వేగునంతానేల జాలి
శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార కీర్తనలో, అలమేలుమంగమ్మ శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై అలిగి ఉంటే, చెలికత్తె ఆమెకు నచ్చజెప్పే సందర్భం కనిపిస్తుంది. వృధాగా కాలం గడపకుండా, ప్రాణనాథుడైన స్వామితో సరస సంభాషణలు చేయమని సలహా ఇస్తున్నట్లు అన్నమయ్య దీనిని మలచారు.
పల్లవి
వేగునంతానేల జాలి వెలుమజోలి
సోగకన్నుల నాతనిఁ జూడఁగరాదా
తాత్పర్యము
ఓ మగువా! తెల్లవార్లూ ఎందుకీ విచారం? ఎందుకీ పంతాలు, తగాదాలు? నీ అందమైన సోగకన్నులతో ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుని ప్రేమగా చూడవచ్చు కదా! ఎందుకు బాధపడుతూ కూర్చుంటావు?
విశేషాలు
నాయిక మనసులోని మధనను, అలకను గమనించిన చెలికత్తె, ఆ అమూల్యమైన సమయం వృధా అవుతోందని హెచ్చరించడం ఈ పల్లవిలోని విశేషం. 'జాలి', 'జోలి' వంటి పదప్రయోగాలు లయాత్మకంగా ఉన్నాయి.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
జీవాత్మ అజ్ఞానం వల్ల లేదా భ్రమ వల్ల పరమాత్మకు దూరంగా ఉండి దుఃఖిస్తూ ఉంటుంది. కానీ ఆ అజ్ఞానాన్ని వీడి భగవంతుని వైపు దృష్టి సారిస్తే (సోగకన్నుల చూడడం) కలిగే ఆనందం అనంతమని ఇక్కడ బోధన.
మొదటి చరణం
చలమే నీకు బలమా సరసములాడరాదా
వలచిన రమణుఁడు వద్దనుండఁగా
అలిగితేనేమాయ నప్పటికపుడె పోయ
చెలులు చెప్పఁగా సందుచేకొనరాదా
తాత్పర్యము
నీవు పట్టిన పంతమే నీకు బలమా? నిన్ను ప్రేమించిన ప్రియుడు నీ పక్కనే ఉండగా, అతనితో సరసంగా మాట్లాడవచ్చు కదా! అలిగితే కొద్దిసేపు ఉంటుంది కానీ, అది ఎప్పుడో పోవాలి. మేము (చెలికత్తెలు) ఇంతగా చెబుతున్నప్పుడు, ఆ కోపాన్ని తగ్గించుకుని రాయబారానికి సిద్ధపడవచ్చు కదా!
విశేషాలు
నాయిక యొక్క 'ప్రణయ కోపాన్ని' అన్నమయ్య ఇక్కడ వర్ణించారు. ఎంత కోపమున్నా ప్రియుడు దరి చేరినప్పుడు దానిని వీడడమే ఉత్తమ లక్షణమని చెలికత్తె హితవు చెబుతోంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
భక్తుడు అప్పుడప్పుడు భగవంతుడిపై అలక (నిందాగీతాల రూపంలో) చూపవచ్చు. అయితే, భగవంతుడు నీ అంతరాత్మలో ఉండగా, అజ్ఞానమనే కోపాన్ని పక్కన పెట్టి ఆయనతో అనుసంధానం కావాలని అంతరార్థం.
రెండవ చరణం
పట్టినదే పంతమా పైకొని మాటాడరాదా
గుట్టుతో నీపతి చెంతఁ గూచుండఁగా
వొట్టుక దోసములేదు వొగి నీకుఁ బొద్దువోదు
పెట్టే గిలిగింతలకే బెట్టి నవ్వరాదా
తాత్పర్యము
ఒక్కసారి పంతం పడితే దానినే పట్టుకు వేలాడుతావా? నీ పతి నీ చెంతనే ఉండగా చొరవ తీసుకుని మాట్లాడరాదా? ఇలా మౌనంగా ఉంటే నీకు కాలక్షేపం అవ్వదు. ఆయన చేసే చిలిపి పనులకు, గిలిగింతలకు ఆ కోపాన్ని వీడి గట్టిగా నవ్వవచ్చు కదా! దీనివల్ల నీకు వచ్చే దోషమేమీ లేదు.
విశేషాలు
శృంగార సన్నివేశాల్లోని చిన్న చిన్న అల్లరి చేష్టలను, నవ్వులను అన్నమయ్య అత్యంత సహజంగా చిత్రీకరించారు. 'బొట్టుక దోసములేదు' అనడంలో నాయిక మనసులోని జంకును తొలగించే ప్రయత్నం కనిపిస్తుంది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
భగవంతుడు లీలామానుష విగ్రహుడు. ఆయన చేసే లీలలను చూసి ఆనందించాలే తప్ప, కఠినమైన నియమాలతో (పంతాలతో) ఆయనకు దూరం కాకూడదు. ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణంలో ఆనందం ముఖ్యం.
మూడవ చరణం
సిగ్గులే మూలధనమా చేరి పైకొనఁగ రాదా
అగ్గమై శ్రీ వేంకటేశుఁడలమఁగాను
యెగ్గులెల్లా నేఁడె జారె యెదుటఁ బ్రియములూరె
వెగ్గళించె నాస వెల్లవిరులు గారాదా
తాత్పర్యము
నీకు సిగ్గులే ఆస్తిపాస్తులా? శ్రీవేంకటేశ్వరుడు స్వయంగా వచ్చి నిన్ను హత్తుకుంటున్నప్పుడు, ఇంకా బిడియం ఎందుకు? పాత గొడవలు, లోపాలు (ఎగ్గులు) అన్నీ ఈరోజే సమసిపోయాయి. నీ కళ్లలో ప్రేమానురాగాలు ఊరుతున్నాయి. నీ మనసులోని ఆశలు ఇప్పుడు నిండుగా వికసించవచ్చు కదా!
విశేషాలు
శ్రీవేంకటేశ్వరుని శరణాగతిలో నాయిక తన సిగ్గును, గత కోపాలను వదిలివేసిన స్థితిని ఇక్కడ అన్నమయ్య కళ్లకు కట్టారు. 'వెల్లవిరులు' అంటే నిండుగా వికసించడం అని అర్థం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
జీవుడు భగవంతుడిని చేరుకోవడానికి 'అహంకారం' (పంతం), 'మాయ' (సిగ్గు/బిడియం) అడ్డురాకూడదు. సర్వస్వం భగవంతుడికి అర్పించినప్పుడు (అగ్గమై అలమడం), భక్తుని హృదయం ఆనందంతో వికసిస్తుంది. మోక్షం వైపు సాగే ప్రయాణంలో ఇది తుదిమెట్టు.
