మునుకొని పయిఁడికి ముద్ర వాసి గతి

 మునుకొని పయిఁడికి ముద్ర వాసి గతి

పల్లవి:

మునుకొని పయిఁడికి ముద్ర వాసి గతి

పనివడి యివి యేర్పరచఁగ వలెను

• తాత్పర్యము: బంగారానికి దానిపై వేసే ముద్ర (నాణెం వేసే ముద్ర) వల్లనే ప్రత్యేకమైన గుర్తింపు, విలువ వస్తాయి. అలాగే జీవులందరిలోనూ దైవత్వము ఉన్నప్పటికీ, ఆయా సందర్భాలలో ఉన్న శ్రేష్ఠతను, విశేషాలను మనం పూనుకొని విభజించి, తెలుసుకొని నడుచుకోవాలి.
  
  
• విశేషము: పసిడి (బంగారం) ఏ ముద్ర లేకపోయినా విలువైనదే అయినప్పటికీ, దానికి నాణేగా ముద్ర పడినప్పుడే చలామణీ విలువ వస్తుంది. అలాగే సర్వవ్యాపి అయిన భగవంతుని ఉనికిని స్పష్టంగా గ్రహించి, విభేదాలను దాటి శ్రేష్ఠమైనదాన్ని గుర్తించాలని అన్నమయ్య ఈ పల్లవి ద్వారా సూచిస్తున్నారు.
  
  

మొదటి చరణం:

నానాత్ములలో నారాయణుఁడే

హీనాధికములు యిం దేవి

జ్ఞానాధిక లెంచఁగ నిందధికము

యీ నిజ మొకటి యెఱుఁగఁగ వలెను

• తాత్పర్యము: అనేక రకాల జీవాత్మలలో అంతర్యామిగా ఉన్నది ఆ నారాయణుడే. అందువల్ల మూల తత్వంలో తక్కువ, ఎక్కువ (హీనాధికాలు) అనే భేదాలు ఏవీ లేవు. అయితే జ్ఞానంలో అధికులైన పెద్దలు ఎంచేటప్పుడు, భగవజ్జ్ఞానం ఎక్కువగా ఉన్నవారే శ్రేష్ఠులవుతారు. ఈ ఒక్క సత్యాన్ని మనం గ్రహించాలి.
  
  
• విశేషము: భగవంతుని దృష్టిలో జీవులందరూ సమానులే అయినా, జ్ఞాన సాధనలో ముందంజ వేసిన వారిని, ఆత్మజ్ఞానులను గౌరవించడం ధర్మమని అన్నమయ్య విశదీకరించారు.
  
  

రెండో చరణం:

అన్నిచోటులును యచ్యుతపదమే

యెన్నఁగ విశేష మిందేది

సన్నిధిగల యర్చావతారమిది

వున్నతి ఘన మని వుండఁగవలెను

• తాత్పర్యము: ఈ విశ్వంలోని అన్ని ప్రదేశాలూ ఆ అచ్యుతుని (శ్రీహరి) పాదపద్మాలే (స్థానాలే). ఇందులో ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవడానికి స్థల భేదం లేదు. కానీ, మన కంటికి ఎదురుగా ఉండి పూజలందుకొనే 'అర్చావతారము' (విగ్రహ రూపం) మిక్కిలి గొప్పది, ఉన్నతమైనది అని నమ్మి దానియందు నిష్ఠ కలిగి ఉండాలి.
  
  
• విశేషము: భగవంతుడు సర్వవ్యాపి అయినప్పటికీ, సామాన్యుల ఉపాసనకు, భక్తికి అనువుగా ఉండే ఆలయాలలోని అర్చామూర్తి (విగ్రహం) విశేషమైనదిగా భావించి సేవించాలని ఇక్కడ చెప్పారు.
  
  

మూడో చరణం:

పలుకు లెల్ల శ్రీపతినామములే

యిలఁ గా దనియెడి దిందేది

యెలమితో శ్రీవేంకటేశ్వరునుతియే

తలఁపున ఘనమని తడవఁగవలెను

• తాత్పర్యము: లోకంలో మాట్లాడే ప్రతి మాటా, శబ్దమూ ఆ లక్ష్మీపతి నామస్మరణతో సమానమే. ఇందులో కాదనడానికి ఏమీ లేదు. అయితే, శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామిని సంతోషంతో కీర్తించడమే అందరికంటే, అన్నింటికంటే మిక్కిలి శ్రేష్ఠమైనదని మన మనస్సులో సదా స్మరిస్తూ ఉండాలి.
  
  
• విశేషము: సకల శబ్దాలు భగవద్రూపమే అయినా, ప్రత్యక్షంగా ఆ శ్రీ వేంకటేశ్వరుని గుణగానం చేయడం, సంకీర్తన చేయడం అత్యున్నతమైన మార్గమని అన్నమయ్య శరణాగతి తత్వాన్ని చాటిచెప్పారు.