బడలి వున్నది మోము

                             బడలి వున్నది మోము 

అవతారిక: శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు చిరకాలం తర్వాత తన మందిరానికి రాగా, ఆయన రాకతో పులకించిపోయిన నాయిక (అలమేలుమంగ/భక్తురాలైన జీవాత్మ) పరవశంతో స్వాగతం పలుకుతోంది. స్వామి ముఖంలో అలసటను గమనించి, ఆయనకు ఉపచారాలు చేస్తూ, తనను తాను పూర్తిగా సమర్పించుకునే మధుర శృంగార భావన ఈ కీర్తనలో ఆవిష్కృతమైంది.

పల్లవి

బడలి వున్నది మోము పచ్చి దేరీని

చిడిముడిఁ బన్నీరు చిత్తగించవయ్యా

• తాత్పర్యం: స్వామీ! ఎక్కడినుంచో నడచి వచ్చినందున నీ ముఖం అలసిపోయి కనిపిస్తోంది, శ్రమ వల్ల చల్లటి చెమటలు పడుతున్నాయి. నీ శ్రమను పోగొట్టడానికి ఈ చల్లని పన్నీటిని చల్లుతున్నాను, దయచేసి స్వీకరించవయ్యా!

• మధురభక్తి విశేషం: ప్రియుడైన భగవంతుని శ్రమని పోగొట్టాలనే వాత్సల్య శృంగార భావన ఇది. జీవాత్మ పరమాత్మ సేవలో చిన్న ఉపచారమైనా (పన్నీరు చల్లడం) ఎంతో ప్రేమతో చేయడం కనిపిస్తుంది.

మొదటి చరణం

విందువలె మా యింటికి విచ్చేసితి విన్నాళ్ళకు

కుందనపు పీఁటమీఁదఁ గూచుండవయ్యా

వొందిలి నిన్నంతేసి వుపచరించ నేరము

అందపు నా చిలుక ప్రియము వినవయ్యా

• తాత్పర్యం: ఎన్నాళ్లకో ఒక ప్రియమైన అతిథిలాగా మా ఇంటికి వచ్చావు. ఈ మేలిమి బంగారు పీటపై కూర్చోవయ్యా. లోకమంతటికీ ప్రభువైన నిన్ను ఎలా గౌరవించి పూజించాలో, ఏ ఉపచారాలు చేయాలో అమాయకురాలనైన నాకు తెలియదు. అందుకే నేను పెంచుకున్న అందమైన రామచిలుక పలికే మధుర పలుకులను ఆలకించవయ్యా!

• మధురభక్తి విశేషం: జీవుడు భగవంతుని ముందు తన అల్పాన్ని ఒప్పుకోవడమే ఇక్కడ భక్తి రహస్యం. "నీ వైభవానికి తగిన పూజలు చేయడం నాకు చేతకాదు, అందుకే నా ప్రేమను ఆ చిలుక పలుకులతో నీకు నివేదిస్తున్నాను" అనడం నిరాడంబర శరణాగతికి ప్రతీక.

రెండవ చరణం

నా మోమై నన్నుఁ జూచి నవ్వితి విన్నాళ్ళకు

కామించినా జవ్వనమేకాని కేదయ్యా

యే మనవలెనో నీతో నెఱఁగము మాటాడ

ఆమని మా మోవితేనె లారగించవయ్యా

• తాత్పర్యం: ఎన్నో రోజుల విరహం తర్వాత నా ముఖం వైపు చూసి ఎంతో ప్రేమగా చిరునవ్వు చిందించావు. నీ కోసమే తపించిన నా యౌవనమే నీకు ఇచ్చే కానుక. సరస సంభాషణల్లో నీతో ఎలా మాట్లాడాలో నాకు చేతకాదు. వసంతకాలపు మధువులాంటి నా అధరామృతాన్ని (పెదవుల తేనెను) ఆరగించవయ్యా!

• మధురభక్తి విశేషం: భగవత్ కృప జీవాత్మపై పడగానే అహంకారం తొలగిపోయి ఆత్మ సమర్పణ జరుగుతుంది. శృంగార భావనలో 'మోవితేనె' అనేది జీవుడు భగవంతుడికి అర్పించే పరమ భక్తిరసం.

మూడవ చరణం

కోరి నాపైఁ జేయి వేసి కూడితి విన్నాళ్ళకు

కేరుచుఁ జుట్టమవు మొక్కించుకోవయ్యా

యీ రీతి శ్రీ వేంకటేశ యిత వేదో తెలియము

నేరుపు నీ బుద్ధి నాకు నేఁడు గృపనయ్యా

• తాత్పర్యం: చిరకాలానికి నన్ను కోరి నాపై చేయివేసి కలిశావు. సంతోషంతో ఎగిరిపడుతూ నన్ను చేరిన ఆప్తుడవు, ప్రియమైన చుట్టానివి నువ్వే, నా నమస్కారాలను స్వీకరించవయ్యా. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీకు ఏది ఇష్టమో, నీ మనసుకు ఏది హితమో నాకు తెలియదు. నీకు నచ్చేలా ప్రవర్తించే నేర్పును, బుద్ధిని నేడు నాకే ప్రసాదించవయ్యా!

• మధురభక్తి విశేషం: సంయోగ శృంగారంలో కూడా నాయిక స్వామిని 'దైవం'గా గుర్తించి "మొక్కించుకోవయ్యా" అని శరణు వేడుతుంది. పరమాత్మతో ఏకమైన తర్వాత కూడా "నీ ఇష్టమే నా ఇష్టం, నీ సేవకు తగిన సద్బుద్ధిని ప్రసాదించు" అని ప్రార్థించడమే అన్నమయ్య మధురభక్తిలోని అసలైన ఆధ్యాత్మిక పరాకాష్ట.