కామధేనువై కలిగె నీధరణి

 సంపుటము: 2-87

తాళ్లపాక అన్నమాచార్య

రాగము: లలిత

కామధేనువై కలిగె నీధరణి

వాములు వలసినవారికి విధులు॥పల్లవి॥అందరు జీవులే ఆయాకర్మముఁ

బొంది బుద్ధు లెప్పుడు వేరు

కొందరు స్వర్గము గోరి సుఖింతురు

కొందరు నరకానఁ గూలుదురు॥కామ॥దేవుఁ డిందరికి దిక్కై యుండును

భావాభావమే బహువిధము

దేవత లమృతాధీనమై మనిరి

తోవనె దనుజులు దురిత మందిరి॥కామ॥పుట్టు గందరికి పొంచి కలిగినదె

దట్టపుమనసులే తమకొలఁది

యిట్టే శ్రీవేంకటేశుఁడు సేసిన

యట్లౌ నాతఁడు అదివో యెదుట॥కామ॥

ఈ అధ్యాత్మ సంకీర్తనలో తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు సృష్టిలోని సమస్త జీవుల పట్ల భగవంతుని నిష్పక్షపాత వైఖరిని, జీవులు తమ తమ కర్మలు, మనోభావాలను బట్టి వేర్వేరు ఫలితాలను ఎలా పొందుతారో అద్భుతంగా విశ్లేషించారు.

భగవంతుడు ఇచ్చిన ఈ కర్మభూమి (ధరణి) మరియు శాస్త్ర విధులు కోరిన ఫలితాలనిచ్చే 'కామధేనువు' వంటివని, కానీ మనిషి తన మనస్సును, బుద్ధిని బట్టే సుఖదుఃఖాలను తెచ్చుకుంటాడని ఈ కీర్తన బోధిస్తుంది.

కీర్తనలోని ముఖ్య పదాలు - అర్థాలు

• వాములు: గడ్డివాములు లేదా ధాన్యపు రాశులు (ఇక్కడ 'రాశులుగా/కుప్పలుగా' అనగా సమృద్ధిగా అని అర్థం).

• వలసినవారికి: కోరుకున్నవారికి / ఆశించినవారికి.

• విధులు: శాస్త్రం విధించిన కర్తవ్యాలు / కర్మలు (లేదా బ్రహ్మదేవుడు ఏర్పరిచిన నియమాలు).

• భావాభావమే (భావ + అభావమే): భగవంతుని యందు భక్తి విశ్వాసాలు ఉండటం (భావము), లేకపోవడం (అభావము) — అనగా మనోభావాలలోని భేదమే.

• అమృతాధీనమై మనిరి: అమృతాన్ని ఆశ్రయించి (సత్త్వగుణంతో) జీవించారు.

• తోవనె: ఆ మార్గంలోనే (అమృతం కోసమే ప్రయత్నించే క్రమంలోనే).

• దనుజులు: రాక్షసులు (దనువు సంతతి వారు).

• దురిత మందిరి: పాపాన్ని / కష్టాన్ని (వినాశనాన్ని) పొందారు.

• పుట్టుగు (పుట్టుక): జన్మము.

• పొంచి కలిగినదె: ప్రకృతి నియమం ప్రకారం సహజంగా సిద్ధించినదే.

• దట్టపు మనసులే: గాఢమైన (దట్టమైన) వాసనలతో కూడిన మనస్సులే.

• తమకొలఁది: తమ తమ పరిమితులను (స్థాయిని/సంస్కారాన్ని) బట్టి ఉంటాయి.

చరణాల వారీగా భావం

పల్లవి:

కామధేనువై కలిగె నీధరణి వాములు వలసినవారికి విధులు॥

భావం: పుణ్యఫలాలను కుప్పలు తెప్పలుగా (వాములుగా) కోరుకునేవారికి, శాస్త్రం విధించిన కర్మలు (విధులు) ఆచరించడానికి ఈ భూలోకం (ధరణి) కోరిన కోర్కెలు తీర్చే 'కామధేనువు' వలె లభించింది. (అనగా, కర్మభూమి అయిన ఈ భూమిపై ఎవరు ఎలాంటి కర్మలు చేస్తే అలాంటి ఫలితాలను సమృద్ధిగా పొందవచ్చు).

చరణం 1:

అందరు జీవులే ఆయాకర్మముఁ బొంది బుద్ధు లెప్పుడు వేరు కొందరు స్వర్గము గోరి సుఖింతురు కొందరు నరకానఁ గూలుదురు॥

భావం: సృష్టిలో పుట్టిన వారందరూ సమానమైన జీవులే (ఆత్మ స్వరూపంలో భేదం లేదు). కానీ వారు గత జన్మలలో చేసుకున్న ఆయా కర్మలను పొందడం వల్ల, వారి ఆలోచనలు (బుద్ధులు) ఎప్పుడూ వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఆ బుద్ధి భేదం వల్లనే కొందరు సత్కర్మలు చేసి స్వర్గాన్ని కోరుకుని సుఖపడతారు; మరికొందరు దుష్కర్మలు చేసి నరకంలో పడిపోతారు.

చరణం 2:

దేవుఁ డిందరికి దిక్కై యుండును భావాభావమే బహువిధము దేవత లమృతాధీనమై మనిరి తోవనె దనుజులు దురిత మందిరి॥

భావం: భగవంతుడు అందరికీ సమానంగానే దిక్కై (రక్షకుడై) ఉంటాడు; ఆయనకు ఎవరి పట్లా పక్షపాతం లేదు. కానీ జీవులలో ఉండే భక్తి-అభక్తులు (భావ-అభావములు), ఆలోచనా విధానాలే అనేక రకాలుగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు: క్షీరసాగర మథనంలో దేవతలు, రాక్షసులు ఇద్దరూ పాల్గొన్నా—సద్భావం కలిగిన దేవతలు అమృతాన్ని పొంది చిరంజీవులై బ్రతికారు (మనిరి); అదే మార్గంలో (తోవనె) కపట బుద్ధితో వచ్చిన రాక్షసులు (దనుజులు) పాపాన్ని, వినాశనాన్ని పొందారు.

చరణం 3:

పుట్టు గందరికి పొంచి కలిగినదె దట్టపుమనసులే తమకొలఁది యిట్టే శ్రీవేంకటేశుఁడు సేసిన యట్లౌ నాతఁడు అదివో యెదుట॥

భావం: తల్లి గర్భం నుండి పుట్టడం (పుట్టుక) అనేది అందరికీ ఒకే రకంగా సహజంగా కలిగినదే. కానీ ఎవరి సంస్కారాన్ని, స్థాయిని బట్టి (తమకొలది) వారి గాఢమైన మనోవాసనలు (దట్టపు మనసులు) వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అంతా శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి నియమించిన విధంగానే (ఆయన చేసినట్లే) జరుగుతుంది; ఆ స్వామి ఎక్కడో లేడు, అదిగో మన కన్నుల ఎదుటే (తిరుమలలో) ప్రత్యక్షమై ఉన్నాడు!

తాత్త్విక విశేషం

ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య వేదాంతంలోని 'వైషమ్య నైర్ఘృణ్య పరిహారం' (భగవంతునికి పక్షపాతం, కఠినత్వం లేవని నిరూపించడం) అనే సిద్ధాంతాన్ని సులభంగా వివరించారు:

1. సమానమైన అంశాలు:

   • భూమి, శాస్త్ర విధులు అందరికీ సమానమే ("కామధేనువై కలిగె నీ ధరణి").

   • ఆత్మ స్వరూపం అందరిలో ఒక్కటే ("అందరు జీవులే").

   • భగవంతుడు అందరికీ సమాన రక్షకుడే ("దేవుఁ డిందరికి దిక్కై యుండును").

   • శరీర ధారణ (పుట్టుక) అందరికీ ఒక్కటే ("పుట్టు గందరికి పొంచి కలిగినదె").

2. భేదానికి కారణాలు (జీవుని స్వయంకృతం):

   • ఆయా కర్మలను బట్టి మారే 'బుద్ధులు'.

   • భగవంతుని పట్ల ఉండే 'భావాభావములు' (విశ్వాసం ఉండటం, లేకపోవడం).

   • పూర్వ వాసనలతో నిండిన 'దట్టపు మనసులు'.

వర్షం అందరి పొలాలపై సమానంగానే కురిసినా, రైతు చల్లిన విత్తనాన్ని బట్టే పంట వచ్చినట్లు—శ్రీవేంకటేశ్వరుడు అందరి ఎదుటా సమానంగానే ఉన్నా, మన మనస్సు యొక్క కొలతను బట్టే ("తమకొలఁది") ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందుతామని అన్నమయ్య తేల్చి చెప్పారు.