తాళ్లపాక అన్నమాచార్య విరచిత ఈ శృంగార సంకీర్తన నాయిక (అలమేలుమంగ/భక్తురాలు) తన చెలులతో సరసాలాడుతూ, నవవధువులా ఉండి తన సమ్మోహనంతో లజ్జాభరితుడైన పెండ్లికొడుకు (శ్రీవేంకటేశ్వరుడు) ని చూసి చమత్కరించే మధుర భక్తి దృశ్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.
పల్లవి
సిగ్గరి పెండ్లికొడుకుఁ జేరి చూతము
వొగ్గి సదమదములై వున్నాఁ డటా
తాత్పర్యం: చెలులారా! సిగ్గుపడుతున్న ఈ పెండ్లికొడుకుని దగ్గరకు వెళ్ళి చూద్దాం రండి. మన ప్రేమక్రీడకు సమ్మతించి, అనురాగంలో తడిసి పరవశించిపోయాడట!
విశేషాలు: సాధారణంగా పెండ్లిలో వధువు సిగ్గుపడటం సహజం. కానీ ఇక్కడ అన్నమయ్య నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడినే సిగ్గరిగా, అనురాగ పరవశుడిగా వర్ణించి శృంగార చమత్కారాన్ని సృష్టించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తుని అమితమైన నిష్కల్మష ప్రేమకు, ఆత్మార్పణకు భగవంతుడు లొంగిపోయి, తన అపరత్వమంతా పక్కనబెట్టి భక్తునికి వశమవుతాడు అనే భావాన్ని ఇది తెల్పుతుంది.
చరణం 1
వద్ది కిట్టె రమ్మనరే వచ్చీనో రాఁడో
గద్దరి తన లాగులు కందము నేఁడు
బద్దులో నిజమో కాని పచ్చివెచ్చిచేఁతల
వొద్దకతో బండుబం డై వున్నాఁ డటా
తాత్పర్యం: ఆయనను ఇటు దగ్గరకు రమ్మనమని పిలవండి, వస్తాడో రాడో చూద్దాం! ఆయన ధీరత్వపు లీలలు, నేర్పరితనం ఈరోజు కళ్లారా చూద్దాము. లోకులు చెప్పే మాటలు అబద్ధాలో నిజాలో గానీ, తొలి సమాగమంలోని ఆవేశకావేశాల చేతల వల్ల ఆయన మిక్కిలి అలసిపోయి మైమరచి ఉన్నాడట!
విశేషాలు: "పచ్చివెచ్చిచేఁతలు" అంటే తొలి కలయికలోని అనురాగ స్పర్శలు. "బండుబండు" అంటే పూర్తిగా వశమైపోవడం లేదా అలసిపోవడం. నాయికా-నాయకుల సమాగమ సౌఖ్యాన్ని అన్నమయ్య లోక సహజమైన శృంగార భాషలో వివరించారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: జీవాత్మ-పరమాత్మల ప్రథమ అనుసంధానంలో కలిగే ఆనందం అమితమైనది. ఆ దివ్యానుభవం పొందిన పిమ్మట పరమాత్మ భక్తుని ప్రేమపాశంలో చిక్కుకుని పూర్తిగా లీనమైపోతాడు.
చరణం 2
మాట మాట దియ్యరే మన సెట్లున్నదో
గాఁటపు తన విద్యలు కందము నేఁడు
చీటకపుచెమ టట చిట్లుగందా లట
మేటిదొరఁ బిలువరే మెరసీ నటా
తాత్పర్యం: ఆయనతో మాటలు కలిపి, ఆయన మనస్సు ఎలా ఉందో తెలుసుకోండి! ఆయన గొప్ప విద్యలను (సౌందర్య-శృంగార కళలను) ఈరోజు చూద్దాం. ఒళ్లంతా చెమటలు పట్టి, కలయిక వల్ల కందులు (గుర్తులు) ఏర్పడ్డాయట. అంతటి మేటి దొరను రమ్మనమని పిలవండి, ఆయన ప్రకాశిస్తున్నాడట!
విశేషాలు: స్వామి సౌందర్యాన్ని, నాయికతో పొందిన శృంగార చిహ్నాలను చెలులు ఆశ్చర్యంతో వర్ణిస్తున్నారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని లీలలు అపరిమితమైనవి. ఆయన భక్తుడితో జరిపే అనుభూతుల వల్ల కలిగే అలజడి, ఆనందం ఆయన దివ్యరూపంలో మఱింత శోభను, కాంతిని నింపుతాయి.
చరణం 3
ముసుఁగు దెరవరే మొకము చూతము నేఁడు
కసుగాటు చేఁత లెల్లఁ గందము గాని
పసతో శ్రీవెంకటపతి నన్ను నిటు గూడె
నస చేసి నాతోనె నవ్వీ నటా
తాత్పర్యం: ఆ పెండ్లికొడుకు ముఖముపై ఉన్న ముసుగును తొలగించండి, ఈరోజు ఆయన ముఖాన్ని చూద్దాం. ఆయన చేసిన చిలిపి చేతలన్నింటినీ చూద్దాం! శ్రీవేంకటేశ్వరుడు నన్ను ఎంతో అనురాగంతో కలిశాడు. నాపై ఉన్న ఇష్టంతో (ఆశతో) నాతో నవ్వులు చిందిస్తూ మురిసిపోయాడట!
విశేషాలు: "ముసుఁగు దెరవరే" అనడంలో ముసుగు తీసి నాయకుని రూపకంటికి నింపాలనే ఆరాటం కనిపిస్తుంది. నాయిక తన సీమంతిని (వధువు) స్థానంలో నిలిచి వేంకటేశ్వరునితో పొందిన సమాగమానందాన్ని కృతజ్ఞతతో చెబుతోంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం: "ముసుగు తెరవడం" అంటే అజ్ఞానమనే పొరను తొలగించి భగవద్దర్శనం పొందడం. భక్తునికి, పరమాత్మకు మధ్య ఉన్న తెర తొలగిపోయినప్పుడు, భగవంతుడు అపారమైన కరుణాకటాక్షాలతో, నవ్వు ముఖంతో భక్తుడిని స్వీకరిస్తాడు.
