కంటి మిదివో

 

కంటి మిదివో  శృంగార సంకీర్తన

• రేకు సంఖ్య: 1324-4
  
  
• సంపుటము: 23-142
  
  
• రచయిత: తాళ్లపాక అన్నమాచార్య
  
  
• రాగము: శ్రీరాగం
  
  

అవతారిక

తిరుమల శ్రీనివాసుడు అలమేల్మంగా సమేతుడై కొలువుదీరిన దివ్య మంగళ శృంగార వైభవాన్ని కన్నులారా దర్శించిన భక్తుల/చెలికత్తెల ఆనందానుభూతి ఈ సంకీర్తన. స్వామివారి తిరుమేనుకు పరిచారకులు సమర్పించే పచ్చకర్పూరం, పునుగు వంటి సుగంధద్రవ్యాల అలంకారాలను, స్వామివారి దివ్యవర్ణాన్ని, అమ్మవారితో కూడిన విలాసాన్ని రుతువుల (హేమంత, వర్ష, వసంత రుతువులు) శోభతో పోలుస్తూ అన్నమయ్య అత్యద్భుతమైన భావనాచిత్రాన్ని సాక్షాత్కరింపజేశారు.

పల్లవి

కంటి మిదివో నేము కన్నులపండుగగాను

జంటలఁ గొలువై నీవు చనవియ్యఁగాను॥

• తాత్పర్యము:
  
  
  స్వామీ! నీవు నీ దేవేరితో కలిసి జంటగా దివ్య కొలువు తీరి, మా అందరికీ దర్శనమిస్తూ ఆదరణతో చనువిస్తుండగా, ఇదిగో మేము కనులపండువగా ఆ అపురూప సౌందర్యాన్ని దర్శించాము.
  
  
• విశేషము:
  
  
  దివ్య దంపతులు ఏకాంతంగా కాక భక్తులకు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తూ కొలువుదీరిన సమయమిది. 'చనవియ్యఁగాను' అనడం ద్వారా స్వామి తన భక్తులకు కల్పించిన ఆత్మీయ సాన్నిధ్యాన్ని, దర్శన భాగ్యాన్ని సూచించారు.
  
  

మొదటి చరణము

హేమంతకాలము నేఁడు యిటు నీతిరుమేన

ఆముకొని జనియించినట్లుండెను

భూమిఁగలకప్పురము పొడిసేసి నిలువెల్లా

నేమముతో నిందరును నీకుఁ జాతఁగాను॥

• తాత్పర్యము:
  
  
  ఇక్కడున్న పరిచారకులందరూ నియమపూర్వకంగా భూలోకంలోని పచ్చకర్పూరాన్ని అంతా పొడి చేసి నీ దివ్య శరీరమంతా (తిరుమేనుపై) పూయగా... మంచు కురిసే హేమంత రుతువు తానే స్వయంగా నీ శరీరముపై అవతరించిందా అన్నట్లుగా తెల్లనైన చల్లని శోభతో ప్రకాశిస్తున్నది.
  
  
• విశేషము:
  
  
  స్వామి శరీరమంతా అద్దిన తెల్లని కర్పూరపు ధవళ కాంతిని, దాని శీతల స్పర్శను మంచు కురిసే హేమంత రుతువుతో పోల్చడం అన్నమయ్య అద్భుతమైన ఉత్ప్రేక్షాలంకార చాతుర్యానికి నిదర్శనం.
  
  

రెండవ చరణము

వానకాలము నీలవర్ణముతోఁ దిరుమేన

సోనయై కురిసినట్టు చూపట్టెను

సేనగాదట్టుపుణుఁగు చిత్తడిగా సర్వాంగాల

పూని యిందరును నీకుఁ బూయఁగాను॥

• తాత్పర్యము:
  
  
  పరిచారకులంతా నీ సమస్త అంగాలకూ తడిపొడిగా దట్టమైన పునుగు తైలాన్ని నిండుగా పూయగా... నీలమేఘ శ్యాముడవైన నీ శరీరముపై నల్లని వర్షాకాలమే ఒకేధారగా కురిసే జడివానలా (సోనయై) వెల్లివిరిసిందా అన్నట్లు కనిపిస్తున్నది.
  
  
• విశేషము:
  
  
  తిరుపతి వేంకటేశ్వరునికి సమర్పించే పునుగు తైల సంప్రదాయాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు. స్వామివారి స్వాభావిక నీలమేఘచ్ఛాయకు, చిక్కటి పునుగు తైలపు నల్లదనానికి వర్షాకాలపు కారుమబ్బుల వానను జోడించి సుగంధభరితమైన వర్ణన చేశారు.
  
  

మూడవ చరణము

వసంతకాలము తానె వచ్చి నీ తిరుమేన

యెసగినట్టు శ్రీవేంకటేశ తోఁచెను

వెస నలమేల్మంగతో వింతసొమ్ము నీవురాన

పొసఁగఁ జందము విన్నందరు బొగడఁగాను॥

• తాత్పర్యము:
  
  
  ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీవు వింత వింతలైన ఆభరణాలన్నీ ధరించి అలమేలుమంగమ్మతో కలిసి విలాసంగా నడచివస్తుండగా, చూసినవారందరూ ఆ రూపురేఖలను ఎంతగానో పొగుడుతున్నారు. ఆ శృంగార శోభను చూస్తుంటే, ప్రకృతికి నవచైతన్యాన్ని ఇచ్చే వసంత రుతువే స్వయంగా నీ శరీరంలో ప్రవేశించి నిండిపోయిందా అన్నట్లుగా గోచరిస్తున్నది.
  
  
• విశేషము:
  
  
  హేమంతం (కర్పూర శ్వేతం), వర్షరుతువు (పునుగు నలుపు) తర్వాత చివరగా నవవసంతాన్ని వర్ణించారు. అమ్మవారితో కలిసి నూతనాభరణాలతో స్వామి నడిచివచ్చే శృంగార విలాసం సర్వసృష్టిని చిగురింపజేసే వసంత రుతువులా జగన్మోహనంగా ఉందని కీర్తనను పరిపూర్ణం చేశారు.