మేలు మేలు దొరవౌదు

 అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార సంకీర్తనలో శ్రీకృష్ణుని (శ్రీవేంకటేశ్వరుని) సరసపు చేష్టలను, ఆయన నేర్పును అలమేలుమంగమ్మ లేదా ఒక గోపిక ఎత్తిపొడుస్తూనే, ప్రేమతో మెచ్చుకుంటున్న తీరు చాలా మనోహరంగా ఉంటుంది. ఈ సంకీర్తనకు ప్రతి పదార్థ తాత్పర్య విశేషాలు 

సంకీర్తన: మేలు మేలు దొరవౌదు మెస్తిరా నిన్ను

అవతారిక

ఈ సంకీర్తనలో నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని చమత్కారాన్ని చూసి నాయిక ఆశ్చర్యపోతోంది. ఆయన తనను ఎలా బుజ్జగిస్తున్నాడో, ఎంతటి నేర్పరితనంతో తన అలకను తీరుస్తున్నాడో వివరిస్తూ, "నువ్వు సామాన్యుడివి కావు, గడుసరివి" అని చమత్కరిస్తోంది.

పల్లవి

మేలు మేలు దొరవౌదు మెస్తిరా నిన్ను

తాలి మింత లేకున్న తగుదువా మాకును

 * తాత్పర్యము: "ఓ స్వామీ! నువ్వు చాలా గొప్ప దొరవు (నాయకుడివి), నిన్ను మెచ్చుకుంటున్నాను. నీకు ఇంతటి ఓర్పు, సహనం లేకపోతే మాకు సరిజోడువయ్యేవాడివా?" అని నాయిక అంటోంది.

 * విశేషం: ఇక్కడ 'మెస్తిరా' అనడంలో ఒక రకమైన ఎగతాళి, ముద్దు కలగలిసి ఉన్నాయి. తన కోపాన్ని భరిస్తున్నందుకు ఆయన ఓర్పును కొనియాడుతోంది.

మొదటి చరణం

 చేరి నే దూరితే నీవు సెలవినే నవ్వుదువు

వేరెవెంగె మాడితేను వేడుకొందువు

 వోరు పింత లేకున్న నూరఁగల గొల్లెతలు

వారికివారే వలచి వత్తురా నీకును

 * తాత్పర్యము: "నేను నీ దగ్గరకు వచ్చి నిన్ను నిందించినా (దూరితే), నువ్వు చిరునవ్వు నవ్వుతావు. నేను నిన్ను వెక్కిరించినా (వెంగెమాడితే), నన్ను బతిమాలుకుంటావు. నీకు ఈ మాత్రం ఓర్పు లేకపోతే, ఊరిలోని గొల్లభామలందరూ నీ మీద మనసు పడి ఎందుకు వస్తారు?"

 * విశేషం: కృష్ణుడు గోపికల మనసులను ఎలా గెలుచుకున్నాడో, ఆయన మృదు స్వభావాన్ని ఇక్కడ అన్నమయ్య వర్ణించారు.

రెండవ చరణం

 కన్నుల నే జంకించితే కడుఁ జేత మొక్కుదువు

 పన్ని నేఁదిట్టితే నన్నుఁ జాలార్చేవు

 అన్నేసి నేరకున్న నసుర కామినులెల్ల

చిన్ని నీమాటల కెల్లఁ జిక్కుదురా నాఁడు

 * తాత్పర్యము: "నేను కళ్లతో నిన్ను భయపెట్టినా, నువ్వు వినయంగా చేతులతో మొక్కుతావు. నేను నిన్ను తిట్టినా, నన్ను శాంతింపజేస్తావు (జాలార్చేవు). నీకు ఈ విద్యలన్నీ తెలియకపోతే, ఆనాడు రాక్షస కాంతలు (అసుర కామినులు) నీ చిన్న చిన్న మాటలకే నీ వశమైపోయేవారా?"

 * విశేషం: మోహినీ అవతారంలో రాక్షసులను తన మాటలతో లోబరుచుకున్న కథను ఇక్కడ స్ఫురింపజేశారు.

మూడవ చరణం

వొద్దని నే నలిగితే నొడివట్టి పెనఁగుదు

 గద్దించితే నట్టె నన్నుఁ గాఁగిలింతువు

వుద్దండ మింత లేకున్న నొగి నిందిరయు భూమి

యిద్దరు శ్రీ వేంకటేశ యెనతురా నిన్నును

 * తాత్పర్యము: "నేను వద్దని నీపై అలిగితే, నువ్వు నా కొంగు పట్టుకుని (నొడివట్టి) నాతో పోట్లాడతావు. నేను నిన్ను గద్దించినా, అప్పుడే నన్ను గట్టిగా కౌగిలించుకుంటావు. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీకు ఇంతటి చొరవ, ధైర్యం (ఉద్దండము) లేకపోతే శ్రీదేవి (ఇందిర), భూదేవి ఇద్దరూ నిన్ను ప్రేమిస్తారా?"

 * విశేషం: స్వామి వారి శృంగార చేష్టలను వర్ణిస్తూనే, ఆయన శ్రీభూ సమేతుడైన పరమాత్మ అని అన్నమయ్య ముక్తాయింపు ఇచ్చారు.