అటువంటి గుణాలదే అలమేల్మంగ

 అటువంటి గుణాలదే అలమేల్మంగ

రచన: తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు (రేకు: 427-3, సంపుటము: 12-159)

పల్లవి

అటువంటి గుణాలదే అలమేల్మంగ

తటుకునఁ జిత్తగించి తగిలి మెచ్చవయ్యా ॥పల్లవి॥

• తాత్పర్యం: స్వామీ! అలమేలుమంగ ఎలాంటి సుగుణాల రాశో కదా! ఆమె సద్గుణ సంపదను వెనువెంటనే గుర్తించి, ఆమెపై అనురాగముంచి మనసారా మెచ్చుకో అయ్యా!

• మధుర భక్తి విశేషం: శృంగార సంకీర్తనల్లో నాయిక (జీవాత్మ/అమ్మవారు) వైభవాన్ని చెలికత్తె లేదా భక్తుడు నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరునికి విన్నవించే చక్కని సంభాషణా శైలి ఇది. పురుషకార భూతమైన లక్ష్మీదేవి గుణగణాలను స్వామి దృష్టికి తీసుకెళ్లి, వారిద్దరి కలయికను కాంక్షించే భక్తి భావన ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

మొదటి చరణం

కొనియాడ నేర్చిన కొమ్మ పొందుసేయ నేర్చు

ననువు గలిగినది నవ్వ నేరుచు

చెనకినది వెనకఁ జేరి మొక్క నేరుచు

వినయ మెరిఁగినది వేఁడుకొన నేర్చును ॥అటువంటి॥

•  తాత్పర్యం: ప్రియుడిని నోరారా స్తుతించగల ఈ కాంత, సరసమైన సాన్నిహిత్యాన్ని (సఖ్యతను) పొందడమూ చక్కగా ఎరిగినది. సమయానుకూలంగా నడుచుకోవడం తెలిసినది కాబట్టే సరసపు చిరునవ్వులు చిందించగలదు. ఏదైనా సరసపు కొంటె చేష్ట చేసినా, వెంటనే వెనుక చేరి వినయంతో నమస్కరించనూ నేర్చినది. వినయం తెలిసినది కావున నిన్ను ప్రేమగా వేడుకోవడమూ నేర్చినది.

• మధుర భక్తి విశేషం: భక్తుడు భగవంతునిపట్ల చూపవలసిన 'స్తోత్రం', 'ఆనుకూల్యం', 'అపరాధ క్షమాపణ', 'దైన్యం' అనే లక్షణాలను అలమేలుమంగ శృంగార చేష్టల రూపంలో అన్నమయ్య ప్రతిపాదించారు. స్వామిని పొగడడం, ఆయనతో చనువు ప్రదర్శిస్తూనే నమస్కార వినయాలతో ప్రసన్నం చేసుకోవడం మధుర భక్తిలోని విశిష్ట నాయికా లక్షణాలు.

రెండవ చరణం

గుట్టు గలిగినయది కోరి వలపించ నేర్చు

దిట్టయైనది మాట తెలుప నేర్చు

ఱట్టడి యయినది మీఱక వుండఁగ నేరుచు

చుట్ట మైనది కలయ సుసరాన నేర్చును ॥అటువంటి॥

•  తాత్పర్యం: గుట్టుమట్లు తెలిసిన మర్యాదస్తురాలు కాబట్టి హద్దు దాటకుండా నిన్ను మనసారా వలపించగలదు. సమర్థురాలు (దిట్ట) కావున మనసులోని భావాలను నేర్పుగా మాటాడి తెలియజేయగలదు. ప్రగల్భురాలైనా సరే, నీ హద్దులు మీరకుండా విధేయతగా ఉండడమూ ఎరిగినది. నీతో ఆత్మీయ బంధుత్వమేర్పరుచుకున్న ప్రాణసఖి కావున, అనుకూలంగా సులభరీతిలో (సుసరాన) నిన్ను కలిసి ఆనందింపజేయగలదు.

• మధుర భక్తి విశేషం: జీవుడు భగవంతునితో అనుసంధానమయ్యే క్రమంలో 'ప్రేమ గోపనం' (గుట్టు), 'ప్రజ్ఞ' (దిట్టతనము), 'భగవద్ ఆజ్ఞోల్లంఘన చేయకపోవడం' (మీఱకుండడం), 'సర్వవిధ బంధుత్వ భావన' (చుట్టరికము) అత్యంత ముఖ్యం. ఇవన్నీ అమ్మవారిలో నిండుగా ఉన్నాయని, ఆమె నాయకుడైన వేంకటేశ్వరుని సమగ్రంగా ఆకర్షించగల నాయిక అని వర్ణించారు.

మూడవ చరణం

సిగ్గు గలిగినది మచ్చిక సేవ సేయ నేర్చు

యెగ్గు పట్టనిది యిట్టే యొనయ నేర్చు

అగ్గమై శ్రీ వేంకటేశ అన్నిటా ని న్నీపె గూడె

తగ్గు మొగ్గు లేనిది దయనుండ నేర్చునూ ॥అటువంటి॥

•  తాత్పర్యం: సహజమైన లజ్జ కలిగినది అయినప్పటికీ ప్రేమతో, చనువుతో నీకు సేవలు చేయగలదు. నాయకుని తప్పులను మనసులో పెట్టుకోకుండా (ఎగ్గు పట్టక) తక్షణమే కలిసిపోగలదు. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! ఆమె ప్రేమలో ప్రధానురాలై (అగ్గమై) సర్వవిధాలా నిన్ను కూడినది. ఎటువంటి హెచ్చుతగ్గులు లేకుండా, పక్షపాతం లేని నిష్కల్మషమైన దయతో ఉండడం తెలిసిన ఇల్లాలీమె.

• మధుర భక్తి విశేషం: ఇది శరణాగతి మరియు శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయ 'దయాగుణ' తత్త్వానికి పరాకాష్ఠ. స్వామి ఎంతటి అపరాధాలను పరిగణించినా, లక్ష్మీదేవి మాత్రం జీవుల దోషాలను పట్టించుకోదు (ఎగ్గు పట్టనిది). ఆమె 'దయ' హెచ్చుతగ్గులు లేని పూర్ణమైన కరుణారస ప్రవాహం. అటువంటి జగన్మాత, నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని అన్నివిధాలా ఏకమై ఆనందింపజేస్తోందని అన్నమయ్య ఈ కీర్తనను పరిసమాప్తి చేశారు.