అవతారిక:
ఒక నాయిక తన మనోవేదనను ఈ కీర్తనలో వ్యక్తీకరిస్తుంది. ముందుగా భర్తను నిందించి, తదుపరి ఆమె పడే వేదనను మరియు అతనిపై ఉన్న ప్రేమను అన్నమయ్య ఇందులో సున్నితంగా వర్ణించారు.
పల్లవి
ఏమి సేతు నాతని కేయెద వెట్టుకొనఁబట్టె
నా మేని వెదగాదు నన్ను నేనే మందునే?
తాత్పర్యము: ఏమి చేస్తాను? ఆయననే నా హృదయంలో పెట్టుకొన్నాను. ఇది శరీరానికి బాధ కాదు. నన్ను నేనేమని నిందించుకొనేది?
విశేషాలు: నాయిక తన హృదయంలో భర్తను నిలుపుకున్న తీరును, ఆ తర్వాత ఎదురయ్యే మనోవేదనను అన్నమయ్య అద్భుతంగా వర్ణించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుడిని తన హృదయంలో నిలుపుకున్న భక్తురాలు, ఆ భగవద్వియోగంలో పడే వేదనను మరియు తనను తాను నిందించుకునే స్థితిని ఇది సూచిస్తుంది.
చరణం 1
కన్నీరు వెట్టవెఱతు కాంతునిఁ బాసినందుకు
నన్నిటా నాతని దూరేరందరు నంటా
చిన్నఁబోయివుండఁ జాల చెలులా కోపానఁబోయి
తిన్నని మాటల వాదు దీశేరంటాను
తాత్పర్యము: అన్ని విధాలుగా ఆయనను నిందిస్తారని, నా భర్తను విడిచి ఉన్నందుకు కన్నీరు పెట్టుకోవటానికి కూడా భీతిల్లుతున్నాను. చెలులు కోపంతో పోయి, తీరైన మాటలతో మాయిరువురకు మధ్య కలహం కలిగిస్తారేమోనని, ముఖం చిన్నబుచ్చుకొని ఉండలేకపోతున్నాను.
విశేషాలు: వియోగ సమయంలో నాయిక పడే అంతర్మథనాన్ని, ఇతరులు ఏమనుకుంటారోనన్న భయాన్ని కవి ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని వియోగంలో ఉన్న భక్తురాలు, ఇతరుల మాటలకు భయపడి తన బాధను బయటపెట్టుకోలేక లోలోపల మధనపడే తత్వాన్ని ఇది తెలుపుతుంది.
చరణం 2
నిట్టూర్పు నించవెఱతునేఁ డాతఁడు రానందుకు
దట్టమైన వుసురట్టెతాకెనంటా!
వెట్టఁబోరఁలగఁజాలవేఁడె నామే నాతఁడు
ముట్టి చూచితే కాఁకముంచునో యంటాను
తాత్పర్యము: నా ఉసురు తగులుతుందేమోనని, ఆయన రానందుకు నేను నిట్టూర్పులు కూడా విడువలేకున్నాను. వేడితో బోరగిలబడి చాలా వేడుకున్నాడు. నా శరీరం అంటుకుంటే అత్యధికోష్ణం కలుగుతుందేమోనని అంటుకోలేను.
విశేషాలు: భర్తపై చూపే ప్రేమ, ఆయనను బాధపెట్టకూడదనే నాయిక జాగ్రత్తను అన్నమయ్య వర్ణించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని పట్ల గల భక్తిలో, ఆయన మనోభావాలను దెబ్బతీయకూడదనే భక్తుని సున్నితమైన ప్రేమను ఇది సూచిస్తుంది.
చరణం 3
మొత్తానఁ బానుపుమీఁద మూలఁ బండఁగ వెఱతు చిత్తమునొచ్చిపతికి సిగ్గౌనోయంటా!
ఇత్తల శ్రీ వేంకటేశుఁ డింతసేసినన్నుఁగూడె
కొత్తలు సేయవెఱతు కొంకునోయంటాను
తాత్పర్యము: మనస్సులో బాధపడిన నా భర్తకు సిగ్గవుతుందేమోనని, నేను పాన్పుపై ఒక మూల పండుకోవటానికి భయపడుతున్నాను. శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు నన్నిన్ని విధాలుగా బాధించి, ఇప్పుడు నన్ను కూడినాడు. ఆయన జంకుతాడేమో అని క్రొత్త రతులు చేయటానికి నేను భయపడుతున్నాను.
విశేషాలు: భర్తతో ఉన్న సాన్నిహిత్యం మరియు ఆయన మనసును అర్థం చేసుకునే నాయిక నడవడికను ఇక్కడ పేర్కొన్నారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతునితో అనుసంధానం అయ్యేటప్పుడు భక్తునికి ఉండే సంకోచాన్ని, మరియు భగవత్ అనుగ్రహం వల్ల కలిగే పరమానందాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
విశేషాంశములు
ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య లౌకికమైన భార్యాభర్తల అనురాగాన్ని, దాంపత్య జీవనంలోని సున్నితమైన అంశాలను వర్ణించారు.
నాయిక యొక్క మనోభావాలు భగవంతుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి ఆపాదించి, మధుర భక్తి తత్వాన్ని ఇందులో ధ్వనింపజేశారు.
