అయ్యో సదా మత్తుఁడను హరి నీ దాసులు నన్ను
పల్లవి:
అయ్యో సదా మత్తుఁడను హరి నీ దాసులు నన్ను
ఇయ్యెడనే దయఁజూచి యీడేర్చిరిఁ గాక
- తాత్పర్యము: అయ్యో! ఓ శ్రీహరీ! నేను నిరంతరం అజ్ఞానమనే మత్తులో మునిగి ఉండేవాడిని. అలాంటి నన్ను నీ భక్తులు (వైష్ణవ దాసులు) ఈ లోకంలోనే దయతో చూసి, కరుణించి ఉద్ధరించారు (నా జన్మను సార్థకం చేశారు).
- విశేషము: ఇక్కడ అన్నమయ్య భాగవతోత్తముల (హరిదాసుల) కృపా ప్రాశస్త్యాన్ని కొనియాడారు. ఎంతటి అజ్ఞాని అయినా, భగవద్భక్తుల సమాగమము, వారి కరుణ లభిస్తే భవసాగటాన్ని దాటవచ్చనే జీవాత్మ నైచ్యానుసంధానాన్ని, భాగవత సంస్కారాన్ని పల్లవిలో తెలియజేశారు.
మొదటి చరణం:
తెగక కన్నులుమూసి దేహము మఱచేవాఁడ
నిగిడి దేవుఁడవని నిన్నెరిఁగేనా
తగఁ బసిఁడి చూచి నే ధర్మము మరచేవాఁడ
జగతి విజ్ఞానము సరవెరిఁగేనా
- తాత్పర్యము: విరామం లేకుండా కళ్ళు మూసుకుని తమోగుణంలో మునిగిపోతూ, దేహ స్పృహ తప్పి తిరిగే వాడిని; నీవు పరంజ్యోతివైన దేవుడవని ఎప్పుడైనా తెలుసుకోగలిగానా? బంగారం (ధనం) కంటపడగానే ధర్మాధర్మాలను మరిచిపోయే వాడిని; ఈ లోకంలో శ్రేష్ఠమైన ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞాన మార్గాన్ని సరిగ్గా గ్రహించగలిగానా? (లేదని భావం).
- విశేషము: మానవుడు అజ్ఞానం వల్ల, ధనాశ వల్ల ఎంతగా ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానానికి, ధర్మానికి దూరం అవుతాడో స్వయంగా ఒప్పుకుంటూ, వైష్ణవుల ఉపదేశం లేకపోతే ఈ స్థితి మారదని వివరిస్తున్నారు.
రెండో చరణం:
వలచి సతులనేటి వలలఁ బడేటివాఁడ
మలసి తప్పించుక నీ మాయ దాఁటేనా
వెలయ నన్నీఁ జదివి వివేకమొల్లనివాఁడ
చలివాసి నీభక్తి చవిగొనేనా
- తాత్పర్యము: స్త్రీ మోహంలో పడి అనురాగమనే వలల్లో చిక్కుకుపోయే వాడిని; నీ అపారమైన విష్ణుమాయ నుంచి తప్పించుకుని దాన్ని దాటగలనా? లోకంలో ఉండే గ్రంథాలన్నీ చదివినా సరే, నిజమైన వివేకాన్ని (సారమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని) అంగీకరించని వాడిని; అలాంటప్పుడు అజ్ఞానపు చలి/భయం తొలగి నీ భక్తి యందలి తీపిని (రసాన్ని) ఆస్వాదించగలనా?
- విశేషము: కామ మోహాలు, కేవలం పొడి చదువుల వల్ల దైవభక్తి లభించదని, శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ఉన్నా అంతరంగంలో వివేకం కలగడానికి దైవభక్తుల సజ్జన సాంగత్యమే శరణ్యమని తెలిపారు.
మూడో చరణం:
మించు సంసారము చొచ్చి మీఁదు దెలియనివాఁడ-
నంచ నీ వంతర్యామివని మొక్కేనా
యెంచక శ్రీవేంకటేశ ఇటు నన్ను నేలితివి
మంచిదాయ నిఁక నిది మానబొయ్యేనా
- తాత్పర్యము: అపారమైన ఈ సంసార చక్రంలో ప్రవేశించి, భవిష్యత్తు (పరలోక శ్రేయస్సు) గురించి ఆలోచించని అజ్ఞానిని; నీవు అందరిలోనూ ఉన్న అంతర్యామివి అని ఎరిగి నీకు నమస్కరించగలనా? కానీ ఓ శ్రీ వేంకటేశ్వరా! నా లోపాలను దేన్నీ లెక్కచేయకుండా, నీ దాసుల ద్వారా నన్ను ఈ విధంగా ఏలుకున్నావు (కాపాడావు). ఎంత మేలైంది! ఇకపై లభించిన ఈ దివ్యమైన భక్తి మార్గాన్ని నేను ఎప్పటికీ వదులుకోను.
- విశేషము: సాధకునికి దైవానుగ్రహం, ఆచార్యుల లేదా భాగవతుల కృప ద్వారా దక్కిన మోక్ష మార్గాన్ని ఎప్పటికీ వీడకూడదనే నిష్ఠను, శ్రీ వేంకటేశ్వరుని నిర్హేతుక కృపను ముగింపులో అన్నమయ్య పరమోత్కృష్టంగా ఆవిష్కరించారు.