రామా దశరథరామా

 

రామా దశరథరామా

అవతారిక

ఈ సంస్కృత కీర్తనలో అన్నమాచార్యులు శ్రీరామచంద్రుని దివ్యమంగళ స్వరూపాన్ని, గుణగణాలను మరియు పరాక్రమాన్ని పరమ భక్తితో కీర్తించారు. రామాయణంలోని ప్రధాన ఘట్టాలను, రాముని కళ్యాణ గుణాలను స్మరిస్తూ, చివరగా ఆ రాముడే తిరుమల కొండపై వెలసిన శ్రీవేంకటేశ్వరుడని అన్నమయ్య కొనియాడారు.

పల్లవి

రామా దశరథరామా నిజ సత్య- కామా నమో నమో కాకుత్థ్సరామ

తాత్పర్యము

దశరథ మహారాజు కుమారుడవైన ఓ శ్రీరామా! సత్యమే కోరికగా గలవాడా (సత్యవ్రతుడా)! కకుత్స్థ వంశమున జన్మించిన ఓ రామా! నీకు ఇవే మా అనేక నమస్కారములు.

విశేషాలు

అన్నమయ్య ఈ కీర్తనను మధురమైన సంస్కృత భాషలో, లలితమైన పదాలతో ప్రారంభించారు. రాముని 'సత్యకామ' అని పిలవడం ద్వారా, ఆయన తండ్రి మాటకు కట్టుబడి అరణవాసానికి వెళ్లిన పితృవాక్య పరిపాలకుడనే సత్యశీలతను ఇక్కడ గుర్తుచేస్తున్నారు.

చరణం 1

కరుణానిధి రామ కౌసల్యానందన రామ పరమ పురుష సీతాపతిరామ శరధి బంధన రామ సవన రక్షక రామ గురుతర రవివంశ కోదండ రామ

తాత్పర్యము

దయాసముద్రుడవైన రామా! కౌసల్యాదేవికి ఆనందాన్ని ప్రసాదించిన రామా! పురుషోత్తముడా, సీతాదేవి ప్రాణనాథుడా! సముద్రానికి వారధిని బంధించిన రామా! విశ్వామిత్రుని యజ్ఞాన్ని (సవనమును) రక్షించిన రామా! శ్రేష్ఠమైన సూర్యవంశానికి తిలకము వంటివాడా, కోదండపాణివైన రామా! నీకు నమస్కారము.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో రాముని బాల్య, యవ్వన పరాక్రమాలను అన్నమయ్య స్తుతించారు. తాటకను సంహరించి విశ్వామిత్రుని యజ్ఞాన్ని కాపాడటం (సవన రక్షక), లంకకు వెళ్లేందుకు సముద్రంపై వారధి నిర్మించడం (శరధి బంధన) వంటి లీలలను స్మరిస్తూ, ఆయనను సాక్షాత్తు పరమపురుషుడిగా కీర్తించారు.

చరణం 2

దనుజహరణ రామ దశరథసుత రామ వినుతామర స్తోత్ర విజయరామ మనుజావతార రామ మహనియ్యగుణరామ అనిలజప్రియ రామ అయోధ్యరామ

తాత్పర్యము

రాక్షసులను సంహరించిన రామా! దశరథ పుత్రుడా! దేవతలచేత కొనియాడబడే స్తోత్రములు గల విజయరాముడా! మానవ రూపంలో అవతరించిన రామా! మహోన్నతమైన సద్గుణములు గలవాడా! హనుమంతునికి (అనిలజుడు అంటే వాయుపుత్రుడు) అత్యంత ప్రియమైన రామా! అయోధ్యకు ప్రభువైన రామా! నీకు నమస్కారము.

విశేషాలు

భగవంతుడు దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ కోసం మనుష్యుడిగా అవతరించిన తీరును (మనుజావతార) ఇక్కడ ప్రస్తావించారు. రావణాసురుని వధతో దేవతల కష్టాలను తీర్చి వారి ప్రశంసలు పొందినవాడని, తనను ప్రాణప్రదంగా కొలిచే ఆంజనేయునికి అత్యంత ప్రియుడని హనుమ-రాముల అనుబంధాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ చక్కగా గుర్తుచేశారు.

చరణం 3

సులలితయశ రామ సుగ్రీవవరద రామ కలుషరావణభయంకర రామ విలసితరఘురామ వేదగోచర రామ కలితప్రతాప శ్రీవేంకటగిరిరామ

తాత్పర్యము

మనోహరమైన కీర్తి గల రామా! సుగ్రీవునికి అభయమిచ్చి ఆదుకున్న రామా! పాపాత్ముడైన రావణాసురునికి భయంకరుడిగా మారిన రామా! ప్రకాశించే రఘువంశ రాముడా! వేదములకు మాత్రమే లభ్యమయ్యే (తెలియవచ్చే) రామా! గొప్ప ప్రతాపముతో కూడి, తిరుమల కొండపై (శ్రీవేంకటగిరిపై) వెలసిన ఓ వేంకటరామా! నీకు నమస్కారము.

విశేషాలు

రాముని ఆశ్రిత వత్సలత్వాన్ని (సుగ్రీవవరద) మరియు శత్రుభయంకర రూపాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు. రాముడు కేవలం మానవుడు కాదని, వేదముల అంతరార్థమైన పరమాత్ముడని (వేదగోచర) చెబుతూ, ఆ సూర్యవంశపు రాముడే నేడు కలియుగంలో భక్తులను బ్రోవడానికి తిరుమల కొండపై శ్రీవేంకటేశ్వరుడిగా వెలిశాడని ముక్తాయించారు.