ముగియదు కాలము
తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ సంకీర్తన సంసార మాయాజాలాన్ని, కాలగమనాన్ని ఒక అంతులేని ప్రవాహంతో పోలుస్తూ, భక్తి మార్గం ద్వారానే దానికి పరిష్కారం లభిస్తుందని ప్రబోధిస్తుంది.
అవతారిక
ఈ ప్రపంచం అంతులేని కాలప్రవాహమని, ఇందులో జీవుడు విషయవాంఛలకు లోబడి కొట్టుకుపోతుంటాడని అన్నమయ్య వివరించారు. భగవంతుని సృష్టిలోని వైచిత్రాన్ని, మాయను తెలుపుతూనే, పరమాత్మ వైపు మళ్ళినప్పుడే మోక్షం లభిస్తుందని ఈ కీర్తన సారాంశం.
పల్లవి
ముగియదు కాలము ముందరికి కింకాఁ
దెగని ప్రవాహము దినదిన మిదిగో
తాత్పర్యము
కాలం అనేది ఎన్నటికీ ముగిసిపోయేది కాదు; అది నిరంతరం ముందుకు సాగిపోతూనే ఉంటుంది. ఆ కాలం తెగని ప్రవాహం వలె ప్రతిరోజూ మన కళ్ళముందే ప్రవహిస్తూనే ఉంది.
విశేషాలు
కాలాన్ని అంతులేని ప్రవాహంతో పోల్చడం ద్వారా, మనిషి ఆయుష్షు క్షీణిస్తున్నా కాలం మాత్రం అనంతమని అన్నమయ్య హెచ్చరిస్తున్నారు.
'దినదినమిదిగో' అనడంలో కాలం నిత్యం మన కళ్ళ ముందే గడిచిపోతున్నా, మనం దానిని గుర్తించలేకపోతున్నామనే అర్థం ఉంది.
మొదటి చరణం
పొంకపు హరిచేఁ బొడమిన జగమిది
యింకాఁ బొడమీనివి గొన్ని
కంకిగఁ జెరువులు కాల్వలు నంటా
అంకెల నిర్మితమయ్యీ నివిగో
తాత్పర్యము
మహిమాన్వితుడైన ఆ శ్రీహరి వల్ల పుట్టిన సృష్టి ఇది. ఈ జగత్తులో నిరంతరం ఏదో ఒకటి పుడుతూనే ఉంటుంది. చెరువులు, కాలువలు ఒకదానికొకటి కలిసి అనుసంధానమై ఉన్నట్లుగా, ఈ సృష్టిలోని సర్వ జీవరాశులు, పదార్థాలు అన్నీ ఆ పరమాత్మ యొక్క అధీనంలో (నియంత్రణలో) ఉండి ఆయన చేతనే నడిపించబడుతున్నాయి.
విశేషాలు
అంకెల నిర్మితం: అంటే ఈ ప్రపంచం యావత్తూ భగవంతుని ఆజ్ఞకు లోబడి, ఆయన అదుపులో నిర్మితమైందని అర్థం. ఏదీ స్వతంత్రంగా జరగదు, అంతా ఆ హరి సంకల్పం ప్రకారమే నడుస్తుంది.
సృష్టిలోని ప్రతి అంశం ఒక క్రమపద్ధతిలో భగవంతుని ఆధీనంలో ఎలా ఇమిడి ఉందో అన్నమయ్య ఇక్కడ చక్కగా వివరించారు.
పొంకపు హరిచేఁ బొడమిన జగమిది
యింకాఁ బొడమీనివి గొన్ని
కంకిగఁ జెరువులు కాల్వలు నంటా
అంకెల నిర్మితమయ్యీ నివిగో
తాత్పర్యము
మహిమాన్వితుడైన ఆ శ్రీహరి వల్ల పుట్టిన సృష్టి ఇది. ఈ జగత్తులో నిరంతరం ఏదో ఒకటి పుడుతూనే ఉంటుంది. చెరువులు, కాలువలు ఒకదానికొకటి కలిసి అనుసంధానమై ఉన్నట్లుగా, ఈ సృష్టిలోని సర్వ జీవరాశులు, పదార్థాలు అన్నీ ఆ పరమాత్మ యొక్క అధీనంలో (నియంత్రణలో) ఉండి ఆయన చేతనే నడిపించబడుతున్నాయి.
విశేషాలు
అంకెల నిర్మితం: అంటే ఈ ప్రపంచం యావత్తూ భగవంతుని ఆజ్ఞకు లోబడి, ఆయన అదుపులో నిర్మితమైందని అర్థం. ఏదీ స్వతంత్రంగా జరగదు, అంతా ఆ హరి సంకల్పం ప్రకారమే నడుస్తుంది.
సృష్టిలోని ప్రతి అంశం ఒక క్రమపద్ధతిలో భగవంతుని ఆధీనంలో ఎలా ఇమిడి ఉందో అన్నమయ్య ఇక్కడ చక్కగా వివరించారు.
రెండూ చరణం
దేహము భోగించి దించిన విషయము-
లీహల మీఁదెత్తె నివి గొన్ని
ఆహారములై అన్యస్త్రీలై
వూహలనే నోరూరించీ నివిగో
తాత్పర్యము
శరీరంతో అనుభవించి వదిలేసిన విషయ వాంఛలే తిరిగి ఈ లోకంలో కొత్త రూపాలు దాల్చి పుడుతున్నాయి. అవే ఆహారంగా, పరాయి స్త్రీలుగా మారి మన ఊహల్లో ఆశలు రేకెత్తిస్తూ మనల్ని మాయలో పడేస్తున్నాయి.
విశేషాలు
మనిషి కోరికలు చావవని, ఒక జన్మలో అనుభవించి వదిలేసిన కోరికలే మళ్ళీ జన్మాంతర వాసనలుగా మారి వెంటాడతాయని కవి విశ్లేషించారు.
ఇంద్రియ సుఖాలు ఊహల్లో ఉంటూ మనిషిని ఎలా భ్రమింపజేస్తాయో ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది.
మూడవ చరణం
మనసునఁ దలఁచిన మాయలు కమ్మర-
నినుమడించె మతి నివి గొన్ని
కనుఁగొని శ్రీవేంకటపతిదాసులు
పెనఁగి పెంచఁగాఁ బెరిగీనిదిగో
తాత్పర్యము
మనసులో తలచుకున్న కొద్దీ ఈ మాయలు మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టి బుద్ధిలో రెట్టింపు అవుతుంటాయి. అయితే, శ్రీవేంకటేశ్వరుని దాసులు మాత్రం ఆ స్వామి భక్తిని ఆశ్రయించి, దానినే నిరంతరం పెంచుకుంటూ ఆనందాన్ని పొందుతున్నారు.
విశేషాలు
సంసార మాయను తలచుకుంటే అది పెరుగుతుంది, అదే దైవాన్ని తలచుకుంటే భక్తి పెరుగుతుంది.
భగవంతుని దాసులు మాయా ప్రవాహంలో చిక్కుకోకుండా, భక్తి అనే ప్రవాహంలో ఎలా ఎదుగుతారో తెలుపుతూ కీర్తనను ముగించారు.
