తానే వచ్చి రమణుఁడు

 

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు రచించిన ఈ మధుర భక్తి శృంగార సంకీర్తనలో నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై భక్తురాలు (నాయిక) తన ప్రేమను, ఆరాధనను వ్యక్తపరుస్తున్నారు. భగవంతుడే స్వయంగా వచ్చి దయచూపితేనే బాగుంటుంది తప్ప, తానే ఎదురువెళ్లి ప్రదర్శించే నేర్పులు, ప్రతాపాలు స్త్రీల జీవితంలో ఏమాత్రం సరిపడవని, సర్వసంగత్యాగంతో ఆ శ్రీహరి కృపనే కోరుకునే కాంతల జీవన విధానం ఎంతో అందమైనదని ఈ కీర్తన ద్వారా ఆయన కీర్తించారు.

పల్లవి

తానే వచ్చి రమణుఁడు దయదలఁచుటే మేలు నేనా తన కెదురు నేరుపు లేమున్నవే॥

• తాత్పర్యం: భర్త లేదా ప్రియుడైన ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుడే స్వయంగా వచ్చి దయతలచడమే అన్నింటికంటే మంచిది. అంతేకాని, నేను వెళ్లి ఆయనకు ఎదురుగా ప్రదర్శించడానికి నా దగ్గర ఎలాంటి ప్రత్యేక నేర్పులు, చతురతలు ఉన్నాయి? (అన్ని ఆయనే చూసుకుంటాడు అనే శరణాగతి భావం ఇందులో ఉంది).
• విశేషాలు: మధుర భక్తిలో నాయకీభావంతో జీవుడు పరమాత్మను వేడుకునే తత్త్వాన్ని పల్లవిలో అత్యంత సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు.

మొదటి చరణం

ఆసలు ఘనమైతేను అట్టె ప్రియాలు చెప్పించు వేసా లెక్కుడయితేను విఱ్ఱివీఁగించు వాసులు మిక్కుటమైతే వట్టి యెగ్గులు వట్టించు యీ సుద్దు లేమి చెప్పీనే యింతుల బతుకులు॥

• తాత్పర్యం: మనసులో కోరికలు ఎక్కువైతే అవి రకరకాల ప్రియమైన మాటలు చెప్పిస్తాయి; అలంకారాలు, వేషాలు మితిమీరితే గర్వంతో విర్రవీగేలా చేస్తాయి; గొప్పలు పెరిగితే చిన్న చిన్న తప్పులను కూడా పెద్దవిగా పట్టించుకునేలా చేస్తాయి. స్త్రీల బతుకుల్లో ఇలాంటి విచిత్రమైన సుద్దులు (స్వభావాలు) వర్ణనాతీతం.
• విశేషాలు: స్త్రీల స్వభావంలోని సహజమైన భావోద్వేగాలను, కోరికలను, అలంకార ప్రియత్నాన్ని అన్నమయ్య ఈ చరణంలో వాస్తవికతతో వర్ణించారు.

రెండవ చరణం

చెలిమి వెగ్గళమైతే చేఁతలెల్లాఁ జేయించు వలపులు దరచైతే వాడిక రేఁచు పలుకులు దట్టమైతే పంతములెల్లా నిప్పించు కలవెల్లా నిటులానే కాంతల బదుకులు॥

• తాత్పర్యం: చెలిమి (స్నేహం, సాన్నిహిత్యం) అతిశయిస్తే నానా రకాల పనులు చేయిస్తుంది; వలపులు (ప్రేమలు) ఎక్కువైతే మనసులో కోరికలను మరింత రేకెత్తిస్తుంది; మాటలు ముదిరితే పంతాలను, పట్టువిడుపులను బయటపెట్టిస్తుంది. కాంతల (స్త్రీల) బతుకులు మొత్తంగా ఇలాంటి అనుభూతుల కలయికే.
• విశేషాలు: ప్రేమ బంధంలో ఏర్పడే చనువు, వలపు, పంతాల వంటి రకరకాల భావాలల్లొ నాయిక పడే తపనను ఈ చరణంలో చక్కగా చిత్రించారు.

మూడవ చరణం

నగవు లధికమైతే ననుపులు వుట్టించు మొగమోటలు మెఁడైతే మొక్కింపించు తగ శ్రీవేంకటేశుఁ డితట నీడ నన్ను నేలె జగములో నీడేరెనే సతుల బతుకులు॥

• తాత్పర్యం: చిరునవ్వులు ఎక్కువైతే మనసులో అనురాగాన్ని పుట్టిస్తాయి; మొగమోటాలు మితిమీరితే ఎదుటివారికి తలవంచి నమస్కరించేలా చేస్తాయి. తగినట్లుగా శ్రీవేంకటేశ్వరుడు నన్ను తన నీడలో చేర్చుకుని రక్షించాడు; ఈ జగత్తులో సతుల (భక్తురాండ్ర) బతుకులు ఇలాగే ఆ శ్రీహరి కృప వల్ల సార్థకతను పొందుతున్నాయి.
• విశేషాలు: చివరి చరణంలో శ్రీవేంకటేశ్వరుని శరణాగతిని పొందిన భక్తురాలి ఆనందాన్ని, లక్ష్మీదేవి తరహాలో శ్రీనివాసుని నీడలో తరించిన సతుల జీవన సాఫల్యతను కీర్తించి ముగించారు.