ఇంకనేల నీవే ఆనతియ్యవయ్యా

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలలోని "ఇంకనేల నీవే ఆనతియ్యవయ్యా" (27వ సంపుటం, 429వ సంకీర్తన, రేకు: 1772-2, రాగం: శ్రీరాగం) కీర్తనకు సంబంధించిన అవతారిక, సాహిత్యం,  తాత్పర్యం మరియు మధురభక్తి విశేషాలు:

అవతారిక (సందర్భం)

నాయకుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరునితో నాయిక (అలమేలుమంగ లేదా శృంగార భావనలో ఉన్న భక్తుడు/జీవాత్మ) ప్రణయ సంవాదం జరుపుతున్న సందర్భమిది. నాయకుడు ఏమీ తెలియనట్లు మౌనంగా లేదా నాన్చుడు ధోరణిలో ఉంటే, నాయిక చనువుతో "ఇక నాటకాలు చాలించి నీ అంతరంగమేమిటో, నీ మనసులోని మాట ఏమిటో సూటిగా ఆజ్ఞాపించు (ఆనతియ్యి)" అంటూ నిలదీస్తూ, ప్రణయ సమర్పణ భావాన్ని వ్యక్తపరచడం ఈ కీర్తనలోని ప్రధాన ఇతివృత్తం.

పల్లవి

ఇంకనేల నీవే ఆనతియ్యవయ్యా । నీ-

అంకె దెలుసుకొనేను ఆనతీవయ్యా ॥

• తాత్పర్యం: ఇక ఈ దాపరికాలెందుకు స్వామీ! నీవే సెలవియ్యి (ఆనతియ్యి). నీ సంజ్ఞలేమిటో, నీ అభిప్రాయం/అధికారం ఏమిటో నేను పూర్తిగా తెలుసుకుంటాను; దయచేసి నీ మనసులోని మాటను ఆజ్ఞాపించు.
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: జీవుడు పరమాత్మ ఆజ్ఞను (శాసనాన్ని) శిరసావహించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న స్థితి ఇది. భగవంతుని చిత్తమేమిటో తెలుసుకోవాలనే ఆరాటం ఇక్కడ ప్రణయ చనువుతో కూడిన ఆజ్ఞాపన రూపంలో వ్యక్తమైంది.
  
  

చరణం 1

పంతము దప్పదు నీతోఁ బలికిన మాత్రమున

యెంత లేదు వినే నాన తియ్యవయ్యా

చెంతల నీ చెప్పినట్టు సేసితే నాకేమాయ

అంతరంగమెల్ల నిట్టె ఆనతియ్యవయ్యా ॥ ఇంక ॥

• తాత్పర్యం: నీతో మాట్లాడినంత మాత్రాన నా బింకం లేదా పంతం ఏమీ చెదిరిపోదు. నువ్వు ఎంత చెప్పినా వినడానికి నేను సిద్ధమే, ఆనతియ్యి! నీ దగ్గరకు వచ్చి నువ్వు చెప్పినట్లే నడుచుకుంటే నాకేమైనా మునిగిపోతుందా? నీ మనసులోని గుట్టుమట్లన్నీ, నీ అంతరంగ భావాలన్నీ స్పష్టంగా నాకు చెప్పు.
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: భగవంతుని వాక్కులను వినడానికి భక్తుడు తన అహంకారాన్ని, పంతాలను పక్కనబెట్టే శరణాగతి తత్త్వమిది. "నీవు చెప్పినట్లే చేస్తాను" అనడం ఆత్మనివేదనకు ప్రతీక.
  
  

చరణం 2

వన్నె దరగదు నీ వద్ద నుంటే నేమాయ

యిన్నియు నాతో నానతియ్యవయ్యా

మన్ననకు లోనైతే మరి నాకు నేమాయ

అన్నిటా జాణవౌదువు ఆనతీవయ్యా ॥ ఇంక ॥

• తాత్పర్యం: నీ సరసన ఉన్నంత మాత్రాన నా గౌరవము, వన్నె ఏమీ తగ్గిపోవు కదా! ఇవన్నీ నీవే నాతో వివరంగా చెప్పు. నీవు చూపించే మన్ననలకు, గౌరవ ప్రేమాదరణలకు నేను లోబడితే నాకు వచ్చే నష్టమేమిటి? అన్ని విషయాలలోనూ నేర్పరివి (జాణవు) కదా, నీవే తేల్చి చెప్పవయ్యా.
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: పరమాత్మ సాన్నిధ్యం జీవుని ఔన్నత్యాన్ని పెంచుతుందే తప్ప తగ్గించదు. భగవత్ప్రేమకు లొంగిపోవడమే జీవునికి అసలైన భూషణమని, రసిక శేఖరుడైన స్వామికి సర్వ సమర్పణ చేసుకోవడమే ఉత్తమ మార్గమని ఇక్కడ నాయిక వివరిస్తోంది.
  
  

చరణం 3

జవ్వనము సమయదు సారెఁ గూడితే నేమాయ

ఇవ్వలఁ జేకొంటి నానతియ్యవయ్య

రవ్వగ శ్రీ వేంకటేశ రతుల మించితి విట్టె

అవ్వలఁ దడవనని ఆనతీవయ్యా ॥ ఇంక ॥

• తాత్పర్యం: మాటిమాటికీ నిన్ను కూడినంత మాత్రాన నా యవ్వనం ఏమీ నశించిపోదు కదా! ఇదిగో ఇప్పుడే నిన్ను ఆశ్రయించి స్వీకరించాను, ఆనతియ్యి. ఓ శ్రీవేంకటేశ్వరా! నాతో కలిసి విహరిస్తూ శృంగార రసక్రీడలలో ఎంతో ఆధిక్యతను ప్రదర్శించావు; ఇకపై నన్ను విడిచి ఎవరి గురించీ ఆలోచించనని, ఎక్కడికీ వెళ్లనని మాట (ఆన) ఇవ్వవయ్యా!
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: భగవదనుభవం ఎంత అనుభవించినా తరగని నిత్య నూతనమైనది. శ్రీనివాసునితో సంయోగం పొందిన జీవుడు ఆ స్వామిని సంపూర్ణంగా తనవాడిగానే కోరుకోవడం, "నన్ను విడిచిపోనని మాట ఇవ్వు" అని వేడుకోవడం మధురభక్తిలోని అనన్య భక్తి భావనను చాటిచెబుతోంది.

వెలఁది యీకె ఇదిగో

 తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల శృంగార సంకీర్తనలలోని "వెలఁది యీకె ఇదిగో వీఁడిగో పెండ్లికొడుకు" (29వ సంపుటం, 15వ సంకీర్తన, రేకు: 1903-3, రాగం: పాడి) కీర్తనకు సంబంధించిన అవతారిక, సాహిత్యం, తాత్పర్యం మరియు మధురభక్తి విశేషాలు:

అవతారిక (సందర్భం)

శ్రీవేంకటేశ్వరుడు, జగన్మాత అలమేలుమంగాదేవిల దివ్య కల్యాణ మహోత్సవ సందర్భమిది. పెండ్లికూతురైన అలమేలుమంగను, పెండ్లికొడుకైన శ్రీనివాసుని ఎదురెదురుగా కూర్చుండబెట్టి, సర్వాలంకార శోభితమైన ఆ దివ్య దంపతులకు శాస్త్రోక్తంగా సకల శుభోపచారాలు చేయవలసిందిగా చెలికత్తెలు ఒకరినొకరు ప్రోత్సహిస్తూ వేడుక చేసుకుంటున్న రమణీయ సన్నివేశమిది.

పల్లవి

వెలఁది యీకె ఇదిగో వీఁడిగో పెండ్లికొడుకు

యెలమి నుపచారాలు ఇన్నియునుఁ జేయరే ॥

• తాత్పర్యం: ఇదిగో ఇక్కడ ఉన్న సుందరి పెండ్లికూతురు (అలమేలుమంగ), అదిగో అక్కడ ఉన్నవాడే పెండ్లికొడుకు (శ్రీవేంకటేశ్వరుడు). సంతోషోత్సాహాలతో ఈ దివ్య దంపతులకు తగిన సమస్త ఉపచారాలను చక్కగా చేయండి!
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: పెండ్లి అనేది జీవాత్మ-పరమాత్మల నిత్య సంయోగానికి ప్రతీక. పరమాత్మను పెండ్లికొడుకుగా, శక్తిరూపిణి అయిన అమ్మవారిని పెండ్లికూతురుగా భావించి సేవించడం మధురభక్తి సంప్రదాయంలో కల్యాణోత్సవ సేవారూపము.
  
  

చరణం 1

అంబుజపాణికిని హారములు గట్టరే

బింబాధరికిఁ గొప్పు వెట్టఁగదరే

కంబుకంఠికిని కప్రపు బొట్టు వెట్టరే

అంబరమధ్యకును ఆరతులు యెత్తరే ॥ వెలఁ ॥

• తాత్పర్యం: పద్మముల వంటి కోమలమైన చేతులు గల ఈమెకు రత్నహారాలు అలంకరించండి; దొండపండు వంటి ఎర్రని పెదవులు గల ఈ సుందరికి అందంగా కొప్పు ముడవండి; శంఖము వంటి చక్కని కంఠము గల ఈమె నుదుట పరిమళభరితమైన కర్పూరపు తిలకం దిద్దండి; ఆకాశము వంటి సూక్ష్మమైన నడుము గల ఈ చిన్నదానికి మంగళ హారతులు పట్టండి!
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: సాముద్రిక శాస్త్రోక్తమైన స్త్రీ సౌందర్య లక్షణాలైన అంబుజపాణి (హస్తాలు), బింబాధరి (పెదవులు), కంబుకంఠి (కంఠం), అంబరమధ్య (నడుము) వంటి విశేషణాలతో అమ్మవారి సర్వాంగ సౌందర్యాన్ని పరమ పావనమైన దివ్య మంగళ స్వరూపంగా కీర్తించారు.
  
  

చరణం 2

కలువకంటికి మంచికాటుక వెట్టఁగదరే

తలిరుఁబోణికి పూలదండ వేయరే

మలయజగంధికి బొమ్మలపెండె మందియ్యరే

అలినీlevelవేణికి నట్టె సింగారించరే ॥ వెలఁ ॥

• తాత్పర్యం: నల్లకలువల వంటి అందమైన కన్నులు గల ఈమెకు చక్కగా కాటుక పెట్టండి; లేత చిగురుటాకు వంటి మేనిచాయ గల ఈ కోమలికి పరిమళాల పూలదండలు వేయండి; చందనపు తావులొలికే ఈ సుగంధవతికి అందమైన కాలి అందెలను (బొమ్మలపెండెములను) చేతికందించి తొడగండి; నల్లటి తుమ్మెదల వంటి కేశపాశం గల ఈమెకు తగినట్లుగా చక్కని శృంగారాలంకారాలు చేయండి!
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: కంటికి కాటుక, శరీరానికి సుగంధ పుష్పాలు, పాదాలకు అందెలు సమర్పించడం భక్తుడు అమ్మవారికి చేసే షోడశోపచార పూజలకు లౌకిక పెండ్లి అలంకరణల రూపమిచ్చి వర్ణించిన తీరు.
  
  

చరణం 3

కరిగమనకును బాగాలు చేతి కొసఁగరే

హరిమధ్య కొడ్డాణ మమరించరే

ఇరవుగా శ్రీవేంకటేశ్వరునిఁ బెండ్లాడె

తరుణికి నితనికి తగు పీఁట వెట్టరే ॥ వెలఁ ॥

• తాత్పర్యం: గజగమన అయిన ఈ రాజహంస చేతికి తాంబూలపు విడియాలు (బాగాలు) ఇవ్వండి; సింహపు నడుము వంటి సన్నని నడుము కలిగిన ఈమెకు బంగారు ఒడ్డాణాన్ని అలంకరించండి; సకల లోకేశ్వరుడైన శ్రీవేంకటేశ్వరుని శాశ్వతంగా పరిణయమాడుతున్న ఈ తరుణీమణికి, ఆ స్వామికి కల్యాణ వేదికపై సరిజోడైన పెండ్లిపీటలు వేయండి!
  
  
• మధురభక్తి విశేషం: ప్రకృతి-పురుషులైన అలమేలుమంగా శ్రీనివాసుల నిత్య కల్యాణ వైభవం ఇక్కడ సంపూర్ణమవుతుంది. "తరుణికి నితనికి తగు పీఁట వెట్టరే" అనడంలో ఈ ఇద్దరూ జగత్తుకే ఆది దంపతులని, వీరి కల్యాణమే సమస్త లోకాలకు సర్వమంగళ ప్రదమని అన్నమయ్య అద్భుతంగా ముగించారు.