ఎంత గారవించేవు యేమిబాఁతి

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్య విరచిత ఈ శృంగార సంకీర్తన అలమేలుమంగమ్మ శ్రీవేంకటేశ్వరునితో అనురక్తిగా, వినయంతో కూడిన ప్రణయ వచనాలను పలుకుతున్న దివ్య ఘట్టాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. తనపై స్వామి చూపే అపారమైన ప్రేమను, గారాబాన్ని చూసి "నేనెంతదానను, నీ కృప వల్లనే ఈ పరమోన్నత స్థానాన్ని పొందాను" అని నాయిక ప్రకటిస్తుంది.

పల్లవి

ఎంత గారవించేవు యేమిబాఁతి నే నీకు

దొంతర బత్తి సేయఁగ దొరనైతిని

• తాత్పర్యం: స్వామీ! నన్ను ఎంతగా అభిమానించి గారాబము చేస్తున్నావు! నీకు నేను అంతటి ప్రాధాన్యము లేదా యోగ్యత కలిగినదాన్నైనా? నీపై అంతకంతకూ అపరిమితమైన భక్తిప్రపత్తులు చూపించడానికి నీ కృప వలనే నేను దొరనైతిని (అర్హత, సామర్థ్యం పొందినదాన్నయ్యాను).

• విశేషాలు: నాయిక (అలమేలుమంగ) తన పరిపూర్ణ శరణాగతిని, స్వామి అపార అనుగ్రహాన్ని ఇక్కడ కొనియాడుతోంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భగవంతుని పొందే అర్హత జీవాత్మకు స్వయంగా ఉండదు. భగవంతుడిచ్చిన కృప, గారాబం వలనే జీవాత్మ ఆయనపై మఱింత భక్తిని నిలపగలదు. భక్తి మార్గంలో ఇది "అహంకార రాహిత్యం" మరియు "ఈశ్వర అనుగ్రహ ప్రాధాన్యత" ను తెలుపుతుంది.

చరణం 1

భావించి చూచితేఁ దొల్లి పడచుదానను నేను

నీవు మన్నించి యేలాఁగా నెలఁత నైతి

వావి దెలుసుకొంటేను వదినమాత్రము నేను

దేవుల జేసుకొనఁగ దిట్ట నైతిని

• తాత్పర్యం: ఆలోచించి చూస్తే ఒకప్పుడు నేను చిన్న పడచుదానను (చిన్నపిల్లను). నీవు నన్ను మన్నించి ఆదరించడం వల్లనే పరిణతి చెందిన కాంతనయ్యాను. చుట్టరికపు వరసలు చూసుకుంటే నీకు నేను వదిన వరుస మాత్రమే కావచ్చు, కానీ నీవు నన్ను స్వీకరించి పట్టపుదేవేరిగా చేసుకొనేంత ప్రావీణ్యం సంపాదించాను.

• విశేషాలు: లోకరీతి చుట్టరికాలను, వయస్సును ప్రస్తావిస్తూ స్వామి తనను ఏ విధంగా ఉన్నత స్థానానికి తెచ్చాడో నాయిక చమత్కారంగా వివరిస్తోంది.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: అజ్ఞానంలో (చిన్నపిల్లగా) ఉన్న జీవాత్మను భగవంతుడు తన కరుణతో మన్నించి, జ్ఞానాన్ని అందించి తన దివ్య సన్నిధికి చేరుచుకుంటాడు.

చరణం 2

గట్టిగా విచారించితే కడుముద్దరాల నేను

నెట్టన బుద్దిచెప్పఁగా నేర్పరినైతి

చుట్టరిక మెంచితే మెచ్చుగ మరఁదల నేను

పట్టముగట్టఁగ నింతప్రౌఢనైతి

• తాత్పర్యం: నిశితంగా ఆలోచిస్తే నేను ఎమీ తెలియని అమాయకురాలిని (ముగ్ధను). కానీ నీకు బుద్ధిమాటలు చెప్పేంత నేర్పరినయ్యాను! బంధుత్వాన్ని లెక్కిస్తే అందరూ మెచ్చే నీ మరదలిని, కానీ నీవు నాకు మహారాణిగా పట్టాభిషేకం చేసేంత ప్రౌఢనయ్యాను.

• విశేషాలు: అమాయకురాలైన పిల్లకు స్వామితో సమాగమం వల్ల ప్రౌఢత, సమర్థత వచ్చాయని చెప్పడంలో నాయిక వినయం, ప్రణయ మధురిమ కనిపిస్తాయి.

ఈ కీర్తనలోనే అన్నమయ్య రెండు విరుద్ధమైన వరుసలను ప్రస్తావించారు:

• "వావి దెలుసుకొంటేను వదినమాత్రము నేను" (వరస చూస్తే వదినను)

• "చుట్టరిక మెంచితే మెచ్చుగ మరఁదల నేను" (బంధుత్వం లెక్కిస్తే మరదలిని)

భారతీయ చుట్టరికాల్లో (ముఖ్యంగా మేనరికాలలో) తండ్రి వైపు నుంచో, తల్లి వైపు నుంచో లేదా అక్క చెల్లెళ్ల వరుసల నుంచో చూసినప్పుడు ఒకే వ్యక్తి వివిధ వరుసల్లో (మరదలుగా, వదినగా) అనిపించడం సాధారణంగా జరిగే వినోదభరితమైన చర్చ. ఇక్కడ అలమేలుమంగ "లోకరీతి బంధుత్వాల ప్రకారం నేను నీకు వదిననో, మరదలికో సమానమైనదాన్ని మాత్రమే... కానీ నీవు నన్ను ప్రేమించి ఏకంగా నీ పట్టపుదేవేరిగా (అర్థాంగిగా) చేసుకున్నావు" అని స్వామితో పరిహాసంగా అంటోంది.

 'వదిన' అనే పదానికి ఉన్న మరో అర్థం

పాత కాలపు తెలుగులో లేదా కొన్ని మాండలికాలలో సమాన వయస్సు లేదా గౌరవప్రదమైన చుట్టరికం ఉన్న స్త్రీలను చమత్కారంగా పిలవడానికి కూడా 'వదిన' లేదా 'వదినెమ్మ' అని వాడుతుంటారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: భక్తునికి స్వయంగా ఎంత అజ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ, పరమాత్మ సంసర్గం లభించగానే సకల జ్ఞానాలు, సామర్థ్యాలు లభిస్తాయి. భగవత్సన్నిధి సాధకుడిని అన్ని రకాలుగా పరిపూర్ణుడిని చేస్తుంది.

చరణం 3

చెంగటఁ బాలజలధి సేరి నీవురమున-

నంగవించఁగా నలమేల్మంగనై తిని

రంగగు శ్రీ వేంకటేశ రతి గూడే మేనదాన

ముంగిటినీకృపచేత మోహవతి నైతి

• తాత్పర్యం: క్షీరసముద్రంలో నీ చెంతనే ఉండి, నీ దివ్య వక్షఃస్థలంలో స్థానం పొంది శోభించడం వల్లనే నేను అలమేలుమంగనయ్యాను. ఓ మనోహరమైన శ్రీవేంకటేశ్వరా! నీ మేన మరదలనైన నన్ను నీవు క్రీడించి కలవగా, నిరంతరం నీ ఎదుట నిలిచే నీ కృప వల్లనే నేను అపరిమితమైన మోహము కలిగినదాన్నయ్యాను.

• విశేషాలు: అలమేలుమంగ అనే పేరు వెనుక ఉన్న వైభవాన్ని (స్వామి హృదయంలో స్థానం పొందిన అలర్-మేలు-మంగ) అన్నమయ్య ఇక్కడ స్పష్టం చేశారు.

• మధుర భక్తి అంతరార్థం: లక్ష్మీదేవి లేదా జీవాత్మ యొక్క అత్యున్నత వైభవం పరమాత్మ వక్షఃస్థలంలో (హృదయంలో) నివసించడమే. నిరంతరం భగవత్‌కృప పొందుతూ ఆయన సేవలోనే లీనం కావడమే మధుర భక్తికి పరమ లక్ష్యం.