శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు తిరుపతిలోని శ్రీ గోవిందరాజస్వామివారిని నాయికా-నాయక భావనతో, మధురభక్తి సంప్రదాయంలో వర్ణించిన శృంగార సంకీర్తన ఇది. జీవాత్మ-పరమాత్మల ఏకత్వాన్ని శృంగార లీలల రూపంలో అన్నమయ్య ఇక్కడ అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.
పల్లవి
ఏడేడఁ జూచినాను యీ సుద్దులేకోడెకాఁడవయితివి గోవిందరాజా
- తాత్పర్యం: ఓ గోవిందరాజా! ఎక్కడ చూసినా నీ సరస సల్లాపాల గురించిన కబుర్లే వినిపిస్తున్నాయి. సదా యవ్వనంతో తొణికిసలాడే నవయువకుడిలా (కోడెకాడిగా) మారావు కదా!
- మధుర భక్తి విశేషాలు: నాయకుడైన పరమాత్మ నిత్య నూతనుడు, నిత్య యవ్వనుడు. భక్తుల హృదయాలను ఆకర్షించే ఆయన లీలా విలాసాలు లోకమంతటా వ్యాపించి ఉన్నాయని నాయిక/చెలికత్తె సరసమైన వ్యాజోక్తితో సంబోధిస్తోంది.
మొదటి చరణం
అందగారి మాటలాడి ఆయములంటి యంటియిందుముఖిఁ జొక్కించి యేలుకొంటివిపొందులు మరిగి యాకెభోగములకొఱకుఁ గాగొందిఁ బవ్వళించితివి గోవిందరాజా
- తాత్పర్యం: జాణవైన ఓ స్వామీ! నేర్పరితనంతో కూడిన సరసపు మాటలు పలికి, మర్మస్థానాలను తాకుతూ, చంద్రముఖి వంటి ఆ నాయికను మైమరపించి పరవశింపజేశావు; ఆమెను నీదానిగా స్వీకరించావు. ఆమె పొందులోని మధురిమను మరిగి, ఆమె విలాస సుఖాల కోసమే శయన మందిరపు ఏకాంత గదిలో (గొందిలో) శేషశయనుడివై పవళించావు.
- మధుర భక్తి విశేషాలు: భగవంతుడు భక్తుని అంతరంగాన్ని (ఆయములను) తన మధురమైన కరుణతో స్పర్శించి, ప్రాపంచిక బంధాల నుంచి విముక్తుడిని చేసి తన్మయత్వంలో ముంచెత్తుతాడు. తిరుపతిలో శ్రీ గోవిందరాజస్వామి శయన భంగిమలో ఉండటాన్ని, నాయికతో ఏకాంత సుఖాన్ని అనుభవించే విశేష విలాసంగా అన్నమయ్య దర్శించారు.
రెండవ చరణం
సెలవి నవ్వులు నవ్వి చేతులు చాఁచి చాఁచికలికిని వలపించి కై కొంటివికలయికలకుఁగానే కందువ పానుపుమీఁదఁగొలువున్నాఁడ విదివో గోవిందరాజా
- తాత్పర్యం: పెదవుల చివర చిరునవ్వులు చిందిస్తూ, చేతులు చాచి ఆ సుందరిని నీ ప్రేమపాశంలో బంధించి స్వీకరించావు. ఆ నాయికతో సమాగమం కోసమే అనువైన శృంగార పాన్పుపై రమణీయంగా కొలువై ఉన్నావు.
- మధుర భక్తి విశేషాలు: పరమాత్మ జీవులను అనుగ్రహించడానికి ఎప్పుడూ ప్రేమతో చేతులు చాచి ఆహ్వానిస్తూనే ఉంటాడు (అభయహస్తం). ఆరాధించే భక్తుడి కలయిక కోసం తహతహలాడుతూ పాన్పుపై కొలువుదీరినట్లు చెప్పడం భగవంతుని 'సులభత్వ', 'సౌలభ్య' గుణాలకు నిదర్శనం.
మూడవ చరణం
తమ్ములము నోర నించి తమకము రేఁచి రేఁచికొమ్మనుఁ గాఁగిటిలోనఁ గూడితివినెమ్మది శ్రీవేంకటేశ నెలఁతరతులకేకుమ్మరించేవు మోహము గోవిందరాజా
- తాత్పర్యం: తాంబూలాన్ని నోటినిండా నింపి, అనురాగ తాపాన్ని (తమకాన్ని) రెట్టింపు చేస్తూ ఆ పడతిని గాఢాలింగనంలో కలిశావు. మనసు నిండా ప్రేమతో నిండిన ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! గోవిందరాజా! ఆ సుందరి విహారాల కోసమే నీ అపరిమితమైన మోహాన్ని, ప్రేమను సర్వస్వం కుమ్మరిస్తున్నావు.
- మధుర భక్తి విశేషాలు: తిరుపతి గోవిందరాజస్వామి, తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఒక్కడేనని అన్నమయ్య అభేదాన్ని స్థాపించారు. జీవాత్మ-పరమాత్మల సంపూర్ణ ఐక్యతను బాహ్యంగా శృంగార సమాగమంగానూ, అంతరార్థంలో జీవుడు బ్రహ్మపదంలో లీనమైపోయే మోక్షానందంగానూ (రసానుభూతిగా) మధురభక్తి సంప్రదాయంలో అన్నమయ్య ముగించారు.
