నారాయణాయ సగుణ

 

నారాయణాయ సగుణ బ్రహ్మణే సర్వ పారాయణాయ

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ అధ్యాత్మ సంకీర్తన పరమాత్ముడైన శ్రీమన్నారాయణుని దివ్య వైభవాన్ని ప్రశంసించే ఒక అద్భుతమైన స్తోత్ర రూప సంకీర్తన. సంస్కృత పద భూయిష్టమై, మంత్ర తుల్యమైన 'యకారాంత' శబ్దాల లయతో సాగే ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య స్వామివారి సగుణ రూప వైభవాన్ని, దుష్టశిక్షణ-శిష్టరక్షణ లీలలను, నామ మహత్యాన్ని నమక ప్రాయంగా కొనియాడారు.

సంకీర్తన – వ్యాఖ్యాన సహితం

పల్లవి:

నారాయణాయ సగుణ బ్రహ్మణే సర్వ పారాయణాయ శోభన మూర్తయే నమో

• తాత్పర్యము: సకల కళ్యాణ గుణాభిరాముడు, సగుణ బ్రహ్మ స్వరూపుడు అయిన నారాయణునికి నమస్కారం. సర్వ సృష్టిని అమితమైన శ్రద్ధతో రక్షించేవాడు, అత్యంత సుందరమైన మంగళకర రూపాన్ని (శోభన మూర్తి) ధరించినవాడు అయిన ఆ జగన్నాథునికి శతకోటి నమస్కారములు.

• విశేషాలు: అన్నమయ్య ఈ పల్లవిలో స్వామిని 'సగుణ బ్రహ్మ'గా కీర్తించారు. భగవంతుడు నిర్గుణుడే అయినప్పటికీ, భక్తుల కొరకు సకల సద్గుణ శోభితుడై, కాలానికి లోబడకుండా స్థిరంగా అనుగ్రహించే రూపమే ఈ సగుణ బ్రహ్మము. ప్రతి చరణం చివర వచ్చే 'నమో' అనే పదం ఈ కీర్తనను వేదోక్తమైన 'నమకం' లాగా మంత్రవంతం చేస్తోంది.

మొదటి చరణం:

నిత్యాయ విబుధ సంస్తుత్యాయ నిత్యాధి పత్యాయ మునిగణ ప్రత్యయాయ సత్యాయ ప్రత్యక్షాయ సన్మానస సాం గత్యాయ జగదవనకృత్యాయ తే నమో

• తాత్పర్యము: ఎల్లవేళలా ఉంటూ నశించనివాడా (నిత్యుడా)! పండితుల, దేవతల పొగడ్తలను అందుకునేవాడా! విశ్వమంతటా నిరంతర ఆధిపత్యం కలవాడా! ముని సమూహాలలో గొప్ప నమ్మకాన్ని, ఖ్యాతిని పొందినవాడా! సత్య స్వరూపుడా! భక్తుల కనుల ఎదుట సాక్షాత్కరించే ప్రత్యక్ష దైవమా! పవిత్రమైన మనస్సు కలవారితో సదా స్నేహభావంతో మెలగేవాడా! ఈ జగత్తును రక్షించే పవిత్ర కార్యాన్ని నిర్వహిస్తున్న ఓ నారాయణా! నీకు నమస్కారము.

• విశేషాలు: ఈ చరణంలో భగవంతుని విశ్వవ్యాప్త గుణాలను, నిత్యత్వాన్ని అన్నమయ్య స్తుతించారు. సాధువుల హృదయాలలో నివసించేవాడు, జగద్రక్షకుడు అయిన స్వామి స్వరూపాన్ని ఇక్కడ చక్కగా వివరించారు.

రెండూ చరణం:

ఆక్రమోద్ధత బాహు విక్రమాతిక్రాంత శుక్ర శిష్యోన్మూలన క్రమాయ శక్రాది గీర్వాణ వక్ర భయ భంగ ని ర్వక్రాయ నిహతారి చక్రాయ తే నమో

• తాత్పర్యము: లోకాలను ఆక్రమించాలనే గర్వంతో, బాహు పరాక్రమంతో హద్దుమీరి ప్రవర్తించిన శుక్రాచార్యుని శిష్యులైన రాక్షసులను క్రమపద్ధతిలో సమూలంగా నిర్మూలించిన బలశాలీ! ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలకు కలిగిన అవమానాన్ని, భయంకరమైన భయాన్ని పారద్రోలి వారికి అండగా నిలిచినవాడా! శత్రు సమూహాలను సంహరించే సుదర్శన చక్రాన్ని చేతబూనిన ఓ నారాయణా! నీకు నమస్కారము.

• విశేషాలు: భగవంతుని దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ లీలను ఈ చరణంలో అన్నమయ్య అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు. దేవతల భయాన్ని పోగొట్టి, లోకకంటకులైన రాక్షసులను సంహరించిన స్వామి పరాక్రమం ఇక్కడ వర్ణించబడింది.

మూడవ చరణం:

అక్షరాయాతి నిరపేక్షాయ పుండరీ కాక్షాయ శ్రీ వత్స లక్షణాయ అక్షీణ విజ్ఞాన దక్ష యోగీంద్ర సం రక్షాను కంపా కటాక్షాయ తే నమో

• తాత్పర్యము: నాశనము లేని పరమ అక్షర స్వరూపుడా! అందరిపట్ల అత్యంత సమభావాన్ని, నిష్పక్షపాతాన్ని (అతి నిరపేక్ష) చూపేవాడా! తెల్లతామరల వంటి విశాల నేత్రములు కలవాడా! వక్షస్థలమునందు 'శ్రీవత్సము' అనే పవిత్రమైన మచ్చను ఆభరణంగా ధరించినవాడా! తరిగిపోని విజ్ఞాన సంపన్నులు, సమర్థులైన యోగీశ్వరులను తన కరుణా కటాక్ష వీక్షణాలతో సదా కాపాడే ఓ నారాయణా! నీకు నమస్కారము.

• విశేషాలు: 'అక్షరాయ' అనగా ఉపనిషత్తులలో చెప్పబడిన నాశరహిత, స్వప్రకాశ పరబ్రహ్మ స్వరూపమని అర్థం. అలాగే బ్రౌణ్య నిఘంటువు ప్రకారం 'నిరపేక్ష' అంటే సమభావం. స్వామి అందరిపట్ల చూపే అత్యున్నత నిష్పక్షపాత వైఖరిని 'అతి నిరపేక్ష' అనే పదంతో అన్నమయ్య అద్భుతంగా ఇక్కడ కుదిర్చారు.

నాలుగవ చరణం:

కరిరాజవరదాయ కౌస్తుభాభరణాయ మురవైరిణే జగన్మోహనాయ తరుణేందుకోటీర తరుణీ మనస్స్తోత్ర పరితోష చిత్తాయ పరమాయ తే నమో

• తాత్పర్యము: మొసలి నోట చిక్కి అలమటించిన గజేంద్రుని కాపాడి వరమిచ్చిన కరుణామయుడా! సముద్ర గర్భంలో జనించిన శ్రేష్ఠమైన కౌస్తుభ మణిని హారంగా ధరించినవాడా! మురాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించిన శత్రుభయంకరుడా! సకల లోకాలను మోహింపజేసే సుందర రూపధారీ! బాలచంద్రుడిని కిరీటముగా ధరించిన పరమశివుని అర్ధాంగి అయిన పార్వతీదేవి మనస్ఫూర్తిగా చేసిన స్తోత్రమునకు అమితంగా సంతోషించిన హృదయము కలవాడా! ఓ పరమాత్ముడా! నీకు నమస్కారము.

• విశేషాలు: పార్వతీదేవి కోరిక మేరకు పరమశివుడు విష్ణు సహస్రనామాలకు సమానమైన 'శ్రీరామ రామ రామేతి...' అనే తారక మంత్రాన్ని అనుగ్రహించిన వృత్తాంతాన్ని "తరుణేందుకోటీర తరుణీ మనస్స్తోత్ర పరితోష చిత్తాయ" అనే సుదీర్ఘ సమాసంలో అన్నమయ్య ఎంతో చక్కగా నిక్షిప్తం చేశారు.

ఐదవ చరణం:

పాత్ర దానోత్సవ ప్రథిత వేంకటరాయ ధాత్రీశ కామితార్థ ప్రదాయ గోత్రభిణ్మణి రుచిర గాత్రాయ రవిచంద్ర నేత్రాయ శేషాద్రి నిలయాయ తే నమో నారాయణాయ

• తాత్పర్యము: అర్హులైన భక్తులకు యోగ్యమైన దానాలను అనుగ్రహించే ఉత్సవాలతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఓ వేంకటేశ్వరా! భూమిని పాలించే రాజుల (గొప్ప అధికారుల) కోరికలను సైతం తీర్చే కల్పవృక్షమా! ఇంద్రనీల మణి (గోత్రభిణ్మణి) కాంతితో మెరిసిపోయే మనోహరమైన నీలమేఘ శ్యామల శరీరం కలవాడా! సూర్యచంద్రులనే తన కళ్లుగా కలిగినవాడా! శేషాచల పర్వతాన్ని తన నివాసంగా చేసుకున్న ఓ శ్రీనివాసా! నారాయణా! నీకు ఇదే మా అనంత నమస్కారములు.

• విశేషాలు: ఇంద్రుని ఆయుధమైన వజ్రాయుధానికి పర్వతాల (గోత్ర) రెక్కలను నరికిన చరిత్ర ఉంది, అందువల్ల ఇంద్రుడిని 'గోత్రభిత్' అంటారు. ఆ ఇంద్రుని నీలమణినే 'గోత్రభిణ్మణి' (ఇంద్రనీలమణి) అని అన్నమయ్య చమత్కారంగా సృష్టించారు. స్వామివారి నామానికి, ఆయన స్వరూపానికి భేదం లేదని (నామ నామినో రభేదః) తెలుపుతూ, ఈ నారాయణ సంకీర్తనను అన్నమయ్య మంగళాంతం చేశారు.