నేనేమి బాఁతి నీకు
తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ 'అధ్యాత్మ సంకీర్తన' పరమాత్మ పట్ల భక్తుని వినయాన్ని, భగవంతుడు జీవుని పట్ల చూపే అపారమైన కరుణను అద్భుతంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. సర్వస్వమూ తానై కాపాడుతున్న శ్రీహరి రుణం తీర్చుకోవడం అసాధ్యమని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో ఎంతో ఆర్తితో కొనియాడారు.
అవతారిక
భగవంతుడు మనకు చేసే ఉపకారాలు అనంతమైనవని, ఆయన మనకు తల్లిగా, తండ్రిగా, వెలుగుగా ఉండి మనల్ని నడిపిస్తున్నాడని ఈ కీర్తన తెలియజేస్తుంది. తన అశక్తతను ఒప్పుకుంటూనే, స్వామి తన పట్ల చూపే వాత్సల్యాన్ని అన్నమయ్య ఇందులో కీర్తించారు.
పల్లవి
నేనేమి బాఁతి నీకు నీ రుణము పాపలేను
నానావిధముల నీవే నన్నుఁ బాయవుగా
తాత్పర్యము
ఓ స్వామీ! నీ ముందు నా గొప్పతనం ఎంతటిది? అసలు నేనెంతటి వాణ్ణి? నీవు నాపై కురిపిస్తున్న అపారమైన అనుగ్రహానికి ప్రతిగా నీ రుణం ఏ విధంగానూ తీర్చుకోలేను. రకరకాల రూపాల్లో నీవే ఎల్లప్పుడూ నన్ను విడిచిపెట్టకుండా వెన్నంటే ఉంటున్నావు.
విశేషాలు
'బాఁతి' అంటే విలువ లేదా గొప్పతనం అని అర్థం. భగవంతుని అనంత శక్తి ముందు మానవ మాత్రుడైన తాను అల్పుడననే వినయ భావం ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.
భక్తుడు అడగకపోయినా, భగవంతుడు నీడలా వెంట ఉండి కాపాడతాడనే నమ్మకం పల్లవిలో ధ్వనిస్తుంది.
మొదటి చరణం
మతిలో చీఁకటి మాన్ప మాణిక్యదీపమవై
సతమై నాలికె పైకి చవి దేనెయై
కతలై నన్నుఁ జొక్కించఁ గర్ణామృతమవయి
గతియైతివిగా నాకుఁ గమలారమణా
తాత్పర్యము
లక్ష్మీదేవికి ప్రియుడవైన ఓ కమలారమణా! నా బుద్ధిలోని అజ్ఞానమనే చీకటిని పోగొట్టడానికి నీవు ఒక మాణిక్య దీపంలా వెలుగుతున్నావు. నా నాలుకపై నిరంతరం తీయని తేనెలా రుచిని ఇస్తున్నావు. నీ దివ్య గాథలతో (కథలతో) నన్ను మురిపించేందుకు చెవులకు అమృతంలా మారావు. నాకన్నింటికీ నీవే దిక్కయ్యావు.
విశేషాలు
ఇక్కడ భగవంతుడు జ్ఞానప్రదాతగా వర్ణించబడ్డాడు. అజ్ఞానాన్ని చీకటితో, జ్ఞానాన్ని దీపంతో పోల్చడం జరిగింది.
భగవన్నామం నాలుకకు రుచిని, ఆయన కథలు చెవులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయని అన్నమయ్య ఇంద్రియాల పరంగా భక్తిని వివరించారు.
రెండూ చరణం
చేరి నా కన్నులెదుట శృంగారరసమవై
ఆరసి రక్షించఁ బితురార్జితమవై
సారపు టిహపరాలు సంసారసుఖమవై
యీరీతిఁ బెంచితిగా నా కిందిరారమణా
తాత్పర్యము
ఓ ఇందిరారమణా! నీవు నా కళ్ళ ముందు అందమైన శృంగార మూర్తివై సాక్షాత్కరించావు. పూర్వీకుల నుండి లభించే ఆస్తి (పిత్రార్జితం) ఏ విధంగా ఒకరిని కాపాడుతుందో, అలా నీవు నన్ను కనిపెట్టుకుని రక్షిస్తున్నావు. ఇటు ఈ లోకంలోనూ, అటు పరలోకంలోనూ నాకు కలిగే సుఖము, సారము అంతా నీవే అయి నన్ను ఈ విధంగా పోషిస్తున్నావు.
విశేషాలు
భగవంతుడిని 'పిత్రార్జితం' అనడంలో ఒక లోతైన అర్థం ఉంది. తండ్రి సంపాదించిన ఆస్తి బిడ్డకు ఎంత సహజంగా, రక్షణగా లభిస్తుందో, భగవంతుని కృప కూడా భక్తునికి అంత అండగా ఉంటుందని భావం.
లౌకిక, ఆధ్యాత్మిక సుఖాలన్నింటికీ మూలం శ్రీహరియేనని ఇక్కడ స్పష్టమవుతోంది.
మూడవ చరణం
తనువిచ్చి జీవునికిఁ తల్లి వి తండ్రివినై
ధనమవై దాతవు దైవమవునై
అనుఁగు శ్రీవేంకటేశ అంతరాత్మవు నీవై
నను మన్నించితివిగా నారాయణా
తాత్పర్యము
నారాయణా! ఈ దేహాన్ని ఇచ్చి, ఈ జీవునికి తల్లిగా, తండ్రిగా నీవే అన్నీ అయ్యావు. నాకు అవసరమైన ధనము, ఆ ధనాన్ని ఇచ్చే దాత, నన్ను నడిపించే దైవము కూడా నీవే. ఓ ప్రియమైన వేంకటేశ్వరా! నాలోని అంతరాత్మవు నీవే అయి, నా తప్పులను క్షమించి నన్ను ఆదరిస్తున్నావు. నీకు వందనాలు.
విశేషాలు
ఈ చరణంలో 'త్వమేవ మాతా చ పితా త్వమేవ' అనే భావన కనిపిస్తుంది.
భగవంతుడు కేవలం బయట ఎక్కడో లేడని, మనలోనే 'అంతరాత్మ'గా ఉండి మనల్ని నడిపిస్తున్నాడని చెప్పడం ద్వారా అన్నమయ్య ఈ కీర్తనకు పరిపూర్ణతను ఇచ్చారు.
