పల్లవి
అన్నిటాను హరిదాసు లధికులు
కన్నులవంటివారు కమలజాదులకు ॥
తాత్పర్యము:
అన్ని విషయాలలోనూ శ్రీహరి భక్తులు (విష్ణుభక్తులు) అందరికంటే మిక్కిలి శ్రేష్ఠులు, అధికులు. బ్రహ్మదేవుడు మొదలైన దేవతలకు కూడా ఈ హరిదాసులు కన్నుల వంటివారు (అనగా అత్యంత ప్రాణసమానులు, మార్గదర్శకులు).
విశేషాలు:
శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో భాగవతోత్తముల (హరిదాసుల) స్థానం భగవంతుని స్థానం కన్నా కూడా గొప్పగా భావించబడుతుంది. దేవుడికి భక్తులంటే ఎంత ఇష్టమో, దేవతలకు కూడా హరిదాసులు కన్నుల వంటి అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవంతో సమానమని అన్నమయ్య ఇక్కడ వర్ణించారు.
ఒకటో చరణం
అందరును సమమైతే నరుహానరుహము లేదా
అందరిలో హరియైతే నౌఁ గాక
బొందితో విప్రుని దెచ్చి పూజించినట్టు వేరే
పొందుగాని శునకముఁ బూజించఁదగునా ॥
తాత్పర్యము:
ప్రపంచంలో మానవులందరూ ఒకే రకంగా సమంగా ఉంటే, తగినవారు (యోగ్యులు) - తగనివారు (అయోగ్యులు) అనే తేడా ఉండదా? అందరిలోనూ శ్రీహరి అంతర్యామిగా ఉన్నాడనేది నిజమే కావచ్చు. కానీ శరీరంతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడిని (సజ్జనుడిని) ఇంటికి తెచ్చి పూజించినట్లుగా, దానికి భిన్నమైన కుక్కను పూజించడం తగునా? (తగదు కదా!).
విశేషాలు:
అందరిలోనూ భగవంతుడు ఉన్నాడనే అద్వైత భావన పరమార్థంలో నిజమే అయినప్పటికీ, ఆచరణాత్మకమైన లోకంలో యోగ్యతను బట్టి, ప్రవర్తనను బట్టి గౌరవం ఉంటుంది. హరిభక్తి ఉన్నవారికి, లేనివారికి తేడా ఖచ్చితంగా ఉంటుందని చెప్పడానికి అన్నమయ్య ఒక లౌకిక ఉదాహరణను ఇచ్చారు.
రెండో చరణం
అన్నిమతములు సరియైతేను వాసి లేదా
చెన్నగుఁ బురాణాలు చెప్పుఁ గాక
యెన్నఁగ సొర్ణాటంక మింతటానుఁ జెల్లినట్లు
సన్నపుఁ దోలుబిళ్లలు సరిగాఁ జెల్లునా ॥
తాత్పర్యము:
అన్ని మతాలు లేదా మార్గాలు సమానమే అయితే ఇక వాటి మధ్య వ్యత్యాసం లేదా శ్రేష్ఠత అనేదే ఉండదా? పురాణాలు ఎంతటి గొప్ప విషయాలనైనా చెప్పవచ్చు గాక! కానీ బంగారు నాణెం (స్వర్ణాటంకం) అన్ని చోట్లా చెల్లినట్లుగా, చిన్న తోలు బిళ్లలు (తోలు నాణాలు) దానితో సమానంగా చెల్లుతాయా? చెల్లవు కదా!
విశేషాలు:
అన్ని మార్గాలూ ఒకే ఫలితాన్ని ఇవ్వవని అన్నమయ్య స్పష్టం చేస్తున్నారు. బంగారు నాణేనికి ఉన్న విలువ తోలు బిళ్లకు ఉండదు. అలాగే భగవంతుని చేరుకోవడానికి హరిభక్తి అనే బంగారు మార్గమే శ్రేష్ఠమైనదని, ఇతర మార్గాలు దానితో సమానం కాజాలవని ఉపమానంతో వివరించారు.
మూడో చరణం
గక్కునఁ బైరువిత్తఁగా గాదము మొలచినట్టు
చిక్కిన కర్మములెల్లాఁ జెలఁగెఁ గాక
తక్కక శ్రీవేంకటేశుదాస్య మెక్కుడైనట్టు
యెక్కడా మోక్షోపాయ మిఁకఁ జెప్ప నున్నదా ॥
తాత్పర్యము:
మంచి పైరు (పంట) విత్తనాలు చల్లినప్పుడు దానికి బదులు పనికిరాని కలుపు మొక్కలు (గాదము) వేగంగా మొలిచినట్లు, మానవులు చేసుకున్న పూర్వకర్మలన్నీ వారిని బంధించి సంతోషింపజేస్తూ ఉండవచ్చు. కానీ, నిస్సందేహంగా శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దాస్యమే (సేవయే) అన్నింటికంటే మిక్కిలి శ్రేష్ఠమైనది. దీనిని మించిన మోక్షోపాయం (ముక్తిని పొందే మార్గం) వేరొకటి ఎక్కడైనా చెప్పబడి ఉన్నదా? లేదు!
విశేషాలు:
సంసార బంధాలు, కర్మలు తాత్కాలికమైన ఫలితాలను ఇస్తాయి. పంట పొలంలో కలుపు మొక్కలు త్వరగా పెరిగినట్లు ఇవి మనల్ని ఆకర్షిస్తాయి. కానీ శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని ఇచ్చేది మాత్రం శ్రీ వేంకటేశ్వరుని సేవ మాత్రమే. అంతకుమించిన సులువైన, గొప్ప మోక్ష మార్గం మరొకటి లేదని అన్నమయ్య తీర్పు చెప్పారు.
