పరమలాభము శ్రీపతిభక్తి

 తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యుల వారు అన్నమయ్య కుమారుడు. వీరి సంకీర్తనలు ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలను, జీవన సత్యాన్ని చాలా సరళంగా, సామాన్య ప్రజలకు అర్థమయ్యేలా వివరిస్తాయి. ఈ సంకీర్తనలో మానవ జీవితాన్ని ఒక నౌకాయానంతో పోలుస్తూ, భగవంతుని భక్తి లేని జ్ఞానం వ్యర్థమని పెదతిరుమలాచార్యులు ప్రబోధించారు.

సంకీర్తన: పరమలాభము శ్రీపతిభక్తి

అవతారిక

ఈ సంకీర్తనలో మానవ దేహాన్ని ఒక 'ఓడ'గా, సంసారాన్ని ఒక 'సముద్రం'గా కవి వర్ణించారు. భగవంతుని మీద భక్తి ఉంటేనే జీవితం అనే ప్రయాణం సుఖప్రదంగా సాగుతుందని, ఆ ఎరుక (జ్ఞానం) లేకపోతే మనిషి ఎలా కష్టాల పాలవుతాడో ఈ పాటలో వివరించబడింది.

పల్లవి

పరమలాభము శ్రీపతిభక్తి యుండఁగాను

యిరవైన యెఱుక లే దెవ్వరి నష్టి యయ్యా

 * తాత్పర్యము: లోకంలో అన్నిటికంటే గొప్ప లాభం లక్ష్మీపతి అయిన శ్రీవేంకటేశ్వరునిపై భక్తి కలిగి ఉండటమే. అటువంటి స్థిరమైన జ్ఞానం లేకపోతే అది ఎవరికి నష్టం? (భక్తి లేని వాడికే నష్టం అని భావం).

 * విశేషం: ఇక్కడ 'ఎరుక' అంటే కేవలం చదువు కాదు, భగవంతుని తత్త్వాన్ని తెలుసుకునే ఆత్మజ్ఞానం.

మొదటి చరణం

జడియ కప్పుడు సంసారజలధిలోన

 వొడ లనియేటి పెద్దవోడ యెక్కి

బడిబడి సరకుగా పాపపుణ్యములు నించి

యెడతాఁకేరు జీవులు యిందుల కందులకు

 * తాత్పర్యము: జీవులు భయం లేకుండా ఈ సంసారం అనే సముద్రంలో 'శరీరం' అనే పెద్ద ఓడను ఎక్కారు. ఆ ఓడలో తాము చేసిన పాపపుణ్యాలను సరుకులుగా నింపుకున్నారు. ఆ బరువుతో ఈ గట్టు నుండి ఆ గట్టుకు (జనన మరణాల చక్రంలో) అటూ ఇటూ కొట్టుమిట్టాడుతున్నారు.

 * విశేషం: శరీరం ఒక సాధనం మాత్రమే. కానీ మనిషి పాపపుణ్యాలనే మూటలను మోస్తూ ఈ సంసార సాగరంలో మునిగిపోతున్నాడని కవి హెచ్చరిస్తున్నారు.

రెండవ చరణం

మదమచ్చరములనే మకరమీనములఁదోని

 వెదకి వూరుపుగాలి విసరంగాను

పదియైన యింద్రియ పరివారము దొడుక

 పొదిగి కోర్కులు గూడపోనేరు జీవులు

 * తాత్పర్యము: ఈ సంసార సముద్రంలో గర్వం, అసూయ అనేవి మొసళ్లు, చేపల వంటివి. శ్వాస అనే గాలి వీస్తుండగా, పది ఇంద్రియాలనే సిబ్బంది సహాయంతో, కోరికలనే వలలను వేసి జీవులు సంసారంలో చిక్కుకుపోతున్నారు.

 * విశేషం: ఇంద్రియ నిగ్రహం లేకపోతే, కోరికలు మనిషిని భగవంతుడికి దూరం చేస్తాయని ఇక్కడ అలంకారికంగా చెప్పారు.

మూడవ చరణం

మనసనియేటి మంచి మాలిమి నడపఁగాను

 ఘనయహంకారమను కంబమెత్తి

మనుపు శ్రీవేంకటేశు మాయ చాపగా నెత్తి

 తనియక చేరమునిఁ దగిలేరు జీవులూ

 * తాత్పర్యము: 'మనస్సు' అనే నావికుడు (మాలిమి) ఈ ఓడను నడుపుతున్నాడు. 'అహంకారం' అనే స్తంభాన్ని నిలబెట్టి, శ్రీవేంకటేశ్వరుని 'మాయ' అనే తెరచాపను ఎత్తి, జీవులు తృప్తి చెందక ఈ సంసార ఊబిలో (లేదా తీరానికి చేరలేక) తిరుగుతున్నారు.

 * విశేషం: చివరిగా, ఈ మాయ నుంచి బయటపడాలన్నా, ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుని కృప ఉండాలని, అహంకారాన్ని వదిలి మనసును భగవంతునిపై లగ్నం చేయాలని కవి సూచించారు.