సకల లోకేశ్వరులు సరుసఁ జేకొనువాఁడు
తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి జరిగే వివిధ ఉత్సవాలను అత్యంత మనోహరంగా కీర్తించారు.వేంకటేశ్వర స్వామికి రకరకాలైన పుష్ప జాతులతో చేసే యాగమును పుష్పయాగము అంటారు. కార్తిక మాసంలో శ్రవణా నక్షత్రం రోజు దీనిని నిర్వహిస్తారు.అన్నమయ్యకు ఇష్టమయిన పదాలలో ఈ పుష్పయాగము కూడా ఒకటి. “పువ్వుఁబోణుల కొలువే పుష్పయాగము”(14-396)”పూజ లందరుఁ జేసేదే పుష్పయాగము”(26-207) అను కీర్తనలలో పుష్పయాగాన్ని మధురంగా వర్ణింఛాడు. వాటితోపాటు “ఈ సకల లోకేశ్వరులు సరుస జేకొనువాఁడు” అను ఈ కీర్తనలో పుష్పయాగాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు.
సకల లోకేశ్వరులు సరుసఁ జేకొనువాఁడు
పల్లవి:
సకల లోకేశ్వరులు సరుస జేకొనువాఁడు
అకలంకముగఁ బుష్పయాగంబు
తాత్పర్యము
సకల లోకములకు అధిపతి అయిన ఆ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు, తన చెంతనే ఉండి భక్తులు సమర్పించే నిష్కల్మషమైన పుష్పయాగాన్ని స్వీకరిస్తున్నాడు.
విశేషాలు
'అకలంకము' అంటే మచ్చలేని లేదా స్వచ్ఛమైన అని అర్థం. భక్తులు సమర్పించే పుష్పాలు ఎంతటి సుగంధభరితమైనవో, వారి భక్తి కూడా అంతటి పవిత్రమైనదని ఇక్కడ భావం. లోకేశ్వరుడే స్వయంగా దిగివచ్చి ఈ సేవను అంగీకరించడం విశేషం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
జీవుడు తన హృదయకమలాన్ని భగవంతునికి అర్పించడమే నిజమైన పుష్పయాగం. పరమాత్మ తన భక్తులకు అత్యంత సమీపంలో (సరుస) ఉండి, వారి ప్రేమపూర్వకమైన సేవలను అందుకుంటాడని ఇందులోని అంతరార్థం.
మొదటి చరణం:
వివిధ పుష్పములతో వేదఘోషములతో
అవల దిరువాముడియునంగనలయాటతో
కవివంది నుతులతో కమ్మఁబూజలతోడ
నవధరించీఁ బుష్పయాగంబు
తాత్పర్యము
రక రకాల పుష్పాలతో, వేద మంత్రాల ధ్వనులతో, ద్రవిడ వేద పారాయణంతో (తిరువాముడి), అప్సరసల వంటి అంగనల నృత్యాలతో, కవుల స్తోత్ర పాఠాలతో మరియు ఎంతో మధురమైన పూజలతో శ్రీనివాసుడు ఈ పుష్పయాగాన్ని చిత్తగిస్తున్నాడు.
విశేషాలు
ఈ చరణంలో ఉత్సవ వాతావరణం కనిపిస్తుంది. కేవలం పుష్పమాలలే కాకుండా వేద విద్వాంసులు, కవులు, నర్తకీమణులు అందరూ కలిసి స్వామిని అర్చించడం వైభవోపేతంగా వర్ణించబడింది.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
పంచేంద్రియాలను భగవత్ సేవలో నిమగ్నం చేయడమే ఈ పూజలోని మర్మం. చెవులతో వేద ఘోషను, కళ్లతో నృత్యాన్ని, నాసికతో పుష్ప గంధాన్ని ఆస్వాదిస్తూ సర్వస్వాన్ని స్వామికి అంకితం చేయడం మధుర భక్తి లక్షణం.
రెండవ చరణం:
కప్పురపుటారతుల ఘనచందనముతోడ
తెప్పలధూపముల తిరువందికాపుతో
వొప్పుగఁ బణ్యారములు వొగిఁ బెక్కువగలతో
అప్పఁ డందీఁ బుష్పయాగంబు
తాత్పర్యము
కర్పూర హారతులతో, మంచి గంధముతో, రాశులుగా వేసిన ధూపములతో, దిష్టి తీసే తిరువందికాపు సేవతో మరియు రకరకాల పిండివంటల నైవేద్యాలతో మన తండ్రి (అప్పడు) అయిన వేంకటేశ్వరుడు ఈ పుష్పయాగాన్ని స్వీకరిస్తున్నాడు.
విశేషాలు
స్వామికి నైవేద్యంగా సమర్పించే భక్ష్యాలను 'పణ్యారములు' అంటారు. లోక రక్షకుడైన స్వామికి కూడా దిష్టి తీయడం (తిరువందికాపు) అనేది భక్తుల వాత్సల్య భక్తికి నిదర్శనం.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
భగవంతుడిని ఒక యజమానిగానో, దేవుడిగానే కాకుండా తన ఇంటి తండ్రిగా (అప్పడు) భావించి సేవించడం అత్యున్నతమైన భక్తి స్థితి. తనకున్న ఉత్తమమైన వస్తువులను (గంధం, ధూపం, నైవేద్యం) భగవంతునికి సమర్పించడం ద్వారా అహంకారాన్ని వదులుకోవడం ఇందులోని అంతరార్థం.
మూడవ చరణం:
తగుఛత్రచామరాలతాంబూలములతోడ
పగటుతో నీరీతి పదిపూజ లందుకొని
జిగిమీరెఁ జూడరే శ్రీవేంకటేశ్వరుని -
అగణితంబగు పుష్పయాగంబు
తాత్పర్యము
గొడుగులు, వింజామరలు, తాంబూలము వంటి రాజోపచారాలను అందుకుంటూ, 1. అర్ఘ్యము, 2. పాద్యము, 3. గంధము, 4. పుష్పము, 5. ధూపము, 6. దీపము, 7. నైవేద్యము, 8. నీరాజనము, 9. పునరాచమనము, 10. వందనము అను పది రకాల పూజల (దశోపచారాలు) వల్ల కలిగిన శోభతో శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు అత్యంత కాంతివంతంగా వెలిగిపోతున్నాడు. లెక్కలేనన్ని పుష్పాలతో జరుగుతున్న ఈ అద్భుత పుష్పయాగాన్ని అందరూ చూడండి!
విశేషాలు
'జిగిమీరె' అనగా అమితమైన కాంతితో ప్రకాశించడం. పుష్పయాగ ముగింపులో స్వామి ముఖవర్చస్సు పెరిగిందని, ఆ అందాన్ని చూడమని అన్నమయ్య భక్తులను ఆహ్వానిస్తున్నారు.
మధుర భక్తి అంతరార్థం
సాధకుడు భక్తితో చేసే పూజల వల్ల భగవంతుడు సంతసించి, తన దివ్య స్వరూపాన్ని భక్తుని హృదయంలో ప్రకాశింపజేస్తాడు. పరిమితి లేని (అగణితం) ప్రేమతో కూడిన పూజ చివరకు భగవంతుని సాక్షాత్కారానికి దారి తీస్తుందని ఈ చరణం బోధిస్తోంది.
