హరిదాసుల మహి మల్లదివో

 తాళ్లపాక పెదతిరుమలాచార్యుల (అన్నమయ్య కుమారుడు) వారి ఈ కీర్తన పరమ అద్భుతమైనది. భగవంతుని నమ్ముకున్న హరిదాసుల, భక్తుల మహిమ ఎలాంటిదో, కేవలం కర్మకాండలు లేదా తపస్సులు చేసేవారి కంటే భక్తి మార్గంలో ఉన్నవారే ఎలా మోక్షాన్ని సులభంగా పొందగలరో ఈ కీర్తనలో చాలా చక్కగా వివరించారు.

​

​కీర్తన - తాత్పర్యము, విశేషాలు

​పల్లవి:

​హరిదాసుల మహి మల్లదివో

నరులు యిదే నమ్ముట గాక ॥హరి॥

​తాత్పర్యము: శ్రీమహావిష్ణువును నిరంతరం స్మరించే హరిదాసుల గొప్పతనం, మహిమ అదిగో అటువంటిది! మానవులారా, మీరంతా వేరే మార్గాల జోలికి పోకుండా ఈ భక్తి మార్గాన్నే నమ్మండి.

​విశేషం: పెదతిరుమలాచార్యులు ఈ పల్లవిలో మానవాళికి ఒక సులువైన హితవు చెప్పారు. కఠినమైన నియమాలు లేని భక్తి మార్గమే అందరికీ శరణ్యమని నొక్కి చెప్పారు.

​చరణం 1:

​పెక్కు తపస్యులు పెద్దలు ఋషులు

చుక్కలై యున్నారు చూచితిరా

యెక్కడి ముగితి యెవ్వరి కున్నది

వొక్కశుకునకే యొనరెఁ గాక ॥హరి॥

​తాత్పర్యము: ఎన్నో కఠోరమైన తపస్సులు చేసిన పెద్దలు, ఋషులు సైతం (మోక్షం పొందలేక) ఆకాశంలో కేవలం నక్షత్రాలుగా (సప్తర్షి మండలం వంటి చుక్కలుగా) మిగిలిపోయారు, చూశారా? ఎవరికి దక్కింది నిజమైన ముక్తి? కేవలం నిరంతర హరినామ స్మరణ చేసిన ఆ ఒక్క శుకమహర్షికే కదా ఆ పరమపదం లభించింది!

​విశేషం: కేవలం జ్ఞాన మార్గం లేదా కర్మ మార్గంలో తపస్సులు చేసిన వారు పుణ్యలోకాలకు వెళ్ళి నక్షత్రాలుగా మారుతారే తప్ప, జనన మరణ చక్రం నుంచి శాశ్వత ముక్తిని పొందలేరని.. నిరంతర భాగవత శ్రవణ, కీర్తనలు చేసిన శుకమహర్షి వంటి పరమ భక్తుడికే సాటిలేని మోక్షం లభించిందని ఇక్కడ నిరూపించారు.

​చరణం 2:

​తీరని యమృతపు దేవత లిందరు

మేరువం దున్నారు మెచ్చితిరా

యీరీతి వైకుంఠ మెవ్వరి కున్నది

నారదాదులకే ననిచెఁ గాక ॥హరి॥

​తాత్పర్యము: అమృతాన్ని తాగిన దేవతలంతా తృప్తి తీరక (ఇంకా కోరికలతో) మేరు పర్వతం మీదే ఉండిపోయారు, దీనిని మీరేమన్నా మెచ్చుకుంటారా? కానీ, హరిదాసులకు లభించే శాశ్వతమైన వైకుంఠ నివాసం ఆ దేవతలలో ఎవరికైనా దక్కిందా? నిరంతరం నారాయణ నామాన్ని జపించే నారదుడు వంటి మహానుభావులకే కదా ఆ వైకుంఠ ప్రాప్తి సిద్ధించింది!

​విశేషం: దేవతలు అమృతం తాగినా వారికి కోరికలు తీరవు, వారు మేరు పర్వతం (స్వర్గం) వరకే పరిమితం. పుణ్యం క్షీణించగానే మళ్ళీ కిందకు రావలసిందే. కానీ నారదుడి వంటి హరిదాసులకు లభించే వైకుంఠ ప్రాప్తి శాశ్వతమైనది. దేవతల కంటే హరిదాసులే గొప్పవారని ఇక్కడ స్పష్టమవుతోంది.

​చరణం 3:

​అందు నీకాకాతమసటి బ్రహ్మముఁ

బొంది యెవ్వరైనఁ బొడగంటిరా

విందువలెనే శ్రీవేంకటేశ్వరునిఁ

జెంది పరమ్ములు చేకొంటిరా ॥హరి॥

​తాత్పర్యము: లోకంలో భక్తి లేకుండా కేవలం అజ్ఞానంతో, చీకటితో కూడిన (తామస గుణంతో) ఆ పరబ్రహ్మాన్ని ఎవరైనా పొందగలరా లేదా కళ్ళారా చూడగలరా? చూడలేరు. కేవలం హరిదాసులైన వారే కదా.. కంటికి విందులా ప్రకాశించే ఆ శ్రీవేంకటేశ్వరుని ఆశ్రయించి, పరమపదాన్ని (మోక్షాన్ని) తమ సొంతం చేసుకున్నారు!

​విశేషం: భగవంతుడు కేవలం శుష్క తర్కాలకు, తామస పూజలకు లొంగడు. ప్రేమతో, భక్తితో కొలిచే దాసులకు మాత్రమే శ్రీవేంకటేశ్వరుడు సులభంగా లభిస్తాడు. ఆ స్వామిని చేరడమే పరమ పురుషార్థమని కీర్తన ముగింపులో పెదతిరుమలాచార్యులు మకుటాయమానంగా చెప్పారు.