Search This Blog

Thursday, October 29, 2026

తలఁపులో కొట్టగొన

 "తలఁపులో కొట్టగొన దైవమే వున్నాఁడు" అనే అధ్యాత్మ సంకీర్తన  అద్వైత, విశిష్టాద్వైత తత్త్వాల అంతస్సూత్రమైన ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని, జాగ్రత్-స్వప్న అవస్థలలోని జీవస్వరూపాన్ని, భగవంతుని సర్వవ్యాపకత్వాన్ని అత్యంత తాత్త్విక దృష్టితో ఆవిష్కరించే అపురూపమైన కీర్తన.


పల్లవి

"తలఁపులో కొట్టగొన దైవమే వున్నాఁడు

తలఁచిన రూపులెల్లా తా నయ్యీనయ్యా॥"

  • సులభమైన తాత్పర్యం:

    మన ఆలోచనల (భావనల) అన్నింటికీ మూల కేంద్రమై, పరాకాష్ఠయై నిలిచి ఉన్నది ఆ పరమాత్ముడే! మనం ఏ రూపాన్ని, ఏ భావాన్ని మనస్సులో సంకల్పిస్తే ఆ సమస్త రూపాలుగా తానే వ్యక్తమవుతున్నాడయ్యా!

  • ఆధ్యాత్మిక విశేషం:

    • కొట్టగొన: అంటే తుట్టతుది, మూలకేంద్రం అని అర్థం. సర్వ సంకల్పాల వెనుక ఉన్న శుద్ధ చైతన్యం పరమాత్మే.

    • "యే యథా మాం ప్రపద్యంతే తాంస్తథైవ భజామ్యహమ్" అన్న భగవద్గీతా వాక్యం వలె, సాధకుడు లేదా భక్తుడు ఏ భావంతో, ఏ రూపంలో ఆరాధిస్తే ఆ రూపాలన్నీ పరమాత్మ స్వరూపాలే అవుతాయి.

మొదటి చరణం

"కలలో ప్రపంచము కంటి నే నొకటి

వెలినున్న ప్రపంచవిధివలెనే

కలనున్నవాఁడ నేనే వెలి నున్నవాఁడ నేనే

తెలియ మాబతుకు రెంట దెప్పరములయ్యా॥"

  •  తాత్పర్యం:

    కలలో (స్వప్నావస్థలో) బయట కనిపించే బాహ్య ప్రపంచం లాంటి మరొక ప్రపంచాన్నే నేను చూశాను. ఆ స్వప్నంలో ఆయా అనుభవాలు పొందినదీ నేనే, మెలకువ వచ్చి వెలుపలి లోకంలో ఉన్నదీ నేనే. ఆలోచించి చూస్తే, మా జీవితం ఈ రెండు అవస్థలలోనూ (జాగ్రత్, స్వప్నములలో) విడదీయరాని సంక్లిష్టతలతో, భ్రమలతో గందరగోళంగా ఉంది స్వామీ!

  • ఆధ్యాత్మిక విశేషం:

    • మాండూక్యోపనిషత్తులోని అవస్థాత్రయ విచారణ (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి) ఇక్కడ ప్రతిబింబిస్తుంది.

    • స్వప్నంలో కనిపించే సృష్టి, మెలకువలో కనిపించే బాహ్య ప్రపంచం రెండూ మనోకల్పితాలే. ఆ రెండింటినీ చూస్తున్న 'ద్రష్ట' (సాక్షి) అయిన ఆత్మ ఒక్కటే. కానీ మాయ ప్రభావం వల్ల జీవుడు ఆ రెండింటి మధ్య సతమతమవుతూ తన నిజస్వరూపాన్ని గుర్తించలేకపోతున్నాడని అన్నమయ్య వివరిస్తున్నారు.

రెండవ చరణం

"దేహమీఁడ నుండఁగానే దిక్కులకేఁగీ మనసు

దేహముతో దిక్కులెల్లాఁ దిరిగినట్టే

దేహములోవాఁడ నేనే దేహముపై వాఁడ నేనే

వోహో మాజన్మములో నొకటి రెండయ్యా॥"

  •  తాత్పర్యం:

    శరీరం ఇక్కడే కూర్చొని ఉండగానే మనస్సు మాత్రం సమస్త దిక్కులకూ పరుగులు తీస్తోంది; ఆ మనస్సు వెళ్లిన తీరు చూస్తే శరీరంతోనే ప్రపంచమంతా తిరిగి వచ్చినట్లు అనిపిస్తుంది. దేహంలో నివసించేవాడిని నేనే, దేహం కంటే అతీతంగా (దేహంపై ఆసక్తితో లేదా సాక్షిగా) ఉన్నవాడిని నేనే. ఆశ్చర్యం! మా జన్మలో ఒక్కటే అయిన ఆత్మతత్త్వం ఇలా రెండుగా (దేహము, మనస్సుగా) తోచి భ్రమింపజేస్తోంది.

  • ఆధ్యాత్మిక విశేషం:

    • దేహ-మనస్సుల ద్వంద్వత్వాన్ని అన్నమయ్య ఇక్కడ విశ్లేషిస్తున్నారు. శరీరం నిశ్చలంగా ఉన్నా, మనోవేగం విశ్వమంతా సంచరిస్తుంది.

    • క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞ విచారణ: దేహం ఒక పరిమితమైన క్షేత్రమైతే, జీవుడు అందులో బంధీగా ఉంటూనే మనస్సు ద్వారా అనంతాన్ని ఆశిస్తాడు. ఈ ద్వంద్వ భావమే సంసార బంధానికి హేతువు.

మూడవ చరణం

"కన్నులెదుట శ్రీవేంకటపతిఁ గొలిచెద

కన్నుమూసి యాతనినే కమ్మర భావించెదను

కన్నులోపల నేనే కన్నులవెలిని నేనే

వున్నతి నీరెండును వొక్కటాయనయ్యా॥"

  •  తాత్పర్యం:

    కన్నులు తెరిచి ఎదురుగా ఉన్న సాక్షాత్ శ్రీవేంకటేశ్వరుని అర్చామూర్తిగా పూజిస్తాను; కన్నులు మూసుకొని అదే స్వామిని నా అంతరంగంలో తిరిగి ధ్యానిస్తాను. కంటి లోపల చూస్తున్న అంతర్యామినీ నేనే (ఆత్మరూపంలో), కంటి బయట బాహ్య ప్రపంచంలో ఆరాధిస్తున్నదీ నేనే. ఈ ఉన్నతమైన ఆధ్యాత్మిక స్థితిలో అంతరంగము, బహిరంగము అనే ఈ రెండూ ఒక్కటై ఆ పరమాత్మునిలోనే లీనమైపోయాయయ్యా!

  • ఆధ్యాత్మిక విశేషం:

    • ఉన్నతి నీరెండును వొక్కటాయనయ్యా: ఇది సంపూర్ణ సాక్షాత్కార స్థితి. బాహ్య పూజ (అర్చన), అంతఃపూజ (ధ్యానం) రెండూ శ్రీవేంకటేశ్వర సాక్షాత్కారంతో ఏకమవుతాయి.

    • "అంతర్బహిశ్చ తత్సర్వం వ్యాప్య నారాయణః స్థితః" అనే నారాయణ సూక్త మంత్రార్థాన్ని అన్నమయ్య అత్యంత సరళమైన దేశీయ పదాలతో గానం చేశారు. కన్ను తెరిచినా, కన్ను మూసినా కనిపించేది ఆ ఒక్క పరమాత్మ తత్త్వమే అని ఈ కీర్తన అద్వైత-విశిష్టాద్వైత సమన్వయ పరాకాష్ఠను ప్రకటిస్తోంది.

No comments:

Post a Comment

కంటి మిదివో

  కంటి మిదివో   శృంగార సంకీర్తన రేకు సంఖ్య: 1324-4 సంపుటము: 23-142 రచయిత: తాళ్లపాక అన్నమాచార్య రాగము: శ్రీరాగం అవతారిక తిరుమల శ్రీనివాసు...