ఎన్ని పోలికలకు నీ విరవైతివి

 ఎన్ని పోలికలకు నీ విరవైతివి

ఈ సంకీర్తనలో అన్నమాచార్యుల వారు వసంతోత్సవంలో రకరకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు, రత్నాలతో హోలీ/వసంత క్రీడలాడే శ్రీవేంకటేశ్వరుని విభిన్న శోభలను అద్భుతమైన ఉపమానాలతో కీర్తించారు. వివిధ వసంతాల వేళ స్వామి ఒక్కొక్క రూపంలో ఒక్కో ప్రకృతి సౌందర్యంలా దర్శనమివ్వడాన్ని ఇందులో రమణీయంగా చిత్రించారు.

పల్లవి:

ఎన్ని పోలికలకు నీ విరవైతివి

వన్నెల పెండ్లికొడుకువలె నుంటివి॥

•  తాత్పర్యం:

  స్వామీ! ఎన్ని రకాల పోలికలకు, ఉపమానాలకు నీవు నిలయమయ్యావు! రకరకాల రంగులు, సొగసులు చిందే నవ పెండ్లికొడుకు వలె ఎంత అందంగా ప్రకాశిస్తున్నావయ్యా!

• మధుర భక్తి విశేషం:

  పరమాత్మ 'నిత్యకల్యాణ చక్రవర్తి'. భక్తునికి స్వామి ఎప్పుడూ నవనూతనంగా, నిత్య పెండ్లికుమారుడిలాగే దర్శనమిస్తాడు. అనంత గుణసముద్రుడైన భగవంతుని ఏ ఒక్క పోలికతోనూ పరిపూర్ణంగా వర్ణించలేమని, ఎన్ని ఉపమానాలైనా ఆయన దివ్య రూపం ముందు చిన్నబోతాయని అన్నమయ్య విస్మయం చెందుతున్నారు.

మొదటి చరణం:

పొలఁతులు నీవుఁ గూడి పువ్వుల వసంతమాడి

లలి సింగారపుఁ దోటవలె నుంటివి

బలువుగా నప్పటిని పన్నీట వసంతమాడి

తొలుకరికాలమువలె నుంటివి॥

•  తాత్పర్యం:

  ప్రియురాండ్రతో కలిసి రంగురంగుల పువ్వులను ఒకరిపై ఒకరు చల్లుకుంటూ పువ్వుల వసంతమాడినప్పుడు, నీవు ఎంతో మనోహరమైన శృంగార పూలతోటలా కనిపించావు; ఆ వెనువెంటనే అధికంగా సుగంధభరితమైన పన్నీటిని జల్లుకుంటూ వసంతమాడినప్పుడు, వర్షాలు కురిసే చల్లని తొలకరి కాలం (వర్షాకాలం) లాగా దర్శనమిచ్చావు.

• మధుర భక్తి విశేషం:

  పువ్వుల రంగులలో వికసించిన సౌందర్యమూ ఆయనే; పన్నీటి ధారలతో తాపాన్ని ఉపశమింపజేసే వర్షాగమనామృతమూ ఆయనే. భక్తుల ప్రణయార్ద్ర భావాలను స్వామి స్వీకరించి, తిరిగి వారిపై అనుగ్రహ జల్లులను కురిపిస్తాడనడానికి ఇవి దివ్య సంకేతాలు.

రెండవ చరణం:

కడలేనివేడుకతో కప్పుర వసంతమాడి

వడిఁ జుక్కలలో చంద్రునివలె నుంటివి

జడిగొని కుంకుమ వసంతములు సారెనాడి

గుడిగొని మాణిక్యాల కొండవలె నుంటివి॥

•  తాత్పర్యం:

  అంతులేని ఉత్సాహంతో తెల్లని పచ్చకర్పూరపు పొడితో వసంతమాడినప్పుడు, నక్షత్రాల మధ్య వెలిగిపోయే నిండు చంద్రుని వలె మెరిసిపోయావు; దట్టంగా ఎర్రని కుంకుమతో మళ్లీ మళ్లీ వసంతమాడినప్పుడు, సకల కాంతులతో దేదీప్యమానంగా వెలిగే మాణిక్యాల కొండలా కనిపించావయ్యా!

• మధుర భక్తి విశేషం:

  కర్పూర ధవళ కాంతి జ్ఞానానికి, శాంత రసానికి ప్రతీక కాగా... చంద్రుని పోలిక స్వామి ఆహ్లాదకరత్వాన్ని సూచిస్తుంది. కుంకుమ అరుణ కాంతి అనురాగానికి, మంగళకరమైన శృంగారానికి ప్రతీక కాగా... మాణిక్యాల కొండ రూపం స్వామి మహోన్నత ఐశ్వర్యాన్ని, లక్ష్మీసాన్నిధ్యాన్ని ప్రకటిస్తుంది.

మూడవ చరణం:

తిరముగ నీవు ముత్తెముల వసంతమాడి

వరుసఁ బాలజలధివలె నుంటివి

నిరతి శ్రీవేంకటేశ నీవు నలమేల్మంగయు

సురతవసంతమాడి సోనవలె నుంటివి॥

•  తాత్పర్యం:

  స్థిరమైన ప్రీతితో స్వచ్ఛమైన తెల్ల ముత్యాలతో వసంతమాడినప్పుడు, తరంగాలతో అలరారే పాలసముద్రంలా దర్శనమిచ్చావు. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీవు, అలమేలుమంగమ్మ ఇద్దరూ కలిసి అత్యంత ప్రీతితో సాగించిన ప్రణయ సంయోగ వసంతంలో (సురత వసంతంలో) నిరంతరం కురిసే అమృతపు వానజల్లులా (సోనవలె) ఆహ్లాదాన్ని నింపావయ్యా!

• మధుర భక్తి విశేషం:

  ముత్యాల వసంతం స్వామి మూలస్థానమైన క్షీరసాగరాన్ని స్మరింపజేస్తుంది. ఇక ముగింపులో అలమేలుమంగ, వేంకటేశ్వరుల శృంగార రసానుభవాన్ని అన్నమయ్య 'సోన' (ఎడతెగని అమృతవర్షం)తో పోల్చారు. జీవాత్మ-పరమాత్మల దివ్య కలయిక విశ్వమంతటా ఆనందామృత వర్షాన్ని కురిపిస్తుందని, ఆ స్వామి కరుణామృత ధారలే లోకానికి పరమ శాంతినిస్తాయని ఈ కీర్తన పరమార్థం.