అమ్మమ్మ యేమమ్మ అలమేల్మంగ నాచారమ్మ

 శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తన వివరణ

• సంపుటము: 6 - 64 | రేకు: 52-4
  
  
• రాగము: భైరవి
  
  

పల్లవి:

అమ్మమ్మ యేమమ్మ అలమేల్మంగ నాచారమ్మ

తమ్మి యింట నలరుకొమ్మా వోయమ్మా ॥

• తాత్పర్యం: తామరపూల నిలయమైన పద్మినీ దేవివి, సౌందర్యాల లతవు అయిన ఓ అలమేలుమంగా! నీ నాథుడైన స్వామిపై ఇంతటి ప్రణయకోపం ఎందుకమ్మా? నీ ప్రసన్నతను చూపి ఆ స్వామిని కరుణించవమ్మా.
  
  

చరణం 1:

నీరిలో నాఁదల్లడించి నీకే తలవంచి

నీరికిందాఁ బులకించి నీ రమణుండు

గోరికొనఁ జెమరించి గోపమే పచరించి

సారెకు నీయల కిట్టె చాలించవమ్మా ॥

• తాత్పర్యం: నీ విభుడైన శ్రీనివాసుడు నీ కోసం విరహతాపమనే నీటిలో మునిగి తల్లడిల్లుతున్నాడు; నీ ఎదుటనే వినయంతో తలవంచుతున్నాడు. నీటి అడుగున పొందిన పులకరింతలా ఆంతరంగికంగా స్పందిస్తూ, గోటి కొనలతో తాకగానే గగుర్పాటుతో చెమటలు పట్టి, నీ కోపాన్ని చూసి బెదిరిపోతున్నాడు. ఓ అమ్మా! మాటిమాటికీ స్వామిపై చేసే ఈ అలుకను ఇక చాలించవమ్మా.
  
  

చరణం 2:

నీకుఁగానె చెయిజాఁచి నిండాఁ గోపమురేఁచి

మేకొని నీవిరహాన మేను వెంచేని

యీకడాకడి సతుల హృదయమే పెరరేఁచీ

నాకు మడిచియ్యనైనా నానతియ్యవమ్మా ॥

• తాత్పర్యం: స్వామి నీ ప్రేమను అర్థిస్తూ నీ కోసమే చేతులు చాచుతున్నాడు; నీ అనాదరణతో ఆయనలో విరహాగ్ని రగులుతోంది. నీ విరహబాధ భరించలేక ఆయన శరీరమంతా తపించి పెరిగిపోతోంది. ఇతర సతుల హృదయాలను సైతం ఆకర్షించే ఆ పరమాత్ముడిని ఇలా దూరంగా ఉంచడం తగదు. ఆయనకు తాంబూలమైనా మడిచి ఇవ్వడానికి నాకు అనుమతించవమ్మా (సఖీ ప్రార్థన).
  
  

చరణం 3:

చక్కఁదనములె పెంచి నకలముఁగాల దలంచి

నిక్కపు వేంకటేశుండు నీకె పొంచేని

మక్కువతో నలమేల్ మంగనాచారమ్మా నీ

యక్కున నాతని నిట్టె అలరించవమ్మా ॥

• తాత్పర్యం: అనంత సౌందర్యాలను నింపుకొని, సర్వకాలాలలోనూ నీ ధ్యాసలోనే ఉంటూ, సాక్షాత్ శ్రీవేంకటేశ్వరుడు నీ అనుగ్రహం కోసమే వేచియున్నాడు. ఓ అలమేలుమంగా! అమితమైన ప్రేమతో ఆయనను నీ వక్షఃస్థలంలో హత్తుకొని, ఆనందింపజేయవమ్మా.
  
  

మధుర భక్తి అంతరార్థం

మధుర భక్తి సంప్రదాయంలో నాయికా-నాయక భావన జీవాత్మ-పరమాత్మల అనుసంధానానికి ప్రతీక.

• పురుషకార భూతమైన లక్ష్మీదేవి: జీవుడు పరమాత్ముని చేరడానికి జగన్మాత అలమేలుమంగ మధ్యవర్తి (పురుషకారం). ఈ కీర్తనలో సఖి (భక్తుడు/అన్నమయ్య) స్వామి తరఫున అమ్మవారిని వేడుకుంటున్నాడు.
  
  
• ప్రణయ కలహం (మానము): భగవంతునికి భక్తునిపై, భక్తునికి భగవంతునిపై ఉండే అనన్యమైన ప్రేమ గాఢతను వ్యక్తపరచడానికి ప్రణయకోపం (అలుక) ఒక మాధ్యమం. స్వామి జీవుని కోసం పరితపిస్తున్నాడనే పరమ రహస్యాన్ని ఇక్కడ అన్నమయ్య శృంగార భావనలో నిక్షిప్తం చేశారు.
  
  

దశావతార గూఢార్థ సంకేతాలు

ఈ కీర్తనలోని పదబంధాలలో అన్నమాచార్యులు చమత్కారంగా దశావతార లీలలను, సంకేతాలను శ్లేష రూపంలో పొందుపరిచారు:

• మత్స్యావతారం: ‘నీరిలో నాఁదల్లడించి’ – ప్రళయ జలాలలో సంచరిస్తూ వేదాలను రక్షించిన మత్స్యరూపం.
  
  
• కూర్మావతారం: ‘నీరికిందాఁ బులకించి’ – క్షీరసాగర మథనంలో నీటి అడుగున మందర పర్వతాన్ని మోసి పరవశించిన కూర్మ లీల.
  
  
• వరాహ & నారసింహావతారాలు: ‘గోరికొనఁ జెమరించి’ – కోరలతో భూమిని ఉద్ధరించిన వరాహ రూపాన్ని, వాడియైన గోళ్ళతో హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన నరసింహ ఉగ్రతను సూచిస్తుంది.
  
  
• పరశురామావతారం: ‘గోపమే పచరించి’ / ‘నిండాఁ గోపమురేఁచి’ – దుష్ట క్షత్రియులపై రౌద్రకోపాన్ని ప్రదర్శించిన జమదగ్నిరాముని తీరు.
  
  
• వామనావతారం: ‘నీకుఁగానె చెయిజాఁచి’ – బలి చక్రవర్తి వద్ద మూడడుగుల నేలకై యాచిస్తూ చెయి చాచిన వామన రూపం.
  
  
• త్రివిక్రమావతారం: ‘మేను వెంచేని’ – విశ్వమంతటా వ్యాపించేలా శరీరాన్ని బ్రహ్మాండమంతగా పెంచిన త్రివిక్రమ వైభవం.
  
  
• రామావతారం: ‘నీవిరహాన... తలవంచి’ – సీతావిరహంలో శోకించి, ధర్మబద్ధుడై వినయం చూపిన శ్రీరాముని తత్త్వం.
  
  
• శ్రీకృష్ణావతారం: ‘సతుల హృదయమే పెరరేఁచీ’ – గోపికా స్త్రీల హృదయాలలో ప్రణయ భక్తిని రేకెత్తించిన రాసలీలా విహారి.
  
  
• బుద్ధ / కల్కి అవతారాలు: ‘చక్కఁదనములె పెంచి’ (మోహన/శాంత రూపం) మరియు ‘నకలముఁగాల దలంచి’ (కలియుగాంతంలో ధర్మ సంస్థాపనకై వేచియుండే కల్కి).
  
  
• శ్రీవేంకటేశ్వరుడు: సర్వ అవతారాలకు మూలకారణమైన పరిపూర్ణ పరబ్రహ్మ తత్త్వం.