి నేను చాలా అల్పుడిని, కానీ నువ్వు చాలా గొప్పవాడివి.

విశేషాలు:

పెదతిరుమలాచార్యులవారు ఇక్కడ తన నిస్సహాయతను, భగవంతుని గొప్పతనాన్ని పోలుస్తున్నారు. తాను చేసే చిన్న సేవలను, దానికి బదులుగా భగవంతుడు ఇచ్చే గొప్ప ప్రతిఫలాలను ఆయన వివరిస్తున్నారు. ఈ పోలిక భగవంతుని దయాగుణాన్ని, భక్తుల పట్ల ఆయనకున్న ప్రేమను తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

మొదటి చరణం:

చిన్ననిమ్మపండే కాదా చేతికిచ్చి రాజులచే

యెన్నరాని భూములకు నేలికయ్యేది

పన్ని పేరుకొని యొకపద్యము చెప్పే కాదా

సన్నల సర్వార్థములు బాగము కొనేది॥

తాత్పర్యము:

రాజును దర్శించడానికి వెళ్ళినప్పుడు, చేతిలో ఒక చిన్న నిమ్మపండు ఇచ్చి ఎంతో గొప్పవైన భూములకు అధిపతి అవుతుంటారు. అలాగే, రాజును పొగుడుతూ ఒక చిన్న పద్యం చెప్పి, దాని ద్వారా అన్ని కోరికలు తీర్చుకుంటారు.

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో రాజుల దగ్గర ప్రజలు తమ చిన్న కానుకలతో గొప్ప బహుమతులు ఎలా పొందుతారో వివరిస్తున్నారు. ఇది రాజుల దయాగుణానికి, అలాగే ప్రజలు తమ తెలివితేటలతో ఎలా ప్రయోజనం పొందుతారో తెలియజేస్తుంది. ఈ సందర్భంలో, భగవంతుని దయ కూడా అంత గొప్పదని కవి పోలుస్తున్నారు.

________________________________________

రెండవ చరణం:

గవ్వవేసి తూఁచి కాదా ఘనమైన వజ్రము

చివ్వనను విలువలు చేసుకొనేది

అవ్వల జుట్టెడు తాఁటియాకువాసి వేసి కాదా

యెవ్వరిచే ధనమైనా నిప్పించుకొనేది॥

తాత్పర్యము:

ఒక చిన్న గవ్వను కొలమానంగా పెట్టి, విలువైన వజ్రాలను ఎలా కొనుగోలు చేస్తారో అలాగే, ఒక చిన్న తాటాకు మీద రాసిన పద్యానికి రాజులచే గొప్ప సంపదలను పొందుతుంటారు.

విశేషాలు:

ఒక చిన్న గవ్వతో పోల్చడానికి కూడా వీలులేని విలువైన వజ్రాలను కొనడం, అలాగే చిన్న తాటాకుతో విలువైన ధనాన్ని పొందడం వంటి ఉదాహరణల ద్వారా, ఈ లోకంలో చిన్నపాటి పెట్టుబడితో గొప్ప లాభాలను ఎలా పొందుతారో కవి వివరిస్తున్నారు. ఈ ఉపమానాలు భగవంతుని కృప కూడా అంతే అద్భుతంగా ఉంటుందని తెలియజేస్తాయి.

________________________________________

మూడవ చరణం:

కసవుకట్టలు వేసి కాదా గోవులచేత

కొసరుచుఁ బాలిప్పించుకొనియెడిది

యెసఁగ శ్రీవేంకటేశ యిట్టే నేను మొక్కి కాదా

పసగల నీ కృపకుఁ బాత్రుఁడ నైనది॥

తాత్పర్యము:

ఆవులకు ఎండిన గడ్డి కట్టలు వేసి, వాటి నుండి అమృతం వంటి పాలను పొందుతాం. అలాగే, ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నేను కూడా ఒక చిన్న మొక్కుతో, నీ అద్భుతమైన కృపకు పాత్రుడనయ్యాను.

విశేషాలు:

ఈ చరణం కీర్తన సారాంశాన్ని తెలియజేస్తుంది. పెదతిరుమలాచార్యులవారు ఆవులకు గడ్డి వేసి పాలు పొందే సాధారణమైన ఉదాహరణను, తన చిన్న మొక్కుకు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని గొప్ప కృపను పోల్చారు. ఇక్కడ కవి తన భక్తి ఎంత చిన్నదైనా, దాని ప్రతిఫలం ఎంత గొప్పగా ఉంటుందో అందరికీ అర్థమయ్యే రీతిలో తెలియజేస్తున్నారు. ఈ పోలిక భగవంతుని కృప ఎంత అనంతమైనదో, ఎంత సులభంగా పొందవచ్చో తెలియజేస్తుంది. భగవంతునిపై ఉన్న నిండైన భక్తితో ఒక మొక్కు పెట్టినా అది భవసాగరాన్ని దాటించే తెప్ప అవుతుందని ఆయన తెలియజేస్తున్నారు.

అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -36 (09 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి

36. ఇది నమ్మరాదు

________________________________________

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్య కీర్తన: ఇది నమ్మరాదు మనమెన్నటికిని

సద్గురువు శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ కీర్తన, మానవ శరీరం యొక్క అనిత్యతను, ఈ లోక బంధాల యొక్క క్షణికత్వాన్ని చాలా స్పష్టంగా, సూటిగా వివరిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య మన శరీరాన్ని ఒక అద్దె ఇంటితో పోల్చి, అది శాశ్వతమైనది కాదని, దానిపై మోజు పెట్టుకోకూడదని ప్రబోధిస్తారు. భౌతిక జీవితం, సంసారం అనేవి నిజమైన ఆనందానికి అడ్డుగా నిలిచే సంకెళ్లని, భగవంతుని నామస్మరణ చేయని వారికి ఇది ఒక కఠోరమైన శిక్షలాంటిదని తెలియజేస్తారు. ఈ కీర్తన ముఖ్యంగా భగవంతునిపై భక్తిని పెంచుకుని, నిత్యమైన ఆనందాన్ని పొందడం ఎలాగో బోధిస్తుంది.

________________________________________

ఇది నమ్మరాదు మన - మెన్నటికిని

పదిలము గాదిది - పాతకపు గొంప॥పల్లవి॥

• తాత్పర్యము:

ఈ మానవ శరీరాన్ని మనం ఎప్పటికీ నమ్మకూడదు. ఇది శాశ్వతమైనది కాదు, పదిలమైనది కాదు. ఈ శరీరం పాపాలకు నిలయమైన ఒక గృహం వంటిది.

• విశేషాలు:

అన్నమయ్య ఈ పల్లవిలో మానవ జీవితం యొక్క అనిత్యతను ప్రధానంగా వివరిస్తున్నారు. శరీరం శాశ్వతం కాదనీ, కేవలం పాపాలను పోగుచేసుకునే ఒక సాధనం లాంటిదని చెబుతున్నారు. ఈ విషయంపై దృష్టి సారించి భగవంతుని వైపు మనసు మళ్లించాలని చెబుతున్నారు.

________________________________________

యెనసి కట్టిన యిండు - లెమ్ముకలె వాసాలు

పెనగొన్న నరములే - పెండెకట్లు

ఘనమైన చర్మంబు - కప్పు యిందుకును

మొనసి కట్టిన యంట్ల - మొత్తమీ కొంప॥ఇది॥

• తాత్పర్యము:

ఈ శరీరం అనే ఇంటిని నిర్మించడానికి ఎముకలు వాసాలుగా ఉపయోగపడ్డాయి. నరాలన్నీ ఒకదానితో ఒకటి అల్లుకుని పెండెకట్లు (గట్టిగా కట్టిన కట్లు) లా ఉన్నాయి. వీటిపై చర్మం కప్పులా కప్పబడి ఉంది. ఈ కొంప, అంట్లపాత్రలన్నీ కలిపిన ఒక ముద్దలా ఉంది (అంటే, మలినాలతో కూడినది).

• విశేషాలు:

ఈ చరణంలో అన్నమయ్య శరీరం యొక్క నిర్మాణాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లుగా వివరిస్తున్నారు. ఎముకలు, నరాలు, చర్మం అనేవి కేవలం భౌతికమైన పదార్థాలని, అవి శాశ్వతం కాదని నొక్కి చెబుతున్నారు. ఇక్కడ "అంట్ల మొత్తము" అనే పదం శరీరం యొక్క అపవిత్రతను, క్షణికత్వాన్ని సూచిస్తుంది.

వాకిండ్లు తొమ్మిది - వరుసలో నిందుకును

ఆకలియు దప్పులును - అను దినమును

మూకలను గూడుకొని - ముచ్చులొక యైదుగురు

చేకొని యుండేటి - చెరసాల కొంప॥ఇది॥

• తాత్పర్యము:

ఈ శరీరమనే ఇంటికి తొమ్మిది ద్వారాలు (రంద్రాలు) ఉన్నాయి. ఈ శరీరానికి ప్రతిరోజు ఆకలి, దాహం ఉంటాయి. ఈ శరీరంలో ఐదుగురు దొంగలు (పంచేంద్రియాలు) సమూహంగా నివసిస్తుంటారు. అందుకే ఈ కొంప ఒక చెరసాల లాంటిది.

• విశేషాలు:

ఇక్కడ తొమ్మిది ద్వారాలు అంటే కళ్ళు (2), చెవులు (2), ముక్కు రంద్రాలు (2), నోరు (1), మలద్వారం (1), మూత్రద్వారం (1). ఈ రంద్రాల ద్వారా శరీరం బయటి లోకంతో అనుబంధాన్ని పెంచుకుంటుంది. "ఐదుగురు ముచ్చులొక" అంటే పంచేంద్రియాలు (కళ్ళు, చెవులు, ముక్కు, నాలుక, చర్మం). ఇవి మనిషిని దురాశలు, పాపాల వైపు మళ్లించే దొంగల లాంటివి అని అన్నమయ్య వివరిస్తున్నారు.

సారమా నేటి సం- సారమే సంకెళ్లు

భారంపు కర్మాలు - పైకావలి

కోరి శ్రీవేంకటేశుఁ- గొలువ నేరనివాఁడు

యీ రీతినే వీడు - నీ మాయకొంప॥ఇది॥

• తాత్పర్యము:

ఈ సంసారం అనేదే నిజానికి సంకెళ్లు. మనం చేసే కర్మలే ఈ సంకెళ్లకు కావలిగా ఉండి మనల్ని బంధిస్తాయి. శ్రీవేంకటేశ్వరుని సేవించనివాడు ఈ విధంగానే ఈ మాయా ప్రపంచంలో చిక్కుకుపోతాడు.

• విశేషాలు:

ఈ చరణంలో అన్నమయ్య సంసారాన్ని, కర్మలను సంకెళ్లు, కావలివాళ్ళతో పోల్చి వాటి బారి నుండి మనం ఎలా విడిపడగలమో వివరిస్తున్నారు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సేవించడం ద్వారా మాత్రమే ఈ బంధాల నుండి విముక్తి పొందవచ్చని, లేకపోతే ఈ మాయా ప్రపంచంలోనే ఉండిపోతామని స్పష్టం చేస్తున్నారు.

#అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -37 (10 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవక ఆచార్యతాడేపల్లి పతంజలి వ్యాఖ్యానం

37. ఇన్ని యుపాయము లింక

శ్రీ తాళ్లపాక పెద తిరుమలాచార్యులు రచించిన ఒక అద్భుతమైన కీర్తన ఇది. ఈ కీర్తనలో ఆచార్యులవారు, మనం భగవంతుని శరణు వేడితే తప్ప, కేవలం మన ప్రయత్నాల వల్ల పాపాలు తొలగిపోవడం, సంసార బంధాలు తెగిపోవడం అసాధ్యమని అద్భుతంగా వివరించారు. ఎన్నో జన్మల పాపాలను కేవలం ఒకే జన్మలో, మన స్వంత ప్రయత్నాలతో పోగొట్టుకోవడం ఎంత కష్టమో, అసాధ్యమో చక్కని ఉదాహరణలతో మనకి తెలియజేస్తున్నారు. దీని ద్వారా మనకు భగవన్నామ స్మరణ, శరణాగతి ప్రాముఖ్యత తెలుస్తుంది.

________________________________________

పల్లవి

"ఇన్ని యుపాయము లింక నేడ కెక్కు శ్రీహరి

పన్ని నీ మఱఁగు చొచ్చి పాయకుండీఁ గాక॥"

తాత్పర్యము:

శ్రీహరీ! ఈ లోకంలో ఉన్న ఎన్నో ఉపాయాలు (పాపాలను పోగొట్టుకోవడానికి, మోక్షం పొందడానికి ఉన్న మార్గాలు) ఇంకా ఎక్కడ ఉపయోగపడతాయి? (అంటే అవి అంతగా ఉపయోగపడవని అర్థం). కాబట్టి, నేను ఇక నీ శరణు కోరి, నీ నీడలో చేరి, నిన్ను విడిచిపెట్టకుండా ఉంటాను.

విశేషాలు:

ఇక్కడ పెద తిరుమలాచార్యులు, భగవంతుని కన్నా గొప్ప శక్తి, మార్గం ఏదీ లేదని స్పష్టంగా చెబుతున్నారు. మనిషి స్వంత ప్రయత్నాలు అసంపూర్ణమని, కేవలం భగవంతుని శరణు వేడడం మాత్రమే నిజమైన మార్గమని నొక్కి చెబుతున్నారు.

________________________________________

చరణం 1

"అనంతకోటి జన్మములందుఁ జేసిన పాపములు

మొనసి నే నొక జన్మమున నీఁగినా

ననిచి కర్మానుష్ఠానము నేఁడు సేయఁబోతే

పనివడి ముంతనీట బడబాగ్ని ఆరునా॥"

తాత్పర్యము:

అనంతకోటి జన్మలలో చేసిన పాపాలను నేను ఒక్క జన్మలో పోగొట్టుకోగలనని తలచి, ఇప్పుడు కర్మలను (యాగాలు, పూజలు వంటివి) చేయడం ప్రారంభిస్తే, అది సాధ్యమవుతుందా? ఒక చిన్న కుండలోని నీళ్లతో సముద్రంలో ఉన్న బడబాగ్ని (సముద్రంలో ఉండే అగ్ని)ని ఆర్పడం సాధ్యమేనా?

విశేషాలు:

ఇక్కడ ఆచార్యులవారు కర్మకాండల (యజ్ఞాలు, వ్రతాలు) వల్ల పాపాలు పూర్తిగా తొలగిపోవడం కష్టమని చెబుతున్నారు. సముద్రంలో ఉండే బడబాగ్ని లాంటి కోటి పాపాలను, కుండలోని నీళ్ల లాంటి మన చిన్నపాటి కర్మలతో పోగొట్టుకోవడం అసాధ్యమని అందరికీ అర్థమయ్యే ఉదాహరణతో వివరిస్తున్నారు.

________________________________________

చరణం 2

"పెక్కు కవిలెలవ్రాఁత కుంభీపాకరౌరవాలు

వొక్క దేహాననే పొంది వుత్తరించేనా

తక్కక నేఁడీ ఘోరతపములు సేయఁబోతే

గక్కన జలధి బుఱ్ఱకాయ నిండేనా॥"

తాత్పర్యము:

ఎన్నో గ్రంథాలలో రాసిన కుంభీపాకం, రౌరవం వంటి భయంకరమైన నరక బాధలను కేవలం ఒకే జన్మలో, ఒకే దేహంతో అనుభవించి ఉద్ధరించబడటం సాధ్యమా? అలా కాదని, నేను ఇప్పుడు భయంకరమైన తపస్సులు చేస్తే, సముద్రం మొత్తం ఒక చిప్ప (బుర్రకాయ)లో నిండుతుందా?

విశేషాలు:

నరక బాధలు ఎన్నో రకాలుగా, ఎన్నో గ్రంథాలలో వివరించబడ్డాయి. వాటిని ఒకే జన్మలో అనుభవించడం అసాధ్యం. అదేవిధంగా, సముద్రమంతా ఒక బుర్రకాయలో పట్టనట్లుగా, కోటి పాపాలు ఒకేసారి, కేవలం తపస్సుల ద్వారా అంతం కావు.

________________________________________

చరణం 3

"బలువై అనాది వేళ్లు వారిన సంసారము

తలమోచి నేఁడింతలో తవ్వివేసేనా

నెలవై శ్రీవేంకటేశ నే నేఁడు పుణ్యమంటితే

చెలఁగి పెను గాలికి చింపిచేఁటలడ్డమా॥"

తాత్పర్యము:

అనాదిగా, చాలా బలంగా, లోతుగా వేళ్ళు పారిన సంసారాన్ని (సంసార బంధాలను) నేను ఈ కొద్ది కాలంలోనే తవ్వి పారేయగలనా? శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నేను ఇప్పుడు పుణ్యం చేశానని అనుకుంటే, అది పెద్ద గాలికి చినిగిపోయిన చేట అడ్డుపెట్టినట్టు అవుతుంది కదా!

విశేషాలు:

సంసారం అనేది లోతుగా వేళ్ళు పారిన ఒక మహా వృక్షం లాంటిది. దాన్ని మనిషి స్వంత ప్రయత్నాలతో పెకిలించడం చాలా కష్టం. ఒక చిన్న, చిరిగిన చేటను పెద్ద గాలికి అడ్డుపెడితే అది ఏ మాత్రం నిలబడనట్లు, మన స్వల్ప పుణ్యాలు ఈ సంసారమనే మహా వృక్షాన్ని ఏమీ చేయలేవు. ఈ మూడు చరణాల్లోనూ, మానవ ప్రయత్నాలు ఎంత అల్పమో, భగవంతుని శరణాగతి ఎంత ముఖ్యమో అద్భుతమైన పోలికలతో వివరించబడింది.

#అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -38 (11 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

38. ఇరు కత్తులొక్క యొర - యింతి! యెట్లుండె?

అవతారిక

శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని పరమదైవంగా, తమ ప్రేయసిగా భావించి అన్నమాచార్యులవారు రచించిన శృంగార సంకీర్తనల్లో ఇది ఒకటి. ఇక్కడ స్వామిని నాయకుడిగా, లక్ష్మీదేవిని నాయికగా సంబోధించడం కనిపిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో స్వామి, అమ్మవారు ఒకరితో ఒకరు అన్యోన్యంగా మాట్లాడుకుంటూ తమ ప్రేమను, అనురాగాన్ని వ్యక్తపరుచుకుంటారు. నాయకుడు అడిగిన ప్రశ్నలకు, నాయిక సమయోచితంగా, సమాధానాలిస్తుంది. వారి సంభాషణ ద్వారా లోతైన మధుర భక్తి తత్వాన్ని అన్నమాచార్యులవారు విడమర్చి చెప్పారు.

________________________________________

ఇరు కత్తులొక్క యొర - యింతి! యెట్లుండె?

తరితీపులెట్లైన - దమి యొకటె గదరా!॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

నాయకుడు (వేంకటేశ్వరుడు): "ఓ సుందరీ! రెండు కత్తులు ఒకే ఒరలో ఎలా ఇముడుతాయి?" అని అడుగుతాడు. ఇది ఒకరిలో ఒకరు ఎలా ఇమిడి ఉన్నామనేది సూచిస్తుంది.

నాయిక (లక్ష్మీదేవి): "ఓ స్వామీ! ఉపేక్షలు, అపేక్షలు వేర్వేరుగా ఉన్నా, మనిద్దరి కోరిక ఒకటే కదా!" అని సమాధానం ఇస్తుంది. వారి అన్యోన్య ప్రేమను ఇది తెలియజేస్తుంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయకుడి ప్రశ్న ఒక రకంగా నాయిక పట్ల తనకున్న ప్రేమను పరోక్షంగా వ్యక్తం చేయడం. నాయిక కూడా తన కోరికలు వేరైనా, తమ ఇద్దరి ప్రేమానురాగాలు, లక్ష్యాలు ఒకటే అని స్పష్టం చేస్తుంది.తరితీపు అంటే ఉపేక్ష, అపేక్ష అని రెండు అర్థాలు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

"రెండు కత్తులు" అంటే జీవాత్మ, పరమాత్మ. "ఒక ఒర" అంటే ఈ శరీరం లేదా హృదయం. జీవాత్మ, పరమాత్మ ఒకే చోట, అంటే ఈ హృదయంలోనే కొలువై ఉన్నాయని చెబుతారుజీవాత్మ యొక్క అంతిమ లక్ష్యం పరమాత్మతో కలవడం అనే ఒక్కటే అని నాయిక సమాధానం ద్వారా సూచించబడింది.

________________________________________

జుట్టు బాయని జోడు - జక్కవ పిట్టలు

గుట్టుగా పడఁతి! యెద - గూడుండెనే

తెట్టెలై సరసాంబుధిలో రెండు

గుట్టలు తల దాచు - కొని యుండవేరా॥ఇరు॥

తాత్పర్యము:

నాయకుడు: "ఓ అందమైన స్త్రీ! ఒకదానిని ఒకటి విడిచిపెట్టని జక్కవ పిట్టల జంట( స్తనముల జంట, చక్రవాక పక్షులజంటతో కవులు వీటిని పోలుస్తుంటారు) నీ హృదయంలో ఎలా దాగి ఉన్నాయి?" అని అడుగుతాడు.

నాయిక: "ఓ స్వామీ! ప్రేమ అనే సముద్రంలో రెండు పర్వతాలు తలదాచుకొని ఉన్నట్లే కలిసి ఉన్నాయి" అని సమాధానం ఇస్తుంది.

విశేషాలు:

"జక్కవ పిట్టలు" అనేవి ఎప్పటికీ విడిపోని ప్రేమకు సంకేతం. ఇక్కడ నాయిక సమాధానంలో "సరసాంబుధిలో రెండు గుట్టలు" అనేది వారిద్దరి మధ్య ఉన్న ప్రేమ యొక్క లోతును తెలియజేస్తుంది. పర్వతాలు విడివిడిగా ఉన్నా సముద్రంలో ఒకే చోట ఎలా ఉంటాయో, అలాగే తాము ఇద్దరం ఒకే హృదయంలో ఉన్నామని చెబుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ "జక్కవ పిట్టలు" జీవాత్మ, పరమాత్మగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. అవి విడదీయలేనివి, ఎప్పుడూ ఒకే చోట ఉంటాయి. "సరసాంబుధి" అంటే పరమానంద స్వరూపమైన భక్తి. ఆ భక్తి అనే సముద్రంలో జీవాత్మ, పరమాత్మ అనే రెండు గుట్టలు ఒకే చోట ఉన్నాయని, ఇది విడదీయరాని సంబంధం అని వివరించబడింది.

________________________________________

తలచ చేగకు బుట్టు - తరుణి! నీ కన్నులు

యెలమి రెప్పల నెట్టులిమిడుండెనే

పలచగా కరసాన - బట్టిన క్రొవ్వాడి

యలుగులు దొన లందు - నణిగుండ వేరా॥ఇరు॥

తాత్పర్యము:

నాయకుడు: "ఓ యువతీ! నీ కళ్ళు తామరపువ్వులా అందంగా ఉన్నాయి. అలాంటి కళ్ళు రెప్పలలో ఎలా దాగి ఉన్నాయి?" అని అడుగుతాడు.

నాయిక: "ఓ స్వామీ! సానబెట్టిన కొత్త బాణాలు అమ్ములపొదిలో ఎలా దాగి ఉంటాయో, అలాగే నా కళ్ళు రెప్పలలో దాగి ఉన్నాయి" అని చమత్కారంగా సమాధానం ఇస్తుంది.

విశేషాలు:

కళ్ళను తామరపువ్వులతో పోల్చడం, రెప్పలను వాటి రక్షణగా చెప్పడం అందమైన భావన. నాయిక వాటిని బాణాలతో పోల్చి, రెప్పలను అమ్ములపొదితో పోల్చడం ద్వారా ఆమె సౌందర్యం పదునైనదని, అవి ఎవరినైనా ఆకర్షించగలవని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ కళ్ళు జ్ఞానానికి ప్రతీక. రెప్పలు అంటే మాయ. జ్ఞానం (కళ్ళు) మాయ (రెప్పలు) ద్వారా కప్పబడి ఉంటుందని చెబుతారు. నాయిక సమాధానం ద్వారా, ఈ కళ్ళు జ్ఞాన బాణాల లాంటివి, అవి ప్రేమ అనే అమ్ములపొదిలో దాగి ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు. ఈ జ్ఞానమే పరమాత్మను చేరుకోవడానికి దారి చూపుతుందని దీని అర్థం.

________________________________________

చూడ వేడుకయైన - సుదతి! నీ నుదురెట్టు

యీడు కురులలోన - నిమిడుండెనే

యీడైన దిరువేంకటేశుండ! తొలు సందె

కాడ చంద్రుని మబ్బు - గప్పియుండ దేరా!॥ఇరు॥

తాత్పర్యము:

నాయకుడు: "ఓ అందమైన స్త్రీ! చూడగానే కోరిక కలిగించే నీ నుదురు, నీ అందమైన జుట్టులో ఎలా దాగి ఉంది?" అని అడుగుతాడు.

నాయిక: "ఓ తిరువేంకటేశ్వరా! సంధ్యాసమయంలో చంద్రుడిని మబ్బు ఎలా కప్పి ఉంచుతుందో, అలాగే నా నుదురు కూడా జుట్టులో దాగి ఉంది" అని సమాధానం ఇస్తుంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయిక నుదుటి అందాన్ని సంధ్యాకాలపు చంద్రుడితో పోలుస్తుంది, జుట్టును మబ్బుతో పోల్చుతుంది. ఈ పోలిక ద్వారా ఆమె అందం మరింత మంత్రముగ్ధంగా, కనువిందుగా ఉందని స్పష్టం అవుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

"నుదురు" జ్ఞానకాంతికి సంకేతం. "జుట్టు" అంటే అజ్ఞానం లేదా కర్మ. నాయిక సమాధానం ద్వారా, నుదురు అనేది పరమాత్మ స్వరూపం, జుట్టు అనేది దానిని కప్పి ఉంచే అజ్ఞానపు కర్మ. ఈ అజ్ఞానం వల్లనే జీవాత్మ పరమాత్మను పూర్తిగా చూడలేదని దీని అంతరార్థం. కానీ మబ్బులో ఉన్న చంద్రుడిని ఎలా చూడగలమో, అలాగే అజ్ఞానం ఉన్నా భక్తితో అజ్ఞానపు పొరను తప్పించి పరమాత్మను దర్శించగలమని ఇది సూచిస్తుంది.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు)కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -39 (12 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

39. ఈ జవ్వనం - బేలె బాలా

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు రచించిన శృంగార సంకీర్తనలలో కనిపించే నాయిక కేవలం ఒక సాధారణ స్త్రీ కాదు. ఆమె సాక్షాత్తు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భార్య, అష్టమహిషులలో ఒకరు. ఈ కీర్తనల ద్వారా నాయిక తన భావాలను, శ్రీనివాసుని పట్ల తనకున్న ప్రేమను, తమ దాంపత్యంలోని మధుర క్షణాలను వర్ణిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో, నాయిక బాల్యావస్థ నుండి యౌవనంలోకి అడుగుపెట్టిన సందర్భాన్ని, ఆ వయసుకు సహజమైన సిగ్గు, భయం, అమాయకత్వం, మధుర భావనలను శ్రీ వేంకటేశ్వరునితో తన సంబంధంలో ఎలా వ్యక్తపరుస్తుందో కవి చాలా సున్నితంగా, అందంగా చిత్రించారు. ఈ కీర్తన నాయిక యొక్క మనోభావాలను, స్వామితో ఆమెకున్న అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ కీర్తనలో స్వామిని 'చిదంబరములోని గోవిందరాజు'గా పేర్కొనడం కవికి ఆయా పుణ్యక్షేత్రాల పట్ల ఉన్న భక్తిని, జ్ఞానాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ కీర్తన మధుర భక్తికి ఒక గొప్ప ఉదాహరణ.

________________________________________

పల్లవి

ఈ జవ్వనం - బేలె బాలా, రవికోటి

తేజుడగు గోవింద - రాజు గలియని శ్రీల॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

అమ్మాయీ! రవికోటి తేజుడైన, చిదంబరంలోని గోవిందరాజును కలవని (పొందని) ఈ యవ్వనం (జవ్వనం) ఎందుకు? ఈ అందం, ఈ యౌవనం ఆయనను పొందడానికి కాకపోతే దేనికి?

విశేషాలు:

ఈ పల్లవిలో నాయిక యొక్క భావాలు స్పష్టమవుతున్నాయి. ఆమె తన యౌవనం యొక్క ప్రాధాన్యతను ప్రశ్నించుకుంటోంది. రవికోటి తేజుడగు గోవిందరాజుతో కలయిక లేని యౌవనం వృధా అని ఆమె భావిస్తోంది. ఇది ఆమెలో ఉన్న విరహ వేదనను, స్వామి కోసం ఆమె పడే తపనను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ 'బాల' అంటే జీవాత్మ. రవికోటి తేజుడగు గోవిందరాజు పరమాత్మ. జీవాత్మ పరమాత్మతో కలవని ఈ మానవ జీవితం, యవ్వనం (జ్ఞానానికి, కైవల్యానికి కాకుండా) ఎందుకు? ఆ యవ్వనం జీవాత్మకు ఆనందాన్ని ఇవ్వలేదు. ఈ దేహం యొక్క శక్తి, చైతన్యం పరమాత్మను చేరుకోవడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడాలని దీని అంతరార్థం.

________________________________________

చరణం 1

ములువాడి గోర జీ-రలు దీర్చి చలపట్టి

పలుగాట్లు మోవి కెం-పులు గూర్చుకొను దిట్ట

కళరేచి మిగుల తమ-కాన దనకు దాను

కళలెంచి కౌగిటను - గదియనేరని బాల॥ఈ జవ్వనం॥

తాత్పర్యము:

ప్రియునితో కలయికలో ములువాడి గోరులచేత శరీరంపై గీతలు ఏర్పరుచుకుని, పెదవులపై గాట్లు పెట్టుకుని (పలుగాట్లు) రంజింపజేసుకునే ధైర్యం లేక, తనకు తానుగా ఆ వేగాన్ని పెంచుకుని, తమకాన్ని (తమకము) ప్రేరేపించుకుని, మాయలన్నీ లెక్కించి కూడా కౌగిలించుకోలేని అమాయకురాలైన ఆ బాలిక (అంటే నేను) యొక్క ఈ యౌవనం ఎందుకు?

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక తన అమాయకత్వాన్ని, సిగ్గును, స్వామితో కలయికలో చూపించాల్సిన ధైర్యాన్ని లేని తన పరిస్థితిని వర్ణిస్తోంది. శృంగార కీర్తనల్లో సహజంగా ఉండే రతి క్రీడను సూచిస్తూ, ఆ అనుభవంలో తాను ఇంకా పరిణతి చెందలేదని చెప్తుంది. 'బాల' అన్న పదం ఆమెలో ఉన్న అమాయకత్వాన్ని, అనుభవం లేనితనాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మతో లీనమవడానికి సంకోచిస్తోంది. ములువాడి గోర్లు, పలుగాట్లు అనేవి భౌతిక ప్రపంచంలోని ఆనందాలను సూచిస్తాయి. జ్ఞానాన్ని పొందిన తర్వాత కూడా, పరమాత్మతో పూర్తిగా లీనమవడానికి సహజంగా ఉండే భయం, సంకోచం ఇక్కడ వ్యక్తమవుతున్నాయి. జీవాత్మ ఈ భౌతిక సుఖాల నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందడానికి ఇంకా సిద్ధంగా లేదని, అందుకే పరమాత్మతో లీనం కాలేక పోతున్నానని నాయిక వివరిస్తోంది.

________________________________________

చరణం 2

పూని యారిట నీవి - పోదిగిచి యా వరుస

గా నాభిపై నురము - గండభాగములు జ

వ్వని బట్టి మకరికలు - వ్రాసి చొక్కించు

వాని జొక్కగ జేసి - వన్నెకెక్కని బాల॥ఈ జవ్వనం॥

తాత్పర్యము:

ప్రియుని కలయికలో, కోడి కాలి గోరు వంటి వాటితో (ఆరి) నాభి వద్ద గీతలు పెట్టించుకుని, ఉరము (వక్షస్థలం), గండభాగాల (చెక్కిళ్ళు) మీద మకరికలు (మొసలి ఆకారపు రేఖలు) వేసి, ప్రియుడిని పరవశింపజేసి (చొక్కగ జేసి) కూడా, తాను పరవశించలేని (వన్నెకెక్కని) బాలిక యొక్క ఈ యౌవనం ఎందుకు?

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక, ప్రేమ క్రీడల్లో ప్రియుడిని ఆనందపరచగలిగినప్పటికీ, తాను ఆ ఆనందాన్ని పూర్తిగా అనుభవించలేకపోతున్నానని చెప్తుంది. ఇది ఆమెలో ఉన్న ఇంకా పరిణతి చెందని భావాలను సూచిస్తుంది. మకరికలు అనేవి శృంగార క్రీడల్లో ఒక అలంకారం, ఇది ప్రేమావేశాన్ని సూచిస్తుంది. 'వన్నెకెక్కని బాల' అంటే, ఇంకా పూర్తిగా ఆనందాన్ని పొందలేకపోయిన నాయిక.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ భౌతిక ప్రపంచంలో సేవ చేయడం ద్వారా పరమాత్మను ఆనందపరచడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అయితే, ఆ సేవలు చేసేటప్పుడు కూడా పూర్తిగా పరమాత్మతో తాదాత్మ్యం చెందలేక, కేవలం బాహ్యంగానే సేవ చేసి, అంతర్గతంగా ఆనందాన్ని పొందలేని జీవాత్మ పరిస్థితిని ఇది తెలియజేస్తుంది. పరమాత్మను ఆనందపరచడం కంటే, తాను పూర్తిగా ఆనందాన్ని పొంది, పరమాత్మతో లీనం కావాలన్న కోరిక ఇక్కడ వ్యక్తమవుతోంది.

________________________________________

చరణం 3

శ్రీవేంకటనిలయుడై - సిరులిచ్చు నీ తిల్ల

గోవిందుఁడేలెని ని - న్నే వగలు పొరయక

భావించి సతిపతులు- పాటించి మెచ్చ

భావజులన భూమి - ప్రౌఢి గాంచని బాల॥ఈ జవ్వనం॥

తాత్పర్యము:

శ్రీవేంకట నిలయుడై, ఐశ్వర్యాలు ప్రసాదించే తిల్లగోవిందుడు నిన్ను ఏ విధమైన బాధలు లేకుండా పరిపాలిస్తున్నాడు. సతీపతులు (భార్యభర్తలు) భావించి, పరస్పరం మెచ్చుకునేలా, మన్మథుని వంటి ప్రౌఢి (ప్రావీణ్యం, అనుభవం) లేని బాలిక యొక్క ఈ యౌవనం ఎందుకు?

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో కవి స్వామి యొక్క గొప్పతనాన్ని, ఆయన ప్రసాదించే ఐశ్వర్యాన్ని వర్ణిస్తారు. అయినప్పటికీ, స్వామితో తనకు ఉన్న సంబంధంలో, మన్మథుని వంటి ప్రౌఢి (అనుభవం) లేకపోవడం వల్ల ఆ బంధం పూర్తి కావడం లేదని నాయిక వాపోతోంది. ఇది ఆమెలో ఉన్న లోటుపాట్లు, స్వామితో కలవాలనే తపనను తెలియజేస్తుంది. తిల్లగోవిందుడు అంటే చిదంబరంలోని గోవిందరాజు, ఇది అన్నమయ్య యొక్క భక్తి విశేషాన్ని సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మ సేవలో ఉన్నప్పటికీ, మన్మథుడి లాగా (భౌతిక సుఖాల పట్ల ఆకర్షణతో) పూర్తిగా లీనం కాలేకపోతోంది. పరమాత్మ (గోవిందుడు) జీవాత్మను (బాలికను) అనుగ్రహించినప్పటికీ, జీవాత్మ యొక్క అపరిపక్వత వల్ల, భక్తిలో ప్రౌఢి (పరిణతి) లేకపోవడం వల్ల మోక్షాన్ని పొందలేకపోతోంది. ఈ చరణం జీవాత్మ పరిపూర్ణ భక్తిని పొందడానికి పడే ఆరాటాన్ని, మోక్షం పొందాలనే కోరికను సూచిస్తుంది.

తిల్ల గోవిందుడు అను పదవివేచనను గంధం బసవ శంకరరావుగారు ఇలా చేసారు. ( తాళ్లపాక సంకీర్తనలు 54, 55 పుటలు)

“తిరుపతిలో కొలువు తీరి ఉన్న గోవిందరాజస్వామి మొదటి నివాసం చిదంబరం. ఈ క్షేత్రంలో 'తిల్ల' వృక్షాలు ఎక్కువగా ఉండటం వలస 'తిల్లారణ్యం', 'తిల్లై' అనే పేర్లు వచ్చాయి. చోళరాజైన మొదటి కులోత్తంగుని కాలంలో (క్రీ.శ. 1070-1120) చెలరేగిన మతఘర్షణలలో చిదంబరంలోని గోవిందరాజస్వామి విగ్రహం దెబ్బతినకుండా భక్తులు తిరుపతికి చేర్చి సంరక్షించారు. 'తిల్లై' నుండి వచ్చిన స్వామి కాబట్టి తిరుపతిలోని గోవిందరాజస్వామిని 'తిల్ల గోవిందరాజస్వామి' అంటారు.

ఇంకొక ఐతిహ్యం ప్రకారం చిదంబరంలోని గోవిందరాజస్వామి సముద్రం పాలవ్వగా 'తిల్ల' అనే పేరుగల స్త్రీ ఏదోవిధంగా కాపాడి తిరుపతికి చేర్చింది. 'తిల్ల' రక్షించిన గోవిందుడు కాబట్టి ఆ స్వామికి 'తిల్లగోవిందుడు' అని పేరు వచ్చింది. (తిరుపతి శ్రీ గోవిందరాజస్వామి దేవాలయము, డా॥ పి. నారాయణ, 2004, పుట. 49)

చారిత్రకంగా చూస్తే రెండవ ఐతిహ్యం కంటే మొదటి ఐతిహ్యం విశ్వసనీయం. ప్రాచీన క్షేత్రమైన చిదంబరం నుండి వచ్చుట చేత గోవిందరాజస్వామిని తిరుమల శ్రీనివాసునికి అన్నగా భావిస్తారు. తిరుపతిలో గోవిందరాజస్వామి ప్రతిష్ఠ 24.2.1130 న జరిగి ఉండవచ్చు. (తిరుపతి చరిత్రము, అను: దీవి రంగనాథాచార్యులు, , 2003, పుట 306)

సంపుటము 13లో 334వ సంకీర్తన "తేటతెల్లమాయె తిల్లగోవిందుడా” అనే కీర్తన మరొక్కటి మాత్రమే తిల్లగోవిందుని ప్రస్తుతిస్తున్నది. ఈ సంపుటంలో తిల్లగోవిందునిపై మరొక రెండు సంకీర్తనలు ఉన్నాయి. అన్నమాచార్యులవారి గోవిందరాజస్వామి కీర్తనలు పరిశీలిస్తే అన్నమయ్య దృష్టిలో గోవిందరాజస్వామికి, శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి అభేదమని తెలుస్తున్నది.

#అన్నమయ్య 30 వ సంపుటపు( ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -40 (13 -08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

40. 'ఈ తప్పు జేసినందుకా'

అవతారిక

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని భక్తుడు 'మధుర భక్తి' భావంతో ప్రేయసిగా, నాయకుడిగా భావించి, తన ప్రేమను, ఆరాధనను ప్రకటించుకోవడం అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనల ప్రత్యేకత. ఈ సంకీర్తనలో శ్రీనివాసుడు, అలమేలుమంగల మధ్య జరిగే ఒక సరసమైన సంవాదం చాలా అందంగా వర్ణించబడింది. స్వామి అనుగ్రహం కోసం తపించే భక్తురాలి ఆవేదన, ఆమెను ఆటపట్టిస్తూనే అనుగ్రహించాలనుకునే స్వామి లీలలు ఇందులో కనిపిస్తాయి. తనను స్వామిని ఎందుకు దూరం చేస్తున్నాడో అర్థం కాక, ఒక భక్తురాలిగా, ప్రేయసిగా తన ఆవేదనను వ్యక్తపరుస్తుంది. ఈ సంకీర్తనలో ప్రేమలోని అపార్థాలు, అలకలు, అనురాగాలు మిళితమై, చివరకు స్వామి ప్రేమలోని మాధుర్యాన్ని, కరుణను చాటి చెబుతాయి.

________________________________________

ఈ తప్పు జేసినందుకా - యింత జేసేది

మతకరివాని పొందు - మరి నమ్మ దగదు॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

నేను చేసిన ఈ చిన్న తప్పులకే నువ్వు నన్ను ఇంతలా దూరం చేస్తున్నావా? మోసగాడితో స్నేహం చేయడం, అతన్ని నమ్మడం ఏ మాత్రం మంచిది కాదు.

విశేషాలు

నాయిక ఇక్కడ శ్రీవేంకటేశ్వరుని 'మతకరి' (మోసగాడు, మాయావి) అని సంబోధిస్తోంది. ఇది ప్రేమలో ఒకరిపై ఒకరు చూపించే ఒక రకమైన అలుక. ఆయన్ని నిందిస్తున్నట్లు ఉన్నప్పటికీ, అందులో ఆయనపై ఉన్న ప్రగాఢ ప్రేమ, ఇంకా అనురాగమే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇది భక్తుడు స్వామితో చేసే ఒక సరసమైన వాదం. భక్తుడు భగవంతుని ప్రేమ కోసం తపిస్తూ, ఆయన కరుణను అడిగేటప్పుడు, తాను చేసే చిన్నపాటి తప్పులకే ఎందుకు ఇంత దూరం చేస్తున్నావు అని ప్రశ్నిస్తాడు. ఈ అలుక, నింద స్వామిపై ఉండే అచంచలమైన ప్రేమను, భక్తిని సూచిస్తుంది. 'మతకరి' అంటే మాయావి, మాయా ప్రపంచంలో ఉన్న తన భక్తుణ్ణి రక్షించడం కోసం అనేక లీలలు చూపేవాడు అని కూడా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

________________________________________

కలికి! నీ గుబ్బలపై - గందము బూసినందుకా

వులికి నన్ను జూసి - వొరసేది

యిలలో కఠినుల - కెంత సేవ చేసినా

మొనల జూపేది వారి గుణ - ముగదె చెలియ॥ఈ తప్పు॥

తాత్పర్యము

ఓ సుందరీ! నేను నీ అందమైన గుబ్బలపై గంధం పూసినందుకే నువ్వు భయపడినదానిలా నన్ను చూసి, అలిగి అంటిస్తున్నావా? ఈ లోకంలో కఠిన స్వభావం కలవారికి ఎంత సేవ చేసినా, వాళ్ళు తమలోని కఠినత్వాన్ని, అలుకలనే చూపుతారు కదా.

విశేషాలు

నాయిక ఇక్కడ స్వామిని 'కఠిన హృదయుడు'గా, తన సేవలను పట్టించుకోనివాడిగా భావిస్తోంది. ఇదంతా ప్రేయసీ ప్రియుల మధ్య ఉండే ఒక సరసమైన అలుకలో భాగమే. నాయిక, నాయకుని ప్రేమను పొందడానికి చేసిన చిన్న చిన్న ప్రయత్నాలను కూడా దూరం చేస్తున్నాడని బాధపడుతుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు స్వామికి భక్తితో, ప్రేమతో అనేక విధాలైన సేవలు చేస్తాడు. అయితే, స్వామి కొన్నిసార్లు వెంటనే అనుగ్రహించకుండా భక్తుడిని పరీక్షించినప్పుడు, భక్తుడు 'నేను నీకు ఎంత సేవ చేసినా, నా భక్తిని ఎందుకు గుర్తించట్లేదు' అని బాధపడతాడు. ఈ బాధలోనే భక్తుని ప్రేమ మరింత బలపడుతుంది. ఇక్కడ గంధం పూయడం అనేది భక్తుడు స్వామికి చేసే ఆరాధనకు ప్రతీక.

________________________________________

ముదిత! నీ కెమ్మోవి - ముద్దు గొన్నందుకా

చెదరిన రాగముతొ - జిమ్మిరేగేది!

పదరి బత్తి సేసితే - పలుచనివాఁడు, తన

యెదలోనినొప్పిగా - నెంచగా దలఁచునా॥ఈ తప్పు॥

తాత్పర్యము

ఓ సుకుమారీ! నీ ఎర్రని పెదవులపై ముద్దు పెట్టుకున్నందుకే, నువ్వు అలిగిన ప్రేమతో నాపై కోపాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నావా? తొందరపడి ప్రేమను చూపితే, నీ మనసులో ఉన్న బాధను నీ ప్రియుడు ఏ మాత్రం పట్టించుకోడు కదా.

విశేషాలు

నాయిక తన ప్రియుడైన స్వామితో వాదిస్తున్నట్లు ఈ చరణం ఉంది. ప్రేమలో అలకలు, ముద్దులు, కోపాలు సర్వసాధారణం. ఇక్కడ నాయిక కోపం వెనుక ఉన్న ప్రేమను, ఆ ప్రేమలోని అలకను స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతునిపై భక్తుడు త్వరపడి, తొందరపడి అనంతమైన ప్రేమను కురిపించినా, కొన్నిసార్లు భగవంతుడు ఆ ప్రేమను గుర్తించనట్లు, పట్టించుకోనట్లు ఉంటాడు. ఆ సమయంలో భక్తుడు, 'నా ప్రేమను నువ్వు ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదు? నా బాధ నీకు అర్థం కాదా?' అని ప్రశ్నిస్తాడు. ఈ ప్రశ్నే భక్తుని ప్రేమలో ఉన్న త్యాగాన్ని, నిజాయితీని తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

కామిని నీ మేను బిగ్గె - కౌగిలించినందుకా

చేముంచి రతుల నన్ను - జెనకేది!

యీ మై శ్రీవేంకటప్పఁ - డెద నుంచినందుకా

వోమి నా చేత తన - వోజలు విడిచేది!॥ఈ తప్పు॥

తాత్పర్యము

ఓ ప్రేయసీ! నేను నీ శరీరాన్ని గట్టిగా కౌగిలించుకున్నందుకే నువ్వు నన్ను ఒట్టు పెట్టి, ఆటపట్టిస్తున్నావా? శ్రీవేంకటేశ్వరుడు తన హృదయంలో నన్ను స్థానం కల్పించి, నన్ను రక్షించడం కోసం నా నుంచి తన స్వభావాలను, లీలలను వదులుకున్నాడా?

విశేషాలు

ఈ చరణంలో నాయిక శ్రీవేంకటేశ్వరుని సాన్నిధ్యాన్ని కోరుతూ, తనను స్వామి తన హృదయంలో ఉంచుకున్నాడు అని గట్టిగా నమ్ముతోంది. ఇక్కడ నాయిక యొక్క అనురాగం, ఆమె ప్రేమ ఎంత లోతైనదో తెలుస్తుంది. 'చేముంచి చెనకేది' అంటే ఒట్టు వేసి ఆటపట్టించడం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇది సంకీర్తనలోని అత్యంత ముఖ్యమైన భాగం. ఇక్కడ నాయిక తన ప్రేమను, భక్తిని బలంగా ప్రకటిస్తోంది. భక్తుడు తన స్వామిని తన హృదయంలో ఉంచుకొని, స్వామి కోసం తన సర్వస్వాన్ని త్యాగం చేస్తాడు. భగవంతుడు కూడా తన భక్తుడి ప్రేమకు కట్టుబడి, తన స్వభావాలను కూడా భక్తుడి కోసం వదులుకుంటాడనేది ఇక్కడ ఉన్న అంతరార్థం. ఈ చరణం ద్వారా, అన్నమయ్య మధుర భక్తిలో భక్తుడు, భగవంతుడు ఇద్దరూ సమానంగా ఉంటారని, ఇద్దరి మధ్య ఉండే ప్రేమ అపారమైనదని తెలియజేస్తున్నారు. ఈ చివరి చరణంలో అలుక తగ్గి, పరస్పర అనురాగం పెరిగి, ప్రేయసీ ప్రియులు ఇద్దరూ ఒకరిలో ఒకరు లీనమయ్యే దివ్యమైన భావం వ్యక్తమవుతుంది.

41. ఈయవే నాకభయంబు - యింతిరో!

అవతారిక

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని స్తుతిస్తూ దాదాపు 32,000 కీర్తనలు రచించారు. వీటిలో కొన్ని ఆధ్యాత్మిక, మరికొన్ని శృంగార కీర్తనలు. శృంగార కీర్తనలు కేవలం భౌతిక శృంగారాన్ని వర్ణించడానికి ఉద్దేశించినవి కావు, అవి జీవాత్మ, పరమాత్మల కలయికకు ప్రతీకలుగా ఉంటాయి. ఈ కీర్తనలో నాయకుడు (శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి), నాయిక (జీవాత్మ)తో తన మధుర భక్తిని వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఈ కీర్తనలో శృంగార రసం మాధుర్యం, ప్రతీకాత్మకత కలగలిపి ఉంటాయి.

________________________________________

ఈయవే నాకభయంబు - యింతిరో! నీవు నేను

పాయము కాయము గదిసి - పదవిపై నుందామే॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

ఓ నా ప్రాణసఖి! నాకు అభయం ఇవ్వు. మనం ఇద్దరం ఒకటై, ఒకరి శరీరంలో మరొకరు లీనమై ఒకే పదవిని పొందుదాం.

విశేషాలు:

ఈ పల్లవిలో నాయకుడు నాయికతో కలిసి ఉండాలని, ఒకరితో ఒకరు కలిసిపోయి శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని పొందాలని కోరుకుంటున్నాడు. ఇక్కడ ‘పాయము కాయము గదిసి’ అనే మాటలు ఇద్దరు ఒకే శరీరంలో కలిసిపోయి ఉండేంతటి దగ్గరి సంబంధాన్ని సూచిస్తాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక), పరమాత్మ (నాయకుడు)తో కలిసి ఉండేందుకు తహతహలాడుతుంది. పరమాత్మతో లీనమై మోక్షాన్ని పొందడానికి జీవాత్మ పరితపిస్తుంది. జీవాత్మ తాను పరమాత్మలో ఒక భాగమని, ఆ పరమాత్మతో కలిసిపోయినప్పుడే నిజమైన శాంతి, సంతోషం లభిస్తాయని చెబుతుంది.

________________________________________

తమకపువాన గురిసెనే - తరుణీ! తాళగలేనే

ప్రమదముతో నేనీ పయ్యెద - పంచ జేరియుండేనే

కొమరుదేంట్లు తరమీనే - కోమలి వెరపయ్యీనే, నె

య్యము మీరగ జోడుకూడి నీ - యండనె జేరుండనే ॥ఈయవే

॥

తాత్పర్యము:

ఓ అందమైన సఖీ! ప్రేమ అనే వర్షం కురుస్తోంది, నేను దానిని భరించలేకపోతున్నాను. నీ పయ్యెదలో ఆశ్రయం పొందాలనుకుంటున్నాను. భయం గొలిపే తుమ్మెదలు నన్ను తరుముతున్నాయి, నేను భయపడుతున్నాను. నా ప్రేమను స్వీకరించి, నన్ను నీ దగ్గరకు చేర్చుకో.

విశేషాలు:

ఇక్కడ 'తమకపు వాన' అంటే తీవ్రమైన ప్రేమ అనే అర్థం వస్తుంది. 'కొమరుదేంట్లు' అంటే తుమ్మెదలు, అవి ఇక్కడ కామ భావాలకు ప్రతీక. ఈ తుమ్మెదలు తనను వెంటాడుతున్నాయని చెప్పడం ద్వారా నాయకుడు తన ప్రేమ తీవ్రతను వెల్లడిస్తున్నాడు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

లౌకికమైన ఆనందాలు (తుమ్మెదలు) జీవాత్మను వెంటాడుతాయి. ఈ లోకంలోని కష్టాలు, ఆశలనే వర్షంలో జీవాత్మ తడిసి, ఆ పరమాత్మ (నాయిక) దగ్గర రక్షణ పొందాలని కోరుకుంటుంది. పరమాత్మ పయ్యెద అంటే ఆశ్రయం, రక్షణ, మరియు భద్రత. జీవాత్మ పరమాత్మతో కలిసి ఉండటం ద్వారానే ఈ లోకబంధాల నుండి విముక్తి పొందగలదు.

________________________________________

వలపు వెల్లిబారీనే ఓ - వనితా యీదగలేనే

కొలదిమీరు నీ చను - గొండలైన బ్రాకుండేనే

చిలుకు చిగురు మరుడేసీనే ఓ - చెలియా తాళగలేనే

కలికీ! నీకౌగిటి పాళ్యాననైన - కాపురముండేనే॥ఈయవే॥

తాత్పర్యము:

ఓ సుందరి! ప్రేమ అనే వరద ఉప్పొంగుతోంది, నేను దానిని దాటలేకపోతున్నాను. నీ ఎత్తైన వక్షోజాలనే కొండలను ఎక్కి నేను దాటుకోవాలి. మన్మథుడు చిగురు బాణాలను వేస్తున్నాడు, వాటిని నేను తట్టుకోలేకపోతున్నాను. ఓ కలకీ! కనీసం నన్ను నీ కౌగిట్లోనైనా ఉండనివ్వు.

విశేషాలు:

'వలపు వెల్లి' అంటే ప్రేమ అనే వరద. ఆ వరదనుండి తప్పుకోవటానికి ఇక్కడ నాయిక వక్షోజాలను కొండలుగా పోల్చడం చాలా అద్భుతంగా ఉంది. 'చిలుకు చిగురు మరుడు' అంటే మన్మథుడు వేస్తున్న చిగురు బాణాలు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఈ ప్రపంచంలో ఉన్న కోరికలు, ఆశలనే వరదలో జీవాత్మ మునిగిపోతూ ఉంటుంది. పరమాత్మ (నాయిక) యొక్క కౌగిలి (ఆనందం, ఆశ్రయం) తప్ప వేరే రక్షణ లేదు. ఇక్కడ నాయిక వక్షోజాలు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నత స్థానాలను, పరమాత్మ శక్తిని సూచిస్తాయి. ఆ పరమాత్మ శక్తిని ఆధారంగా చేసుకుని జీవాత్మ ఈ లోక బంధాలను అధిగమించాలని కోరుకుంటుంది.

________________________________________

వే డి వెన్నెల చీకట్లాయనే - వెలదీ దిగవిడువకువే

చూడజూడ నీ చూపుల వెలుగున - సుఖమువాడనై వుండేనే

నాడెల్లా నేలు శ్రీవేంకట - నాథుఁడ రమ్మని కూడితివి

జోడువీడక మేడమీద - వేడుకతో గూడుందామే॥ఈయవే॥

తాత్పర్యము:

ఓ సుందరి! వెన్నెల కూడా వేడిగా చీకటిగా మారిపోయింది, నన్ను ఒంటరిగా వదిలిపెట్టకు. నీ చూపుల వెలుగులో నేను సంతోషంగా జీవిస్తాను. ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నేను నిన్ను అన్ని రోజులూ అనుసరిస్తాను. నా సఖుడయిన నీతో మేడ మీద సంతోషంగా కలిసి ఉంటాను.

విశేషాలు:

'వేడి వెన్నెల చీకట్లాయనే' అనే మాటలు విరహ వేదనను, నాయిక లేనిదే జీవితం శూన్యమని తెలియజేస్తాయి. 'నీ చూపుల వెలుగున' అంటే నాయిక చూపులు ఇచ్చే ఆనందాన్ని వివరిస్తుంది. ఈ చరణంలో నాయకుడు, నాయిక ఇద్దరు కలిసి ఉండాలని కోరుకుంటున్నారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ పరమాత్మతో విడిపోయినప్పుడు, ఆత్మలో కలిగే విరహ వేదనను ఇది సూచిస్తుంది. భగవంతుని ప్రేమ, కరుణ లేకపోతే ఏ ఆనందమూ ఆనందంగా ఉండదు. శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని నాయికగా వర్ణించడం ద్వారా, జీవాత్మ పరమాత్మతో శాశ్వతమైన, ప్రేమమయమైన అనుబంధాన్ని కోరుకుంటుందని ఈ కీర్తన చెబుతుంది. 'మేడమీద' అంటే ఆనందాన్ని, పరమాత్మ దగ్గర ఉన్న ఉన్నత స్థానాన్ని సూచిస్తుంది.

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శృంగార రసాన్ని, మధుర భక్తిని చాలా సున్నితంగా, అందంగా మేళవించారు.

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు తెలుగు సాహిత్యానికి, ముఖ్యంగా భక్తి సాహిత్యానికి చేసిన సేవ అపారమైనది. ఆయన రచించిన సంకీర్తనలలో శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని స్తుతిస్తూ, ఆయన భక్తునిగా, సఖునిగా, ప్రేమికునిగా అనేక భావాలను పలికించారు. అందులో శృంగార కీర్తనలు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ శృంగార కీర్తనల ద్వారా అన్నమాచార్యులవారు శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామికి, ఆయన దేవేరి అయిన అలమేలుమంగకు మధ్య ఉన్న ప్రణయాన్ని, ప్రేమను అత్యద్భుతంగా వర్ణించారు. ఈ శృంగార కీర్తనల వెనుక ఉన్న అసలైన అంతరార్థం మధుర భక్తి. ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మ, నాయకుడు పరమాత్మ. నాయిక తన నాయకుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని చేరుకోవడానికి పడే తపనను, ఆనందాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు.

ఈ సంకీర్తనలో నాయిక శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామికి దూరంగా ఉండలేకపోతున్నాను, ఆయన ఎప్పుడు తనను విడిచిపెట్టలేదు, కానీ ఇప్పుడు ఎందుకు ఇంత సమయం తీసుకుంటున్నారని విరహంతో బాధపడుతోంది. ఈ బాధను ఎలా అధిగమించాలో, తన ప్రియుని ఎలా ఆకట్టుకోవాలో ఆలోచిస్తోంది. ఈ సందర్భంలో నాయిక తన హృదయంలోని వేదనను, తిరిగి తన ప్రియునితో కలవాలనే ఆశను వ్యక్తపరుస్తోంది. ఈ సంకీర్తనలో నాయిక తనలోని అలిగిన, ప్రణయ కోపంతో ఉన్న ప్రియుని ఎలా బుజ్జగించాలో కూడా తెలుసుకుంటోంది.

________________________________________

పల్లవి

ఈలాగు ప్రాణేశు - డెన్న డెడబాయడే

యేలాగు వేగించు - నికను నేను॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము:

నా ప్రాణనాథుడు నన్ను ఎప్పుడూ ఇలా విడిచి ఉండలేదు. కానీ ఇప్పుడు నన్ను ఎందుకు ఇంత ఆలస్యం చేయిస్తున్నాడు? ఈ విరహాన్ని నేను ఇంక ఎలా భరించాలి?

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుని మీద ఉన్న ప్రేమను, తన విరహ వేదనను ఈ చరణంలో వ్యక్తపరుస్తుంది. ఆమె తన ప్రియుడు తనను ఎప్పుడూ విడిచి ఉండలేదని, తనతో ఎప్పుడూ ఉండేవాడని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఇప్పుడు ఎందుకు ఇంత దూరంగా ఉన్నాడని బాధపడుతుంది. ఈ చరణం ఆమె యొక్క ఆవేదనను, ఆతృతను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మ. ఆమె ప్రాణనాథుడు పరమాత్మ. జీవాత్మ పరమాత్మతో ఎల్లప్పుడూ కలిసి ఉండాలని కోరుకుంటుంది. కానీ లౌకిక బంధాలలో చిక్కుకుని పరమాత్మకు దూరంగా ఉండాల్సి వస్తుంది. ఈ దూరం, విరహం జీవాత్మకు చాలా బాధ కలిగిస్తుంది. ఈ చరణంలో జీవాత్మ తన విరహ వేదనను, పరమాత్మను చేరుకోవాలనే తపనను వ్యక్తపరుస్తుంది.

________________________________________

మొదటి చరణం

అలిగినపుడే విభుని - ఆలింగనము చేసి

కలకలని నవ్వింతు - గానా నేను

చలిమి బలిమిని మోవి - చవి చూపి తమ్ములము

కలయ వాతెర నుంతు - గా నేను॥ఈలాగు॥

తాత్పర్యము:

అలిగినప్పుడు నా ప్రియుడిని గట్టిగా కౌగిలించుకుని, కలకలమంటూ నవ్విస్తాను. ప్రేమతో, బలవంతంగా ఆయన పెదవుల రుచిని చూసి, ఆయన పెదవులపైన తాంబూలము ఉంచుతాను.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుడు అలిగినప్పుడు ఎలా బుజ్జగించాలో ఇక్కడ వర్ణించింది. ఆమె అలిగిన తన ప్రియుడిని కేవలం మాటలతో కాకుండా, కౌగిలించుకుని, నవ్విస్తూ తన ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తుంది. ఆమె అతడి పెదవుల రుచిని చూసి, తమలపాకులు అందిస్తూ తన ప్రేమను మరింతగా పెంచుకుంటుంది. ఇక్కడ 'చలిమి బలిమిని' అంటే ప్రేమతో బలవంతంగా అనే అర్థం వస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక) పరమాత్మ (నాయకుడు)కు తన ప్రేమను, భక్తిని ఎలా చూపించాలో ఈ చరణంలో వివరిస్తుంది. అలిగిన నాయకుడు అంటే జీవాత్మపై కోపంతో ఉన్న పరమాత్మ. ఈ కోపాన్ని జీవాత్మ తన ప్రేమతో, భక్తితో పోగొట్టగలదు. జీవాత్మ పరమాత్మను పూర్తిగా ఆలింగనం చేసుకుని, తన భక్తితో ఆయన్ని సంతోషపెడుతుంది. ఇక్కడ 'మోవి చవి చూపి' అంటే పరమాత్మకు సంపూర్ణంగా తనను తాను సమర్పించుకుని, ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందడం. 'తమ్ములము' పరమాత్మకు చేసే సేవ.

________________________________________

రెండవ చరణం

పరిమళములు నిండ గు - బ్బల మీద నలదుకొని

గర గరకెతో నుండు - గా నేను

సరసతను సురతోప - చారమున విభు మనసు

కరగించిపైకొందు - గా నేను॥ఈలాగు॥

తాత్పర్యము:

పరిమళాలను ఒంటి మీద పూసుకుని, శుభ్రంగా ఉంటాను. నా ప్రియుడి మనసు కరిగించి, ఆయనతో సరసమాడుతూ సేవలు చేసి ఆయన్ని దగ్గర చేసుకుంటాను.

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక తన సౌందర్యాన్ని, శృంగారాన్ని ఎలా ఉపయోగించాలో వర్ణించింది. ఆమె సుగంధాలను అద్దుకుని, శుభ్రంగా ఉండి తన ప్రియుడిని ఆకర్షించాలనుకుంటుంది. ఇక్కడ 'గర గరకె' అంటే శుభ్రము అని అర్థం. ఆమె కేవలం తన అందంతో కాకుండా, సరస సంభాషణతో, ప్రేమతో తన ప్రియుడి మనసు కరిగించి ఆయన్ని దగ్గర చేసుకుంటుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక) పరమాత్మ (నాయకుడు)ని ఎలా ఆరాధించాలో ఇక్కడ వర్ణించింది. 'పరిమళములు నిండ' అంటే సద్గుణాలతో నిండి ఉండడం. 'శుభ్రముగా' అంటే మనసును, శరీరాన్ని శుభ్రంగా ఉంచుకుని, భక్తి మార్గంలో నడవడం. 'సరసతను సురతోపచారమున' అంటే ప్రేమతో, భక్తితో పరమాత్మకు సేవలు చేయడం. ఈ సేవలతో పరమాత్మ మనసు కరిగి, ఆయన జీవాత్మను దగ్గర చేసుకుంటారు.

________________________________________

మూడవ చరణం

చలముకొని విభు పచ్చ - డములో బవళించి

కల సుద్దులేమందు - గా నేను

అలమేలుమంగ శ్రీ వేంక - టాచలాధీశు కౌగిట

కలికితనమున నుందు - గా నేను॥ఈలాగు॥

తాత్పర్యము:

పంతానికి పోయి నా ప్రియుడి పక్కన పరుపు మీద వేసే దుప్పటిలో ఆయనతో కలిసి పడుకుని, మధురమైన మాటలు మాట్లాడతాను. నేను అలమేలుమంగను, శ్రీ వేంకటాచలాధీశుని కౌగిలిలో చక్కగా ఉంటాను

.

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక తన ప్రేమను, తన హక్కును చాటింది. ఆమె పంతానికి పోయినా, అది కోపంతో కాదు, ప్రేమతో. తన ప్రియుడి పక్కన పడుకుని, మధురమైన ప్రేమ మాటలు మాట్లాడుతుంది. చివరికి ఆమె తానే అలమేలుమంగ అని, శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని కౌగిలిలో ఆనందంగా ఉంటానని చెబుతోంది. 'పచ్చడము' అంటే పరుపు మీద వేసే దుప్పటి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ (నాయిక) తన భక్తిని, ప్రేమను చివరికి ఎలా చాటి చెబుతుందో ఇక్కడ వర్ణించారు. 'చలముకొని' అంటే భక్తితో కూడిన పట్టుదల. 'విభు పచ్చడములో బవళించి' అంటే పరమాత్మతో ఒకటవడం. 'కల సుద్దులేమందు' అంటే పరమాత్మతో ప్రేమతో కూడిన భక్తి సంభాషణలు చేయడం. చివరికి జీవాత్మ పరమాత్మతో ఐక్యం అవుతుంది. ఇక్కడ నాయిక అలమేలుమంగగా, నాయకుడు శ్రీ వేంకటాచలాధీశునిగా వర్ణించడం జీవాత్మ పరమాత్మతో పూర్తిగా కలిసిపోయి, ఆనందంగా ఉండడమే. 'కలికితనమున' అంటే అందంతో, ప్రేమతో కూడిన ఆనందం. ఈ ఆనందం పరమాత్మతో కలసిన జీవాత్మకు మాత్రమే లభిస్తుంది.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -43 (16-08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

43. ఉత్తమము చెప్పబోతే - ఒకటిపై నొకటవు

నాయికా నాయక భావంతో పరమాత్మను కీర్తించిన గొప్ప వాగ్గేయకారుడు తాళ్లపాక అన్నమాచార్య. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడే తన ప్రియునిగా, తాను ఆయనకు ప్రియురాలిగా భావించి ఆయనకు ఎంతో ఆత్మీయంగా చేరువయ్యారు అన్నమయ్య. ఈ కీర్తన కూడా అలాంటి మధుర భక్తికి ఒక చక్కటి ఉదాహరణ. అలక వహించిన ప్రియుని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుని) బుజ్జగించి ఆయనతో కలిసే ప్రయత్నంలో ఉన్న ఒక నాయిక (అన్నమయ్య) తన చెలికత్తెతో (భక్తులు) ఆ వేదనను వ్యక్తపరిచే సందర్భమిది. ఇక్కడ "ఉత్తమము" అని పేర్కొన్నది కీర్తనలోని మొదటి చరణం. ఈ కీర్తన అలమేల్మంగపై అలక వహించిన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని గురించినది. అయితే, అన్నమయ్య అలమేల్మంగ స్థానంలో తానే ఉండి స్వామిని బుజ్జగించేలా ఈ కీర్తనను రచించారని మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు.

________________________________________

ఉత్తమము చెప్పబోతే - ఒకటిపై నొకటవు, వాని

చిత్తము రంజిల్ల సేవ - జేయవే గొబ్బునను॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

మా ప్రియుడిని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుని) బుజ్జగించాలంటే, ఉత్తమమైన మార్గం ఒక్కొక్కటిగా చెప్పడం మొదలుపెడితే అవి ఒకటిపైన ఒకటిగా పెరిగిపోతాయి. కనుక, త్వరగా అతని మనసు సంతోషించేలా ఆయనకు సేవ చెయ్యి.

విశేషాలు

పల్లవిలో నాయిక తన చెలికత్తెను ఉద్దేశించి చెబుతున్న మాటలివి. ప్రియుడు (స్వామి) అలక వహించినప్పుడు, ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేయాల్సి ఉంటుందని, ఆ ప్రయత్నాలకు ఒక పట్టాన ముగింపు ఉండదని నాయిక చెబుతోంది. అందుకే, అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది, త్వరగా ఆయనను సంతోషపెట్టే సేవ చేయడం అని సూచిస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మ, చెలికత్తె గురువు లేదా భక్తులు, ప్రియుడు పరమాత్మ. స్వామిని చేరుకోవడానికి ఎన్నో మార్గాలున్నాయి. అయితే, భగవంతుని ప్రసన్నం చేసుకోవాలంటే, ఆయన మనసుకు ఆనందం కలిగించే భక్తి మార్గాన్ని ఆశ్రయించాలి. ఆ సేవ ఎంత వేగంగా చేస్తే, అంత త్వరగా మోక్షం లభిస్తుంది అని అన్నమయ్య సూచిస్తున్నారు.

________________________________________

చేరెడు పంచదార వే - సినదా చిలుకకు బుద్ధి సెప్పి

చేరదీసి మాటలెల్లా - జెప్పి యొప్పించేది

సారెకు మొక్కిమొక్కి వే - సారితిమి యీ యలక

దీరదు నీ చేతగాని - దిద్దవే గొబ్బునను॥ఉత్తమము॥

తాత్పర్యము

కేవలం పంచదార వేసినంత మాత్రాన పలికే చిలుకలా కాదు ఆయన. దగ్గరికి చేరి అన్ని మాటలూ చెప్పి ఒప్పించాల్సి ఉంటుంది. ఎన్నిసార్లు మొక్కి వేడుకున్నా మా అలక తీరడం లేదు. ఇది కేవలం నీవల్లనే అవుతుంది, త్వరగా ఆయనను సరిచేయి.

విశేషాలు

నాయిక తన ప్రియుని అలకను ఎంతటి కఠినమైనదో వివరిస్తోంది. కేవలం సాధారణమైన మొక్కులు, చిన్న చిన్న ప్రార్థనలతో ఆయన అలక తీరదని, ఆయనను దగ్గర చేర్చుకుని ఆత్మీయంగా బుజ్జగిస్తేనే ఆయన ప్రసన్నం అవుతారని చెబుతోంది. ఇక్కడ నాయిక నిస్సహాయత, వేదన వ్యక్తమవుతున్నాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

పరమాత్మను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి కేవలం పైపై పూజలు, మొక్కులు సరిపోవు. భక్తుడు భగవంతుని దగ్గరికి చేరి ఆత్మీయంగా, హృదయపూర్వకంగా ఆరాధించినప్పుడే ఆయన అనుగ్రహం లభిస్తుంది. ఎన్ని ప్రార్థనలు చేసినా స్వామి కరుణ లభించడం లేదు, కనుక గురుముఖంగా (లేదా భక్తుల సహాయంతో) స్వామిని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి అని అంతరార్థం.

________________________________________

పుట్టెడు జవ్వాది - పూసిగాదె పడతుల

నొట్టి రతుల కువ్వి - ళ్లూరించేది

గుట్టుతోడ పాదాలు - బట్టుకొని వేసారితిమి

కట్టడిగాదు సమ్మతి - గా జేయవే గొబ్బునను॥ఉత్తమము॥

తాత్పర్యము

జవ్వాది అద్దినంత మాత్రాన స్త్రీలు రతి క్రీడకు సిద్ధం కారు కదా. ప్రియుని పాదాలు పట్టుకుని ఎంత వేడుకున్నా, ఆ అలక తగ్గడం లేదు. బలవంతంగా ఏమీ చేయలేము, ఆయన మనస్ఫూర్తిగా అంగీకరించేలా త్వరగా ప్రయత్నించు.

విశేషాలు

ఇక్కడ నాయిక ప్రియుని వైముఖ్యాన్ని మరింత స్పష్టంగా వివరిస్తోంది. కేవలం బాహ్య ఆకర్షణలు (జవ్వాది వంటివి) ప్రియుని మనసు మార్చలేవని, అలాగే బ్రతిమాలడం, పాదాలు పట్టుకోవడం లాంటివి కూడా అలకను పోగొట్టలేవని చెబుతోంది. ఆయన మనస్ఫూర్తిగా కోరితే తప్ప ఈ అలక తీరదని నాయిక ఆవేదన పడుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

మనుషులు చేసే బాహ్యమైన కర్మలు, ప్రదర్శనలతో భగవంతుడు ప్రసన్నం కాడు. అలాగే ఆయనను బలవంతంగా అనుగ్రహించమని కోరలేము. భగవంతుని అనుగ్రహం కేవలం మన హృదయాంతరాలలో ఉన్న నిజమైన భక్తికి, నిస్వార్థమైన ప్రేమకు లభిస్తుంది. జీవాత్మ పరమాత్మతో ఒక్కటి కావాలంటే, అది కేవలం భగవంతుని ఇష్టంతోనే సాధ్యం అని ఈ చరణం తెలియజేస్తోంది.

________________________________________

యిచ్చవచ్చినట్లెల్లా - మచ్చిక గల విభునితో

ముచ్చటలాడంగ నే - మోపమమ్మ

గుచ్చి యలమేల్మంగ - గూడితె శ్రీవేంకటేశ

హెచ్చు వేడుకలకుర - మెక్కవే గొబ్బునను॥ఉత్తమము॥

తాత్పర్యము

నాకు ఎంతో ఇష్టమైన ప్రియునితో (స్వామి) ఇష్టమైన విధంగా ముచ్చటించుకోవడానికి నాకు శక్తి చాలడం లేదు. ఈ అలమేల్మంగ నిన్ను ప్రేమతో చేరితే, ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! మా ఇద్దరి సంతోషం ఇంకా పెరిగేలా త్వరగా మా దగ్గరికి రా.

విశేషాలు

నాయిక తన ప్రియునితో ఆత్మీయ సంభాషణ జరిపేందుకు ఎంతగా తపిస్తున్నదో ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. చివరకు అలమేల్మంగ పేరును ప్రస్తావించడం ద్వారా స్వామి అలకను తొలగించాలని, తద్వారా తమ మధ్య ఆనందం మరింత పెరగాలని కోరుకుంటుంది. ఇక్కడ నాయిక తాను అలమేల్మంగలా మారి స్వామిని ప్రసన్నం చేసుకుంటున్నట్లుగా మనకు కనిపిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ పరమాత్మతో అనుబంధాన్ని పెంచుకోవడానికి ఎంతో ఆరాటపడుతుంది. తన మనసులో ఉన్న భావాలను భగవంతునికి తెలియజేయడానికి కూడా తగిన శక్తి లేదని భావించి, ఆయనకు ప్రీతిపాత్రమైన లక్ష్మీదేవి (అలమేల్మంగ) సహాయాన్ని కోరుకుంటుంది. పరమాత్మతో ఐక్యమైనప్పుడు భక్తుని ఆనందం పారవశ్యానికి చేరుకుంటుంది. అందుకే, స్వామి అనుగ్రహించి భక్తుని వద్దకు త్వరగా రావాలని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో వేడుకుంటున్నారు.

#అన్నమయ్య30వసంపుటపు ప్రత్యేక సంపుటపు) కీర్తనల తాత్పర్యము- విశ్లేషణ -44 (17-08 -25)

#అన్నమయ్యపదసేవకఆచార్యతాడేపల్లిపతంజలి వ్యాఖ్యానం

44. ఉవిదతనులత యేఁటికులికి పడెనే

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారి శృంగార కీర్తనలకు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. శ్రీవారిపై తమ భక్తిని, ప్రేమను వ్యక్తం చేయడానికి ఆయన శృంగార భావనను ఒక సాధనంగా ఉపయోగించారు. ఈ కీర్తనల ద్వారా, ఒక నాయిక (భక్తురాలు) తన ప్రియుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడి (దేవుడి)పై ఉన్న అనురాగాన్ని, విరహాన్ని, ఆరాధనను వర్ణించారు. ఈ వర్ణనలు అలౌకికమైన భక్తికి, లౌకికమైన ప్రేమను జోడించి, ఒక అద్భుతమైన భావనను సృష్టించాయి. ఈ కీర్తనలు పైకి శృంగార రసంలో ఉన్నట్లు కనిపించినా, వాటిలో లోతైన మధుర భక్తి అంతరార్థం దాగి ఉంది. భక్తుడు తన ఆత్మను నాయికగా, పరమాత్మను నాయకుడిగా భావించి, ఆ ఇద్దరి మధ్య ఉన్న అనంతమైన అనుబంధాన్ని కీర్తనల్లో పొందుపరిచారు.

ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులవారు ఒక నాయిక యొక్క శృంగార చేష్టలను, ఆమె విరహ వేదనను సున్నితంగా వర్ణిస్తూ, దానిని శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిపై ఆమెకున్న భక్తితో ముడిపెట్టారు.

ఉవిదతనులత యేఁటికులికి పడెనే

కవ మదనబాణాగ్నిఁ గాఁగదుగదా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం:

ఆమె శరీరం అనే లత (తీగ) ఎందుకు వణికిపోతోంది? మన్మథుని బాణాలు అనే అగ్ని జ్వాలలకు అది కాలిపోవడం లేదా?

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయిక యొక్క విరహ వేదన ఎంత తీవ్రంగా ఉందో వర్ణించడానికి కవి మన్మథుని బాణాలను అగ్నితో పోల్చారు. విరహ తాపానికి శరీరం అల్లాడిపోవడం సహజం. ఆ వేదన ఆమెను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తోందని ఇది సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

లౌకికమైన ప్రేమలో నాయకుడి కోసం నాయిక తపించినట్లుగానే, ఒక భక్తుడు పరమాత్మను చేరలేకపోతున్నాననే విరహ వేదనతో అల్లాడిపోవడం ఈ చరణంలోని అంతరార్థం. ఈ 'శరీరం' అనేది ఆత్మను కప్పి ఉంచే ఒక మాధ్యమం. పరమాత్మ సాన్నిధ్యం కోసం ఆత్మ తపించినప్పుడు, శరీరం కూడా అలజడికి గురవుతుందని ఇది తెలియజేస్తుంది. పరమాత్మ దర్శనం లభించనందుకు భక్తుని ఆత్మ ఎలా అల్లాడుతుందో ఈ పల్లవి వివరిస్తుంది.

________________________________________

వనితలావణ్యంపు వదనశశికలములు

చనుగిరులపైనేల జారిపడెనే

వెనకఁదురుమను రాహు వేవేలు రూపులై

తనర ముఖచందురుఁడు తలకఁడుగదా॥

తాత్పర్యం:

ఆమె ముఖం అనే చంద్రుని అందమైన కాంతులు ఎందుకు ఆమె వక్షస్థలంపై జారి పడుతున్నాయి? వెనుకే పరుగున వచ్చే రాహువు అనేక రూపాలు ధరించి ఆ ముఖ చంద్రుడిని మింగడానికి ప్రయత్నించడం లేదా?

విశేషాలు:

ఇక్కడ అన్నమయ్య నాయిక ముఖాన్ని చంద్రునితో, ఆమె వక్షస్థలాన్ని పర్వతాలతో పోల్చారు. రాహువు లాంటి విరహ తాపం ఆమెను వెంటాడుతున్నప్పుడు, ఆమె వదనంపై ఉన్న కాంతులు కూడా జారిపడుతున్నాయని వర్ణించారు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుని ముఖంపై కనిపించే అలౌకికమైన కాంతి (సంతోషం, ప్రశాంతత) పరమాత్మ సాన్నిధ్యం లభించకపోవడం వల్ల మాయమైపోతోందని ఇది సూచిస్తుంది. భక్తి మార్గంలో వచ్చే అడ్డంకులు, ఆందోళనలు, సంసార తాపాలు 'రాహువు' లాగా భక్తుడిని వెంటాడి, అతని ముఖంపై ఉన్న ఆనందాన్ని కబళించడానికి ప్రయత్నిస్తాయని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

మొలకలై గుమురులై ముదితమై మరునంప-

ములుకులంతటనేల ముణుఁగఁబడెనే

పొలయు మరునస్త్రములు పుంఖానుపుంఖములు

పొలఁతిమీఁదనె రాశివోయఁడు గదా॥

తాత్పర్యం:

మొలకలు, గుంపులు, మొలకెత్తిన పువ్వులు లాంటి మన్మథుని బాణాలు ఎందుకు ఆమె శరీరం అంతటా దిగబడిపోయాయి? మన్మథుని అస్త్రాలు ఆమెపై కుప్పలు కుప్పలుగా పడటం లేదా?

విశేషాలు:

నాయికపై మన్మథ బాణాల దాడి ఎంత తీవ్రంగా ఉందో వర్ణించడానికి 'పుంఖానుపుంఖాలు' అనే పదం వాడారు. ఇది బాణాలు ఒక్కొక్కటిగా కాకుండా గుంపులుగా కురుస్తున్నాయనే భావాన్ని తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడిని పరమాత్మపై నుండి వేరుచేసే సంసార బంధాలు, లౌకిక వాంఛలు 'మన్మథ బాణాల' లాంటివి. అవి భక్తుడి మనసును, ఆత్మను పదేపదే బాధిస్తూ, పరమాత్మ నుండి దూరం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. ఈ బాణాలు కేవలం ఒకటో, రెండో కాదని, అవి గుంపులుగా, కుప్పలుగా వచ్చి పడతాయని ఇది సూచిస్తుంది.

________________________________________

కొమరైన పెనుదండు కుసుమాయుధుఁడు గదలి

తెమలి రాకిపుడెట్లఁ దిరుగఁబడెనే

విమలాంగికౌఁగిటను వేంకటేశ్వరునిఁ గని

భ్రమసి ప్రతిదండనుచు పదరఁడుగదా॥

తాత్పర్యం:

అందమైన మన్మథుని గొప్ప సైన్యం ఆమెపైకి దండెత్తి రాకుండా ఎందుకు వెనుతిరిగిపోయింది? ఆ నిర్మలమైన నాయిక కౌగిలిలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుని చూసి, అది తన సైన్యానికి ఎదురుగా ఉన్న సైన్యం అనుకొని భయపడి పారిపోవడం లేదా?

విశేషాలు:

నాయిక విరహ వేదననుండి బయటపడినట్లు చివరి చరణంలో వర్ణించారు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఆలింగనం పొందిన తర్వాత మన్మథుని ప్రభావం పూర్తిగా పోయిందని కవి చెబుతున్నారు. ఇది భక్తి పరాకాష్ఠను సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

భక్తుడు పరమాత్మ సాన్నిధ్యాన్ని పొందిన తర్వాత, ఈ సంసార బంధాలు, వాటి వల్ల కలిగే బాధలు, లౌకిక వాంఛలు అతడిని ఏమీ చేయలేవని ఇది తెలియజేస్తుంది. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని స్పర్శ, ఆయన సాన్నిధ్యం లభించిన తర్వాత, సంసారం అనే మాయ, దాని తాపం పూర్తిగా అంతమైపోతుందని ఇది తెలియజేస్తుంది. భక్తుడి యొక్క ఆత్మ పరమాత్మతో ఏకమైనప్పుడు, మన్మథుని సైన్యం (లౌకిక వాంఛలు) కూడా భయపడి పారిపోతాయి. ఇది భక్తుడికి మోక్షం లభించిందని, పరమాత్మతో శాశ్వతంగా కలిసిపోయాడని సూచించే అత్యున్నతమైన భావన.

45. ఎంతకత నడపితి వేమి జోలిఁ బెట్టితివి

అవతారిక

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ కీర్తన ఒక అద్భుతమైన సంవాదాత్మక రచన. ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య శ్రీనివాసునితో నేరుగా సంభాషిస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది. భగవంతుని లీలలను ప్రశ్నిస్తూ, "ఈ లోకాలన్నీ నీ సృష్టియే అయినప్పుడు, ఈ నాటకాలన్నీ ఎందుకు ఆడిస్తున్నావు?" అని ప్రశ్నిస్తున్నారు.

భగవంతుడు ఎన్ని లీలలు చూపినా, అంతిమంగా ఆయన సకల లోకాల సృష్టికర్త, స్థితికర్త, లయకర్త అని గుర్తు చేస్తున్నారు. దుష్టుల సంహారం కోసం భగవంతుడు ఇంత కష్టపడాల్సిన అవసరం లేదని, ఆయన సంకల్పం మాత్రమే చాలు అని అన్నమయ్య ఈ కీర్తన ద్వారా నిరూపిస్తున్నారు. భగవంతుని శక్తి అపారమని, ఆయన సంకల్పమే ఈ లోకాలన్నిటినీ నడిపిస్తుందని చెప్పకనే చెప్పారు.

ఎంతకత నడపితి వేమి జోలిఁ బెట్టితివి

చింతించ లోకములు నీచేతివే కావా॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

దేవా! ఈ నాటకాలన్నీ, ముచ్చట్లన్నీ ఎందుకు ఆడిస్తున్నావు? ఈ కథలన్నీ ఎందుకు నడిపిస్తున్నావు? ఈ ప్రపంచాలన్నీ నీ సృష్టియే కదా! నీ చేతిలోనే కదా అన్నీ ఉన్నాయి.

విశేషాలు

ఈ పల్లవిలో అన్నమయ్య భగవంతుని లీలలను ప్రశ్నిస్తూ, భగవంతుని సార్వభౌమత్వాన్ని నొక్కి చెబుతున్నారు. ఆయన సృష్టికర్త కనుక ఈ లోకంలోని సంఘటనలన్నీ ఆయన సంకల్పం వల్లనే జరుగుతున్నాయి అని పరోక్షంగా చెబుతున్నారు.

---

కౌరవులఁ బాండవుల కలహము వెట్టనేల

నేరిచి సారథ్యము నెఱపనేలా

కోరి భూభార మణఁచే కొరకైతే నీచే చక్ర-

మూరకే వేసితే దుష్టు లొక్కమాటే తెగరా॥ఎంత॥

తాత్పర్యము

కౌరవులకు, పాండవులకు మధ్య కలహాన్ని ఎందుకు సృష్టించావు? నీవే స్వయంగా సారథ్యం ఎందుకు వహించావు? భూభారాన్ని తగ్గించడానికే ఇదంతా చేస్తే, నీ చేతిలో ఉన్న సుదర్శన చక్రాన్ని ఊరికే విడిచిపెడితే ఆ దుష్టులంతా ఒక్కసారిగా నశించిపోరా?

విశేషాలు

ఇక్కడ అన్నమయ్య మహాభారత ఘట్టాన్ని ప్రస్తావించారు. భగవంతుడు దుష్టుల సంహారం కోసం మానవ రూపంలో వచ్చి ఇంత కష్టపడాల్సిన అవసరం లేదని, ఆయన సంకల్పం లేదా సుదర్శన చక్రం వంటి ఆయుధం మాత్రమే చాలు అని వివరించారు. భగవంతుని శక్తి అపరిమితమని, ఆయన కోరుకుంటే ఒకే ఒక్క క్షణంలో దుష్టులను సంహరించగలరని ఈ చరణం ద్వారా చాటి చెప్పారు.

---

చేకొని వానరులఁగాఁ జేయనేల దేవతల

జోకతో లంకాపురి చుట్టుకోనేల

కాకాసురు వేసినకసవే రావణుమీఁద-

నాకడఁ జంపువెట్టితే నప్పుడే సమయఁడా॥ఎంత॥

తాత్పర్యము

దేవతలను వానరులుగా ఎందుకు మార్చావు? ఆ లంకాపురిని చుట్టుముట్టేలా నాటకం ఎందుకు ఆడావు? కాకాసురుణ్ణి శిక్షించినట్టుగా ఆ కోపాన్ని రావణుడి మీద చూపితే, అతడు అప్పుడే చనిపోడా?

విశేషాలు

ఈ చరణంలో అన్నమయ్య రామాయణంలోని సంఘటనలను ఉదాహరణగా తీసుకున్నారు. దేవతలను వానరులుగా మార్చి, రావణుడితో యుద్ధం చేయడం అనేది ఒక నాటకం లాంటిదని పేర్కొన్నారు. కాకాసురుణ్ణి శిక్షించినట్లుగా, దేవుడు కోరుకుంటే ఒక చూపుతోనే రావణుడిని సంహరించగలడని చెప్పారు. ఇక్కడ అన్నమయ్య భగవంతుని సర్వశక్తిమంతత్వాన్ని మరోసారి గుర్తు చేస్తున్నారు.

---

గక్కన శ్రీవేంకటేశ కంబములో వెళ్లనేల

చొక్కముగాఁ ప్రహ్లాదుఁడు చూపఁగనేల

చిక్కక హిరణ్యకశిపునాత్మలో నుండక

తక్కించి నీవెడసితే తానే పొలియఁడా॥ఎంత॥

తాత్పర్యము

శ్రీ వేంకటేశ్వరా! ఇంత త్వరగా స్తంభంలోంచి ఎందుకు బయటకు వచ్చావు? ప్రహ్లాదుడు నిన్ను చూపించాల్సిన అవసరం ఏముంది? నువ్వు హిరణ్యకశిపుని ఆత్మలో ఉండకుండా, అతడిని తొలగిస్తే అతడు అప్పుడే చనిపోడా?

విశేషాలు

ఈ చివరి చరణంలో అన్నమయ్య నరసింహావతార ఘట్టాన్ని వివరించారు. హిరణ్యకశిపుని సంహారం కోసం భగవంతుడు స్తంభంలోంచి రావాల్సిన అవసరం లేదని, ఆయన కోరుకుంటే కేవలం సంకల్పంతోనే అతడిని అంతం చేయగలరని వివరించారు. భగవంతుడు ప్రతి ప్రాణిలోనూ ఉన్నాడని, ఆయన తన ఉనికిని ఉపసంహరించుకుంటే ఆ ప్రాణి మరణిస్తుందని ఈ చరణం ద్వారా అన్నమయ్య ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని వెల్లడించారు.

46. ఎంతగాలమొకదా యీ దేహధారణము

అవతారిక

ఈ కీర్తనలో అన్నమాచార్యులవారు మానవ జీవితం యొక్క అశాశ్వతత్వాన్ని, కష్టాలను తెలియజేస్తున్నారు. మోహం, పాపం వంటి వాటి వల్ల మనిషి ఈ దేహాన్ని ధరించి, దాని వల్ల కలిగే బాధలను అనుభవించక తప్పదని, భగవంతుని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుని) అనుగ్రహం లేకుండా ఈ సంసార చక్రంలో చిక్కుకుపోక తప్పదని వివరించారు. ఈ కీర్తన జీవితం యొక్క లోతైన అర్థాన్ని, ఆధ్యాత్మిక చింతనను ప్రేరేపిస్తుంది.

________________________________________

పల్లవి: ఎంతగాలమొకదా యీ దేహధారణము

చింతాపరంపరలఁ జిక్కువడవలసె॥

• తాత్పర్యము:

ఈ దేహాన్ని ధరించడం ఎంత కాలం కొనసాగాలి? ఈ శరీరం ఉన్నంత వరకు బాధల పరంపరలో చిక్కుకుపోక తప్పడం లేదు.

• విశేషాలు:

అన్నమాచార్యులవారు మానవ జన్మలోని బాధలను, అశాశ్వతత్వాన్ని గురించి ప్రశ్నిస్తున్నారు. జీవితం బాధలతో నిండి ఉందని, ఈ దేహాన్ని మోస్తున్నందుకు నిరంతరం చింతలు తప్పవని చెప్తున్నారు.

________________________________________

చరణం 1: వడిగొన్న మోహంబువలలఁ దగులై కదా

కడలేని గర్భనరకము లీఁదవలసె

నడిమి సుఖములచేత ననుపు సేయఁగఁగదా

తొడరి హేయపుదిడ్డిఁ దూరాడవలసె॥

• తాత్పర్యము:

వేగంగా కలిగే మోహం అనే వలలో చిక్కుకోవడం వల్లనే కదా, అంతం లేని గర్భ నరకాన్ని ఈదవలసి వచ్చింది. మధ్యలో కలిగే సుఖాలు, అనురాగాలతో సంసారం చేయడం వల్లనే కదా, హేయమైన యోని మార్గం గుండా బయటకు రావలసి వచ్చింది.

• విశేషాలు:

ఇక్కడ అన్నమాచార్యులవారు మోహానికి బానిస కావడం వల్ల కలిగే పరిణామాలను వివరిస్తున్నారు. తాత్కాలికమైన సుఖాల వెంటపడితే, పునర్జన్మ చక్రంలో చిక్కుకొని, గర్భంలో ఉండే నరకాన్ని మరియు జనన సమయంలో కలిగే బాధలను తప్పించుకోలేమని చెబుతున్నారు.

________________________________________

చరణం 2: పాపపుంజములచేఁ బట్టువడఁగాఁగదా

ఆపదలతోడి దేహము మోవవలసె

చూపులకులోనైనసుఖము గానక కదా

దీపనభ్రాంతిచేఁ దిరిగాడవలసె॥

• తాత్పర్యము:

పాపాల సమూహంతో బంధించబడడం వల్లనే కదా, ఆపదలతో నిండిన ఈ దేహాన్ని మోయవలసి వచ్చింది. చూసినవాటిని పొందాలసి సుఖపడాలని కోరికల వల్ల కలిగిన భ్రాంతితో కదా, దీపపు వెలుగు చుట్టూ తిరిగే పురుగులా (భ్రాంతిలో) తిరుగుతూ ఉండవలసి వచ్చింది.

• విశేషాలు:

ఈ చరణంలో పాపాల వల్ల కలిగే దుష్పరిణామాలను వివరిస్తున్నారు. పాపాలు ఈ దేహానికి బంధాలుగా మారి, నిరంతర ఆపదలను, కష్టాలను తెస్తాయని చెప్తున్నారు. అజ్ఞానం వల్ల నిజమైన సుఖాన్ని గుర్తించలేక, మిథ్యా సుఖాల వెంట తిరుగుతూ ఉన్నామని తెలియజేస్తున్నారు.

________________________________________

చరణం 3: హితుఁడైన తిరువేంకటేశుఁ గొలువకకదా

ప్రతిలేని నరకకూపమునఁ బడవలసె

అతని కరుణారసం బబ్బకుండఁగఁగదా

బతిమాలి నలుగడలఁ బారాడవలసె॥

• తాత్పర్యము:

మనకు ఇష్టుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సేవించకపోవడం వల్లనే కదా, సాటిలేని నరకమనే గుంటలో పడవలసి వచ్చింది. ఆయన కరుణా రసం లభించకపోవడం వల్లనే కదా, నలుగురినీ బతిమలాడుకుంటూ నలుదిక్కులా తిరుగుతూ ఉండవలసి వచ్చింది.

• విశేషాలు:

ఈ చరణంలో భగవంతుని (శ్రీ వేంకటేశ్వరుని) సేవించకపోతే కలిగే నష్టాలను వివరిస్తున్నారు. శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దయ లేకపోతే ఈ జన్మ దుఃఖాలు, కష్టాలు తప్పవని, ఆయన అనుగ్రహం పొందకపోతే జీవితం నిస్సహాయంగా మారుతుందని తెలియజేస్తున్నారు. దేవుడి దయ ఒక్కటే మనల్ని ఈ బాధల నుంచి విముక్తి చేస్తుందని నొక్కి చెబుతున్నారు.

47. ఎంతదొరవైన నీవు పెనంగక - నేనూరకుండుదునా

అవతారిక

శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారి ఈ శృంగార కీర్తనలో నాయకుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి, నాయకురాలైన అలమేలుమంగమ్మల మధ్య జరిగే మధురమైన అలక సంభాషణను వర్ణిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో, అలిగిన ప్రేయసి ప్రియుడితో "నువ్వెంత దొరవైనా సరే, నేను ఊరకుండను, నువ్వు చేసినదానికి నేను బదులు తీర్చుకుంటాను" అని అంటుంది. ఇద్దరి మధ్య ప్రేమతో కూడిన సరసాలు, అల్లరి, ముఖాముఖీ వాదోపవాదాలను చాలా రమణీయంగా కవి ఆవిష్కరించారు. భక్తుడు తనలోని అహంకారాన్ని, స్వామిపై తనకు గల భక్తి ప్రేమను, వాళ్ళిద్దరి మధ్య ఉన్న సాన్నిహిత్యాన్ని ఈ పాటలో వ్యక్తపరుస్తున్నాడు.

________________________________________

ఎంతదొరవైన నీవు పెనంగక - నేనూరకుండుదునా

వంతుకు వంతునే సేసి - వదలక మానను॥పల్లవి॥

తాత్పర్యం

"నువ్వు ఎంతటి గొప్ప స్వామివైనా, నీతో నేను సరసమాడకుండా, నీవు చేసిన చేష్టలకు నేను బదులు ఇవ్వకుండా ఊరుకోను. వంతుకు వంతు తీర్చుకోకుండా వదిలిపెట్టను."

విశేషాలు

పల్లవిలో వాడిన 'పెనంగక' అనే పదం చాలా ముఖ్యం. ఇది కేవలం గొడవ పడటం కాదు, అలిగి సరసాలాడుతూ బదులు తీర్చుకోవడం. ఇద్దరి మధ్య గల ప్రేమపూర్వకమైన పోరాటాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ నాయకుడైన స్వామి, నాయకురాలైన భక్తుడిపై తన ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తే, భక్తుడు కూడా భక్తిలో స్వామికి సమానంగా నిలబడి, తనలోని ప్రేమను, భక్తిని పంచుకోవాలని ఆశపడటం కనిపిస్తుంది. ఇది భక్తుడి అహంకారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి స్వామి చేసే ప్రయత్నానికి, భక్తుడు తన భక్తితో స్వామిని పొందేందుకు చేసే ప్రయత్నం.

________________________________________

చెంగావి పయ్యెదజార నా గుబ్బలు - చేత నీకు బిగబట్టవచ్చునట

చెంగట నా కొనగోర నీ - చెక్కిలి జీరగరాదా

రంగుగ నా మేని గంధమెల్ల నీకు - రాజిల్ల బెనగవచ్చునట

యెంగిలంటా చౌకరించేవు నీ మోవి - యించుక నొక్కరాదా॥ఎంత॥

తాత్పర్యం

"నా ఎర్రటి పైట జారి నా వక్షోజాలు బయటపడితే వాటిని నీవు చేత్తో గట్టిగా పట్టుకో వచ్చునట. అలాంటప్పుడు, నా కొనగోళ్లతో నీ బుగ్గలను గీరలేనా? నా దేహంపై ఉన్న గంధాన్ని నీ ఒంటికి పూసుకోవచ్చునట. మరి నా నోటికి అంటరానిదిగా నీ మోవిని నేను కొద్దిగానైనా నొక్కలేనా?"( చౌకళించు= కుప్పించు)

విశేషాలు

ఈ చరణంలో 'చెక్కలి జీరగరాదా', 'ఇంచుక నొక్కరాదా' వంటి పదాలు ఇద్దరి మధ్య ఉన్న ప్రేమను, హాస్యాన్ని సూచిస్తాయి. ఇది కేవలం భౌతికమైన శృంగారం కాదు, ప్రేమతో కూడిన సరసం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఈ చరణం భక్తుడు, స్వామికి ఎంత దగ్గరవాడో తెలియజేస్తుంది. తన సర్వస్వాన్ని స్వామికి అర్పించుకున్న భక్తుడు, స్వామిపై తన ప్రేమను చూపించడానికి, ఆయన అనుభూతిని పొందడానికి కోరుకుంటాడు. భక్తుడి అహంకారం, భక్తిని అణగదొక్కకుండా స్వామి తన ప్రేమను పంచడం.

________________________________________

కురులవిరులు జారగా నాకిటు - గొప్పుననొడిసి పట్టవచ్చునట

నెరజాణ ననుకొందువు నే - నీముంగురులైన బట్టరాదా

తరితీపుల నీవు నన్నిట్టె - తమకించి యలయించవచ్చునట

కరకరిజేసి నా కౌగిటిలో నిన్ను - కళలంటియుంచరాదా॥ఎంత॥

తాత్పర్యం

"నా కొప్పులోని పూలు జారిపోయినప్పుడు నువ్వు వాటిని పట్టుకుని నన్ను అల్లరి చేయవచ్చు. మరి నేను నీ ముంగురులను పట్టుకోలేనా? నీవు ఆపేక్షతో నన్ను అలయించవచ్చు. కానీ నేను మాత్రం పట్టుదల చేసి( కరకరిజేసి) నిన్ను నా కౌగిలిలో గట్టిగా పట్టుకొని ఉంచుకోలేనా?"

విశేషాలు

'నెరజాణ ననుకొందువు' అనే పదం వాదోపవాదంలో నాయకుడు ఎంతటి గొప్ప తెలివిగలవాడో సూచిస్తుంది. అయితే నాయిక కూడా తక్కువ కాదని చెప్పడానికి 'నే నీముంగురులైన బట్టరాదా' అని అనడం ఆ వాదనను మరింత అందంగా మారుస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు స్వామితో ఎంతటి సాన్నిహిత్యం కోరుకుంటున్నాడో ఈ చరణం చూపిస్తుంది. స్వామి భక్తుడిని అలరిస్తే, భక్తుడు కూడా తన ప్రేమతో స్వామిని అలరించాలని కోరుకుంటాడు. భక్తిలో భక్తుడికి, స్వామికి మధ్య భేదం ఉండదు.

________________________________________

కడు తమకాన శయ్యపై నీవు నా - కట్టుకొంగెడవించవచ్చునట

జడియక నేనిన్ను బట్టి యుపరతి - సలుపగరాదా

బడలికదీర అలమేలుమంగ - పతినై కూడుండవచ్చునట

తడబడక శ్రీవేంకటనాథ నే - దక్కితిననరాదా॥ఎంత॥

తాత్పర్యం "మిక్కిలి కోరికతో నువ్వు నా కొంగు పట్టుకుని లాగి అల్లరి చేయవచ్చు. మరి నేను నిన్ను పట్టుకొని సరసమాడలేనా? చివరకు అలమేలుమంగకు పతివైన శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నువ్వు నన్ను చేరుకుని నీ అలసట తీర్చుకోవచ్చు. మరి నేను తడబడకుండా 'నేను నీకు దక్కాను' అని చెప్పలేనా?"

విశేషాలు

ఈ చరణంలో 'కడు తమకాన' అనే పదం అత్యంత కోరికను, వేగాన్ని సూచిస్తుంది. 'దక్కితిననరాదా' అనే వాక్యం భక్తురాలికి ఉన్న నిశ్చయాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఇక్కడ భక్తురాలు తనను తాను స్వామికి పూర్తిగా అర్పించుకున్నానని, ఇక విడిచిపెట్టనని చెప్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ భక్తుడు తనలోని అహంకారం పూర్తిగా తగ్గించుకుని, తన సర్వస్వాన్ని స్వామికి అర్పించి, ఆయన్ని చేరుకోవడం కనిపిస్తుంది. ఈ స్థితిలో భక్తుడు తాను పూర్తిగా స్వామికి చెందినవాడినని, స్వామిని పొందాడని నిర్భయంగా ప్రకటించగలడు. ఇది భక్తుడు, భగవంతుడితో ఐక్యం అయ్యే అద్భుతమైన స్థితిని సూచిస్తుంది.

48. ఎంత నెరజాణడమ్మ వాడు, తన - పంతము చెల్లించుకొనెను

అవతారిక

తాళ్లపాక కవుల సంకీర్తనలలో శృంగార కీర్తనలు ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ కీర్తనలు పైకి శృంగారభరితంగా కనిపించినప్పటికీ, వాటి అంతరార్థం మాత్రం భక్తుడు, భగవంతుని మధ్య ఉన్న మధురమైన సంబంధాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ కీర్తనలో నాయిక శ్రీకృష్ణుని చిలిపి చేష్టలను వర్ణిస్తూ, తన పైన ఆయనకున్న ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తుంది.

పల్లవి

ఎంత నెరజాణడమ్మ వాడు, తన - పంతము చెల్లించుకొనెను

చెంతజేరి పాయకుండునె యేవేళ - చెంజి నవనీతకృష్ణుడు॥పల్లవి॥

తాత్పర్యము

అమ్మలారా, ఆ చెంజి నవనీతకృష్ణుడు ఎంత నెరజాణడో చూడండి! తాను పట్టిన పంతాన్ని నెరవేర్చుకున్నాడు. అతను ఎప్పుడూ నా దగ్గరే ఉండి, నన్ను విడిచిపెట్టడం లేదు.

విశేషాలు

ఈ పల్లవిలో నాయిక తన స్నేహితురాళ్లతో శ్రీకృష్ణుడి చిలిపి చేష్టల గురించి చెబుతుంది. 'నెరజాణ' అంటే చాలా తెలివైనవాడు, నేర్పు ఉన్నవాడు అని అర్థం. 'పంతము చెల్లించుకొనుట' అంటే ఏదైనా సాధించాలని అనుకున్నది సాధించడం. ఇక్కడ శ్రీకృష్ణుడు నాయికతో ఎల్లప్పుడూ ఉండాలని పంతం పట్టి, దానిని నెరవేర్చుకున్నాడు అని నాయిక చెబుతోంది.

చెంజి నవనీతకృష్ణుడు అంటే, తమిళనాడులోని జింజి (Gingee) అనే ప్రాంతంలో వెలసిన నవనీతకృష్ణుని రూపం. ఈ జింజి అనేది పూర్వం విజయనగర సామ్రాజ్యం కింద ఒక ముఖ్యమైన కోటగా, పరిపాలనా కేంద్రంగా ఉండేది.

జింజి ప్రాంతంలో నవనీతకృష్ణుడికి ఆలయాలు ఉండటం వల్ల, కవులు ఈ స్థలనామాన్ని తమ కీర్తనల్లో వాడినట్లు తెలుస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ నాయిక భక్తురాలు, నాయకుడు భగవంతుడు. భక్తుడు భగవంతునితో ఎప్పుడూ కలిసి ఉండాలని కోరుకుంటాడు. భగవంతుడు కూడా తన భక్తుని కోరికను తీర్చి, ఎల్లప్పుడూ తన దగ్గరే ఉంటాడు. ఇది భక్తుని పట్ల భగవంతునికి ఉన్న అంతులేని ప్రేమను తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

మొదటి చరణం

ముద్దుపెట్టుకొనవచ్చునె నా - చెక్కుటద్దములు మాటిమాటికి

కొద్దిగా గమ్మ కస్తూరి నానుదుట - తిద్దేననునే గోర॥ఎంత॥

తాత్పర్యము

నా అద్దాల వంటి బుగ్గలపై పదే పదే ముద్దు పెట్టుకుంటాడు. నేను వద్దన్నప్పటికీ, కొద్దిగా కస్తూరిని నా నుదుటిపై గోరుతో దిద్దుతున్నానని చెబుతాడు.

విశేషాలు

'చెక్కుటద్దములు' అంటే అద్దంలా మెరిసే బుగ్గలు అని అర్థం. ఇక్కడ నాయిక శ్రీకృష్ణుని ప్రేమతో కూడిన చిలిపి పనులను వర్ణిస్తుంది. ఆమెకు ఇష్టం లేనట్లు నటించినా, శ్రీకృష్ణుడు తన ప్రేమను వ్యక్తపరుస్తూనే ఉన్నాడు.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భగవంతుడు భక్తునిపై తన ప్రేమను ఎప్పుడూ చూపిస్తూనే ఉంటాడు. కొన్నిసార్లు భక్తుడు ఆ ప్రేమను అర్థం చేసుకోలేకపోయినా, భగవంతుడు తన అనుగ్రహాన్ని చూపుతూనే ఉంటాడు. ఇక్కడ కస్తూరిని నుదుటిపై దిద్దడం అనేది భక్తునికి భగవంతుడు ఇచ్చే ఆశీర్వాదంగా చెప్పవచ్చు.

________________________________________

రెండవ చరణం

గట్టిగుబ్బలె మర్దించి యిరుగేల - బట్టుపట్టి బిగియించునే

గుట్టుతోడనుండ నియ్యడే, యిందరిలో - చెట్టబట్టి తియ్యవచ్చునే॥

ఎంత॥

తాత్పర్యము

నా దృఢమైన గుబ్బలను తన రెండు చేతులతో పట్టుకుని గట్టిగా నొక్కుతాడు. నేను ఒంటరిగా ఉండనివ్వడు. నన్ను గుంపులో చేతిని పట్టుకుని పెండ్లి చెసుకొంటానని (చెట్టబట్టి) లాక్కెళ్ల వచ్చా?

విశేషాలు

ఈ చరణంలో నాయిక శ్రీకృష్ణుని అల్లరిని, సాహసాన్ని వివరిస్తుంది. 'గుట్టుతోడనుండ నియ్యడే' అంటే రహస్యంగా, ఒంటరిగా ఉండనివ్వడు. 'చెట్టబట్టి తియ్యవచ్చునే' అంటే అందరిముందు తన చేతిని పట్టుకుని పెండ్లి చెసుకొంటానని లాక్కెళ్లడం. శ్రీకృష్ణుడు ఏమాత్రం సిగ్గుపడకుండా తన ప్రేమను బహిరంగంగా వ్యక్తపరిచాడు అని నాయిక చెబుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు, భగవంతుని ప్రేమబంధం చాలా దృఢమైనది. భగవంతుడు తన భక్తునిపై ఉన్న ప్రేమను లోకానికి బహిరంగంగా చూపిస్తాడు. భక్తుడు తన భక్తిని లోకం ముందు దాచిపెట్టాలని అనుకున్నా, భగవంతుడు ఆ బంధాన్ని బహిరంగం చేసి ఆ భక్తునిపై తన ప్రేమను, అనుగ్రహాన్ని చూపిస్తాడు.

________________________________________

మూడవ చరణం

శృంగారముగా నెదమీద నిన్నలమే - ల్మంగవలె నుంచేననేనే

అంగన! వేంకటరాయడు ననుప్రేమ - నంగజకేళి గూడెనే॥ఎంత॥

తాత్పర్యము

'అలమేలుమంగ వలే నిన్ను నా హృదయంపై శృంగారంగా ఉంచుకుంటాను' అని శ్రీకృష్ణుడు నాతో అంటాడు. ఓ చెలియా, వేంకటరాయడు ప్రేమతో నాతో శృంగారక్రీడలో పాల్గొన్నాడు.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో నాయిక శ్రీకృష్ణుడు తనను అలమేలుమంగతో పోల్చడాన్ని వర్ణిస్తుంది. 'అంగన' అంటే స్త్రీ లేదా ఓ చెలియా అని అర్థం. 'వేంకటరాయడు' అనేది తిరుమల శ్రీనివాసుడికి మరొక పేరు. ఇది తాళ్లపాక కవుల రచనలలో కనిపించే ముద్ర.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు భగవంతునితో పూర్తిగా ఐక్యం కావాలని కోరుకుంటాడు. ఇక్కడ 'అంగజకేళి' అనేది భగవంతుడు, భక్తుడు పూర్తిగా కలిసిపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. భగవంతుడు భక్తునిపై చూపించే ప్రేమ, అనుగ్రహం అపారమైనది. భక్తుడు భగవంతుని హృదయంలో స్థానం పొందడం అనేది భక్తి యొక్క ఉన్నతమైన స్థితిని తెలియజేస్తుంది. ఈ స్థితిలో భగవంతుడు, భక్తుడు వేర్వేరు కాదని భావం.

50. ఎంత మాయదారి వీ - డెంత యాగడీడు

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులవారి శృంగార కీర్తనలకు ఒక విశిష్ట స్థానం ఉంది. ఈ కీర్తనలు పైకి శృంగారభరితంగా కనిపించినా, లోపల మధుర భక్తి అనే గంభీరమైన ఆధ్యాత్మిక భావనను కలిగి ఉంటాయి. ఇందులో నాయికగా జీవాత్మ, నాయకునిగా పరమాత్మ ఉంటారు. జీవాత్మ తన స్వామిని, అంటే పరమాత్మను చేరుకోవడానికి పడే తపన, ఆరాటం, అలకలు, అనురాగాలను ఈ కీర్తనలు వర్ణిస్తాయి. ఈ కీర్తనలలోని శృంగారం లౌకికం కాదు, అది దైవికం. భగవంతుని మీద భక్తునికున్న అపారమైన ప్రేమను, తపనను, అలిగినప్పుడు కలిగే వేదనను ఈ పాటలు హృద్యంగా తెలియజేస్తాయి. ఈ కీర్తన కూడా అలాంటిదే. ఇక్కడ నాయిక జీవాత్మ, శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు పరమాత్మ. తన ప్రియుడైన శ్రీనివాసుడు తనను పట్టించుకోవడం లేదని, ఎంత మాయగాడు అని నాయిక అలకతో పడుతున్న భావనను ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య చాలా సున్నితంగా, అందంగా వివరించారు.

________________________________________

పల్లవి: ఎంత మాయదారి వీ - డెంత యాగడీడు

కాంతరో యిట్టివాని - గంటిమా యెందైనా॥

తాత్పర్యము:

అమ్మలారా! ఈయన ఎంత మాయగాడు, ఎంత అల్లరివాడు! ఇలాంటి వాడిని ఎక్కడైనా చూశామా? అని నాయిక తన చెలికత్తెలతో అలకతో అంటోంది.

విశేషాలు:

ఇక్కడ నాయిక శ్రీ వేంకటేశ్వరుని గురించి పడుతున్న వేదనను, అలకను వివరిస్తోంది. ఆయన చేసిన అల్లరి గురించి, తనపై చూపిస్తున్న నిర్లక్ష్యం గురించి బాధపడుతోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

ఇక్కడ నాయిక (జీవాత్మ) తన స్వామి (పరమాత్మ) అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరునిపై అలిగింది. తనను ఎందుకు పట్టించుకోవడం లేదని, తనను ఎందుకు పరీక్ష పెడుతున్నాడని జీవాత్మ పడే ఆరాటాన్ని ఈ చరణం తెలియజేస్తుంది. పరమాత్మని చేరుకోవడానికి జీవాత్మ పడే తపన ఇందులో కనిపిస్తుంది.

________________________________________

చరణం 1: చిన్ననాడె నేను - జన్నెవట్టితి నేను

కన్నెరో! యెన్నడాయ - కనికరము లేక॥ఎంత॥

తాత్పర్యము:

ఓ అమ్మాయి! నేను చిన్నతనం నుంచే ఆయన కోసం జపాలు చేశాను,నియమాలు పట్టాను. వ్రతాలు పట్టి ఆయన కోసమే ఎదురుచూశాను. కానీ ఆయనకి నా మీద ఎప్పుడూ దయ కలగలేదు.

విశేషాలు:

నాయిక తన ప్రియుని కోసం చిన్నతనం నుంచే తపన పడినట్లు, కానీ ఆయన తనపై దయ చూపించలేదని అంటోంది. ఇది తన నిష్ఠను, ఏకాగ్రతను తెలియజేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన బాల్యం నుంచే పరమాత్మను చేరుకోవడానికి తపన పడుతుంది. ఈ సంసార బంధాల నుంచి విముక్తి కోసం జీవాత్మ చేసే తపస్సును, సాధనను ఇది సూచిస్తుంది. కానీ పరమాత్మ దయ చూపించకుండా ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నాడని జీవాత్మ పడే ఆవేదనను ఇది తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

చరణం 2: కొమరె పాయము నాడె - కోరికమీదెత్తితి

రమణి! యింటికొక్కసారి - రాడాయ వీడు॥ఎంత॥

తాత్పర్యము:

ఓ చెలియా! నేను అప్పుడప్పుడే పొడముతున్నయవ్వనంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన కోసం మరింత కోరికతో ఎదురుచూశాను. కానీ ఆయన కనీసం ఒక్కసారైనా నా ఇంటికి రాలేదు.

విశేషాలు:

నాయిక తన యవ్వనంలో మరింత కోరికతో తన ప్రియుని కోసం ఎదురుచూసినట్లు వివరిస్తోంది. కానీ ఆయన తన దగ్గరికి రాకపోవడం వల్ల కలిగిన బాధను తెలియజేస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

జీవాత్మ తన జీవితంలో యవ్వన దశకు వచ్చినప్పుడు, అంటే పరిపక్వత చెందినప్పుడు, పరమాత్మతో అనుసంధానం కావాలనే కోరిక ఇంకా తీవ్రమవుతుంది. కానీ పరమాత్మ అనుగ్రహం లేకపోతే జీవాత్మ ఇంకా భౌతిక జీవితంలోనే ఉంటుందని ఇది సూచిస్తుంది. జీవాత్మ తన స్వామిని చేరుకోవాలనే తీవ్రమైన కోరికను ఇది తెలియజేస్తుంది.

________________________________________

చరణం 3: వయసునాడె లేమకై - వ్రతము బట్టితి, వలపు

భయము లేక శ్రీవేంకట - ప్రభుడు నన్నిపుడు గూడె॥ఎంత॥

తాత్పర్యము:

నేను యవ్వనంలో ఉన్నప్పుడు, లేతతనం ( లేమ)కోసం ఎన్నో వ్రతాలు చేశాను. ఇప్పుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి నాపై ప్రేమను, భయాన్ని విడిచిపెట్టి నన్ను అనుగ్రహించాడు.

విశేషాలు:

ఈ చరణంలో నాయిక తపనకు ఫలితం దక్కినట్లు వివరిస్తోంది. తన ప్రియుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు చివరికి తనను అనుగ్రహించినట్లు సంతోషంగా చెబుతోంది. ఇక్కడ 'వలపు భయము లేక' అంటే, భక్తుడిపై ప్రేమను ప్రదర్శించడంలో ఎటువంటి భయం లేకుండా పరమాత్మ అనుగ్రహించాడు అని అర్థం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం:

చాలా కాలం జీవాత్మ పడిన తపనకు, సాధనకు ఫలితం లభించిందని ఈ చరణం వివరిస్తుంది. అంటే, భక్తుని తీవ్రమైన కోరికకు పరమాత్మ ప్రసన్నమై అనుగ్రహించాడు. ఇక్కడ "నన్నిపుడు గూడె" అంటే, జీవాత్మ పరమాత్మతో ఐక్యమైపోయి, మోక్షాన్ని పొందింది అని అర్థం. భగవంతుని అనుగ్రహం పొందిన తరువాత కలిగే పరమానందాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.