నందనందన తే నమో నమో - సాహిత్యం
ఈ కీర్తన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామివారిపై అపారమైన భక్తి ప్రపత్తులను చాటిన మహా భక్తురాలు, కవయిత్రి తరిగొండ వెంగమాంబ రచించిన అద్భుతమైన స్తోత్ర సంకీర్తన. ఇందులో ఆమె శ్రీకృష్ణుడిని (నందనందనుడిని), తరిగొండ లక్ష్మీనరసింహ స్వామిని, తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని (పన్నగగిరి నాయకుడిని) ఏకరూపుడిగా భావిస్తూ సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైన రమణీయ తెలుగు శైలిలో నమస్కరిస్తున్నారు.
కీర్తనలోని ముఖ్య పదాలు - అర్థాలు
నంద నందన: నందుని కుమారుడా! (లేదా నందునికి ఆనందాన్ని కలిగించేవాడా - శ్రీకృష్ణా!).
తే నమో నమో: నీకు మాటిమాటికీ నమస్కారములు ('తే' అనేది సంస్కృతంలో 'తుభ్యమ్' అనగా 'నీకు' అని అర్థం).
నందహృదయ: ఆనందంతో నిండిన హృదయము కలవాడా! (లేదా నందుని హృదయంలో నివసించేవాడా!).
పరిపూర్ణ సుధాకర వదనా: నిండు పున్నమి చంద్రుని (సుధాకరుని) వంటి చల్లని, ప్రకాశవంతమైన ముఖము (వదనము) కలవాడా!
మాధవ: లక్ష్మీదేవికి భర్తవైనవాడా!
సనక సనందన నుత: బ్రహ్మ మానస పుత్రులైన సనక, సనందనాది మహర్షులచే స్తుతించబడినవాడా!
పద నళినయుగళ: తామరపూల (నళిన) వంటి జత (యుగళ) పాదములు కలవాడా! (పాదపద్మముల జంట కలవాడా).
తరిగొండ నివాస: 'తరిగొండ' క్షేత్రంలో కొలువై ఉన్నవాడా! (వెంగమాంబ జన్మస్థలమైన తరిగొండలోని శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి).
పరాత్పర: శ్రేష్ఠుల కంటే శ్రేష్ఠుడవైన పరమాత్మా! (ఉత్కృష్టమైన దైవమా).
నరమృగవర: నరుడు (మనిషి), మృగము (సింహం) కలసిన శ్రేష్ఠమైన రూపము కలవాడా! (నరసింహ స్వామి).
గురుతర: అత్యంత గొప్పదైన / మహిమాన్వితమైన.
పన్నగగిరి నాయక: పన్నగగిరి (పాము కొండ - శేషాచలము/తిరుమల) కు అధిపతివైన శ్రీ వేంకటేశ్వరా!
బహు నరపూజిత: వేలాది మంది మానవులచే (భక్తులచే) పూజింపబడేవాడా!
విభాగాల వారీగా భావం
పల్లవి:
నంద నందన! తే - నమో నమో నందహృదయ! తే - నమో నమో నందనందన! తే - నమో నమో
భావం: ఓ నందగోపుని కుమారుడా (శ్రీకృష్ణా)! నీకు వేవేల నమస్కారములు. ఆనందమయమైన హృదయం కలవాడా (లేదా నందుని గుండెల్లో కొలువైనవాడా)! నీకు నమస్కారములు. ఓ నందనందనా! నీకు మాటిమాటికీ ప్రణామములు.
ఉపపల్లవి (అనుపల్లవి):
నారాయణ! పరిపూర్ణ సుధాకర వదనా! మాధవ! తే నమో నమో నారద సనక సనందన నుత పద నళినయుగళ! తే నమో నమో
భావం: ఓ నారాయణా! నిండు పున్నమి చంద్రుని వంటి ఆహ్లాదకరమైన ముఖారవిందము కలవాడా! లక్ష్మీపతివైన ఓ మాధవా! నీకు నమస్కారములు. నారదుడు, సనకుడు, సనందనుడు మొదలైన మహర్షులచే కీర్తించబడే పద్మముల వంటి పాదాల జంట కలవాడా! నీకు నమస్కారములు.
చరణం:
నంద నందన! వర తరిగొండ నివాస! పరాత్పర! నరమృగవర! తే నమో నమో గురుతర పన్నగగిరినాయక! బహు నరపూజిత! తే నమో నమో
భావం: ఓ నందనందనా! శ్రేష్ఠమైన తరిగొండ క్షేత్రంలో నివసించేవాడా! పరాత్పరుడా! నరసింహ మూర్తివా (నరమృగవర)! నీకు నమస్కారములు. అత్యంత మహిమాన్వితమైన శేషాచల కొండకు (పన్నగగిరికి) అధిపతివైన ఓ వేంకటేశ్వర స్వామీ! అগণితమైన భక్తకోటిచే పూజింపబడేవాడా! నీకు వేవేల నమస్కారములు.
సాహిత్య విశేషం
ఇష్టదైవ సమన్వయం: తరిగొండ వెంగమాంబకు బాల్యం నుండీ ఇష్టదైవం తరిగొండ శ్రీ లక్ష్మీనరసింహ స్వామి ("వర తరిగొండ నివాస! నరమృగవర!"). ఆ తర్వాత ఆమె తిరుమల చేరుకుని శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిని ("గురుతర పన్నగగిరి నాయక!") ఆరాధించారు. ఈ కీర్తనలో కృష్ణుడిని, నరసింహుడిని, వేంకటేశ్వరుడిని ఒకే పరబ్రహ్మ స్వరూపంగా కీర్తించడం విశేషం.
అక్షర రమ్యత: "నారద సనక సనందన నుత పద నళినయుగళ" అనే పాదంలో 'న' కార, 'ద' కార అనుప్రాసలతో లయబద్ధమైన నడక కనిపిస్తుంది.
No comments:
Post a Comment