మంచి గుణములుగల

 

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార సంకీర్తనలో సద్గుణాలు కలిగిన ఉత్తమ నాయిక (జీవాత్మ) యొక్క సహజ లక్షణాలను స్వామివారికి విన్నవిస్తున్నారు. పరమాత్ముడైన శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై అచంచలమైన ప్రేమను, భక్తిని కలిగి ఉండే భక్తురాలి (నాయిక) మానసిక స్థితిని శృంగార రస నిష్పత్తి ద్వారా కవి ఇందులో అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

సంకీర్తన – వ్యాఖ్యాన సహితం

పల్లవి:

మంచి గుణములుగల మగువల సాజ మిది

యెంచుకొని దయతోడ నేలుకొనవయ్యా

• తాత్పర్యము: ఓ శ్రీనివాసా! ఉత్తమ గుణాలు కలిగిన స్త్రీల యొక్క సహజ స్వభావం ఎలాంటిదో గ్రహించి, వారిని దయతో నీవు స్వీకరించి రక్షించు స్వామి!

• విశేషాలు: నాయిక తనలో ఉండే సద్గుణాలను భర్తకు నివేదిస్తూ, తనను అనుగ్రహించమని ప్రార్థించే లౌకిక శృంగార భావన ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థము: జీవాత్మ తనలోని దైవీ సంపదను (మంచి గుణాలను) భగవంతుడికి సమర్పించుకుంటూ, తనను సంసార బంధాల నుండి విముక్తుడిని చేసి నీలో లీనం చేసుకోమని చేసే ఆత్మనివేదన ఇది.

మొదటి చరణం:

మనసు నమ్మిన సతి మరి యనుమానించదు

ననిచిన వనిత పెనఁగులాడదు

యెనసిన జవరాలు యెరవులుసేయదు

పనుపడి రతులకు బాఁతిపడుఁగాని

• తాత్పర్యము: మనస్ఫూర్తిగా భర్తను నమ్మిన పతివ్రత ఇంకెప్పుడూ అతడిని అనుమానించదు. అనురాగం నిండిన వనిత భర్తతో అనవసరంగా గొడవపడదు. మానసికంగా, శారీరకంగా ఒకటైన జవరాలు పరాయి భావాన్ని చూపించదు. అనుకూలమైన ఆ కలయికలకే (రతులకు) ఆమె ఆరాటపడుతుంది తప్ప వేరే ఆలోచన చేయదు.

• విశేషాలు: నమ్మకం, అనురాగం, అన్యోన్యత అనేవి ఉత్తమ నాయికకు ఉండే ముఖ్య లక్షణాలని అన్నమయ్య ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థము: పరమాత్మునిపై పరిపూర్ణ విశ్వాసం ఉంచిన భక్తుడు దైవాన్ని ఎన్నడూ శంకించడు. దైవచింతనలోనే మునిగి తేలే మనసు పరమాత్మకు, తనకు మధ్య భేదాన్ని చూడదు. నిరంతరం ఆ దైవ సాన్నిధ్యాన్ని మాత్రమే కోరుకుంటుంది.

రెండూ చరణం:

మరిగిన యాఁటది మరి పాయనేరదు

దొరసిన యిల్లాలు దూర దెంతైనా

సరి నిచ్చకపులేమ జరపులఁ బెట్టదు

యిరవైన కాఁపురాన కేఁకారుఁగాని

• తాత్పర్యము: భర్త ప్రేమకు అలవాటుపడిన స్త్రీ అతనిని విడిచి ఉండలేదు. చక్కగా ఇల్లాలుగా కుదిరిన ఇంతి భర్తను ఎంతమాత్రం దూషించదు లేదా దూరం పెట్టదు. సరిసమానమైన ప్రేమ కలిగిన లేమ వంకలు పెట్టకుండా, చక్కటి సంసార జీవితాన్ని చక్కబెట్టుకోవడానికే తాపత్రయపడుతుంది.

• విశేషాలు: ఇల్లాలు భర్త పట్ల చూపించాల్సిన ఓర్పును, ఆదరాభిమానాలను, సంసార రథాన్ని నడిపే నేర్పును అన్నమయ్య లోకరీతిగా వివరించారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థము: భగవత్ అనుగ్రహ రుచిని ఆస్వాదించిన భక్తుడు ఆ దైవాన్ని విడిచి ఒక్క క్షణమైనా జీవించలేడు. భగవంతుడు పెట్టే కష్టాలను పరీక్షలుగా భావిస్తాడే తప్ప, దేవుడిని నిందించడు. ఎల్లప్పుడూ ఆ భగవత్ సేవలోనే స్థిరంగా ఉండాలని తపిస్తాడు.

మూడవ చరణం:

తగులైన కామిని తప్పులేమీ నెంచదు

మొగమిచ్చకపు ఇంతి వెగటాడదు

నిగిడి శ్రీవేంకటేశ నీదేవు లలమేల్మంగ

సొగిసి యీకూఁటముల జొక్కించుఁగాని

• తాత్పర్యము: ప్రేమానురాగాలు గల ప్రియురాలు భర్తలో ఉండే తప్పులను ఎన్నడూ ఎంచదు. ఎదుటివారిని సంతోషపెట్టే మనసున్న ఇల్లాలు విసుగు చెందదు. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీ పట్టపురాణి అయిన అలమేల్మంగ నిన్ను ఆరాధిస్తూ, నీతోడి ఈ కలయికల సుఖంలోనే మురిసిపోతూ, నిన్ను పరవశింపజేస్తుంది సుమా!

• విశేషాలు: కీర్తన చివరలో అన్నమయ్య అలమేల్మంగ దేవిని ఉత్తమ నాయికగా అభివర్ణిస్తూ, స్వామితో ఆమెకు గల అపూర్వ బంధాన్ని ప్రస్తావించి కీర్తనను మంగళాంతం చేశారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థము: శరణాగతి పొందిన భక్తుడి పట్ల దైవం ఎన్ని రకాలుగా వ్యవహరించినా, భక్తుడు భగవంతుడిని తప్పుపట్టడు. జీవాత్మ-పరమాత్మల పరమ బంధానికి ప్రతీకగా అలమేల్మంగా వేంకటేశ్వరుల కలయిక నిలుస్తుంది. భగవంతునిలో లీనమైపోయే పరమానంద స్థితిని ఈ చరణం సూచిస్తుంది.