వేంచేయరయ్య మీరు విడిదిండ్లకు. అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో ప్రతి చరణంలోనూ భగవంతుని పట్ల గల ఆత్మీయతను, ప్రకృతిని స్వామి సేవలో ఎలా భాగం చేశారో మధుర భక్తి కోణంలో చరణాల వారీగా విశ్లేషించుకుందాం:
1. పల్లవి: ఆత్మీయ ఆహ్వానం
వేంచేయరయ్య మీరు విడిదిండ్లకు
పాంచజన్యధరుడు పవ్వళించి యున్నాడు
>
* తాత్పర్యం: ఓ భక్తులారా, దేవతలారా! శంఖాన్ని ధరించిన శ్రీహరి ఇప్పుడు నిద్రించడానికి సిద్ధమై పవ్వళించి ఉన్నాడు. కావున మీరంతా మీ మీ నివాసాలకు (విడిదిళ్లకు) వెళ్ళండి.
* మధుర భక్తి విశేషం: ఇక్కడ అన్నమయ్య భగవంతుని ఒక లోకనాథుడిలా కాకుండా, తన ఇంట్లోని ప్రియతమ వ్యక్తిలా భావిస్తున్నారు. భక్తుడు భగవంతుని విశ్రాంతి కోసం పరితపించడం ఇందులో కనిపిస్తుంది. "పాంచజన్యధరుడు" అనడంలో—లోకానికి మేల్కొలుపునిచ్చే శంఖం ఊదే స్వామి కూడా ఇప్పుడు విశ్రమిస్తున్నాడని చెప్పడం విశేషం.
2. మొదటి చరణం: నిరంతర సేవకుల వీడ్కోలు
గరుడ కిన్నర కింపురుషులార సిద్ధ వరులార విద్యాధరులార
గిరివల్లభులార శరణాగతత్రాణ బిరుదు వేల్పుని నగరు బీగముద్రలాయె
* తాత్పర్యం: గరుడుడు, కిన్నెరలు, సిద్ధులు, విద్యాధరులు మొదలైన నిత్య సేవకులారా! శరణు కోరిన వారిని రక్షించే బిరుదు గల ఆ వేంకటేశ్వరుని కోవెల తలుపులకు ముద్రలు పడ్డాయి.
* మధుర భక్తి విశేషం: భగవంతుని మందిరంలో నిరంతరం సేవ చేసే సిద్ధులను, దేవతలను కూడా "ఇక చాలు, స్వామికి అలసటగా ఉంటుంది" అని పంపించివేయడం వాత్సల్య భక్తికి నిదర్శనం. భగవంతుడు తనని తాను రక్షించుకోగలవాడే అయినా, భక్తుడు ఆయనకు రక్షణగా తలుపులు వేసి, ముద్రలు వేయడంలో ఒక రకమైన 'అధికారయుతమైన ప్రేమ' కనిపిస్తుంది.
3. రెండవ చరణం: జ్ఞానానికి, కాలానికి విశ్రాంతి
వేదాంబుధులార విబుధగణములార సనకాదిమునులార ఘనులార
ఆదిత్యులార గ్రహములార దానవ భేదినగరు తలుపు బీగముద్రలాయె
* తాత్పర్యం: వేద పండితులారా, సనకాది మునులారా, సూర్యచంద్రాది గ్రహాలారా! దానవ సంహారి అయిన ఆ స్వామి ఆలయ తలుపులకు తాళాలు పడ్డాయి.
* మధుర భక్తి విశేషం: వేదాలు, గ్రహాలు అన్నీ భగవంతుని ఆజ్ఞలోనే ఉంటాయి. కానీ ఇక్కడ భక్తుడు (అన్నమయ్య) ఆ గ్రహాలకు, మునులకు సైతం ఆదేశాలు ఇస్తున్నాడు. అంటే, భగవంతుని సేవలో నిమగ్నమైన భక్తుడికి ప్రకృతిలోని శక్తుల కంటే ఎక్కువ అధికారం ఉంటుందని, అది కేవలం ప్రేమ (భక్తి) వల్లనే సాధ్యమని ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది.
4. మూడవ చరణం: సర్వ సమర్పణ - ఏకాంత సేవ
నాగకంకణులార గణనాయకులార భాగవతులార దిక్పతులార
బాగుగ నలమేలు మంగపతి వేంకటేశ్వర భోగివేల్పునగరు బీగముద్రలాయె
* తాత్పర్యం: శివగణాలారా, వినాయకాది దేవతలారా, దిక్పాలకులారా! అలమేలుమంగా సమేతుడైన వేంకటేశ్వరుడు, ఆ భోగి (సుఖాలను అనుభవించేవాడు) నిద్రించే సమయమైంది. తలుపులు మూయబడ్డాయి.
* మధుర భక్తి విశేషం: ఈ చరణంలో స్వామిని "భోగి" మరియు "అలమేలుమంగా పతి" అని సంబోధించడం శృంగార/మధుర భక్తికి శిఖరాగ్రం. పగడంతా లోక రక్షణ కోసం శ్రమించిన స్వామి, రాత్రి వేళ తన ప్రియురాలైన అలమేలుమంగతో ఏకాంతంగా విశ్రమించే సమయమిది. ఆ ఏకాంతానికి భంగం కలగకూడదని అన్నమయ్య దేవతలందరినీ అక్కడి నుండి పంపివేస్తున్నారు.
అన్నమాచార్యుల ఈ కీర్తనలో "దాస్య భక్తి" కన్నా "సఖ్య మరియు వాత్సల్య భక్తి" ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. భగవంతుని పట్ల అత్యంత చనువు, ప్రేమ ఉన్నప్పుడే భక్తుడు దేవతలను కూడా అక్కడ ఉండవద్దని పంపించగలడు.
* నియమం: గుడి తలుపులు వేయడం అనేది ఒక ఆచారం.
* భక్తి: కానీ అన్నమయ్య దృష్టిలో అది ఆచారం కాదు, తన ప్రాణనాథుడికి ఇచ్చే ప్రశాంతమైన నిద్ర.
ప్రకృతిలోని శబ్దాలన్నీ ఆగిపోయి, ప్రపంచమంతా నిశ్శబ్దంగా మారి, కేవలం స్వామి తన దేవేరితో విశ్రమించే ఆ పవిత్రమైన ఘడియలను అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో అత్యంత మధురంగా చిత్రించారు.
'
