ఇదివో నా మోహము

 

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ మధుర భక్తి శృంగార సంకీర్తనలో భక్తురాలు (నాయిక) శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై తనకున్న అనన్యమైన ప్రేమను, అనురాగాన్ని వివరిస్తున్నది. భగవంతుని రూపం చూసినప్పుడు సర్వసమ్మ తితో ఆయనకు దాసోహమవ్వడమే తప్ప, అలకలు, పంతాలు ప్రదర్శించడం తన వల్ల కాదని, తన మోహాన్ని ఆయన ముందు ఎవిధంగా వ్యక్తపరుస్తోందో ఈ కీర్తనలో అత్యంత రమణీయంగా వర్ణించారు.

పల్లవి

ఇదివో నా మోహము నీ కెంతని చెప్పుదు నేను కదిసి నీ మోము చూచి కన్ను మూయఁజాలను॥

• తాత్పర్యం: స్వామీ, నీపై నాకున్న ఈ మోహాన్ని నీకు ఎంతని వర్ణించి చెప్పను? నీ దగ్గరకు వచ్చి నీ అందమైన ముఖాన్ని చూసిన క్షణంలో, ఆనందంతో నా కనులను కూడా మూయలేకపోతున్నాను (నిరంతరం నిన్నే చూడాలనిపిస్తుంది).
• విశేషాలు: నాయకుడు (భగవంతుడు) ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు నాయిక పరవశించిపోయి రెప్పవేయకుండా చూసే ఆత్మీయ భక్తి భావాన్ని పల్లవిలో హృద్యంగా ఆవిష్కరించారు.

మొదటి చరణం

వొత్తి నిన్ను దూరనోప వొట్టులు వెట్టఁగనోప హత్తి నీతో నిచ్చకము లాడేఁగాని కొత్తగాఁ గొసరనోప గోరికొన గీరనోప చిత్తమురా సేవలిట్టె సేసేఁగాని॥

• తాత్పర్యం: నిన్ను బలవంతంగా దూరం పెట్టలేను, కోపంతో ఒట్లు వేయలేను; కేవలం నీతో కలిసి ముద్దుమాటలు, ఇచ్ఛకాలాడటమే నాకు తెలుసు. కొత్తగా ఏమైనా కోరడాలు, అలిగి గోళ్లతో గీరడాలు వంటి కోపాలు నా వల్ల కావు; నా మనసంతా నీ సేవలోనే లీనమైపోతుంది.
• విశేషాలు: శృంగార నాయకాలోలంలో కనిపించే అలకలు, సాత్విక కోపాలు తన వలపు ముందు నిలవవని, స్వామి సేవయే తనకు సర్వస్వమని భక్తురాలు తెలుపుతోంది.

రెండవ చరణం

పెనఁగి గుంపించనోప బీరము చూపఁగనోప ననుపు సేసుక నీతో నవ్వేఁగాని పొనుఁగుచు దాఁగనోప బొమ్మల జంకించనోప వినయాన మొక్కి నిన్ను వేఁడుకొనేఁగాని॥

• తాత్పర్యం: నీతో పోట్లాడి గొడవ పెట్టుకోలేను, గర్వంగా బీరాలు పోలేను; నీతో ప్రేమగా ముద్దుముచ్చటలాడుతూ నవ్వడమే నాకు వచ్చు. అలిగి ఎక్కడైనా దాక్కోవడం, నీకు భయంకరంగా కనుబొమ్మలు ముడిచి కోపం చూపించడం నాకు చేతకాదు; వినయంతో నమస్కరించి నిన్ను వేడుకోవడమే నాకు తెలుసు.
• విశేషాలు: భగవంతుని ముందు ఎలాంటి అహంకారాలు, కృత్రిమ అలికలు లేకుండా కేవలం వినయ పూర్వకమైన శరణాగతి మాత్రమే ఉత్తమమైనదని ఈ చరణం ద్వారా సూచించారు.

మూడవ చరణం

సిగ్గుతో నలుగనోప శిరసు వంచఁగనోప వొగ్గి మోవి తేనెకు నోరూరేఁగాని వెగ్గళముగా నన్ను శ్రీవేంకటేశ యేలితివి యెగ్గు లెంచనోప నిన్ను నిట్టె మెచ్చేఁగాని॥

• తాత్పర్యం: సిగ్గుతో ముఖం చిన్నబుచ్చుకుని నీపై అరువలేను, తల వంచుకుని కఠినంగా ఉండలేను; నీ అధరామృత మాధుర్యం చూసి మనసులో తహతహలాడటమే తప్ప. ఓ శ్రీవేంకటేశా, నువ్వు నన్ను మిక్కిలి దయతో అనుగ్రహించి ఏలితివి; నీలో చిన్న చిన్న తప్పులు (యెగ్గులు) ఏమైనా ఉన్నా ఎంచలేను, నిన్ను మనసారా మెచ్చి ఆరాధించడమే నాకు తెలుసు.
• విశేషాలు: భక్తురాలి పరిపూర్ణమైన ప్రేమను, భగవత్ తత్త్వాన్ని ఎదిరించలేని నిస్సహాయమైన మధుర భక్తిని కీర్తిస్తూ సంకీర్తన ముగిసింది.