తానే వచ్చి రమణుఁడు

 "తానే వచ్చి రమణుఁడు దయదలఁచుటే మేలు" అనే శృంగార సంకీర్తన (శ్రీరాగం) నాయిక తన పరిమితులను, స్త్రీ స్వభావాన్ని గుర్తిస్తూ, ప్రియుడే స్వయంగా వచ్చి అనుగ్రహించడమే ఉత్తమమని భావించే సంపూర్ణ శరణాగతి తత్త్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది.

పల్లవి

"తానే వచ్చి రమణుఁడు దయదలఁచుటే మేలు

నేనా తన కెదురు నేరుపు లేమున్నవే॥"

•  తాత్పర్యం:
  
  
  నా ప్రియుడైన స్వామి స్వయంగా నా చెంతకు వచ్చి దయతో నన్ను ఆదరించడమే అన్నింటికంటే శ్రేష్ఠం. ఆయన ఎదుట ప్రదర్శించడానికి నా దగ్గర ఏ నేర్పులు, ప్రజ్ఞాపాటవాలు ఉన్నాయని?
  
  
• మధుర భక్తి విశేషం:
  
  
  వైష్ణవ సంప్రదాయంలో విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతం ప్రకారం 'నిర్హేతుక జాయమాన కటాక్షం' ముఖ్యం. అంటే జీవుడు తన స్వప్రయత్నంతో, సాధనల గొప్పదనంతో పరమాత్మను పొందలేడు. పరమాత్మే స్వయంగా జీవునిపై దయదలచి రావడమే ముక్తిదాయకం. జీవుడు తన అస్వతంత్రతను, అకించనత్వాన్ని (ఏ యోగ్యత లేకపోవడం) అంగీకరించడమే ఇక్కడి పల్లవి భావం.
  
  

మొదటి చరణం

"ఆసలు ఘనమైతేను అట్టె ప్రియాలు చెప్పించు

వేసా లెక్కుడయితేను విఱ్ఱివీఁగించు

వాసులు మిక్కుటమైతే వట్టి యెగ్గులు వట్టించు

యీ సుద్దు లేమి చెప్పీనే యింతుల బతుకులు॥"

•  తాత్పర్యం:
  
  
  ఆశలు ఎక్కువైతే లేనిపోని ముఖస్తుతి మాటలు పలికిస్తుంది. ఆడంబరాలు పెరిగితే అహంకారంతో విర్రవీగేలా చేస్తుంది. కీర్తి ప్రతిష్టలు లేదా గొప్పతనాల తాపత్రయం పెరిగితే ఇతరులలో లేని తప్పులను (ఎగ్గులు) పట్టేలా చేస్తుంది. ఈ విషయాలన్నీ నేనేమని చెప్పగలను? స్త్రీల జీవితాల తీరు ఇలాగే ఉంటుంది కదా!
  
  
• మధుర భక్తి విశేషం:
  
  
  ప్రాపంచిక కోరికలు, వేషధారణలు (బాహ్య ఆచారాల డాంబికాలు), కీర్తి కాంక్షలు మనిషిలో అహంకారాన్ని పెంచి పరమాత్మకు దూరం చేస్తాయి. భక్తి మార్గంలో ఇలాంటి కృత్రిమ వేషాలు, తప్పులు పట్టే స్వభావం సాధకుడిని పతనం చేస్తాయని నాయిక ద్వారా అన్నమయ్య లోక నైజాన్ని, సాధనా వైకల్యాన్ని ప్రస్తావించారు.
  
  

రెండవ చరణం

"చెలిమి వెగ్గళమైతే చేఁతలెల్లాఁ జేయించు

వలపులు దరచైతే వాడిక రేఁచు

పలుకులు దట్టమైతే పంతములెల్లా నిప్పించు

కలవెల్లా నిటులానే కాంతల బదుకులు॥"

•  తాత్పర్యం:
  
  
  స్నేహం మరీ మితిమీరితే మంచిచెడులు చూడకుండా అన్ని పనులూ చేయిస్తుంది. మోహం దట్టమైతే పదిమందిలో పరిహాసానికి, ప్రచారానికి (వాడిక) దారితీస్తుంది. మాటలు ఎక్కువైతే అనవసరమైన పంతాలు, పట్టింపులను పుట్టిస్తుంది. ఆడవారి జీవితాల స్వభావమంతా ఇలాంటి చిత్రవిచిత్రాలతోనే నిండి ఉంటుంది కదా!
  
  
• మధుర భక్తి విశేషం:
  
  
  జీవుడు ప్రాపంచిక బంధాలలో లేదా భావోద్వేగాలలో చిక్కుకున్నప్పుడు అదుపుతప్పే ప్రమాదం ఉంది. అతి చనువు, మాటల బాహుళ్యం అహంకార పంతాలకు దారితీస్తాయి. కనుక జీవుని స్వతంత్ర భావనలు ఎప్పుడూ సంశయాలకే తావిస్తాయి కాబట్టి, వాటన్నింటినీ దాటి కేవలం పరమాత్మ కరుణ మీదే ఆధారపడాలనే భావన ఇక్కడ వ్యక్తమవుతుంది.
  
  

మూడవ చరణం

"నగవు లధికమైతే ననుపులు వుట్టించు

మొగమోటలు మెఁడైతే మొక్కింపించు

తగ శ్రీవేంకటేశుఁ డితట నీడ నన్ను నేలె

జగములో నీడేరెనే సతుల బతుకులు॥"

•  తాత్పర్యం:
  
  
  చిరునవ్వులు ఎక్కువైతే మరింత అనురాగాన్ని పుట్టిస్తాయి. మొహమాటాలు అధికమైతే వినయంతో తలవంచి నమస్కరించేలా చేస్తాయి. అలా తగినరీతిలో శ్రీవేంకటేశ్వరుడు స్వయంగా ఇక్కడికే వచ్చి నన్ను ఏలుకున్నాడు; దాంతో ఈ లోకంలో మా స్త్రీల జీవితాలు సంపూర్ణంగా ధన్యమైనాయి!
  
  
• మధుర భక్తి విశేషం:
  
  
  • నన్ను నేలె: జీవాత్మ తన బలహీనతలను తెలుసుకొని వినమ్రంగా ఉన్నప్పుడు, భక్తవత్సలుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుడు స్వయంగా వచ్చి తన అనుగ్రహంతో స్వీకరిస్తాడు (ఏలుకొనుట).
    
    
  • ఈడేరెనే: భగవంతునితో జీవాత్మ సంయోగం చెందడమే మానవ జన్మకు అసలైన సాఫల్యం (ఈడేరుట). పరమాత్మ కృప వల్లనే జీవుని జన్మ సార్థకమవుతుందనే పరమ రహస్యాన్ని అన్నమయ్య చక్కగా ముగించారు.