కలకాల మిట్లాయఁ గాఁపుర మెల్లా

 కలకాల మిట్లాయఁ గాఁపుర మెల్లా

పల్లవి:

కలకాల మిట్లాయఁ గాఁపుర మెల్లా

అల దైవమెందున్నాఁడో ఆలకించఁడుగా

• తాత్పర్యము: ఈ సంసార జీవితమంతా ఎప్పుడూ ఇలాంటి మనస్తత్వంతోనే సరిపోతోంది. ఆ భగవంతుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో గానీ, మన మొర ఆలకించడం లేదు కదా!
  
  
• విశేషము: మనుషుల చంచల స్వభావాన్ని, స్వార్థ పూరిత ప్రవర్తనను ఎత్తిచూపుతూ అన్నమయ్య ఈ సంకీర్తనను ప్రారంభించారు. మనలోని లోపాలను సరిదిద్దుకోకుండా, దేవుడు ఆలకించడం లేదని నిందించడం మానవ నైజమని ఇక్కడ సూచిస్తున్నారు.
  
  

మొదటి చరణం:

తనకే సంతసమైతే తన భాగ్యము వొగడు

తనకుఁ జింత పుట్టితే దైవము దూరు

మనుజుని గుణమెల్లా మాపుదాఁకా నిట్లానె

ఘనదైవ మెందున్నాఁడో కరుణఁ జూడఁడుగా

• తాత్పర్యము: మనిషికి సంతోషం, విజయం కలిగినప్పుడు "ఇదంతా నా అదృష్టం, నా భాగ్యం" అని తనను తాను పొగుడుకుంటాడు. అదే తనకు ఏదైనా కష్టం లేదా బాధ కలిగితే మాత్రం భగవంతుడిని నిందిస్తాడు. ఉదయం నుండి రాత్రి (మాపు) వరకు మానవుడి గుణమంతా ఇలాగే సాగుతుంది. అంతటి గొప్ప దేవుడు ఎక్కడున్నాడో గానీ, మన వైపు కరుణతో చూడడం లేదు కదా!
  
  
• విశేషము: మేలు జరిగితే తన గొప్పతనమని, కష్టం వస్తే దేవుడి లోపమని భావించే మానవుని ద్విముఖ ప్రవర్తనను అన్నమయ్య చాలా సులభమైన మాటల్లో, వాస్తవికంగా చిత్రించారు.
  
  

రెండో చరణం:

విరివిఁ బాపాలు సేసేవేళ నాదాయము లెంచు

నరకమఁది పుణ్యము నాఁడు వెదకు

తిరమైన జీవుని తెలివెలా నీ లాగె

ధర దైవమెందున్నాఁడో దయఁ జూడఁడుగా

• తాత్పర్యము: విచ్చలవిడిగా తప్పులు, పాపాలు చేసేటప్పుడు మనిషి దానివల్ల వచ్చే లాభాలను, ఆదాయాలనే లెక్కిస్తాడు. కానీ ఆ పాప ఫలితంగా నరకయాతన అనుభవించే కాలం వచ్చినప్పుడు మాత్రం "అయ్యో! నేను చేసుకున్న పుణ్యమేది?" అని వెతుక్కుంటాడు. శాశ్వతుడైన జీవుడి తెలివి తేటలు ఎప్పుడూ ఇంతేనా! ఈ భూమిపై దేవుడు ఎక్కడున్నాడో గానీ, మనపై దయ చూపడం లేదు కదా!
  
  
• విశేషము: పాపం చేసేటప్పుడు వచ్చే స్వల్పకాలిక లాభ మోహంలో పడి, ఆ తర్వాత అనుభవించే భవిష్యత్తు పరిణామాలను మరిచిపోయే జీవుని అజ్ఞానాన్ని ఇక్కడ ఎండగట్టారు.
  
  

మూడో చరణం:

వేళతో నిద్దిరింపుచు విరక్తునివలె నుండు

మేలుకొన్నవేళ నన్ని మెడఁ బూనును

యీలీల దేహిగుణము యెంచి శ్రీవేంకటేశుఁడు

యేలీ దైవమెందున్నాఁడో యిట్టే మన్నించఁడుగా

• తాత్పర్యము: పడుకొని నిద్రపోయే సమయంలో మనిషి ఏ కోరికలూ లేక విరాగి (విరక్తుడు) లాగా ప్రశాంతంగా ఉంటాడు. కానీ నిద్రలేవగానే సమస్త ఆశలను, బంధాలను, భారాన్ని తన మెడకు తగలించుకుంటాడు. శరీరధారి అయిన మనిషి యొక్క ఈ విచిత్ర ప్రవర్తనను చూసి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు మనలను ఏలుకోవడము లేదు, ఆ స్వామి ఎక్కడున్నాడో గానీ మన తప్పులను అంత తేలిగ్గా క్షమించడు కదా!
  
  
• విశేషము: నిద్రలో ప్రశాంతంగా ఉండి, మేల్కొనగానే ప్రపంచంలో మునిగిపోయే జీవుని చంచలత్వాన్ని చూపిస్తూ, అంతరంగంలో పరిపూర్ణ శరణాగతి, నిలకడ లేకపోతే శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కృప లభించదని అన్నమయ్య బోధిస్తున్నారు.