కామిని నీ సౌభాగ్యము గలిగిన

 కామిని నీ సౌభాగ్యము గలిగిన

తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల వారు రచించిన ఈ శృంగార సంకీర్తనలో, విరహతాపంతో ఉన్న ఒక నాయిక (భక్తురాలు) శ్రీవేంకటేశ్వరుని పొందు కోసం పడే ఆరాటాన్ని, ఆమె శారీరక మార్పులను అన్నమయ్య అత్యంత రమణీయంగా వర్ణించారు. జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవాలనే తపనను శృంగార భావనలో రంగరించి చెప్పడమే ఈ కీర్తన ప్రధాన ఉద్దేశం.

---

పల్లవి

కామిని నీ సౌభాగ్యము గలిగిన ఫలమిది గలిగెను

ఆమని వెన్నెలకేఁటికి నలయుచు వచ్చెదవే

తాత్పర్యము

ఓ కామినీ! నీ పుణ్యఫలం పండిన సమయం ఇది. వసంత కాలపు వెన్నెలలో ఎందుకిలా అలసిపోతూ వస్తున్నావు? నీ సౌభాగ్యం వల్ల నీవు ఆశించిన ఫలితం నీకు దక్కబోతోంది.

విశేషాలు

నాయిక పడే విరహ వేదనను, ఆమె అలసటను అన్నమయ్య ఇక్కడ పల్లవిలోనే సూచించారు. 'ఆమని వెన్నెల' అనేది శృంగార రసానికి ఉద్దీపనగా పనిచేస్తుంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

జీవాత్మ పరమాత్మను చేరుకోవడానికి చేసే ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే తపన ఇక్కడ వర్ణించబడింది. భగవంతుని అనుగ్రహం కలగబోయే ముందు కలిగే ఆనందకరమైన ఆందోళనను ఇది సూచిస్తుంది.

---

మొదటి చరణం

గుబ్బల చెమటల పయ్యెద కొనగొంగున నల్లార్పుచు

ఉబ్బున గమనావస్థల నూఁటాడెదవేలే

బబ్బిలికాయల రవములు పదనూపురములఁ గెలయఁగ

తబ్బిబ్బుగ నునుపాదము తాటించెదవేలే

తాత్పర్యము

నీ వక్షోజాలపై పట్టిన చెమటను కొంగుతో ఆర్చుకుంటూ, అత్యంత ఉత్సాహంతో తడబడే నడకలతో ఎందుకు ఊగిసలాడుతున్నావు? నీ కాళ్లకున్న అందెలు, ఆభరణాల సవ్వడులు కలిసి వినిపిస్తుండగా, పరవశంతో నీ కోమలమైన పాదాలను నేలకు తాకిస్తూ తబ్బిబ్బు అవుతున్నావే!

విశేషాలు

నాయికలోని తొందరపాటును, ఆతురతను 'గమనావస్థల' (నడిచే తీరు) ద్వారా కవి వర్ణించారు. అందెల రవళులు ఆమె మనసులోని అలజడిని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

భక్తుడు భగవంతుని దర్శనం కోసం వెళ్తున్నప్పుడు కలిగే బాహ్య స్మృతి లేని తన్మయత్వానికి ఇది ప్రతీక. పరమాత్మ సాన్నిధ్యం కోసం తపించే ప్రాణం చేసే సంరంభం ఇది.

---

రెండవ చరణం

ఎత్తిన కరమూలపురుచులిరుగడ మెఱుఁగులు దొలఁకఁగ

తత్తరమందుచు నెవ్వనిఁ దలఁపుచు మ్రొక్కెదపు

ముత్తెపుసరముల వేఁగున మరియుచు నెచ్చరివై నీ-

వొత్తిలి నిట్టూర్పులతో నొయ్యన పలికెదవే

తాత్పర్యము

నీవు చేతులు ఎత్తి నమస్కరిస్తున్నప్పుడు నీ చంకల నుండి కాంతులు మెరుస్తున్నాయి. ఇంతటి తత్తరపాటుతో ఎవరిని తలచుకుంటూ మొక్కుతున్నావు? నీ మెడలోని ముత్యాల హారాల బరువుకు అలసిపోయి, ఎంతో ఒత్తిడితో కూడిన నిట్టూర్పులు విడుస్తూ మెల్లగా ఎవరితో మాట్లాడుతున్నావు?

విశేషాలు

ప్రేయసి తన ప్రియుడిని ధ్యానిస్తూ, అతనికి నమస్కరిస్తూ పడే మానసిక సంఘర్షణను ఇక్కడ చిత్రించారు. ముత్యాల హారాల బరువు కూడా ఆమెకు అశాంతిని కలిగిస్తోంది.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇక్కడ 'మ్రొక్కెదవు' అంటే శరణాగతి. భక్తుడు తన సర్వస్వాన్ని దేవునికి అర్పించే క్రమంలో కలిగే భావోద్వేగం, నిట్టూర్పులు భగవంతునిపై గల గాఢమైన అనురాగాన్ని తెలుపుతాయి.

---

మూడవ చరణం

తావులు చల్లెటి దేహము తలఁపులుమీరిన హరుషము

లోవెలుతుల వెడయాసలు లోపలి కోరికలు

శ్రీవేంకటగిరినాథుని చెలువపు కౌఁగిటి వుయ్యల

భావజసౌఖ్యాంబుధిలో పలుమరుఁ జెలఁగెదవే

తాత్పర్యము

పరిమళాలు వెదజల్లే నీ దేహం, ఊహలకు అందని ఆనందంతో నిండి ఉంది. నీ మనసులో ఉన్న కోరికలు, ఆశలు ఫలించే సమయం వచ్చింది. శ్రీవేంకటేశ్వరుని సుందరమైన కౌగిలి అనే ఉయ్యాలలో ఊగుతూ, మన్మథ సుఖమనే సముద్రంలో నీవు పదే పదే ఓలలాడుతున్నావు.

విశేషాలు

ఈ చరణంలో నాయికకు స్వామితో కలిగిన సంయోగాన్ని (కలయికను) అన్నమయ్య వర్ణించారు. 'సౌఖ్యాంబుధి' (సుఖమనే సముద్రం) అనే పదం అనంతమైన ఆనందానికి సంకేతం.

మధుర భక్తి అంతరార్థం

ఇది జీవాత్మ-పరమాత్మల ఐక్యం. భక్తుడు అన్ని ఆటంకాలను దాటి భగవంతునిలో లీనమైనప్పుడు కలిగే బ్రహ్మానందమే ఈ 'కౌగిలి'. సంసార సాగరాన్ని దాటి మోక్ష సామ్రాజ్యంలో తేలియాడటమే ఈ మధుర భక్తిలోని పరమార్థం.