ఇటు గరుడని నీవెక్కినను

 "ఇటు గరుడని నీవెక్కినను"

అధ్యాత్మ సంకీర్తన

రాగము: నాట

రేకు: 15-4 | సంపుటము: 1-92

అవతారిక (పరిచయం)

కపిలాక్షం గరుత్మంతం సువర్ణసదృశప్రభమ్ |

దీర్ఘబాహుం బృహత్స్కంధం వందే నాగాంగభూషణమ్ ||

శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి బ్రహ్మోత్సవాలలో ఐదవనాటి రాత్రి జరిగే గరుడోత్సవం అత్యంత ప్రధానమైనది. "వేదాత్మా విహగేశ్వరః" అన్నట్లు గరుత్మంతుడు సాక్షాత్తు వేదస్వరూపుడు. భక్తులను రక్షించడానికి, దుష్టశిక్షణ చేయడానికి శ్రీనివాసుడు తన నిత్యదాసుడు, వాహనమైన గరుత్మంతుడిని అధిరోహించి విజృంభించే అద్భుత వైభవాన్ని, ఆయన వేగానికి ముల్లోకాలు వణికే దివ్య లీలను అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో అత్యంత రమణీయంగా వర్ణించారు.

పల్లవి

ఇటు గరుడని నీవెక్కినను

పటపట దిక్కులు బగ్గనఁ బగిలె

తాత్పర్యము:

ఓ వేంకటేశ్వరా! నీవు ఇలా గరుత్మంతునిపై అధిరోహించగానే, ఆ వేగానికి మరియు తేజస్సుకు అన్ని దిక్కులూ ‘పటపట’మని శబ్దం చేస్తూ ఒక్కసారిగా బద్దలైపోయాయి.

విశేషాలు:

దిక్కులు (దశదిశలు): తూర్పు, పడమర, ఉత్తరం, దక్షిణం, ఈశాన్యం, ఆగ్నేయం, నైరుతి, వాయవ్యాలతో పాటు ఊర్ధ్వ (పై), అధో (కింది) దిక్కులు మొత్తం పది. స్వామి గరుడారూఢుడైనప్పుడు ఉత్పన్నమయ్యే బ్రహ్మాండమైన వేగాన్ని అన్నమయ్య శబ్దాలంకారంతో (‘పటపట’, ‘బగ్గన’) వర్ణించారు.

మొదటి చరణం

ఎగసిన గరుడని యేపున ‘ధా’ యని

జిగి దొలఁక చబుకు చేసినను

నిగమాంతంబులు నిగమసంఘములు

గగనము జగములు గడగడ వడఁకె  ॥ఇటు॥

కఠిన పదాల అర్థాలు:

 

ఏపు = విజృంభణ / అతిశయం

చబుకు చేయు = కొరడాతో కొట్టు

నిగమాంతంబులు = ఉపనిషత్తులు

నిగమసంఘములు = వేద సమూహాలు

తాత్పర్యము:

 

ఆకాశంలోకి ఎగిరిన గరుడుని విజృంభణతో ‘ధా’ అని హుంకరిస్తూ, కాంతి చిందేలా కొరడాతో నడిపించగా; వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, ఆకాశం, సమస్త లోకాలు భయంతో గడగడా వణికిపోయాయి.

విశేషాలు:

 

జగములు (14 లోకాలు): భూలోకం, భువర్లోకం, సువర్లోకం, మహర్లోకం, జనోలోకం, తపోలోకం, సత్యలోకం అనేవి ఏడు ఊర్ధ్వలోకాలు; అతల, వితల, సుతల, రసాతల, మహాతల, తలాతల, పాతాళాలు అనేవి ఏడు అధోలోకాలు. గరుత్మంతుడే స్వయంగా వేదస్వరూపుడు కాగా, ఆయనను పరమాత్ముడు అదిలించి నడిపించే రూపం సృష్టి సమస్తాన్నీ విస్మయానికి గురిచేస్తుందని భావం.

రెండవ చరణం

బిరుసుగ గరుడని పేరెము దోలుచు

బెరసి నీవు కోపించినను

సరుస నఖిలములు జర్జరితములై

తిరుపున నలుగడ దిరదిరఁ దిరిగె    ॥ఇటు॥

కఠిన పదాల అర్థాలు:

 

పేరెముదోలు = పరుగులెత్తించు / వేగంగా నడుపు

జర్జరితము = ముక్కలైనది / శిథిలమైనది

తాత్పర్యము:

 

సామర్థ్యంతో గరుడుని పరుగులెత్తిస్తూ, స్వామి కోపంతో ముందుకు సాగగానే, సమస్త లోకాలు కకావికలమై నలుదిక్కులా గిరగిరా తిరిగాయి.

విశేషాలు:

 

స్వామి వాహనాల్లో గరుడ వాహనం అత్యంత వేగవంతమైనది. గజేంద్రుడిని రక్షించడానికి విష్ణుమూర్తి ఏ విధంగానైతే ఆయుధాలు, వస్త్రాలు కూడా సరిచేసుకోకుండా గరుడునిపై పరుగున వచ్చాడో, ఆ భక్త రక్షణోత్సాహంలోని తీవ్రతను, వేగాన్ని ఈ చరణం గుర్తుచేస్తుంది.

మూడవ చరణం

 

పల్లించిన నీ పసిఁడి గరుడనిని

కెల్లున నీ వెక్కినయపుడు

ఝల్లనె రాక్షససమితి నీ మహిమ

వెల్లి మునుఁగుదురు వేంకటరమణా ॥ఇటు

కఠిన పదాల అర్థాలు:

పల్లించిన = జీను కట్టి సిద్ధం చేసిన

పసిఁడి గరుడడు = బంగారు వర్ణపు కాంతి గల గరుత్మంతుడు

కెల్లున = వేగంగా

ఝల్లునె = భయంతో గుండె ఝల్లుమనుట

వెల్లి = వరద / ప్రవాహము

తాత్పర్యము:

 

జీను కట్టి సిద్ధం చేసిన బంగారు వర్ణపు గరుడునిపై స్వామి వేగంగా అధిరోహించినప్పుడు, రాక్షస సమూహాల గుండెలు భయంతో ఝల్లుమన్నాయి. ఓ వేంకటరమణా! నీ అపారమైన మహిమ అనే ప్రవాహంలో శత్రువులు మునిగిపోతారు; నీ శక్తికి సాటిలేదని అన్నమయ్య కీర్తించారు.

విశేషాలు:

గరుడోత్సవ విశిష్టత: గరుడోత్సవంలో స్వామివారు ఉభయ నాంచారులతో కాకుండా ఏకాంతంగా (ఒంటరిగా) దర్శనమిస్తారు. ఈ సమయంలో ఉత్సవమూర్తి అయిన మలయప్పస్వామికి మూలవిరాట్టుకు అలంకరించే మకరకంఠి, లక్ష్మీహారం, సహస్రనామ మాలల వంటి దివ్యాభరణాలతో పాటు శ్రీవిల్లిపుత్తూరు నుండి తెచ్చిన గోదాదేవి ఆముక్తమాల్యదలను ధరింపజేస్తారు.