దృష్టిదాఁకు మా యయ్యకు

 అన్నమాచార్యుల వారి "దృష్టిదాఁకు మా యయ్యకు" కీర్తనకు  భావము మరియు విశేషాలు

సంకీర్తన: దృష్టిదాఁకు మా యయ్యకు

పల్లవి

దృష్టిదాఁకు మా యయ్యకు తెరవేయరే

అనుపల్లవి

దృష్టించెద రెవరైనా దరిజేర నియ్యకురే

• తాత్పర్యము:

  మా తండ్రి అయిన వేంకటేశ్వరస్వామికి దిష్టి తగులుతుంది! ఎవరూ చూడకుండా వెంటనే తెర వేయండి. ఎవరైనా ఆయన రూప వైభవాన్ని చూసి దిష్టి పెడతారు, కాబట్టి ఎవరినీ ఆయన దగ్గరకు రానివ్వకండి.

• విశేషాలు:

  • వాత్సల్య భక్తి: అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండ నాయకుడైన శ్రీనివాసుడికి దిష్టి తగలడం అసంభవం. అయినా అన్నమయ్య స్వామివారిపై ఉన్న అత్యంత ప్రేమతో, వాత్సల్య భక్తితో దిష్టి తగులుతుందేమోనని ఆరాటపడటం ఇక్కడ విశేషం.

చరణం 1

చప్పుడు సేయుట కవసరము గాదనరే

అప్పుడు మజ్జన మాడునని దెల్పరే

కప్పురంబు సురఁటుల గొలిచెదరనరే

అప్పుడు సతులతోను నారగించినాడనరే

• తాత్పర్యము:

  ఎవరూ అక్కడ చప్పుడు చేయవద్దని చెప్పండి. స్వామివారు అప్పుడే స్నానం (మజ్జనం) చేస్తున్నారు. స్నానానంతరం పచ్చకర్పూరం తావి వెదజల్లే విసనకర్రలతో సేవలు పొందుతూ, తన భార్యలతో కలిసి భోజనం (ఆరగింపు) చేస్తున్నారు. కావున ఏమాత్రం శబ్దం చేసి భంగం కలిగించవద్దని తెలపండి.

• విశేషాలు:

  • రాజోపచార సేవ: స్వామివారికి జరిగే మజ్జనము (స్నానము), కప్పురంపు సురటుల సేవ (కర్పూర వాసనల విసనకర్రల విసురు) మరియు ఆరగింపు (నైవేద్యం/భోజనం) వంటి నిత్య ఉపచారాలను అత్యంత దైవికంగా వర్ణించారు.

చరణం 2

దంతపుఁ జవికెలో నేకాంతమాడు ననరే

అంతరంగమున నెత్తమాడెదరని తెల్పరే

దొంతిపూల తొట్లలోన దొమిగూడి యున్నాఁడనరే

చెంత కేళాకూళిలోన జిత్తగించి యున్నాఁడనరే

• తాత్పర్యము:

  ఏనుగు దంతాలతో నిర్మించిన మేడలో (జవికె) స్వామివారు ఏకాంతంగా సంభాషిస్తున్నారు. అంతఃపురంలో సఖులతో కలిసి జూదమాడుతున్నారు (నెత్తమాడుతున్నారు). అధికమైన పూలతో అలంకరించిన తొట్లలో సరదాగా విహరిస్తున్నారు. పక్కనే ఉన్న క్రీడా సరస్సు (కేళాకూళి) లో జలక్రీడలాడుతూ భార్యల ముద్దు ముద్దు మాటలను చిత్తగిస్తున్నారు. అందుచేత ఎవరూ ఆయన ఏకాంతానికి భంగం కలిగించవద్దని చెప్పండి.

• విశేషాలు:

  • ప్రాచీన శబ్ద ప్రయోగం: దంతపు జవికె (ఏనుగు దంతాలతో చేసిన గది), నెత్తమాడు (జూదమాడు), కేళాకూళి (క్రీడా తటాకం/కొలను) వంటి ప్రాచీన తెలుగు శబ్దాలు ఆనాటి వైభవాన్ని, సుందర కవితా శైలిని ప్రతిబింబిస్తాయి.

చరణం 3

పట్టపురాణియుఁదాను బవ్వళించియున్నాఁడనరే

రట్టు సేయ నిందెవరైన రానీయకురే

పట్టపు అలమేల్మంగపతి శ్రీవేంకటేశ్వరుఁడు

సృష్టిలోకకర్తగాన సేవించి పొమ్మనరే

• తాత్పర్యము:

  తన పట్టపురాణి అయిన శ్రీ అలమేలుమంగతో కలిసి స్వామివారు పవళించి (విశ్రాంతి తీసుకుంటూ) ఉన్నారు. అల్లరి లేదా శబ్దం చేయకుండా ఎవరినీ (ఆత్మీయులైనా సరే) లోపలికి రానీయకండి. ఈ సమస్త సృష్టికి కర్త, అలమేలుమంగ భర్త అయిన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని ఏమాత్రం శబ్దం చేయకుండా, స్వామివారి అనుమతి లభించినప్పుడు వచ్చి సేవించుకుని ప్రశాంతంగా వెళ్లమని చెప్పండి.

• విశేషాలు:

  • సర్వోన్నత తత్త్వము: ఇక్కడ స్వామివారి లీలలను వర్ణిస్తూనే, చివరికి ఆయనే ఈ సమస్త సృష్టికి కర్త (సృష్టిలోకకర్త) అని, అలమేలుమంగ సమేతుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుడిని భక్తితో సేవించడమే ముక్తికి మార్గమని అన్నమయ్య ముగించారు.