ఏమని తలఁతుమమ్మ

 ఏమని తలఁతుమమ్మ

అవతారిక: శ్రీ వేంకటేశ్వరుని తిరుమంజన (అభిషేక), అలంకార వైభవాలను కనులారా దర్శించిన చెలికత్తెలు/భక్తులు ఆ స్వామి దివ్యమంగళ స్వరూపాన్ని వర్ణిస్తూ అమ్మవారైన అలమేలుమంగతో అంటున్న సందర్భమిది. సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మమైన శ్రీనివాసుడు భక్తుల ప్రేమకు కట్టుబడి సుగంధ ద్రవ్యాలతో, ఆభరణాలతో ఎలా ప్రకాశిస్తున్నాడో తలచుకుంటూ, ఆయన అనంత వైభవాన్ని కీర్తించే అద్భుత శృంగార-భక్తి సంకీర్తన ఇది.

పల్లవి

ఏమని తలఁతుమమ్మ నింకా నీదేవుని

ఆముకొన్న పరబ్రహ్మమై వున్నవాఁడు

• తాత్పర్యం: అమ్మా అలమేలుమంగా! నీ ప్రాణనాథుడైన ఆ దేవుని మహిమను, అందాన్ని ఇంక ఏమని భావించగలం? ఏమని కొనియాడగలం? ఆయన సమస్త విశ్వమంతటా వ్యాపించి నిండియున్న సాక్షాత్తు పరబ్రహ్మ స్వరూపమై విరాజిల్లుతున్నాడు.

• మధురభక్తి విశేషం: శృంగార రసంలో నాయికతో చెలికత్తె సంభాషిస్తున్నట్లు కనిపిస్తున్నా, మూలభావనలో స్వామి "పరబ్రహ్మ" తత్త్వాన్ని గుర్తుచేయడం విశేషం. అలమేలుమంగను పురుషకార భూతగా (సిఫారసు చేసే జగన్మాతగా) భావించి, ఆమె సమక్షంలో పరమాత్మ వైభవాన్ని కీర్తించడం వైష్ణవ సాంప్రదాయంలోని మధుర భక్తి లక్షణం.

మొదటి చరణం

నెప్పున నీళ్ళతోడి నీలమేఘమై వున్నాఁడు

చప్పుడుగాక పన్నీట జలకమాడి

కప్పురపుమాఁకువలె కడు మించివున్నవాఁడు

ముప్పిరిఁ బచ్చకర్పరమునఁ దొప్పఁదోఁగీ

• తాత్పర్యం: చల్లని పన్నీటితో చప్పుడు కాకుండా నిశ్శబ్దంగా అభిషేకం (జలకం) స్వీకరించి, నీటితో నిండిన నల్లని మేఘంలా ఎంతో సుందరంగా ప్రకాశిస్తున్నాడు. ఆ తర్వాత పచ్చకర్పూరాన్ని దట్టంగా లేపనం చేయడంతో, ఆయన పచ్చకర్పూరం చెట్టులాగా అపరిమితమైన సువాసనలతో శోభిల్లుతున్నాడు.

• మధురభక్తి విశేషం: శ్రీవారి తిరుమంజన సేవను భక్తి భావనతో దర్శించిన అనుభూతి ఇది. నీలమేఘ శ్యాముడైన స్వామికి పన్నీరు, పచ్చకర్పూర పూత కలగలిసి ఒక దివ్య సుగంధ సుందర మూర్తిగా మారడం జీవాత్మను పరవశింపజేసే సౌందర్యారాధన.

రెండవ చరణం

తట్టుపుణుఁగుభరణి తానైన ట్టున్నవాఁడు

గట్టిగాఁ బుణుఁగు మేనఁ గడు నించుకా

పెట్టినసొమ్ములతోడి పెట్టెవలె నున్నవాఁడు

వొట్టుకొన్న భూషణాలు వొడలెల్లా నిండఁగా

• తాత్పర్యం: తన తిరుమేను అంతటా విశేషంగా పునుగు పూసుకోవడం వల్ల, ఆయన స్వయంగా ఒక తాజా 'పునుగు భరిణె' వలె పరిమళిస్తున్నాడు. ఒళ్ళంతా ఆపాదమస్తకం రకరకాల దివ్య దివాభరణాలను ధరించి ఉండటం వల్ల, విలువైన రత్నభూషణాలతో నిండిన 'నగల పెట్టె'లాగా మెరిసిపోతున్నాడు.

• మధురభక్తి విశేషం: స్వామి తిరుపతి క్షేత్రంలో జరిపే విశేష సుగంధ పునుగు సేవ, నిత్య కల్యాణాలంకారాలు ఇక్కడ ప్రస్తావించబడ్డాయి. భగవంతుని శరీరమే ఒక రత్నభాండాగారంలా, సుగంధ నిలయంలా కనిపించడం భక్తుడి కళ్లకు ఆయన పట్ల కలిగే విస్మయానంద శృంగార భావన.

మూడవ చరణం

కళలతో లక్ష్మీకాంతుఁడై వున్నవాఁడు

అలమేలుమంగ వురమందు నుండఁగా

యెలమి శ్రీవేంకటేశుఁ డేలికై తా నున్నావాఁడు

నలువంక సర్వలోకనాయకుఁడు గనక

• తాత్పర్యం: సాక్షాత్తు అలమేలుమంగ తన వక్షఃస్థలంలో కొలువై ఉండటంతో షోడశ కళలతో ఒప్పే లక్ష్మీనాథుడై ప్రకాశిస్తున్నాడు. నలుదిక్కులా సమస్త లోకాలకూ ఆయనే ఏకైక ప్రభువు (నాయకుడు) కనుక, మనందరినీ ఆనందంగా ఏలే రక్షకుడై శ్రీవేంకటేశ్వరుడు వెలుగొందుతున్నాడు.

• మధురభక్తి విశేషం: శ్రీనివాస తత్త్వానికి మూల రహస్యం లక్ష్మీ సహచరత్వం. అలమేలుమంగ వక్షఃస్థలంలో ఉంటేనే స్వామి శోభ పరిపూర్ణం. సకల లోకాలకు పతి అయినప్పటికీ, భక్తుల కోసం తిరుమలలో వెలసి పరిపాలించే ప్రభువుగా దర్శించడమే పెదతిరుమలాచార్యుల అనన్య శరణాగతి.