"ఇన్ని దేహములఁ బుట్టి యేమి గంటిమి"
పల్లవి
ఇన్ని దేహములఁ బుట్టి యేమి గంటిమి
వున్నతపు హరిదాస్య మొక్కటే కాక ॥
తాత్పర్యము:
ఇన్ని రకాల శరీరాలలో (వివిధ జన్మలలో) పుట్టి మనం సాధించినది లేదా పొందినది ఏమిటి? మహోన్నతమైన శ్రీహరి దాస్యము (భగవంతుని సేవ) ఒక్కటే లభించవలసిన అసలైన ఫలము తప్ప వేరొకటి లేదు.
విశేషాలు:
అనేక జన్మలెత్తినా భగవద్భక్తి లేకపోతే ఆ జన్మల వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదని అన్నమయ్య తేల్చిచెప్పారు. మానవ జన్మకు లేదా ఏ జీవి జన్మకైనా పరమార్థం ఆ శ్రీహరి సేవయే అని పల్లవిలో వివరించారు.
ఒకటో చరణం
హీనజంతువైననాఁడు యేనుగై పుట్టిననాఁడు
ఆనంద మొక్కటే అంగాలే వేరు
యీ నేటి యజ్ఞానము యీ జీవుల కొక్కలాగే
జ్ఞానమే యెక్కుడుఁ గాక సరిలేని దొకటే ॥
తాత్పర్యము:
అత్యంత అల్పమైన చిన్న జీవిగా పుట్టినా, లేదా శరీరం పెద్దదైన ఏనుగుగా పుట్టినా ఆకలి తీరినప్పుడు లేదా సుఖం కలిగినప్పుడు పొందే ఆనందం ఒకటే, కేవలం శరీర అవయవాలు మాత్రమే వేరు. ఈ ప్రపంచంలో జీవులన్నింటికీ అజ్ఞానము అనేది ఒకే రకంగా ఉంటుంది. అందువల్ల దేహ పరిమాణం కంటే ఆత్మజ్ఞానమే అత్యంత శ్రేష్ఠమైనది, దానికి సాటి వచ్చేది మరొకటి లేదు.
విశేషాలు:
శరీర పరిమాణాన్ని బట్టి ఆనందంలో గానీ, అజ్ఞానంలో గానీ తేడా ఉండదు. చిన్న జంతువైనా, పెద్ద ఏనుగైనా పొందే లౌకిక సుఖాలు ఒకటే. కానీ భగవంతుని తెలుసుకునే "జ్ఞానం" మాత్రమే జీవుడిని ఉత్తమ స్థితికి తీసుకెళ్తుంది.
రెండో చరణం
నరలోకభోగానకు నరకానుభవానకు
సరేకాని మిగులదు చనెఁ దొల్లె
గరిమ నేర్పడ నందు ఘనమేమి కొంచమేమి
హరిదాసుఁడై బ్రదుకుటదియే లాభము ॥
తాత్పర్యము:
మనుష్య లోకంలో అనుభవించే భోగాలైనా, నరకంలో అనుభవించే బాధలైనా అనుభవించే సమయానికి సరిపోతాయి తప్ప చివరకు ఏదీ మిగలదు, కాలక్రమేణా గతించిపోతాయి. ఆ అనుభవాలలో ఏది గొప్ప, ఏది తక్కువ అని ఆలోచించడం వ్యర్థం. అన్నింటికంటే శ్రీహరికి దాసుడై (భక్తుడై) జీవించడమే మానవుడికి లభించే నిజమైన లాభం.
విశేషాలు:
ఇహలోక సుఖాలు, పరలోక శిక్షలు రెండూ అనిత్యమైనవి. అనుభవించినంత కాలం ఉండి ఆ తర్వాత అంతరించిపోతాయి. కాబట్టి లౌకిక భోగాల వెనుక పడకుండా, హరిదాసుగా జీవితాన్ని గడపడమే శాశ్వతమైన శ్రేయస్సు అని ఇక్కడ ఉద్బోధించారు.
మూడో చరణం
బాలుఁడైన యప్పుడూను పండి ముదిసినప్పుడు
కాల మొక్కటే బుద్ధి కడు లేదు
ఆలకించి శ్రీవేంకటాధిపతి సేవించి
యేలికంటా మొక్కుచుండే దిదియే భాగ్యము ॥
తాత్పర్యము:
చిన్న పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడైనా, బాగా వయసు మళ్లీ ముసలివాడైనప్పుడైనా కాలం తన పని తాను చేసుకుపోతూనే ఉంటుంది, కానీ మనుషులలో నిజమైన వివేకం (జ్ఞాన బుద్ధి) కలగడం లేదు. అందుకే ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుని కళ్యాణ గుణాలను ఆలకించి, ఆయనను సేవించి, "స్వామీ! నీవే నా ప్రభువువు" అని నమస్కరిస్తూ ఉండడమే అందరికంటే గొప్ప అదృష్టం.
విశేషాలు:
బాల్యం, వార్ధక్యం అని తేడా లేకుండా జీవిత కాలం కరిగిపోతుంది. వయసు మారినా జ్ఞానం కలగని మానవుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సేవలో తరిస్తేనే జన్మ ధన్యమవుతుంది. భగవంతుడిని స్వామిగా, యజమానిగా భావించి శరణు వేడడమే అసలైన భాగ్యమని అన్నమయ్య ముగించారు.
