మచ్చ కూర్మ వరాహ మనుష్య

 

అవతారిక

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల కుమారుడైన పెదతిరుమలాచార్యులు రచించిన ఈ అధ్యాత్మ సంకీర్తనలో భగవంతుని దివ్య నామ సంకీర్తన యొక్క వైభవం ప్రశంసించబడింది. దశావతార నామాలను, చతుర్వింశతి (24) కేశవ నామాలను స్మరిస్తూ, ఆ పరమాత్ముని నామస్మరణమే తమకు జపమని, తాము ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుని నమ్ముకున్న పరమ దాసులమని కవి ఇందులో ప్రపత్తి (శరణాగతి) భావంతో కీర్తించారు.

సంకీర్తన – వ్యాఖ్యాన సహితం

పల్లవి:

మచ్చ కూర్మ వరాహ మనుష్యసింహ వామనా యిచ్చ రామ రామ రామ హితబుద్ధి కలికీ

• తాత్పర్యము: మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన అవతారములు ఎత్తిన ఓ స్వామీ! పరశురామ, శ్రీరామ, బలరామ అవతారములలో మురిపించినవాడా! లోకానికి హితాన్ని చేకూర్చే సద్బుద్ధిని ప్రసాదించే కల్కి అవతార రూపుడా! (నీకు నమస్కారం).

• విశేషాలు: పల్లవిలో కవి భగవంతుని దివ్యమైన దశావతారాలను ఎంతో లయబద్ధంగా స్మరిస్తూ స్తుతించారు.

మొదటి చరణం:

నన్నుఁ గావు కేశవ నారాయణ మాధవ మన్నించు గోవింద విష్ణు మధుసూదన వన్నెల త్రివిక్రమ వామనా శ్రీధరా సన్నుతించే హృషీకేశ సారకు పద్మనాభ

• తాత్పర్యము: ఓ కేశవ, నారాయణ, మాధవ! నన్ను రక్షించు. ఓ గోవింద, విష్ణు, మధుసూదన! నా తప్పులను మన్నించు. దివ్యమైన వన్నెలు గల త్రివిక్రముడా, వామనుడా, శ్రీధరుడా! నిన్నే సదా కీర్తించే హృషీకేశుడా, పద్మనాభుడా! (నన్ను అనుగ్రహించు).

• విశేషాలు: ఈ చరణంలో కేశవ నామాలతో స్వామిని వేడుకుంటూ, భగవంతుని నామస్మరణం వల్ల కలిగే రక్షణను, క్షమాగుణాన్ని కవి ప్రార్థించారు.

రెండూ చరణం:

కంటిమి దామోదర సంకరుషణ వాసుదేవ అంటేజాలు ప్రద్యమ్నుఁడా అనిరుద్దుఁడా తొంటే పురుషోత్తమ అథోక్షజ నారసింహమా జంటవాయకు మచ్యుత జనార్దన

• తాత్పర్యము: ఓ దామోదర, సంకర్షణ, వాసుదేవా! నిన్ను దర్శించుకున్నాము. ఓ ప్రద్యుమ్నుడా, అనిరుద్ధుడా! నీ నామాన్ని నోరారా ఉచ్చరిస్తే (అంటే) చాలు సర్వమూ సిద్ధిస్తుంది. సనాతనుడవైన పురుషోత్తముడా, అథోక్షజుడా, నారసింహుడా! ఓ అచ్యుత, జనార్దనా! నన్ను విడిచిపెట్టక ఎల్లప్పుడూ నా జంటనే (వెంటే) ఉండు స్వామీ!

• విశేషాలు: భగవంతుని నామం పలకడం ఎంతటి సులభమైనదో, అది ఎంతటి రక్షణను ఇస్తుందో వివరిస్తూ, స్వామి సాన్నిధ్యాన్ని నిరంతరం కోరుకునే భక్త హృదయం ఇక్కడ ఆవిష్కృతమైంది.

మూడవ చరణం:

మొక్కేము వుపేంద్ర హరి మోహన శ్రీ కృష్ణరాయ యెక్కితి శ్రీ వేంకట మిందిరానాథ యిక్కువ నీ నామములు యివియే నా జపములు చక్కఁగా నీ దాసులము సర్వేశ అనంత

• తాత్పర్యము: ఓ ఉపేంద్ర, హరి, మోహనాకారడైన శ్రీకృష్ణరాయా! నీకు నమస్కరిస్తున్నాము. లక్ష్మీదేవికి నాథుడవై శ్రీవేంకటగిరిపై కొలువై ఉన్న ఓ వేంకటేశ్వరా! స్థిరమైన నీ దివ్య నామములే మాకు నిత్య జపములు. ఓ అనంత, సర్వేశ్వరా! మేము సర్వవిధాలా నీకు అంకితమైన దాసులము.

• విశేషాలు: ఈ చరణంలో పెదతిరుమలాచార్యులు సంపూర్ణ శరణాగతిని ప్రకటించారు. వేరే ఏ ఇతర మంత్ర జపాలు అవసరం లేదని, శ్రీనివాసుని నామస్మరణమే తమకు పరమ జపమని చెప్తూ, తాము ఆ సర్వేశ్వరుని దాసులమని కీర్తనను మంగళాంతం చేశారు.