నిగమనిగమాంతవర్ణిత మనోహరరూప

నిగమనిగమాంతవర్ణిత మనోహరరూప తాత్పర్య,  విశేషాలు
సంకీర్తన వివరాలు

సంకీర్తన: అధ్యాత్మ సంకీర్తన

రేకు: 40-1

సంపుటము: 1-243

కఠిన పదాలకు అర్థాలు

నిగమము = వేదము

నిగమాంతము = ఉపనిషత్తు (వేదాంతము)

నగరాజధరుడు = గోవర్ధన గిరిని ధరించినవాడు (శ్రీకృష్ణుడు)

ఒడఁబరుపుచు = ఒప్పుకునేలా చేస్తూ (నచ్చచెబుతూ)

కాకుసేసెదవు = కష్టపెట్టెదవు / చీకాకు పరచెదవు

దివిజేంద్రవంద్య = దేవేంద్రుని చేత నమస్కరింపబడేవాడా / పూజింపబడేవాడా

భవసాగరము = సంసార సముద్రము

నవనీతచోర = వెన్నదొంగ (శ్రీకృష్ణుడు)

సాహిత్యం – తాత్పర్యం
పల్లవి:
నిగమనిగమాంతవర్ణిత మనోహరరూప

నగరాజధరుఁడ శ్రీనారాయణా॥
తాత్పర్యము:

ఓ గోవర్ధనగిరిధారీ! నారాయణా! వేదాలలోనూ, ఉపనిషత్తులలోనూ వర్ణించబడిన అత్యంత మనోహరమైన దివ్యరూపం కలవాడవు నీవే కదా!

చరణం 1:
దీపించు వైరాగ్యదివ్యసౌఖ్యం బియ్య-

నోపక కదా నన్ను నొడఁబరుపుచు

పైపైనె సంసారబంధములఁ గట్టేవు

నా పలుకు చెల్లునా నారాయణా॥
తాత్పర్యము:

స్వామీ! ప్రకాశవంతమైన వైరాగ్య భావన కలిగించే దివ్య సౌఖ్యాన్ని నాకు ప్రసాదించలేక కదా నన్ను ఈ సంసార బంధాలకు కట్టుబడేలా ఒప్పించావు. "ఈ బంధాలు పైపైవేలే! ఎన్నాళ్లో ఉండవులే!" అంటూ నన్ను నమ్మించి సంసారంలో బంధించావు. నీ సంకల్పం ముందు నేను వద్దనుకున్నా నా మాట చెల్లుతుందా నారాయణా!

చరణం 2:
చీకాకు పడిన నాచిత్తశాంతము సేయ-

లేక కా నీవు బహులీల నన్ను

కాకు సేసెదవు బహుకర్మములఁ బడువారు

నా కొలఁదివారలా నారాయణా॥
తాత్పర్యము:

స్వామీ! ఇప్పటికే అనేక లౌకిక బాధలతో చీకాకు పడిన నా మనస్సును శాంతింపజేయలేక కదా నీవు అనేక లీలలతో నాతో ఆడుకుంటూ నన్ను కష్టపెడుతున్నావు. సంసారంలో ఎన్నో కర్మలలో పడి కొట్టుమిట్టాడేవారు ఎందరో ఉన్నారు, వారంతా నా వంటి అల్పులే కదా! వారిని ఉద్ధరించినట్లు నన్ను కూడా దరిచేర్చు నారాయణా!

చరణం 3:
వివిధనిర్బంధముల వెడలఁద్రోయక నన్ను

భవసాగరములఁ దడఁబడఁ జేతురా

దివిజేంద్రవంద్య శ్రీతిరువేంకటాద్రీశ

నవనీతచోర శ్రీనారాయణా॥
తాత్పర్యము:

దేవేంద్రునిచే పూజింపబడేవాడా! వేంకటాద్రిపై వెలసిన శ్రీనివాసా! బాల్యంలో వెన్న దొంగిలించిన శ్రీకృష్ణా! నారాయణా! నన్ను వివిధ సంసార బంధాల నుంచి విడిపించకుండా, ఈ సంసార సాగరంలో ఎందుకు తడబడేలా చేస్తున్నావు? దయతో నన్ను ఉద్ధరించు తండ్రీ!

విశేషములు

శ్రీకృష్ణ – వేంకటేశ్వర అభేదం:

 అన్నమయ్య ఈ కీర్తనలో వేంకటేశ్వరుడిని "నగరాజధరుడు" (గోవర్ధనధారి), "నవనీతచోరుడు" (వెన్నదొంగ) అని సంబోధిస్తూ శ్రీకృష్ణుడిగా, వేంకటాద్రీశుడిగా ఒకే పరమాత్మ రూపంగా స్తుతించారు.

ఆత్మనివేదన / వేడుకోలు భక్తి:

 భక్తుడు భగవంతుని ఎదుట తన నిస్సహాయతను, సంసార తాపత్రయాలను నివేదిస్తూ మోక్షం లేదా శాంతిని ప్రసాదించమని ఆర్తితో వేడుకునే 'ఆత్మనివేదన' భక్తి మార్గం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

భగవల్లీల – సంసార బంధం: 

జీవుడు సంసారంలో చిక్కుకోవడానికి కారణం భగవంతుని మాయేనని, ఆ మాయను తొలగించి వైరాగ్య సౌఖ్యాన్ని ఇవ్వగల సమర్థుడు కూడా ఆ నారాయణుడేనని అన్నమయ్య ఎంతో చక్కగా నిరూపించారు.