భారపుటూర్పులతోఁ బవళించీని వీఁడె. అన్నమాచార్యుల వారి ఈ మధురమైన కీర్తనలో శ్రీవారి (తిరువేంకటనాథుడి) సుకుమారత్వాన్ని, ఆయన అలసటను, భక్తుల (సతుల) భక్తి పారవశ్యాన్ని చాలా చక్కగా వర్ణించారు.
పల్లవి
భారపుటూర్పులతోఁ బవళించీని వీఁడె
కూరిమి సతులు మేలుకొలుపరమ్మా
తాత్పర్యం:
ఇదిగో! శ్రీవేంకటేశ్వరుడు అలసట వల్ల భారమైన నిట్టూర్పులు విడుస్తూ పడుకుని ఉన్నాడు. ఓ ప్రియమైన సతులారా (సఖులారా)! మెల్లగా వచ్చి ఆయనను నిద్ర లేపండి.
మధురభక్తి అంతరార్థము:
ఇక్కడ జీవాత్మలైన భక్తులంతా స్వామిని సేవించే సఖులు. భక్తుల కోరికలను తీర్చడంలో, సృష్టి లీలను నడపడంలో అలసిపోయిన ఆ పరమాత్మునిపై భక్తులకు ఉండే వాత్సల్య భావన ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఆయనను ఎంతో ప్రేమగా, సుకుమారంగా మేలుకొలపాలని భక్తులు ఒకరికొకరు చెప్పుకుంటున్నారు.
మొదటి చరణం
వేగినంతకునితఁడు వెలఁదులతోడి రతి
భోగించి వచ్చి నిద్రవోయీని
సోగకనురెప్పలు మూసుక యిప్పుడెంతేసిఁ
జాగరపుఁ బతితోడ చరచరమ్మా
తాత్పర్యం:
తెల్లవార్లూ ఈయన తన ప్రియురాండ్రతో (భక్తురాండ్రతో) కలిసి సుఖసంతోషాలు అనుభవించి, బాగా అలసిపోయి వచ్చి ఇప్పుడు నిద్రపోతున్నాడు. పొడవైన తన కనురెప్పలు మూసుకుని ఉన్న ఈ నాథుడితో రాత్రంతా మేల్కొని ఉన్నందువల్ల కలిగిన అలసటను మెల్లమెల్లగా పోగొట్టండి అమ్మలారా!
మధురభక్తి అంతరార్థము:
భగవంతుడు నిరంతరం తన భక్తుల హృదయాలలోనే విహరిస్తుంటాడు. రాత్రంతా భక్తుల ఆరాధనలను, వారి ప్రేమను స్వీకరించి ఆయన ముగ్ధుడై ఉన్నాడు. తన కనురెప్పలు మూసి యోగనిద్రలో ఉన్న ఆ స్వామి చెంతకు చేరి, ఆయనకు సేవ చేసి అలసట తీర్చడం భక్తుడి పరమ కర్తవ్యం.
రెండవ చరణం
వొప్పైన సతులతో వుదరములోపల
యిప్పుడు నితఁడు సుఖియించీని
దప్పిదేరు తనమోముఁదమ్మితోడనిదె వీఁడె
వుప్పవడముగఁ బాదాలొత్తరమ్మా
తాత్పర్యం:
అందాల రాశులైన తన సతులతో కలిసి ఎంతో సంతోషంగా సుఖించినవాడై, ఇప్పుడు ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు. అలసట వల్ల కాస్త వాడినట్లున్న ఆ తామరపువ్వు లాంటి ముఖంతో పడుకుని ఉన్న ఈ స్వామి పాదాలను, ఆయనకు హాయి కలిగేలా మెల్లగా ఒత్తండి అమ్మలారా!
మధురభక్తి అంతరార్థము:
సృష్టిలోని సమస్త జీవులను తన ఉదరంలో (కడుపులో) దాచుకుని రక్షించే జగన్నాటక సూత్రధారి ఆయన. భక్తుల హృదయ తాపాలను తీర్చి, వారికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించిన ఆ స్వామి ముఖారవిందం అలసటతో ఉంది. దాస్య భక్తితో (పాదసేవ చేయడం ద్వారా) భగవంతుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడం ఇక్కడి అంతరార్థం.
మూడవ చరణం
సరుగున మేలుకొని సరసపుఁ గౌఁగిట
గరగరికెల నన్నుఁ గలసీని
అరవిరి సురమున అలయుచును వీఁడె
తిరువేంకటపతిఁ దెలుపరమ్మా
తాత్పర్యం:
నిద్ర నుండి వేగంగా మేల్కొని, ఎంతో ఇష్టంగా నన్ను (అలమేలుమంగను లేదా జీవాత్మను) కౌగిలించుకుని, పరమానందంతో నన్ను కలుసుకున్నాడు. సగం విచ్చిన పువ్వులాంటి సుకుమారమైన శరీరంతో అలసిపోయి ఉన్న ఈ తిరువేంకటనాథుడిని మెల్లగా మేలుకొలపండి అమ్మలారా!
మధురభక్తి అంతరార్థము:
ఇది మధురభక్తికి పరాకాష్ఠ. జీవాత్మ-పరమాత్మల కలయికను ఇక్కడ అన్నమయ్య అద్భుతంగా వర్ణించారు. భక్తుడు భగవంతుడి కోసం ఎంతగా తపిస్తాడో, భగవంతుడు కూడా భక్తుడిని ఆలింగనం చేసుకోవడానికి అంతే తపిస్తాడు. అలా భక్తుడితో మమేకమై, సగం తెరిచిన కన్నులతో అలసటగా ఉన్న ఆ శ్రీనివాసుడిని భక్తితో సేవించి, మేలుకొలపమని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనను ముగించారు.
